Mahābhārata · Adhyāya 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
एहि क्षत्तर्द्रौपदीमानस्व ।
प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम्।
संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्रं ।
तत्रास्तु दासीभिरपुण्यशीला ॥ २.८९.१ ॥
Ven, Vidura, y trae a Draupadī, la amada y estimada esposa de los Pāṇḍavas. Que vaya pronto a barrer la casa, y que permanezca allí con las criadas, de conducta impía.
2.89.2
दर्विभाषं भाषितं त्वादृशेन ।
न मन्द सम्बुद्ध्यसि पाशबद्धः।
प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि ।
व्याघ्रान्मृगः कोपयसेऽतिवेलम् ॥ २.८९.२ ॥
Palabras tan mal dichas han sido pronunciadas por alguien como tú. Necio, estás atado por la trampa y no lo comprendes. Colgando sobre el precipicio, no lo sabes; como el ciervo ante el tigre, provocas una ira desmedida.
2.89.3
आशीविषास्ते शिरसि पूर्णकोपा महाविषाः ।
मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥ २.८९.३ ॥
Sobre tu cabeza hay serpientes llenas de ira y de gran veneno. Necio, no las provoques; no vayas a la morada de Yama.
2.89.4
न हि दासीत्वमापन्ना कृष्णा भवितुमर्हति ।
जनीशेन हि राज्ञैषा पणे न्यस्तेति मे मतिः ॥ २.८९.४ ॥
Kṛṣṇā no merece caer en la condición de esclava; es mi opinión que fue apostada por el propio rey.
2.89.5
अयं दत्ते वेणुरिवात्मघाती ।
फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
द्यूतं हि वैराय महाभयाय ।
मत्तो न बुध्यत्ययमन्तकालम् ॥ २.८९.५ ॥
Como el bambú, éste se destruye a sí mismo. Este hijo de Dhṛtarāṣṭra, el rey, cosecha su propio fruto. El juego trae ciertamente enemistad y gran temor. Por mis palabras no comprende su hora de la muerte.
2.89.6
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनताः परमभ्याददीत।
ययास्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशती पापलोक्याम् ॥ २.८९.६ ॥
No sea quien hiere con palabras duras ni quien habla con crueldad, ni agreda a otro con desprecio. No pronuncie aquella palabra con la que otro se turba, la que conduce a un mundo de pecado.
2.89.7
समुच्चरन्त्यतिवादाश्च वक्त्रा-
ध्यौराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ २.८९.७ ॥
Las palabras ásperas que salen de la boca hieren la mente, y el herido se aflige noche y día. Esas palabras caen sobre los puntos vitales de otro. El sabio no debe lanzarlas contra los demás.
2.89.8
अजो हि शस्त्रमगिलत्किलैकः ।
शस्त्रे विपन्ने शिरसास्य भूमौ।
निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं ।
तद्वद्वेरं मा कृथाः पाण्डुपुत्रैः ॥ २.८९.८ ॥
Dicen que una cabra tragó un arma; cuando el arma se atascó, golpeó la cabeza contra el suelo y se cortó terriblemente su propia garganta. Así, no hagas enemistad con los hijos de Pāṇḍu.
2.89.9
न किञ्चिदित्थं प्रवदन्ति पार्था ।
वनेचरं वा गृहमेधिनं वा।
तपस्विनं वा परिपूर्णविद्यं ।
भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥ २.८९.९ ॥
Los hijos de Pṛthā no dicen nada semejante, ya sea que el hombre viva en el bosque, sea un cabeza de familia, un asceta o un erudito completo. Solo los hombres semejantes a perros ladran así, siempre.
2.89.10
द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्यं ।
न बुध्यते धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
तमन्वेतारो बहवः कुरूणां ।
द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥ २.८९.१० ॥
Esta es la puerta torcida y terriblemente espantosa del infierno, y el hijo de Dhṛtarāṣṭra no lo comprende. Cuando surge el juego de dados, muchos de los Kurus lo siguen, junto con Duḥśāsana.
