ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.86.1
एवं प्रवर्तिते द्यूते घोरे सर्वापहारिणि ।
सर्वसंशयनिर्मोक्ता विदुरो वाक्यमब्रवीत् ॥ २.८६.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਜੂਆ ਚੱਲਣ ਲੱਗਾ, ਤਦ ਸਭ ਸੰਸਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.86.2
महाराज विजानीहि यत्त्वां वक्ष्यामि भारत ।
मुमूर्षोरौषधमिव न रोचेतापि ते श्रुतम् ॥ २.८६.२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭਾਰਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਾਂਗਾ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ; ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਭਾਵੇ।
2.86.3
यद्वै पुरा जातमात्रो रुराव ।
गोमायुवद्विस्वरं पापचेताः।
दुर्योधनो भारतानां कुलघ्नः ।
सोऽयं युक्तो भवतां कालहेतुः ॥ २.८६.३ ॥
ਜੋ ਜੰਮਦੇ ਸਾਰ ਗਿੱਦੜ ਵਾਂਗ ਕਰਕਸ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਭਾਰਤ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ।
2.86.4
गृहे वसन्तं गोमायुं त्वं वै मोहान्न बुध्यसे ।
दुर्योधनस्य रूपेण शृणु काव्यां गिरं मम ॥ २.८६.४ ॥
ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਇਸ ਕਾਵਿਕ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ।
2.86.5
मधु वै माध्विको लब्ध्वा प्रपातं नैव बुध्यते ।
आरुह्य तं मज्जति वा पतनं चाधिगच्छति ॥ २.८६.५ ॥
ਸ਼ਹਿਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਦ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਖੱਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
2.86.6
सोऽयं मत्तोऽक्षद्यूतेन मधुवन्न पीरक्षते ।
प्रपातं बुध्यते नैव वैरं कृत्वा महारथैः ॥ २.८६.६ ॥
ਇਹ ਮਦਮੱਤ ਜੂਏ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਦ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖੱਡ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
2.86.7
विदितं मे महाप्राज्ञ भोजेष्वेवासमञ्जसम् ।
पुत्रं संत्यक्तवान्पूर्वं पौराणां हितकाम्यया ॥ २.८६.७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਭੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਹੈ।
2.86.8
अन्धका यादवा भोजाः समेताः कंसमत्यजन् ।
नियोगात्तु हते तस्मिन्कृष्णेनामित्रघातिना ॥ २.८६.८ ॥
ਅੰਧਕ, ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਭੋਜ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕੰਸ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਬੈਠੇ; ਪਰ ਸ਼ਤਰੂਘਾਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯੋਗ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ…
2.86.9
एवं ते ज्ञातयः सर्वे मोदमानाः शतं समाः ।
त्वन्नियुक्तः सव्यसाची निगृह्णातु सुयोधनम् ॥ २.८६.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧੀ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿਣ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰੇ।
2.86.10
निग्रहादस्य पादस्य मोदन्तां कुरवः सुखम् ।
काकेनेमांश्चित्रवर्हाञ्शार्दूलान्क्रोष्टुकेन च।
क्रीणीष्व पाण्डवान्राजन्मा मज्जीः शोकसागरे ॥ २.८६.१० ॥
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਕੁਰੂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਣ; ਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰ-ਖੰਭੇ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜ ਨਾਲ ਬਾਘ (ਜਿਵੇਂ) — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲੈ; ਸ਼ੋਕ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ।
2.86.11
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ २.८६.११ ॥
ਕੁਲ ਲਈ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ; ਪਿੰਡ ਲਈ ਕੁਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ; ਜਨਪਦ ਲਈ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ; ਆਤਮਾ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗੇ।
2.86.12
सर्वज्ञः सर्वभावज्ञः सर्वशत्रुभयङ्करः ।
इति स्म भाषते काव्यो जम्भत्यागे महाऽसुरान् ॥ २.८६.१२ ॥
ਸਰਬਗਿਆ, ਸਰਬ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਭ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਵੇਲੇ ਕਾਵਯ (ਉਸ਼ਨਸ) ਮਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ।
2.86.13
हिरण्यष्ठीविनः कांश्चित्पक्षिणो वनगोचरान् ।
गृहे किल कृतावासाँल्लोभाद्राजा न्यपीडयत्।
स चोपभोगलोभान्धो हिरण्यार्थी परन्तप ॥ २.८६.१३ ॥
ਸੋਨਾ ਥੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ। ਭੋਗ ਦੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਉਹ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਛੁਕ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਤਾਪਕ,
2.86.14
आयतिं च तदात्वं च उभे सद्यो व्यनाशयत् ।
तदर्थकामस्तद्वत्त्वं माद्रुहः पाण्डवान्नृप ॥ २.८६.१४ ॥
ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਧਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰੋਹੀ ਹੈਂ।
2.86.15
मोहात्मा तप्स्यसे पश्चात्पत्रिहा पुरुषो यथा ।
जातञ्जातं पाण्डवेभ्यः पुष्पमादत्स्व भारत ॥ २.८६.१५ ॥
ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੂੰ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਕਾਤਲ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵੇਂਗਾ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਜੋ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹੀ ਲੈ।
