ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.86.1
एवं प्रवर्तिते द्यूते घोरे सर्वापहारिणि ।
सर्वसंशयनिर्मोक्ता विदुरो वाक्यमब्रवीत् ॥ २.८६.१ ॥
ଏହିପରି ସର୍ବସ୍ୱ ହରଣକାରୀ ଘୋର ଦ୍ୟୂତ ଚାଲିଲେ, ସମସ୍ତ ସଂଶୟରୁ ମୁକ୍ତକାରୀ ବିଦୁର ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.86.2
महाराज विजानीहि यत्त्वां वक्ष्यामि भारत ।
मुमूर्षोरौषधमिव न रोचेतापि ते श्रुतम् ॥ २.८६.२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଭାରତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିବି ତାହା ବୁଝ; ମୃତ୍ୟୁପଥଯାତ୍ରୀକୁ ଔଷଧ ଯେପରି ରୁଚେ ନାହିଁ, ସେପରି ଏହା ତୁମକୁ ରୁଚି ନ ପାରେ।
2.86.3
यद्वै पुरा जातमात्रो रुराव ।
गोमायुवद्विस्वरं पापचेताः।
दुर्योधनो भारतानां कुलघ्नः ।
सोऽयं युक्तो भवतां कालहेतुः ॥ २.८६.३ ॥
ପୂର୍ବେ ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ଶିଆଳ ପରି କର୍କଶ ସ୍ୱରରେ ରୋଇଥିବା ପାପବୁଦ୍ଧି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଭାରତ କୁଳର ବିନାଶକାରୀ — ସେ ହିଁ ତୁମମାନଙ୍କ ବିନାଶର କାରଣ ହୋଇଛି।
2.86.4
गृहे वसन्तं गोमायुं त्वं वै मोहान्न बुध्यसे ।
दुर्योधनस्य रूपेण शृणु काव्यां गिरं मम ॥ २.८६.४ ॥
ଘରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଶିଆଳକୁ ତୁମେ ମୋହରୁ ବୁଝୁ ନାହଁ; ସେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ରୂପରେ ଅଛି। ମୋର ଏହି କାବ୍ୟମୟ ବାଣୀ ଶୁଣ।
2.86.5
मधु वै माध्विको लब्ध्वा प्रपातं नैव बुध्यते ।
आरुह्य तं मज्जति वा पतनं चाधिगच्छति ॥ २.८६.५ ॥
ମହୁ ପାଇ ମହୁ ପିଉଥିବା ଲୋକ ଖାଦକୁ ବୁଝେ ନାହିଁ; ତା ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେ ବୁଡ଼େ କିମ୍ବା ପଡ଼େ।
2.86.6
सोऽयं मत्तोऽक्षद्यूतेन मधुवन्न पीरक्षते ।
प्रपातं बुध्यते नैव वैरं कृत्वा महारथैः ॥ २.८६.६ ॥
ଏହି ମତ୍ତ ଲୋକ ପାଶା ଖେଳରେ ମହୁ ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଖାଦକୁ ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ; ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ସହ ବୈର କରି ମଧ୍ୟ ସେ ତାହା ବୁଝେ ନାହିଁ।
2.86.7
विदितं मे महाप्राज्ञ भोजेष्वेवासमञ्जसम् ।
पुत्रं संत्यक्तवान्पूर्वं पौराणां हितकाम्यया ॥ २.८६.७ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଭୋଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବରୁ ପୌରଜନଙ୍କ ହିତ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଜଣେ ପୁତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା, ଏହା ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣେ।
2.86.8
अन्धका यादवा भोजाः समेताः कंसमत्यजन् ।
नियोगात्तु हते तस्मिन्कृष्णेनामित्रघातिना ॥ २.८६.८ ॥
ଅନ୍ଧକ, ଯାଦବ ଓ ଭୋଜମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ କଂସଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁଘାତୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିଯୋଗରେ ସେ ନିହତ ହେଲା ପରେ…
2.86.9
एवं ते ज्ञातयः सर्वे मोदमानाः शतं समाः ।
त्वन्नियुक्तः सव्यसाची निगृह्णातु सुयोधनम् ॥ २.८६.९ ॥
ଏହିପରି ତୁମର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାତିଜନ ଶହେ ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦିତ ରହନ୍ତୁ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ସବ୍ୟସାଚୀ ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ ଦମନ କରନ୍ତୁ।
2.86.10
निग्रहादस्य पादस्य मोदन्तां कुरवः सुखम् ।
काकेनेमांश्चित्रवर्हाञ्शार्दूलान्क्रोष्टुकेन च।
क्रीणीष्व पाण्डवान्राजन्मा मज्जीः शोकसागरे ॥ २.८६.१० ॥
ତାର ପାଦ ନିଗ୍ରହରେ କୁରୁମାନେ ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ; କାଉ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରପକ୍ଷୀ ଓ ଶିଆଳ ଦ୍ୱାରା ବାଘ (ଯେପରି) — ହେ ରାଜନ୍, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ କିଣି ନିଅ; ଶୋକସାଗରରେ ବୁଡ଼ ନାହିଁ।
2.86.11
