മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.87.1
परेषामेव यशसा श्लोघसे त्वं ।
सदा क्षत्तः कुत्सयन्धार्तराष्ट्रान्।
जानीमहे विदुर यत्प्रियस्त्वं ।
बालानिवास्मानवमन्यसे नित्यमेव ॥ २.८७.१ ॥
വിദുരാ, നീ എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ യശസ്സുകൊണ്ട് സ്വയം പുകഴ്ത്തുന്നു; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ എപ്പോഴും നിന്ദിക്കുന്നു. നീ ആർക്കാണ് പ്രിയനെന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയാം; നീ ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും കുട്ടികളെപ്പോലെ അവമതിക്കുന്നു.
2.87.2
स विज्ञेयः पुरुषोऽन्यत्रकामो ।
निन्दाप्रशंसे हि तथा युनक्ति।
जिह्वाऽऽत्मनो हृदयस्थं व्यनक्ति ।
जानीमहे त्वन्मनसः प्रातिकूल्यम् ॥ २.८७.२ ॥
ആഗ്രഹം മറ്റെവിടെയോ ആയ മനുഷ്യനെ തിരിച്ചറിയാം; നിന്ദയിലും സ്തുതിയിലും നാവ് ഹൃദയത്തിലുള്ളത് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. നിന്റെ മനസ്സ് ഞങ്ങൾക്ക് എതിരാണെന്ന് ഞങ്ങൾക്കറിയാം.
2.87.3
उत्सङ्गे च व्याल इवाहितोऽसि ।
मार्जरवत्पोषकं चोपहंसि।
भर्तृघ्नं त्वां न हि पापीय आहु-
स्तस्मात्क्षत्तः किं न बिभेषि पापात् ॥ २.८७.३ ॥
മടിയിൽ വെച്ച പാമ്പുപോലെ നീ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പൂച്ചയെപ്പോലെ നിന്നെ പോറ്റിയവനെ തന്നെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു. യജമാനനെ ഹനിക്കുന്നവനെക്കാൾ വലിയ പാപിയില്ലെന്ന് പറയുന്നു; വിദുരാ, പാപത്തെ നീ എന്തുകൊണ്ട് ഭയപ്പെടുന്നില്ല?
2.87.4
जित्वा शत्रून्फलमाप्तं महद्वै ।
माऽस्मान्क्षत्तः परुषामीह वोचः।
द्विषद्भिस्त्वं सम्प्रयोगाभिनन्दी ।
मुहुर्देषं यासि नः सम्प्रयोगात् ॥ २.८७.४ ॥
ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചതിലൂടെ ഞങ്ങൾ വലിയ ഫലം നേടിയിരിക്കുന്നു; വിദുരാ, ഇവിടെ ഞങ്ങളോട് കഠിനവാക്കുകൾ പറയരുത്. ശത്രുക്കളോടുള്ള കൂട്ടുകെട്ടിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന നീ, ഞങ്ങളുമായുള്ള കൂട്ടുകെട്ടിൽനിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വിദ്വേഷം നേടുന്നു.
2.87.5
अमित्रतां याति नरोऽक्षमं ब्रुव-
न्निगूहते गुह्यममित्रसंस्तवे।
तदाश्रितोऽपत्रप किं नु बाधसे ।
यदिच्छसि त्वं तदिहाभिभाषतसे ॥ २.८७.५ ॥
അക്ഷമമായി സംസാരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ശത്രുത്വം നേടുന്നു; ശത്രുക്കളുടെ സഹവാസത്തിൽ രഹസ്യം മറച്ചുവെക്കുന്നു. ലജ്ജയില്ലാത്തവനേ, അതിനെ ആശ്രയിച്ച് നീ എന്തിന് ദ്രോഹിക്കുന്നു? നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു തന്നെ ഇവിടെ പറയുന്നു.
2.87.6
मा नोऽवमंस्था विद्य मानस्तवेदं ।
शिक्षस्व बुद्धिं स्थविराणां सकाशात्।
यशो रक्षस्व विदुर सम्प्रणीतं ।
मा व्यापृतः परकार्येशु भूस्त्वम् ॥ २.८७.६ ॥
ജ്ഞാനിയേ, ഞങ്ങളെ അവമാനിക്കരുത്; ഇത് നിന്റെ സ്വന്തം മാനമാണ്. മുതിർന്നവരുടെ സമീപത്തുനിന്ന് ബുദ്ധി പഠിക്കുക. വിദുരാ, നന്നായി നടത്തിയ യശസ്സിനെ രക്ഷിക്കുക. മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യങ്ങളിൽ വ്യാപൃതനാകരുത്.
