มหาภารตะ · อัธยายะ 2.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.87.1
परेषामेव यशसा श्लोघसे त्वं ।
सदा क्षत्तः कुत्सयन्धार्तराष्ट्रान्।
जानीमहे विदुर यत्प्रियस्त्वं ।
बालानिवास्मानवमन्यसे नित्यमेव ॥ २.८७.१ ॥
วิทุระ ท่านมักยกย่องตนเองด้วยเกียรติของผู้อื่นเสมอ และกล่าวร้ายโอรสของธฤตราษฎร์อยู่เสมอ เรารู้ว่าท่านรักใคร่ผู้ใด ท่านดูหมิ่นพวกเราอยู่เป็นนิตย์ราวกับพวกเราเป็นเด็ก
2.87.2
स विज्ञेयः पुरुषोऽन्यत्रकामो ।
निन्दाप्रशंसे हि तथा युनक्ति।
जिह्वाऽऽत्मनो हृदयस्थं व्यनक्ति ।
जानीमहे त्वन्मनसः प्रातिकूल्यम् ॥ २.८७.२ ॥
คนเช่นนั้นย่อมถูกรู้ว่า ความปรารถนาของเขาอยู่ที่อื่น เพราะในการติเตียนและการสรรเสริญ ลิ้นเผยสิ่งที่อยู่ในใจออกมา เรารู้ว่าใจของท่านไม่เป็นมิตรต่อพวกเรา
2.87.3
उत्सङ्गे च व्याल इवाहितोऽसि ।
मार्जरवत्पोषकं चोपहंसि।
भर्तृघ्नं त्वां न हि पापीय आहु-
स्तस्मात्क्षत्तः किं न बिभेषि पापात् ॥ २.८७.३ ॥
ท่านซ่อนตัวอยู่เหมือนงูที่วางอยู่บนตัก และเหมือนแมวท่านทำร้ายผู้ที่เลี้ยงดูท่าน ผู้คนกล่าวว่าไม่มีใครบาปยิ่งไปกว่าผู้ทรยศต่อเจ้านาย วิทุระ เหตุใดท่านจึงไม่กลัวบาป
2.87.4
जित्वा शत्रून्फलमाप्तं महद्वै ।
माऽस्मान्क्षत्तः परुषामीह वोचः।
द्विषद्भिस्त्वं सम्प्रयोगाभिनन्दी ।
मुहुर्देषं यासि नः सम्प्रयोगात् ॥ २.८७.४ ॥
เมื่อเราพิชิตศัตรูได้ ก็ได้รับผลตอบแทนอันยิ่งใหญ่แล้ว ดังนั้นวิทุระ อย่ากล่าวถ้อยคำรุนแรงแก่พวกเราที่นี่เลย ท่านผู้ยินดีในการคบหาศัตรู ย่อมทำให้เกิดความเกลียดชังต่อพวกเรา ซ้ำแล้วซ้ำเล่าจากการคบหานั้น
2.87.5
अमित्रतां याति नरोऽक्षमं ब्रुव-
न्निगूहते गुह्यममित्रसंस्तवे।
तदाश्रितोऽपत्रप किं नु बाधसे ।
यदिच्छसि त्वं तदिहाभिभाषतसे ॥ २.८७.५ ॥
คนที่พูดสิ่งไม่เหมาะสมย่อมกลายเป็นศัตรู และในหมู่ศัตรูเขาย่อมปกปิดความลับ ท่านผู้ไร้ยางอาย ท่านอาศัยสิ่งนั้นแล้วเหตุใดยังมารบกวนพวกเรา ท่านพูดในที่นี้ได้ตามที่ปรารถนาเถิด
2.87.6
मा नोऽवमंस्था विद्य मानस्तवेदं ।
शिक्षस्व बुद्धिं स्थविराणां सकाशात्।
यशो रक्षस्व विदुर सम्प्रणीतं ।
मा व्यापृतः परकार्येशु भूस्त्वम् ॥ २.८७.६ ॥
ผู้มีปัญญา อย่าดูแคลนพวกเรา นี่คือเกียรติของท่านเอง จงเรียนรู้ปัญญาจากผู้เฒ่าผู้แก่ วิทุระ จงรักษาเกียรติยศที่ดีงามไว้ อย่าเข้าไปยุ่งกับกิจการของผู้อื่น
2.87.7
अहं कर्तेति विदूर मा च मंस्था ।
मा नो नित्यं परुषाणीह वोचः।
न त्वां पृच्छामि विदुर यद्धितं मे ।
स्वस्ति क्षत्तर्मा तितिक्षून् क्षिण् त्वम् ॥ २.८७.७ ॥