2.89.11
मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते ।
मुह्यन्ति नावोम्भसि शश्वदेव।
मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥ २.८९.११ ॥
Las calabazas se hunden y las piedras flotan; en el agua, los botes siempre se extravían. El rey ofuscado, el hijo de Dhṛtarāṣṭra, no escucha mis palabras saludables.
2.89.12
अन्तो नूं भवितायं करूणां ।
सुदारुणः सर्वहरो विनाशः।
वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा ।
न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥ २.८९.१२ ॥
Sin duda llegará el fin de los Kurus, una destrucción terrible que todo lo arrebata. Las palabras sabias y saludables de los amigos no se escuchan; solo crece la codicia.
2.89.13
धिगस्तु क्षत्तारमिति ब्रुवाणो ।
दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
अवैक्षत प्रातिकामीं सभाया-
मुवाच चैनं परमार्यमध्ये ॥ २.८९.१३ ॥
Diciendo '¡Vergüenza sobre este kṣattṛ!', el hijo de Dhṛtarāṣṭra, embriagado de orgullo, miró a Prātikāmin en la asamblea y le habló entre los nobles.
2.89.14
त्वं प्रातिकामिन्द्रौपदीमानयस्व ।
न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः।
क्षत्ता ह्ययं विवदत्येव भीतो ।
न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव ॥ २.८९.१४ ॥
'Prātikāmin, trae a Draupadī. No tienes nada que temer de los Pāṇḍavas. Este kṣattṛ habla solo por miedo; nunca desea nuestra prosperidad.'
2.89.15
एवमुक्तः प्रातिकामी स सूतः ।
प्रायाच्छीघ्रं राजवचो निशम्य।
प्रविश्य च श्वेव हि सिंहगेष्ठं ।
समासदन्महिषीं पाण्डवानाम् ॥ २.८९.१५ ॥
Así dicho, el auriga Prātikāmin oyó las palabras del rey y partió con prontitud. Entrando como un perro en la guarida de un león, se acercó a la reina de los Pāṇḍavas.
2.89.16
युधिष्ठिरो द्यूतमदेन मत्तो ।
दुर्योधनो द्रौपदि त्वामजैषीत्।
सा त्वं प्रपद्यस्व धृतराष्ट्रस्य वेश्म ।
नयामि त्वां कर्मणि याज्ञसेनि ॥ २.८९.१६ ॥
Yudhiṣṭhira, enloquecido por la embriaguez del juego de dados, te perdió, Draupadī; Duryodhana te ha ganado. Ve ahora a la casa de Dhṛtarāṣṭra. Oh hija de Yajñasena, te llevo a tu tarea.
2.89.17
कथं त्वेवं वदसि प्रातिकामि-
को हि दीव्येद्भार्यया राजपुत्रः।
मूडो राजा द्यूतमदेन मत्तो ।
ह्यभून्नान्यत्कैतवमस्य किञ्चित् ॥ २.८९.१७ ॥
¿Cómo puedes decir eso, Prātikāmin? ¿Qué príncipe apostaría a su propia esposa? El necio rey estaba enloquecido por la embriaguez del juego de dados; no había en él ningún otro engaño.
2.89.18
यदा नाभूत्कैतवमन्यदस्य ।
तदाऽदेवीत्पाण्डवोऽजातशत्रुः।
न्यस्ताः पूर्वं भ्रातरस्तेन राज्ञा ।
स्वयं चात्मा त्वमथो राजपुत्रि ॥ २.८९.१८ ॥
Cuando no había en él otro engaño, el Pāṇḍava Ajātaśatru jugó a los dados. Aquel rey apostó primero a sus hermanos, luego a sí mismo, y luego a ti, oh princesa.
2.89.19
गच्छ त्वं कितवं गत्वा सभायां पृच्छ सूतज ।
किं तु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवा नु माम् ॥ २.८९.१९ ॥
Ve al jugador en la asamblea y pregúntale, hijo del auriga: ¿primero se perdió a sí mismo, o a mí?