2.86.16
मालाकार इवारामे स्नेहं कुर्वन्पुनः पुनः ।
वृक्षानङ्गारकारीव मैनाद्याक्षीः समूलकान्।
मा गमः समुतामात्यः सबलश्च यमक्षयम् ॥ २.८६.१६ ॥
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀ ਜਿਵੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕੋਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਨਾ ਜਾ।
2.86.17
समवेतान्हि कः पार्थान्प्रतियुध्येत भारत ।
मरुद्भिः सहितो राजन्नपि साक्षान्मरुत्पतिः ॥ २.८६.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕੌਣ ਯੁੱਧ ਕਰੇਗਾ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਮਰੁਤਪਤੀ (ਇੰਦਰ) ਵੀ।
2.86.18
द्यूतं मूलं कलहस्याभ्युपैति ।
मिथो भेदं महते दारुणाय।
तदा स्थितोऽयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
दुर्योधनः सृजते वैरमुग्रम् ॥ २.८६.१८ ॥
ਜੂਆ ਝਗੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਸੀ ਫੁੱਟ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.86.19
प्रातिपेयाः शान्तनवा भीमसेनाः सबाह्निकाः ।
दुर्योधनापराधेन कृच्छ्रं प्राप्स्यन्ति सर्वशः ॥ २.८६.१९ ॥
ਪ੍ਰਤੀਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਦੁੱਖ ਪਾਉਣਗੇ।
2.86.20
दुर्योधनो मदेनैव क्षेमं व्यपोहति ।
विषाणं गौरिव मदात्स्वयमारुजतेत्मनः ॥ २.८६.२० ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਪਣੇ ਹੰਕਾਰ ਕਾਰਨ ਹੀ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਾਂ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸਿੰਗ ਤੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
2.86.21
यश्चित्तमन्वेति परस्य राजन् ।
वीरः कविः स्वामवमत्य दृष्टिम्।
नावं समुद्र इव बालनेत्रा-
मारुह्य घोरे व्यसने निमज्जेत् ॥ २.८६.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਵੀਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੀ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬੇੜੀ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.86.22
दुर्योधनो ग्लहते पाण्डवेन ।
प्रीयायसे त्वं जयतीति तच्च।
अतिनर्मा जायते संप्रहारो ।
यतो विनाशः समुपैति पुंसाम् ॥ २.८६.२२ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਾਂਡਵ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜਿੱਤੇਗਾ ਸੋਚ ਕੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾਕ ਤੋਂ ਝਗੜਾ ਜਨਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
2.86.23
आकर्षस्तेऽवाक्फलः सुप्रणीतो ।
हृदि प्रौढो मन्त्रपदः समाधिः।
युधिष्ठिरेण कलहस्तवाय-
मचिन्तितोऽभिमतः स्वबन्धुना ॥ २.८६.२३ ॥
ਤੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਜੂਏ ਦੀ ਖੇਡ ਬੁਰਾ ਫਲ ਹੀ ਦੇਵੇਗੀ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਇਹ ਝਗੜਾ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਜੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਚਿਆ-ਸਮਝਿਆ ਇਰਾਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੇ ਅਣਸੋਚੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੋ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਇਆ।
2.86.24
प्रातिपेयाः शान्तनवाः शृणुध्वं ।
काव्यां वाचं संसदि कौरवाणाम्।
वैश्वानरं प्रज्वलितं सुघोरं ।
मा यास्यध्वं मन्दमनुप्रपन्नः ॥ २.८६.२४ ॥
ਪ੍ਰਤੀਪ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕੋ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਸੁਣੋ: ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਆਨ ਭਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਬਲਦੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਡਿੱਗੋ।
2.86.25
यदा मन्युं पाण्डवोऽजातशत्रु-
र्न संयच्छेदक्षमदाभिभूतः।
वृकोदरः सव्यसाची यमौ च ।
कोऽत्र द्वीपः स्यात्तुमुले वस्तदानीम् ॥ २.८६.२५ ॥
ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਪਾਂਡਵ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜਦੋਂ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਹਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਰੋਕ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਵਰਕੋਦਰ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਆਸਰਾ ਹੋਵੇਗਾ?
2.86.26
महाराज प्रभवस्त्वं धनानां ।
पुरा द्यूतान्मनसा यावदिच्छेः।
बहुवित्तान्पाण्डवांश्चेज्जयस्त्वं ।
किं ते तत्स्याद्वसु विन्देह पार्थान् ॥ २.८६.२६ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਧਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਜੂਏ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਜੇ ਧਨਵਾਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਲਏਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਨ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ? ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਧਨ ਤੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
2.86.27
जानीमहे देवितं सौबलस्य ।
वेद द्यूते निकृतिं पार्वतीयः।
यतः प्राप्तः शकुनिस्तत्र यातु ।
मा यूयुधो भारत पाण्डवेयान् ॥ २.८६.२७ ॥
ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੀ ਜੂਏ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਪਰਬਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਛਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ ਆਇਆ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਚਲਾ ਜਾਵੇ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਰ।