ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.87.1
परेषामेव यशसा श्लोघसे त्वं ।
सदा क्षत्तः कुत्सयन्धार्तराष्ट्रान्।
जानीमहे विदुर यत्प्रियस्त्वं ।
बालानिवास्मानवमन्यसे नित्यमेव ॥ २.८७.१ ॥
ವಿದುರ, ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಇತರರ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸದಾ ನಿಂದಿಸುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೆಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಬಲ್ಲೆವು; ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತೀಯೆ.
2.87.2
स विज्ञेयः पुरुषोऽन्यत्रकामो ।
निन्दाप्रशंसे हि तथा युनक्ति।
जिह्वाऽऽत्मनो हृदयस्थं व्यनक्ति ।
जानीमहे त्वन्मनसः प्रातिकूल्यम् ॥ २.८७.२ ॥
ಬಯಕೆ ಬೇರೆಡೆ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು; ನಿಂದೆ ಮತ್ತು ಹೊಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲಿಗೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಮಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಬಲ್ಲೆವು.
2.87.3
उत्सङ्गे च व्याल इवाहितोऽसि ।
मार्जरवत्पोषकं चोपहंसि।
भर्तृघ्नं त्वां न हि पापीय आहु-
स्तस्मात्क्षत्तः किं न बिभेषि पापात् ॥ २.८७.३ ॥
ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟ ಹಾವಿನಂತೆ ನೀನು ಅಡಗಿದ್ದೀಯೆ; ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಾಕಿದವನಿಗೇ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ. ತನ್ನ ಒಡೆಯನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವವನಿಗಿಂತ ಪಾಪಿ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವಿದುರ, ಪಾಪಕ್ಕೆ ನೀನು ಏಕೆ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ?
2.87.4
जित्वा शत्रून्फलमाप्तं महद्वै ।
माऽस्मान्क्षत्तः परुषामीह वोचः।
द्विषद्भिस्त्वं सम्प्रयोगाभिनन्दी ।
मुहुर्देषं यासि नः सम्प्रयोगात् ॥ २.८७.४ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ನಾವು ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ; ವಿದುರ, ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಬೇಡ. ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ನೀನು, ನಮ್ಮ ಸಂಗದಿಂದ ಪದೇಪದೇ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀಯೆ.
2.87.5
अमित्रतां याति नरोऽक्षमं ब्रुव-
न्निगूहते गुह्यममित्रसंस्तवे।
तदाश्रितोऽपत्रप किं नु बाधसे ।
यदिच्छसि त्वं तदिहाभिभाषतसे ॥ २.८७.५ ॥
ಅಕ್ಷಮವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನು ವೈರವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಾಚಿಕೆಗೆಟ್ಟವನೇ, ಅದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನೀನೇಕೆ ಬಾಧಿಸುತ್ತೀಯ? ನೀನು ಬಯಸಿದ್ದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯ.
2.87.6
मा नोऽवमंस्था विद्य मानस्तवेदं ।
शिक्षस्व बुद्धिं स्थविराणां सकाशात्।
यशो रक्षस्व विदुर सम्प्रणीतं ।
मा व्यापृतः परकार्येशु भूस्त्वम् ॥ २.८७.६ ॥
ವಿದ್ವಾಂಸನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬೇಡ; ಇದು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಗೌರವವೇ. ಹಿರಿಯರ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಲಿ. ವಿದುರನೇ, ಸಮ್ಯಕ್ ನಡೆಸಿದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಪಾಡು. ಇತರರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಡ.
2.87.7
अहं कर्तेति विदूर मा च मंस्था ।
मा नो नित्यं परुषाणीह वोचः।
न त्वां पृच्छामि विदुर यद्धितं मे ।
स्वस्ति क्षत्तर्मा तितिक्षून् क्षिण् त्वम् ॥ २.८७.७ ॥
ವಿದುರನೇ, ನಾನೇ ಕರ್ತನೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡ. ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸದಾ ಕಟು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಡ. ವಿದುರನೇ, ನನಗೆ ಹಿತವಾದುದನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾರಥಿಯೇ, ಕ್ಷೇಮವಾಗಿರು; ಸಹನಶೀಲರನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಬೇಡ.
2.87.8
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता ।
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता।
तेनानुशिष्टः प्रवणादिवाम्भो ।
यथा नियुक्तोऽस्ति तथा भवामि ॥ २.८७.८ ॥
ಒಬ್ಬನೇ ಶಾಸಕನು; ಎರಡನೆಯವನು ಇಲ್ಲ. ಶಾಸಕನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ಪುರುಷನನ್ನೂ ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ನೀರು ಹರಿಯುವಂತೆ, ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ನಾನಿರುತ್ತೇನೆ.