2.89.20
एतज्ज्ञात्वा समागच्छ ततो मां नयं सूतज ।
ज्ञात्वा चिकीर्षितमहं राज्ञो यास्यामि दुःखिता ॥ २.८९.२० ॥
Habiendo averiguado esto, vuelve y luego llévame; conociendo la intención del rey, iré, afligida.
2.89.21
सभां गत्वा स चोवाच द्रौपद्यस्तद्वचस्तदा ।
युधिष्ठिरं नरेनद्राणां मध्ये स्थितमिदं वचः ॥ २.८९.२१ ॥
Fue a la sala de la asamblea y entonces dijo a Yudhiṣṭhira, que estaba de pie en medio de los señores de los hombres, las palabras de Draupadī.
2.89.22
कस्येशो नः पराजैषीरिति त्वामाह द्रौपदी ।
किं नु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवापि माम् ॥ २.८९.२२ ॥
"¿De quién eras señor para perdernos?" te pregunta Draupadī. "¿Te perdiste primero a ti mismo, o a mí?"
2.89.23
युधिष्ठिरस्तु निश्चेता गतसत्व इवाभवत् ।
न तं सूतं प्रत्युवाच वचनं साध्वसाधु वा ॥ २.८९.२३ ॥
Pero Yudhiṣṭhira quedó aturdido, como si hubiera perdido la vida, y no respondió al auriga con palabra alguna, ni buena ni mala.
2.89.24
इहैवागत्य पाञ्चाली प्रश्नमेनं प्रभाषताम् ।
इहैव सर्वे शृण्वन्तु तस्याश्चैतस्य यद्वचः ॥ २.८९.२४ ॥
Que la princesa de los Pāñcāla venga aquí y haga esta pregunta; que todos aquí escuchen sus palabras y las de él.
2.89.25
स गत्वा राजभवनं दुर्योधनवशानुगः ।
उवाच द्रौपदीं सूतः प्रातिकामी व्यथन्निव ॥ २.८९.२५ ॥
Aquel auriga, sometido al dominio de Duryodhana, fue al palacio real y, como mensajero, habló a Draupadī como si estuviera afligido.
2.89.26
सभ्यास्त्वमी राजपुत्र्याह्वयन्ति ।
मन्ये प्राप्तः संशयः कौरवाणाम्।
न वै समृद्दिं पालयते लघीयान् ।
यस्त्वां सभां नेष्यति राजपुत्रि ॥ २.८९.२६ ॥
Estos miembros de la asamblea llaman a la princesa. Creo que ha caído una duda sobre los Kauravas. Un hombre mezquino no protege la prosperidad; quien te lleve a la asamblea, princesa, es ciertamente mezquino.
2.89.27
एवं नूनं व्यदधात्संविधाता ।
स्पर्शावुभौ स्पृशतो वृद्धबालौ।
धर्मं त्वेकं परमं प्राह लोके ।
स नः शमं धास्यति गोप्यमानः ॥ २.८९.२७ ॥
Así, sin duda, lo dispuso el Creador: el anciano y el niño reciben ambos el mismo contacto. En el mundo se declara que el dharma es el único supremo; si es protegido, nos dará la paz.
2.89.28
सोऽयं धर्मो मा त्यगात्कौरवान्वै ।
सभ्यान्गत्वा पृच्छ धर्म्यं वचो मे।
ते मां ब्रूयुर्निश्चितं तत्करिष्ये ।
धर्मात्मानो नीतिमन्तो वरिष्ठाः ॥ २.८९.२८ ॥
Que ese dharma no abandone a los kurus. Ve a los miembros de la asamblea y pregúntales mi palabra justa; que me digan con certeza: 'Lo haremos'; ellos, de alma recta, sabios en la política y los mejores.
2.89.29
श्रुत्वा सूतस्तद्वचो याज्ञसेन्याः ।
सभां गत्वा प्राह वाक्यं तदानीम्।
अधोमुखास्ते न च किञ्चिदूचु-
र्निर्बन्धं तं धार्तराष्ट्रस्य बुद्ध्वा ॥ २.८९.२९ ॥
Habiendo oído esa palabra de Yājñasenī, el auriga fue a la asamblea y entonces pronunció estas palabras. Con los rostros inclinados no dijeron nada, comprendiendo la obstinación del hijo de Dhṛtarāṣṭra.
