మహాభారతం · అధ్యాయం 2.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.87.1
परेषामेव यशसा श्लोघसे त्वं ।
सदा क्षत्तः कुत्सयन्धार्तराष्ट्रान्।
जानीमहे विदुर यत्प्रियस्त्वं ।
बालानिवास्मानवमन्यसे नित्यमेव ॥ २.८७.१ ॥
విదురా, నీవు ఎల్లప్పుడూ ఇతరుల కీర్తితో నిన్ను నీవు పొగుడుకుంటావు; ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను ఎల్లప్పుడూ నిందిస్తావు. నీవు ఎవరికి ప్రియుడవో మేము తెలుసుకున్నాము; నీవు మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ పిల్లలవలె అవమానిస్తావు.
2.87.2
स विज्ञेयः पुरुषोऽन्यत्रकामो ।
निन्दाप्रशंसे हि तथा युनक्ति।
जिह्वाऽऽत्मनो हृदयस्थं व्यनक्ति ।
जानीमहे त्वन्मनसः प्रातिकूल्यम् ॥ २.८७.२ ॥
కోరిక మరెక్కడో ఉన్న మనిషిని గుర్తించవచ్చు; నింద, స్తుతిలో నాలుక హృదయంలోని భావాన్ని బయటపెడుతుంది. నీ మనసు మాకు విరుద్ధమని మేము తెలుసుకున్నాము.
2.87.3
उत्सङ्गे च व्याल इवाहितोऽसि ।
मार्जरवत्पोषकं चोपहंसि।
भर्तृघ्नं त्वां न हि पापीय आहु-
स्तस्मात्क्षत्तः किं न बिभेषि पापात् ॥ २.८७.३ ॥
ఒడిలో పెట్టుకున్న పాములా నీవు దాగి ఉన్నావు; పిల్లిలా నిన్ను పోషించిన వానికే హాని చేస్తావు. తన యజమానికి ద్రోహం చేసేవాడి కంటే పాపి లేడని అంటారు; విదురా, పాపానికి నీవు ఎందుకు భయపడవు?
2.87.4
जित्वा शत्रून्फलमाप्तं महद्वै ।
माऽस्मान्क्षत्तः परुषामीह वोचः।
द्विषद्भिस्त्वं सम्प्रयोगाभिनन्दी ।
मुहुर्देषं यासि नः सम्प्रयोगात् ॥ २.८७.४ ॥
శత్రువులను జయించి మేము గొప్ప ఫలాన్ని పొందాము; విదురా, ఇక్కడ మాతో కఠినంగా మాట్లాడకు. శత్రువులతో కలయికను ఆనందించే నీవు, మాతో కలయిక వలన మళ్లీ మళ్లీ ద్వేషాన్ని పొందుతావు.
2.87.5
अमित्रतां याति नरोऽक्षमं ब्रुव-
न्निगूहते गुह्यममित्रसंस्तवे।
तदाश्रितोऽपत्रप किं नु बाधसे ।
यदिच्छसि त्वं तदिहाभिभाषतसे ॥ २.८७.५ ॥
అక్షమంగా మాట్లాడే మనిషి శత్రుత్వాన్ని పొందుతాడు; శత్రువుల సాన్నిహిత్యంలో రహస్యాన్ని దాస్తాడు. సిగ్గులేనివాడా, దానిని ఆశ్రయించి నీవు ఎందుకు బాధిస్తున్నావు? నీవు కోరినదే ఇక్కడ మాట్లాడుతున్నావు.
2.87.6
मा नोऽवमंस्था विद्य मानस्तवेदं ।
शिक्षस्व बुद्धिं स्थविराणां सकाशात्।
यशो रक्षस्व विदुर सम्प्रणीतं ।
मा व्यापृतः परकार्येशु भूस्त्वम् ॥ २.८७.६ ॥
విద్వాంసుడా, మమ్మల్ని అవమానించకు; ఇది నీ స్వంత గౌరవమే. పెద్దల సన్నిధి నుండి బుద్ధిని నేర్చుకో. విదురా, సుపరిపాలిత యశస్సును కాపాడుకో. ఇతరుల పనులలో నిమగ్నుడవు కావద్దు.