วิทุระ อย่าคิดว่าเราเป็นผู้กระทำ อย่าพูดถ้อยคำรุนแรงกับพวกเราที่นี่เสมอไป วิทุระ เราไม่ได้ถามท่านว่าสิ่งใดเป็นประโยชน์แก่เรา สารถี จงมีความสุขเถิด อย่าทำให้ผู้อดทนเสื่อมถอย
2.87.8
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता ।
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता।
तेनानुशिष्टः प्रवणादिवाम्भो ।
यथा नियुक्तोऽस्ति तथा भवामि ॥ २.८७.८ ॥
มีผู้ปกครองเพียงหนึ่งเดียว ไม่มีผู้ปกครองคนที่สอง ผู้ปกครองนั้นย่อมควบคุมแม้บุรุษที่นอนอยู่ในครรภ์ เมื่อได้รับการชี้นำจากพระองค์ ข้าพเจ้าย่อมเป็นไปตามที่ได้รับมอบหมาย ดุจน้ำที่ไหลลงจากที่สูง
2.87.9
भिनत्ति शिरसा शैलमहिं भोजयते च यः ।
धीरेव कुरुते तस्य कार्याणामनुशासनम्।
यो बलादनुशास्तीह सोऽमित्रं तेन विन्दति ॥ २.८७.९ ॥
ผู้ที่ใช้ศีรษะทุบภูเขาหรือให้อาหารแก่งู ย่อมจัดการกิจการของตนได้เหมือนคนมั่นคง ส่วนผู้ที่ปกครองด้วยกำลังในโลกนี้ ย่อมได้ศัตรูมาเพราะเหตุนั้น
2.87.10
मित्रतामनुवृत्तं तु समुपेक्षत्यपण्डितः ।
दीप्य यः प्रदीप्ताग्निं प्राच्किरं नाभिधावति।
भस्मापि न स विन्देत शिष्टं क्वचन भारत ॥ २.८७.१० ॥
คนไร้ปัญญาย่อมละเลยมิตรภาพที่ตอบสนองแล้วด้วย และไม่วิ่งไปหาไฟที่ลุกโชน โอ ภารตะ เขาจะไม่พบสิ่งใดเหลืออยู่ที่ใดเลย แม้กระทั่งเถ้าถ่าน
2.87.11
न वासयेत्पारवर्ग्यं द्विषन्तं ।
विशेषतः क्षत्तरहितं मनुप्यम्।
स यत्रेच्छसि विदुर तत्र गच्छ ।
सुसान्त्विता ह्यसती स्त्री जहाति ॥ २.८७.११ ॥
ไม่ควรให้ผู้ที่เป็นปฏิปักษ์ต่อฝ่ายปาณฑพพักอาศัยอยู่ในบ้าน โดยเฉพาะหากไม่มีผู้ดูแลครัวเรือน วิทุระ จงไปยังที่ที่ท่านปรารถนาเถิด แม้หญิงที่ไม่ซื่อสัตย์ที่ได้รับการปลอบประโลมอย่างดี ก็ยังละทิ้งสามีได้
2.87.12
एतावता पुरुषं ये त्यजन्ति ।
तेषां सख्यमन्तवद्ब्रूहि राजन्।
राज्ञां हि चित्तानि परिप्लुतानि ।
सान्त्वं दत्वा मुसलैर्घातयन्ति ॥ २.८७.१२ ॥
ข้าแต่พระราชา ขอทรงบอกข้าพเจ้าว่า มิตรภาพของผู้ที่ละทิ้งบุรุษเพียงเพราะเหตุเล็กน้อยนั้นไม่ยั่งยืน จิตใจของกษัตริย์ย่อมไม่มั่นคง ครั้นให้การปลอบโยนแล้ว ก็ลงโทษผู้คนด้วยท่อนไม้
2.87.13
अबालत्वं मन्यसे राजपुत्र ।
बालोऽहमित्येव सुमन्दबुद्धे।
यः सौहृदे पुरुषं स्थापयित्वा ।
पश्चादेनं दूषयते स बालः ॥ २.८७.१३ ॥
พระราชโอรส ท่านคิดว่าตนไม่ใช่เด็กหรือ โอ ผู้มีปัญญาทึบ เมื่อคิดว่า ข้าไม่ใช่เด็ก ผู้ใดตั้งบุรุษไว้ในมิตรภาพแล้วภายหลังกลับทำให้เขาเสียหาย ผู้นั้นแหละคือเด็ก คือคนโง่
2.87.14
न श्रेयसे नीयते मन्दबुद्धिः ।