2.89.30
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा दुर्योधनचिकीर्षितम् ।
द्रौपद्याः संमतं दूतं प्राहिणोद्भरतर्षभ ॥ २.८९.३० ॥
Pero Yudhiṣṭhira, habiendo oído la intención de Duryodhana, con el consentimiento de Draupadī envió un mensajero, oh toro de los bharatas.
2.89.31
एकवस्त्र त्वधोनीवो रोदमाना रजस्वला ।
सभामागम्य पाञ्चालि श्वशुरस्याग्रतो भव ॥ २.८९.३१ ॥
Con una sola prenda, el nudo de abajo suelto, llorando y en tu estado menstrual, entra en la asamblea, oh Pāñcālī, y ponte ante tu suegro.
2.89.32
अथ त्वामागतां दृष्ट्वा राजपुत्रीं सभां तदा ।
सभ्याः सर्वे विनिन्देरन्मनोर्भिर्धृतराष्ट्रजम् ॥ २.८९.३२ ॥
Entonces, al verte, princesa, llegar a la asamblea, todos los miembros de la asamblea censuraron en sus mentes al hijo de Dhṛtarāṣṭra.
2.89.33
स गत्वा त्वरितं दूतः कृष्णाया भवनं नृप ।
न्यवेदयन्मतं धीमान्धर्मराजस्य निश्चितम् ॥ २.८९.३३ ॥
Oh rey, aquel mensajero fue rápidamente a la morada de Kṛṣṇā y le comunicó la decisión firme del sabio rey del dharma.
2.89.34
पाण्डवाश्च महात्मानो दीना दुःखसमन्विताः ।
सत्येनातिपरीताङ्गा नोदीक्षन्ते स्म किञ्चन ॥ २.८९.३४ ॥
Los magnánimos Pāṇḍavas, miserables y llenos de dolor, con sus miembros muy afligidos por la ligadura de la verdad, no miraban nada.
2.89.35
ततस्त्वेषां मुखमालोक्य राजा ।
दुर्योधनः सूतमुवाच हृष्टः।
इहैवैतामानय प्रातिकामिन् ।
प्रत्यक्षमस्याः कुरवो ब्रुवन्तः ॥ २.८९.३५ ॥
Entonces, mirando sus rostros, el rey Duryodhana, complacido, dijo al auriga: "¡Prātikāmin, tráela aquí; que los Kurus hablen ante ella misma!"
2.89.36
ततः सूतस्तस्य वशानुगामी ।
भीतश्च कोपाद्द्रुपदात्मजायाः।
विहाय मानं पुनरेव सभ्या-
नुवाच कृष्णां किमहं ब्रवीमि ॥ २.८९.३६ ॥
Entonces el auriga, obediente a su mandato, temeroso e intimidado por la ira de la hija de Drupada, abandonó su orgullo y de nuevo preguntó a los miembros de la asamblea: "¿Qué debo decirle a Kṛṣṇā?"
2.89.37
दुःशासनैष मम सूतपुत्रो ।
वृकोदरादुद्विजतेऽल्पचेताः।
स्वयं प्रगृह्यानय याज्ञसेनीं ।
किं ते करिष्यन्त्यवशाः सपत्नाः ॥ २.८९.३७ ॥
"¡Duḥśāsana! Este hijo de mi auriga se ha vuelto de mente pequeña, temeroso de Vṛkodara. Tú mismo tómala y trae a Yājñasenī aquí. ¿Qué podrán hacerle estos rivales impotentes?"
2.89.38
ततः समुत्थाय स राजपुत्रः ।
श्रुत्वा भ्रातुः शासनं रक्तदृष्टिः।
प्रविश्य तद्वेश्म महारथाना-
मित्यब्रवीद्द्रौपदीं राजपुत्रीम् ॥ २.८९.३८ ॥
Entonces aquel príncipe se levantó, oyó la orden de su hermano y, con los ojos enrojecidos, entró en la morada de los grandes guerreros y habló así a Draupadī, la princesa.
2.89.39
एह्येहि पाञ्चालि राजपुत्रीम् ।
दुर्योधनं पश्य विमुक्तलज्जा।
कुरून्भजस्वायतपत्रनेत्रे ।
धर्मेण लब्धाऽसि सभां परैहि ॥ २.८९.३९ ॥
¡Ven, ven, princesa Pāñcālī! Quítate la vergüenza y mira a Duryodhana. Sirve a los Kurus, oh tú de ojos largos como loto; fuiste ganada legítimamente. Ve a la asamblea.
2.89.40
ततः समुत्थाय सुदूर्मनाः सा ।
विवर्णमामृज्य मुखं करेण।
आर्ता प्रदुद्राव यतः स्त्रियस्ता ।
वृद्धस्य राज्ञः कुरुपुङ्गवस्य ॥ २.८९.४० ॥
Entonces, profundamente angustiada, se levantó, se secó el rostro pálido con la mano y, afligida, huyó hacia donde estaban las mujeres del anciano rey, toro de los Kurus.
2.89.41
ततो जवेनाभिससार रोषा-
द्दुःशासनस्तामभिगर्जमानः।
दीर्घेषु नीलेष्वथ चोर्मिमत्सु ।
जग्राह केशेषु नरेन्द्रपत्नीम् ॥ २.८९.४१ ॥
Entonces Duḥśāsana, rugiendo, se abalanzó sobre ella con rapidez, lleno de ira, y agarró a la esposa del rey por sus largos cabellos oscuros y ondulados.
2.89.42
ये राजसूयावभृथे जलेन ।
महाक्रतौ मन्त्रपूतेन सिक्ताः।
ते पाण्डवानां परिभूय वीर्यं ।
बलात्प्रमृष्टा धृतराष्ट्रजेन ॥ २.८९.४२ ॥
Aquellas manos que habían sido rociadas con agua purificada por mantras en el baño final del gran sacrificio Rājasūya, fueron tocadas por la fuerza por el hijo de Dhṛtarāṣṭra, quien había despreciado el valor de los Pāṇḍavas.
2.89.43
स तां पराकृष्य सभासमीप-
मानीय कृष्णामतिदीर्घकेशीम्।
दुःशासनो नाथवतीमनाथव-
च्चकर्ष वायुः कदलीमिवार्ताम् ॥ २.८९.४३ ॥
Habiéndola arrastrado cerca de la sala de asamblea, Duḥśāsana tiró de Kṛṣṇā, de cabellos muy largos, como si no tuviera protector, como el viento sacude una bananera afligida.
2.89.44
सा कृष्णमाणा नमिताङ्गयष्टिः ।
शनैरुवाचाथ रजस्वलाऽस्मि।
एकं च वासो मम मन्दबुद्धे ।
सभां नेतुं नार्हसि मामनार्य ॥ २.८९.४४ ॥
Arrastrada, con el cuerpo inclinado, habló en voz baja: "Estoy menstruando y solo tengo una prenda. Oh necio, oh ignoble, no debes llevarme a la asamblea."
2.89.45
ततोऽब्रवीत्तां प्रसभं निगृह्य ।
केशेशु कृष्णेषु तदा स कृष्णाम्।
कृष्णं च जिष्णुं च हरिं नरं च ।
त्रायाय विक्रोशति याज्ञसेनि ॥ २.८९.४५ ॥
Entonces, agarrándola con fuerza por sus negros cabellos, le habló mientras ella clamaba por protección: "¡Llama a Kṛṣṇa, a Jiṣṇu (Arjuna), a Hari y a Nara, oh hija de Yajñasena!"
2.89.46
रजस्वला वा भव याज्ञसेनि ।
एकाम्बरा वाप्यथवा विवस्त्रा।
द्यूते जिता चासि कृताऽसि दासी ।
दासीषु वासश्च यथोपजोषम् ॥ २.८९.४६ ॥
"Oh hija de Yajñasena, ya estés menstruando, con una sola prenda o incluso sin prenda, en el juego de dados fuiste ganada y convertida en esclava; la vestimenta de una esclava será según se desee."
2.89.47
प्रकीर्णकेशी पतितार्धवस्त्रा ।
दुःशासनेन व्यवधूयमाना।
हीमत्यमर्षेण च दह्यमाना ।
शनैरिदं वाक्यमुवाच कृष्णा ॥ २.८९.४७ ॥
Con el cabello desordenado y la prenda medio caída, sacudida por Duḥśāsana, ardiendo de vergüenza e indignación, Kṛṣṇā pronunció en voz baja estas palabras.
2.89.48
इमे समायामुपनीतशास्त्राः ।
क्रियावन्तः सर्व एवेन्द्रकल्पाः।
गुरुस्थाना गुरवश्चैव सर्वे ।
तेषामग्रे नोत्सहे स्थातुमेवम् ॥ २.८९.४८ ॥
Ante todos estos hombres aquí reunidos, iniciados en las escrituras, celebrantes de ritos, semejantes a Indra y en lugar de ancianos, no puedo permanecer así de pie.
2.89.49
नशंसकर्मंस्त्वमनार्यवृत ।
मा मा विवस्त्रां कुरु मा विकार्षीः।
न मर्षयेयुस्तव राजपुत्राः ।
सेन्द्रापि देवा यदि ते सहायाः ॥ २.८९.४९ ॥
Tú, de obras crueles y conducta vil, no me dejes desnuda, no me arrastres. Aunque los dioses con Indra fueran tus aliados, tus hijos príncipes no lo tolerarían.
2.89.50
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
धर्मश्च सूक्ष्मो निपुणोपलक्ष्यः।
वाचापि भर्तुः परमाणुमात्र-
मिच्छामि दोषं न गुणान्विसृज्य ॥ २.८९.५० ॥
Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, magnánimo y firme en el dharma; el dharma es sutil y solo los expertos lo perciben. Aun en las palabras de mi esposo deseo encontrar una falta del tamaño de un átomo, sin desechar sus virtudes.
2.89.51
इदं त्वकार्यं कुरुवीरमध्ये ।
रजस्वलां यत्परिकर्षसे माम्।
न चापि कश्चित्कुरुतेऽत्र कुत्सां ।
ध्रुवं तवेदं मतमभ्युपेतः ॥ २.८९.५१ ॥
Este es un acto indigno en medio de los héroes de los Kuru: arrastras a mí, una mujer en su menstruación. Aquí nadie siquiera lo reprocha; sin duda esta es tu opinión, a la que todos han asentido.
2.89.52
धिगस्तु नष्टः खलु भारतानां ।
धर्मस्तथा क्षत्रविदां च वृत्तम्।
यत्र ह्यतीतां कुरुधर्मवेलां ।
प्रेक्षन्ति सर्वे कुरवः सभायाम् ॥ २.८९.५२ ॥
¡Qué vergüenza! Sin duda el dharma de los Bhāratas se ha perdido, y también la conducta de los conocedores de los deberes del guerrero. Aquí, donde se traspasa el límite del dharma de los Kuru, todos los Kuru miran en la asamblea.
2.89.53
द्रोणस्य भीष्मस्य च नास्ति सत्त्वं ।
क्षत्तुस्तथैवास्य चनास्ति सत्त्वं
क्षत्तुस्तथैवास्य महात्मनोपि ।
न लक्षयन्ति कुरुवृद्धमुख्याः ॥ २.८९.५३ ॥
En Droṇa y Bhīṣma no hay valor, y del mismo modo en Kṣattṛ (Vidura) no hay valor; ni siquiera en el magnánimo. Los principales ancianos de los Kurus no lo advierten.
2.89.54
तथा ब्रुवन्ती करुणं सुमध्यमा ।
भर्तॄन्कटाक्षैः कुपितानपश्यत्।
सा पाण्डवान्कोपपरीतदेहा-
न्सन्दीपयामास कटाक्षपातैः ॥ २.८९.५४ ॥
Hablando así con angustia, la de cintura esbelta miró de reojo a sus esposos, enfurecidos. Con el lanzamiento de sus miradas oblicuas, encendió a los Pāṇḍavas, cuyos cuerpos estaban poseídos por la ira.