2.87.7
अहं कर्तेति विदूर मा च मंस्था ।
मा नो नित्यं परुषाणीह वोचः।
न त्वां पृच्छामि विदुर यद्धितं मे ।
स्वस्ति क्षत्तर्मा तितिक्षून् क्षिण् त्वम् ॥ २.८७.७ ॥
വിദുരാ, ഞാനാണ് കർത്താവെന്ന് കരുതരുത്. ഇവിടെ ഞങ്ങളോട് എപ്പോഴും പരുഷവാക്കുകൾ പറയരുത്. വിദുരാ, എനിക്ക് ഹിതമായത് ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നില്ല. സാരഥീ, ക്ഷേമമായിരിക്കട്ടെ; ക്ഷമയുള്ളവരെ ക്ഷയിപ്പിക്കരുത്.
2.87.8
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता ।
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता।
तेनानुशिष्टः प्रवणादिवाम्भो ।
यथा नियुक्तोऽस्ति तथा भवामि ॥ २.८७.८ ॥
ഒരേയൊരു ശാസ്താവേയുള്ളൂ; രണ്ടാമതൊരു ശാസ്താവില്ല. ശാസ്താവ് ഗർഭത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന പുരുഷനെയും ഭരിക്കുന്നു. അവനാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട്, ചെരിവിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ, നിയോഗിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ഞാൻ ആകുന്നു.
2.87.9
भिनत्ति शिरसा शैलमहिं भोजयते च यः ।
धीरेव कुरुते तस्य कार्याणामनुशासनम्।
यो बलादनुशास्तीह सोऽमित्रं तेन विन्दति ॥ २.८७.९ ॥
തലകൊണ്ട് പാറ പിളർക്കുന്നവനും പാമ്പിന് ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനും ധീരനെപ്പോലെ തന്റെ കാര്യങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഇവിടെ ബലംകൊണ്ട് ശാസിക്കുന്നവൻ അതിനാൽ ശത്രുവിനെ നേടുന്നു.
2.87.10
मित्रतामनुवृत्तं तु समुपेक्षत्यपण्डितः ।
दीप्य यः प्रदीप्ताग्निं प्राच्किरं नाभिधावति।
भस्मापि न स विन्देत शिष्टं क्वचन भारत ॥ २.८७.१० ॥
സൗഹൃദം തിരികെ ലഭിച്ചാലും അതിനെ അവഗണിക്കുന്ന അവിവേകി, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ സമീപിച്ച് ഓടാത്തവൻ — ഭാരതാ, അവൻ എവിടെയും ചാരമോ ശേഷിച്ചതോ നേടില്ല.
2.87.11
न वासयेत्पारवर्ग्यं द्विषन्तं ।
विशेषतः क्षत्तरहितं मनुप्यम्।
स यत्रेच्छसि विदुर तत्र गच्छ ।
सुसान्त्विता ह्यसती स्त्री जहाति ॥ २.८७.११ ॥
പാണ്ഡവപക്ഷത്തെ ശത്രുവായ മനുഷ്യനെ, വിശേഷിച്ച് ക്ഷത്താവ് (വിദുരൻ) ഇല്ലാതെ, ആരും തന്റെ വീട്ടിൽ പാർപ്പിക്കരുത്. വിദുരാ, നിനക്ക് എവിടെ ഇഷ്ടമോ അവിടേക്ക് പോകൂ. നന്നായി ആശ്വസിപ്പിക്കപ്പെട്ട അസതിയായ സ്ത്രീയും ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
2.87.12
एतावता पुरुषं ये त्यजन्ति ।
तेषां सख्यमन्तवद्ब्रूहि राजन्।
राज्ञां हि चित्तानि परिप्लुतानि ।
सान्त्वं दत्वा मुसलैर्घातयन्ति ॥ २.८७.१२ ॥
ഇത്രയുംകൊണ്ട് മനുഷ്യനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവരുടെ സൗഹൃദം ശാശ്വതമല്ല എന്ന് പറയൂ, രാജാവേ. രാജാക്കന്മാരുടെ മനസ്സ് ചഞ്ചലമാണ്; ആശ്വസിപ്പിച്ചശേഷം അവർ മുസലങ്ങൾകൊണ്ട് അടിച്ചുകൊല്ലുന്നു.