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ २.८६.११ ॥
କୁଳ ପାଇଁ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଗ୍ରାମ ପାଇଁ କୁଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଜନପଦ ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଆତ୍ମା ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
2.86.12
सर्वज्ञः सर्वभावज्ञः सर्वशत्रुभयङ्करः ।
इति स्म भाषते काव्यो जम्भत्यागे महाऽसुरान् ॥ २.८६.१२ ॥
ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବଭାବଜ୍ଞ, ସବୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର — ଏହିପରି ଜମ୍ଭ ତ୍ୟାଗ ସମୟରେ କାବ୍ୟ (ଉଶନା) ମହା-ଅସୁରମାନଙ୍କୁ କୁହନ୍ତି।
2.86.13
हिरण्यष्ठीविनः कांश्चित्पक्षिणो वनगोचरान् ।
गृहे किल कृतावासाँल्लोभाद्राजा न्यपीडयत्।
स चोपभोगलोभान्धो हिरण्यार्थी परन्तप ॥ २.८६.१३ ॥
ସୁନା ବାନ୍ତି କରୁଥିବା କେତେକ ପକ୍ଷୀ, ଯେଉଁମାନେ ବନରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ ଓ ଘରେ ବାସ କରିଥିଲେ, ରାଜା ଲୋଭବଶତ ସେମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ନ କଲେ। ଭୋଗଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ସେ, ସୁନାର ଅଭିଳାଷୀ, ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ,
2.86.14
आयतिं च तदात्वं च उभे सद्यो व्यनाशयत् ।
तदर्थकामस्तद्वत्त्वं माद्रुहः पाण्डवान्नृप ॥ २.८६.१४ ॥
ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଉଭୟକୁ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବିନଷ୍ଟ କଲା। ହେ ରାଜନ, ସେମାନଙ୍କ ଧନ କାମନା କରି, ସେହିପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମାଦ୍ରୀ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହୀ ଅଛ।
2.86.15
मोहात्मा तप्स्यसे पश्चात्पत्रिहा पुरुषो यथा ।
जातञ्जातं पाण्डवेभ्यः पुष्पमादत्स्व भारत ॥ २.८६.१५ ॥
ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ତୁମେ, ପକ୍ଷୀ ହନନକାରୀ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ପରେ ଅନୁତାପ କରିବ। ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ଜନ୍ମେ, ତାର ଫୁଲ ହିଁ ନିଅ।
2.86.16
मालाकार इवारामे स्नेहं कुर्वन्पुनः पुनः ।
वृक्षानङ्गारकारीव मैनाद्याक्षीः समूलकान्।
मा गमः समुतामात्यः सबलश्च यमक्षयम् ॥ २.८६.१६ ॥
ଉଦ୍ୟାନରେ ମାଳୀ ଯେପରି ବାରମ୍ବାର ସ୍ନେହ କରେ, ସେପରି କୋଇଲା ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ ପରି ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ମୂଳ ସହିତ ନଷ୍ଟ କର ନାହିଁ। ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ଯମଲୋକକୁ ଯାଅ ନାହିଁ।
2.86.17
समवेतान्हि कः पार्थान्प्रतियुध्येत भारत ।
मरुद्भिः सहितो राजन्नपि साक्षान्मरुत्पतिः ॥ २.८६.१७ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏକତ୍ରିତ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସହ କିଏ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ? ହେ ରାଜନ, ମରୁତ୍ଗଣଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ ମରୁତ୍ପତି (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ।
2.86.18
द्यूतं मूलं कलहस्याभ्युपैति ।
मिथो भेदं महते दारुणाय।
तदा स्थितोऽयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
दुर्योधनः सृजते वैरमुग्रम् ॥ २.८६.१८ ॥
ଜୁଆ କଳହର ମୂଳ ହୋଇଯାଏ; ପରସ୍ପରର ଭେଦ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶକୁ ନେଇଯାଏ। ସେତେବେଳେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଏହି ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଉଗ୍ର ଶତ୍ରୁତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
2.86.19
प्रातिपेयाः शान्तनवा भीमसेनाः सबाह्निकाः ।
दुर्योधनापराधेन कृच्छ्रं प्राप्स्यन्ति सर्वशः ॥ २.८६.१९ ॥