2.87.7
अहं कर्तेति विदूर मा च मंस्था ।
मा नो नित्यं परुषाणीह वोचः।
न त्वां पृच्छामि विदुर यद्धितं मे ।
स्वस्ति क्षत्तर्मा तितिक्षून् क्षिण् त्वम् ॥ २.८७.७ ॥
విదురా, నేనే కర్తనని భావించకు. ఇక్కడ మాకు ఎల్లప్పుడూ కఠిన వాక్యాలు పలకకు. విదురా, నాకు హితమైనది నిన్ను అడగను. సారథీ, క్షేమంగా ఉండు; సహనశీలురను క్షీణింపజేయకు.
2.87.8
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता ।
गर्भे शयानं पुरुषं शास्ति शास्ता।
तेनानुशिष्टः प्रवणादिवाम्भो ।
यथा नियुक्तोऽस्ति तथा भवामि ॥ २.८७.८ ॥
ఒక్కడే శాసకుడు; రెండవ శాసకుడు లేడు. శాసకుడు గర్భంలో శయనించిన పురుషుని కూడా శాసిస్తాడు. అతనిచే ఉపదేశించబడి, వాలు నుండి నీరు పారినట్లు, నియమించబడినట్లే నేను ఉంటాను.
2.87.9
भिनत्ति शिरसा शैलमहिं भोजयते च यः ।
धीरेव कुरुते तस्य कार्याणामनुशासनम्।
यो बलादनुशास्तीह सोऽमित्रं तेन विन्दति ॥ २.८७.९ ॥
తలతో రాయిని పగలగొట్టి, పామునకు ఆహారం పెట్టేవాడు ధీరునిలా తన పనులను నియంత్రిస్తాడు. ఇక్కడ బలంతో శాసించేవాడు అదే కారణంగా శత్రువును పొందుతాడు.
2.87.10
मित्रतामनुवृत्तं तु समुपेक्षत्यपण्डितः ।
दीप्य यः प्रदीप्ताग्निं प्राच्किरं नाभिधावति।
भस्मापि न स विन्देत शिष्टं क्वचन भारत ॥ २.८७.१० ॥
స్నేహం ప్రతిఫలంగా లభించినా దానిని అలక్ష్యం చేసే అవివేకి, మండుతున్న అగ్ని వద్దకు పరుగెత్తనివాడు — ఓ భారతా, అతడు ఎక్కడా బూడిదైనా, మిగిలినదేదీ పొందడు.
2.87.11
न वासयेत्पारवर्ग्यं द्विषन्तं ।
विशेषतः क्षत्तरहितं मनुप्यम्।
स यत्रेच्छसि विदुर तत्र गच्छ ।
सुसान्त्विता ह्यसती स्त्री जहाति ॥ २.८७.११ ॥
పాండవ పక్షానికి చెందిన శత్రువైన మనిషిని, ముఖ్యంగా క్షత్తను (విదురుని) విడిచి, ఎవడూ తన ఇంట నివసింపనీయకూడదు. ఓ విదురా, నీకు ఎక్కడ కావాలో అక్కడికి వెళ్ళు. బాగా ఓదార్చబడిన అసతీ స్త్రీ కూడా భర్తను విడిచిపెడుతుంది.
2.87.12
एतावता पुरुषं ये त्यजन्ति ।
तेषां सख्यमन्तवद्ब्रूहि राजन्।
राज्ञां हि चित्तानि परिप्लुतानि ।
सान्त्वं दत्वा मुसलैर्घातयन्ति ॥ २.८७.१२ ॥
ఇంతమాత్రానే మనిషిని విడిచిపెట్టేవారి స్నేహం శాశ్వతం కాదని చెప్పు, రాజా. రాజుల మనసులు చలించేవి; ఓదార్చి వారు గదలతో కొట్టి చంపుతారు.
2.87.13
अबालत्वं मन्यसे राजपुत्र ।
बालोऽहमित्येव सुमन्दबुद्धे।
यः सौहृदे पुरुषं स्थापयित्वा ।
पश्चादेनं दूषयते स बालः ॥ २.८७.१३ ॥
రాజకుమారా, నిన్ను నువ్వు బాలుడు కాదని అనుకుంటున్నావు. 'నేను బాలుడను కాను' అని భావించి, ఓ మందబుద్ధీ, స్నేహంలో ఒకరిని నిలబెట్టి తర్వాత అతడినే దూషించేవాడు బాలుడు (అవివేకి).