2.87.13
अबालत्वं मन्यसे राजपुत्र ।
बालोऽहमित्येव सुमन्दबुद्धे।
यः सौहृदे पुरुषं स्थापयित्वा ।
पश्चादेनं दूषयते स बालः ॥ २.८७.१३ ॥
രാജകുമാരാ, നീ നിന്നെത്തന്നെ ബാലനല്ല എന്ന് കരുതുന്നു. 'ഞാൻ ബാലനല്ല' എന്ന് കരുതി, മന്ദബുദ്ധേ, സൗഹൃദത്തിൽ ഒരാളെ സ്ഥാപിച്ചശേഷം പിന്നീട് അവനെത്തന്നെ ദൂഷിപ്പിക്കുന്നവൻ ബാലനാണ് (അവിവേകി).
2.87.14
न श्रेयसे नीयते मन्दबुद्धिः ।
स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा।
ध्रुवं न रोचेद्भरतर्षभस्य ।
पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः ॥ २.८७.१४ ॥
മന്ദബുദ്ധി ശ്രേയസ്സിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ശ്രോത്രിയന്റെ വീട്ടിലെ ദുഷിച്ച സ്ത്രീയെപ്പോലെ, അറുപതു വയസ്സുള്ള ഭർത്താവ് കന്യകയ്ക്ക് തീർച്ചയായും ഇഷ്ടപ്പെടില്ല, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
2.87.15
अतः प्रियं चेदनुकाङ्क्षसे त्वं ।
सर्वेषु कार्येषु हिताहितेषु
स्त्रियश्च राजञ्जडपङ्गुकांश्च ।
पृच्छ त्वं वै तादृशांश्चैव सर्वान् ॥ २.८७.१५ ॥
അതിനാൽ നിനക്ക് പ്രിയമായത് വേണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ, രാജാവേ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഹിതാഹിതങ്ങളെക്കുറിച്ച് സ്ത്രീകളോടും മന്ദബുദ്ധികളോടും മുടന്തരോടും അതുപോലുള്ള എല്ലാവരോടും ചോദിക്കൂ.
2.87.16
लभ्यते खलु पापीयान्नरोऽनु प्रियवागिह ।
अप्रियस्य हि पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ २.८७.१६ ॥
ഇവിടെ പാപിയായ മനുഷ്യനും പ്രിയം പറയുന്നവൻ എളുപ്പത്തിൽ കിട്ടും. എന്നാൽ അപ്രിയവും ഹിതകരവുമായത് പറയുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും അപൂർവ്വമാണ്.
2.87.17
यस्तु धर्मपरश्च स्याद्धित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ २.८७.१७ ॥
ധർമ്മനിഷ്ഠനായി, യജമാനന്റെ പ്രിയാപ്രിയങ്ങൾ വിട്ട് അപ്രിയവും ഹിതകരവുമായത് പറയുന്നവനുണ്ടെങ്കിൽ, അതിനാൽ രാജാവിന് സഹായിയുണ്ടാകുന്നു.
2.87.18
अव्याधइजं कटुजं तीक्ष्णमुष्णं ।
यशोमुषं परुषं पूतिगन्धिम्।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ २.८७.१८ ॥
രോഗമുണ്ടാക്കാത്തതും കയ്പിൽ നിന്നുണ്ടായതും മൂർച്ചയുള്ളതും ചൂടുള്ളതും കീർത്തി കവരുന്നതും പരുഷവും ദുർഗന്ധമുള്ളതുമായ ഈ കോപം സജ്ജനങ്ങൾ കുടിക്കേണ്ടതാണ്; ദുർജനങ്ങൾ കുടിക്കാറില്ല. മഹാരാജാവേ, അത് ശാന്തമാക്കി കുടിക്കൂ.
2.87.19
वैचित्रवीर्यस्य यशो धनं च ।
वाञ्छाम्यहं सहपुत्रस्य शश्वत्।
यथा तथा तेऽस्तु नमश्चतेऽस्तु ।
ममापि च स्वस्ति दिशन्तु विप्राः ॥ २.८७.१९ ॥
വിചിത്രവീര്യന്റെ യശസ്സും സമ്പത്തും നിങ്ങൾക്കും നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർക്കും എപ്പോഴും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എങ്ങനെയായാലും നിങ്ങൾക്കു നമസ്കാരം. ബ്രാഹ്മണർ എനിക്കും മംഗളം നൽകട്ടെ.
2.87.20
आशीविषान्नेत्रविषान्कोपयेन्न च पण्डितः ।
एवं तेऽहं वदामीदं प्रयतः कुरुनन्दन ॥ २.८७.२० ॥
ബുദ്ധിമാൻ ദംഷ്ട്രയിൽ വിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങളെയും കണ്ണിൽ വിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങളെയും കോപിപ്പിക്കരുത്. കുരുനന്ദനാ, ഞാൻ നിന്നോട് ഇത് സംയമത്തോടെ പറയുന്നു.