स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा।
ध्रुवं न रोचेद्भरतर्षभस्य ।
पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः ॥ २.८७.१४ ॥
คนมีปัญญาทึบย่อมไม่ถูกนำไปสู่ความเจริญ เหมือนหญิงที่ประพฤติผิดในเรือนของพราหมณ์ผู้รู้พระเวท สามีอายุหกสิบปีย่อมไม่เป็นที่พอใจของหญิงสาว โอ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ
2.87.15
अतः प्रियं चेदनुकाङ्क्षसे त्वं ।
सर्वेषु कार्येषु हिताहितेषु
स्त्रियश्च राजञ्जडपङ्गुकांश्च ।
पृच्छ त्वं वै तादृशांश्चैव सर्वान् ॥ २.८७.१५ ॥
ดังนั้น หากพระองค์ปรารถนาสิ่งที่เป็นที่รัก ในกิจการทั้งปวงทั้งที่เป็นประโยชน์และเป็นโทษ ข้าแต่พระราชา จงถามบรรดาสตรี คนเขลา และคนพิการ รวมทั้งทุกคนที่เป็นเช่นนั้นด้วย
2.87.16
लभ्यते खलु पापीयान्नरोऽनु प्रियवागिह ।
अप्रियस्य हि पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ २.८७.१६ ॥
แท้จริงในโลกนี้ ผู้ชั่วร้ายที่พูดด้วยถ้อยคำน่าฟังย่อมหาได้ง่าย แต่ผู้พูดและผู้ฟังสิ่งที่ไม่น่าพอใจแต่เป็นประโยชน์นั้นหาได้ยาก
2.87.17
यस्तु धर्मपरश्च स्याद्धित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ २.८७.१७ ॥
ผู้ใดยึดมั่นในธรรม ละทิ้งความพอใจและไม่พอใจของนาย และกล่าวสิ่งที่ไม่น่าพอใจแต่เป็นประโยชน์ เพราะผู้นั้น พระราชาจึงมีผู้ช่วยที่แท้จริง
2.87.18
अव्याधइजं कटुजं तीक्ष्णमुष्णं ।
यशोमुषं परुषं पूतिगन्धिम्।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ २.८७.१८ ॥
ความโกรธนี้ ไม่ก่อให้เกิดโรค เกิดจากความขมขื่น แหลมคม ร้อนแรง ชิงเอาเกียรติยศไป รุนแรง และมีกลิ่นเหม็น เป็นสิ่งที่คนดีพึงดื่ม และคนชั่วไม่ดื่ม ข้าแต่มหาราชา จงสงบมันลงแล้วดื่มเถิด
2.87.19
वैचित्रवीर्यस्य यशो धनं च ।
वाञ्छाम्यहं सहपुत्रस्य शश्वत्।
यथा तथा तेऽस्तु नमश्चतेऽस्तु ।
ममापि च स्वस्ति दिशन्तु विप्राः ॥ २.८७.१९ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาเกียรติยศและทรัพย์สินของพระวิจิตรวีรยะ สำหรับท่านและโอรสของท่านอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นเช่นใด ขอความนอบน้อมจงมีแด่ท่าน และขอให้พราหมณ์ทั้งหลายประทานความสวัสดีแก่ข้าพเจ้าด้วย
2.87.20
आशीविषान्नेत्रविषान्कोपयेन्न च पण्डितः ।
एवं तेऽहं वदामीदं प्रयतः कुरुनन्दन ॥ २.८७.२० ॥
ผู้มีปัญญาไม่ควรยั่วยุงูที่มีพิษในเขี้ยว และไม่ควรยั่วยุผู้ที่มีพิษอยู่ในดวงตา ข้าพเจ้าจึงพูดสิ่งนี้แก่พระองค์ด้วยความสำรวม โอ ผู้เป็นที่รักของกุรุ