2.87.9
भिनत्ति शिरसा शैलमहिं भोजयते च यः ।
धीरेव कुरुते तस्य कार्याणामनुशासनम्।
यो बलादनुशास्तीह सोऽमित्रं तेन विन्दति ॥ २.८७.९ ॥
ತಲೆಯಿಂದ ಬಂಡೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುವವನು ಮತ್ತು ಹಾವಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವವನು, ಧೀರನಂತೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಲದಿಂದ ಆಳುವವನು ಅದರಿಂದಲೇ ಶತ್ರುವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
2.87.10
मित्रतामनुवृत्तं तु समुपेक्षत्यपण्डितः ।
दीप्य यः प्रदीप्ताग्निं प्राच्किरं नाभिधावति।
भस्मापि न स विन्देत शिष्टं क्वचन भारत ॥ २.८७.१० ॥
ಸ್ನೇಹವು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೊರೆತರೂ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಅವಿವೇಕಿ, ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಿಗೆ ಓಡದವನು — ಓ ಭಾರತ, ಅವನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬೂದಿಯನ್ನೂ ಉಳಿದದ್ದನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.87.11
न वासयेत्पारवर्ग्यं द्विषन्तं ।
विशेषतः क्षत्तरहितं मनुप्यम्।
स यत्रेच्छसि विदुर तत्र गच्छ ।
सुसान्त्विता ह्यसती स्त्री जहाति ॥ २.८७.११ ॥
ಪಾಂಡವ ಪಕ್ಷದ ಶತ್ರುವಾದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಷತ್ತನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾರೂ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ವಿದುರ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿದ ಅಸತಿ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಪತಿಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ.
2.87.12
एतावता पुरुषं ये त्यजन्ति ।
तेषां सख्यमन्तवद्ब्रूहि राजन्।
राज्ञां हि चित्तानि परिप्लुतानि ।
सान्त्वं दत्वा मुसलैर्घातयन्ति ॥ २.८७.१२ ॥
ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರ ಸ್ನೇಹ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳು, ರಾಜನೇ. ರಾಜರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಚಂಚಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿ ಅವರು ಮುಸಲಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
2.87.13
अबालत्वं मन्यसे राजपुत्र ।
बालोऽहमित्येव सुमन्दबुद्धे।
यः सौहृदे पुरुषं स्थापयित्वा ।
पश्चादेनं दूषयते स बालः ॥ २.८७.१३ ॥
ರಾಜಕುಮಾರ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಾಲಕನಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. 'ನಾನು ಬಾಲಕನಲ್ಲ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಓ ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ಸ್ನೇಹದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ನಂತರ ಅವನನ್ನೇ ಕೆಡಿಸುವವನು ಬಾಲಕ (ಮೂರ್ಖ).
2.87.14
न श्रेयसे नीयते मन्दबुद्धिः ।
स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा।
ध्रुवं न रोचेद्भरतर्षभस्य ।
पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः ॥ २.८७.१४ ॥
ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನು ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶ್ರೋತ್ರಿಯನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ, ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ಪತಿ ಕನ್ಯೆಗೆ ಖಂಡಿತ ಇಷ್ಟವಾಗನು, ಭರತರ್ಷಭನೇ.
2.87.15
अतः प्रियं चेदनुकाङ्क्षसे त्वं ।
सर्वेषु कार्येषु हिताहितेषु
स्त्रियश्च राजञ्जडपङ्गुकांश्च ।
पृच्छ त्वं वै तादृशांश्चैव सर्वान् ॥ २.८७.१५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿತಾಹಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು, ಮಂದರನ್ನು, ಕುಂಟರನ್ನು, ಅಂಥವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೇಳು.
2.87.16
लभ्यते खलु पापीयान्नरोऽनु प्रियवागिह ।
अप्रियस्य हि पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ २.८७.१६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಷ್ಠನಾದ ಮನುಷ್ಯನೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದರೂ ಹಿತಕರವಾದುದನ್ನು ಹೇಳುವವನೂ ಕೇಳುವವನೂ ದುರ್ಲಭ.
2.87.17
यस्तु धर्मपरश्च स्याद्धित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ २.८७.१७ ॥
ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ, ಒಡೆಯನ ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಪ್ರಿಯವಾದರೂ ಹಿತಕರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವನು ಇರುವನೋ, ಅವನಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ಸಹಾಯಕನಿರುತ್ತಾನೆ.
2.87.18
अव्याधइजं कटुजं तीक्ष्णमुष्णं ।
यशोमुषं परुषं पूतिगन्धिम्।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ २.८७.१८ ॥
ರೋಗ ಉಂಟುಮಾಡದ, ಕಹಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಬಿಸಿಯಾದ, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕದಿಯುವ, ಕಠಿಣವಾದ, ದುರ್ವಾಸನೆಯ ಈ ಕೋಪವನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ಕುಡಿಯತಕ್ಕದ್ದು; ದುರ್ಜನರು ಕುಡಿಯರು. ಮಹಾರಾಜನೇ, ಅದನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಕುಡಿ.
2.87.19
वैचित्रवीर्यस्य यशो धनं च ।
वाञ्छाम्यहं सहपुत्रस्य शश्वत्।
यथा तथा तेऽस्तु नमश्चतेऽस्तु ।
ममापि च स्वस्ति दिशन्तु विप्राः ॥ २.८७.१९ ॥
ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ನಿಮಗೂ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸದಾ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇಗಾದರೂ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನನಗೂ ಮಂಗಳವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ.
2.87.20
आशीविषान्नेत्रविषान्कोपयेन्न च पण्डितः ।
एवं तेऽहं वदामीदं प्रयतः कुरुनन्दन ॥ २.८७.२० ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕೋರೆಹಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಷವುಳ್ಳ ಸರ್ಪಗಳನ್ನೂ ನೋಟದಲ್ಲಿ ವಿಷವುಳ್ಳ ಸರ್ಪಗಳನ್ನೂ ಕೆರಳಿಸಬಾರದು. ಕುರುನಂದನ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.