ପ୍ରତୀପଙ୍କ ବଂଶଧର ଓ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଭୀମସେନଙ୍କ ସେନା ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀଙ୍କ ସହିତ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପରାଧ ଯୋଗୁଁ ସର୍ବତୋଭାବେ କଷ୍ଟ ପାଇବେ।
2.86.20
दुर्योधनो मदेनैव क्षेमं व्यपोहति ।
विषाणं गौरिव मदात्स्वयमारुजतेत्मनः ॥ २.८६.२० ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିଜ ଦର୍ପରେ ହିଁ ନିଜର କଲ୍ୟାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଯେପରି ମଦମତ୍ତ ଗାଈ ନିଜର ଶିଙ୍ଗ ନିଜେ ଭାଙ୍ଗେ।
2.86.21
यश्चित्तमन्वेति परस्य राजन् ।
वीरः कविः स्वामवमत्य दृष्टिम्।
नावं समुद्र इव बालनेत्रा-
मारुह्य घोरे व्यसने निमज्जेत् ॥ २.८६.२१ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ନିଜର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅବହେଳା କରି ଅନ୍ୟର ମନକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବୀର ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ସମୁଦ୍ରରେ ଅଜ୍ଞ-ନୟନ ଲୋକ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ଡୁବିଯାଏ ପରି ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ।
2.86.22
दुर्योधनो ग्लहते पाण्डवेन ।
प्रीयायसे त्वं जयतीति तच्च।
अतिनर्मा जायते संप्रहारो ।
यतो विनाशः समुपैति पुंसाम् ॥ २.८६.२२ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହିତ ଜୁଆ ଖେଳୁଛି; ସେ ଜିତିବ ବୋଲି ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛ। ଅତ୍ୟଧିକ ପରିହାସରୁ କଳହ ଜନ୍ମେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟର ବିନାଶ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ।
2.86.23
आकर्षस्तेऽवाक्फलः सुप्रणीतो ।
हृदि प्रौढो मन्त्रपदः समाधिः।
युधिष्ठिरेण कलहस्तवाय-
मचिन्तितोऽभिमतः स्वबन्धुना ॥ २.८६.२३ ॥
ତୁମକୁ ଟାଣି ଆଣିଥିବା ଏହି ପଶା ଖେଳ ଖରାପ ଫଳ ଦେବ; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହ ଏହି କଳହ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଗଭୀର ଭାବେ ମୂଳ ଗଢ଼ିଥିବା, ଭଲ ଭାବେ ଭାବିଥିବା ସଂକଳ୍ପ; ତୁମ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଅନପେକ୍ଷିତ ଭାବେ ଯାହା ଚାହିଁଥିଲା, ତାହା ତୁମ ପାଇଁ ଘଟିଲା।
2.86.24
प्रातिपेयाः शान्तनवाः शृणुध्वं ।
काव्यां वाचं संसदि कौरवाणाम्।
वैश्वानरं प्रज्वलितं सुघोरं ।
मा यास्यध्वं मन्दमनुप्रपन्नः ॥ २.८६.२४ ॥
ପ୍ରତୀପଙ୍କ ବଂଶଧରଗଣ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଗଣ, ଶୁଣ: କୌରବଙ୍କ ସଭାରେ ଏହା ଜ୍ଞାନର କଥା। ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ମୂର୍ଖ ପରି ଝାସ ଦିଅ ନାହିଁ।
2.86.25
यदा मन्युं पाण्डवोऽजातशत्रु-
र्न संयच्छेदक्षमदाभिभूतः।
वृकोदरः सव्यसाची यमौ च ।
कोऽत्र द्वीपः स्यात्तुमुले वस्तदानीम् ॥ २.८६.२५ ॥
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ପାଣ୍ଡବ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅକ୍ଷମାରେ ପରାସ୍ତ ହୋଇ କ୍ରୋଧ ସମ୍ଭାଳି ନ ପାରିଲେ, ବୃକୋଦର, ସବ୍ୟସାଚୀ ଓ ଯମଜ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ଏହି କୋଳାହଳରେ ସେତେବେଳେ ତୁମର କ'ଣ ଆଶ୍ରୟ ହେବ?
2.86.26
महाराज प्रभवस्त्वं धनानां ।
पुरा द्यूतान्मनसा यावदिच्छेः।
बहुवित्तान्पाण्डवांश्चेज्जयस्त्वं ।
किं ते तत्स्याद्वसु विन्देह पार्थान् ॥ २.८६.२६ ॥
ମହାରାଜ, ଧନର ଅଧିପତି ତୁମେ। ପଶା ଖେଳ ପୂର୍ବେ ମନରେ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲ, ଧନବାନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଯଦି ଜିତୁଛ, ତେବେ ସେ ଧନ ତୁମ ପାଇଁ କ'ଣ ହେବ? ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ସେ ଧନ ତୁମେ ପାଇବ।
2.86.27
जानीमहे देवितं सौबलस्य ।
वेद द्यूते निकृतिं पार्वतीयः।
यतः प्राप्तः शकुनिस्तत्र यातु ।
मा यूयुधो भारत पाण्डवेयान् ॥ २.८६.२७ ॥
ସୌବଳଙ୍କ (ଶକୁନିଙ୍କ) ପଶା ଦକ୍ଷତା ଆମେ ଜାଣୁ; ପର୍ବତରେ ଜନ୍ମିଥିବା (ଶକୁନି) ପଶାରେ ଛଳନା ଜାଣେ। ଶକୁନି ଯେଉଁଠୁ ଆସିଥିଲା ସେଠାକୁ ହିଁ ଯାଉ; ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର ନାହିଁ।