2.87.14
न श्रेयसे नीयते मन्दबुद्धिः ।
स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा।
ध्रुवं न रोचेद्भरतर्षभस्य ।
पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः ॥ २.८७.१४ ॥
మందబుద్ధి గలవాడు శ్రేయస్సు వైపు నడిపించబడడు. శ్రోత్రియుని ఇంట్లో చెడిపోయిన స్త్రీ వలె, అరవై ఏళ్ల భర్త కన్యకు ఖచ్చితంగా నచ్చడు, భరతశ్రేష్ఠా.
2.87.15
अतः प्रियं चेदनुकाङ्क्षसे त्वं ।
सर्वेषु कार्येषु हिताहितेषु
स्त्रियश्च राजञ्जडपङ्गुकांश्च ।
पृच्छ त्वं वै तादृशांश्चैव सर्वान् ॥ २.८७.१५ ॥
కాబట్టి నీవు ప్రియమైన మాటలను కోరుకుంటే, రాజా, అన్ని పనులలో, హితాహితాల గురించి, స్త్రీలను, జడులను, కుంటివారిని, అలాంటి వారందరినీ అడుగుము.
2.87.16
लभ्यते खलु पापीयान्नरोऽनु प्रियवागिह ।
अप्रियस्य हि पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः ॥ २.८७.१६ ॥
ఇక్కడ పాపియైన మనిషి కూడా ప్రియంగా మాట్లాడేవాడు సులభంగా దొరుకుతాడు. కాని అప్రియమైనా హితకరమైన మాట చెప్పేవాడు, వినేవాడు అరుదు.
2.87.17
यस्तु धर्मपरश्च स्याद्धित्वा भर्तुः प्रियाप्रिये ।
अप्रियाण्याह पथ्यानि तेन राजा सहायवान् ॥ २.८७.१७ ॥
ధర్మపరాయణుడై, యజమానుని ప్రియాప్రియాలను విడిచి అప్రియమైనా హితకర మాటలు చెప్పేవాడు, అతని వల్ల రాజుకు సహాయం లభిస్తుంది.
2.87.18
अव्याधइजं कटुजं तीक्ष्णमुष्णं ।
यशोमुषं परुषं पूतिगन्धिम्।
सतां पेयं यन्न पिबन्त्यसन्तो ।
मन्युं महाराज पिब प्रशाम्य ॥ २.८७.१८ ॥
రోగం కలిగించనిది, చేదు నుండి పుట్టినది, తీక్ష్ణమైనది, వేడిది, కీర్తిని దోచేది, కఠినమైనది, దుర్వాసన గలది అయిన ఈ కోపాన్ని సజ్జనులు త్రాగతగినది; దుర్జనులు త్రాగరు. మహారాజా, దానిని శాంతపరచి త్రాగు.
2.87.19
वैचित्रवीर्यस्य यशो धनं च ।
वाञ्छाम्यहं सहपुत्रस्य शश्वत्।
यथा तथा तेऽस्तु नमश्चतेऽस्तु ।
ममापि च स्वस्ति दिशन्तु विप्राः ॥ २.८७.१९ ॥
విచిత్రవీర్యుని కీర్తిని, ధనాన్ని మీకు, మీ కుమారులకు ఎల్లప్పుడూ కోరుతున్నాను. ఎలాగైనా మీకు నమస్కారం. బ్రాహ్మణులు నాకు కూడా శుభాన్ని ప్రసాదించుగాక.
2.87.20
आशीविषान्नेत्रविषान्कोपयेन्न च पण्डितः ।
एवं तेऽहं वदामीदं प्रयतः कुरुनन्दन ॥ २.८७.२० ॥
జ్ఞాని కోరలలో విషమున్న సర్పాలను, చూపులో విషమున్న సర్పాలను కూడా కోపింపజేయకూడదు. కురునందనా, నేను నీకు ఇది జాగ్రత్తగా చెబుతున్నాను.