2.89.55
हृतेन राज्येन तथा धनेन ।
रत्नैश्च मुख्यैर्न तथा बभूव।
यथा त्रपाकोपसमीरितेन ।
कृष्णाकटाक्षेण बभूव दुःखम् ॥ २.८९.५५ ॥
Por la pérdida del reino, la riqueza y las joyas principales no hubo tanto dolor como el que causó la mirada oblicua de Kṛṣṇā, movida por la vergüenza y la ira.
2.89.56
दुःशासनश्चापि समीक्ष्य कृष्णा-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
आधूय वेगेन विसञ्ज्ञकल्पा-
मुवाच दासीति हसन्सशब्दम् ॥ २.८९.५६ ॥
Duḥśāsana también, al ver a Kṛṣṇā mirando a sus desdichados esposos, la sacudió con violencia y, riendo a carcajadas, le dijo, como si estuviera casi desvanecida: "¡Esclava!"
2.89.57
कर्णस्तु तद्वाक्यमतीव हृष्टः ।
सम्पूजयामास हसन्सशब्दम्।
गान्धारराजः सुबलस्य पुत्र-
स्तथैव दुःशासनमभ्यनन्दत् ॥ २.८९.५७ ॥
Karṇa, sumamente complacido por aquellas palabras, las aplaudió riendo a carcajadas; y el rey de Gāndhāra, hijo de Subala, igualmente alabó a Duḥśāsana.
2.89.58
सभ्यास्तु ये तत्र बभूवुरन्ये ।
ताभ्यामृते धार्तराष्ट्रेण चैव।
तेषामभूद्दुः खमतीव कृष्णां ।
दृष्ट्वा सभायां परिकृष्यमाणाम् ॥ २.८९.५८ ॥
Pero los otros miembros de la asamblea, excepto aquellos dos y el hijo de Dhṛtarāṣṭra, sintieron gran dolor al ver a Kṛṣṇā siendo arrastrada en la asamblea.
2.89.59
न धर्मसौक्ष्म्यात्सुभगे विवेक्तुं ।
शक्रोमि ते प्रश्नमिमं यथावत्।
अस्वाम्यशक्तः पणितुं परस्वं ।
स्त्रियाश्च भर्तुर्वशतां समीक्ष्य ॥ २.८९.५९ ॥
Oh afortunada, por la sutileza del dharma no puedo resolver con rectitud esta pregunta tuya. Quien no es dueño ni tiene poder no puede apostar la propiedad ajena; y considerando que la esposa está sujeta a su esposo...
2.89.60
त्यजेत सर्वां पृथिवीं समृद्धां ।
युधिष्ठिरो धर्ममथो न जह्यात्।
उक्तं जितोऽस्मीति च पाण्डवेन ।
तस्मान्न शक्नोमि विवेक्तुमेतत् ॥ २.८९.६० ॥
Yudhiṣṭhira podría renunciar a toda la tierra próspera, pero no abandonaría el dharma. El Pāṇḍava dijo: 'He sido vencido'; por eso no puedo decidir esto.
2.89.61
द्व्यूतेऽद्वितीयः शकुनिर्नरेषु ।
कुन्तीसुतस्तेन निसृष्टकामः।
न मन्यते तां निकृतिं युधिष्ठिर-
स्तस्मान् ते प्रश्नमिमं ब्रवीमि ॥ २.८९.६१ ॥
En el juego de dados, Śakuni no tiene igual entre los hombres. Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, renunció a su deseo por medio de él, y no considera esa trampa como tal; por eso te planteo esta pregunta.
2.89.62
आहूय राजा कुशलैरनार्यै-
र्दुष्टात्मभिर्नैकृतिकैः सभायाम्।
द्यूतप्रियैर्नातिकृतप्रयत्नः ।
कस्मादयं नाम निसृष्टकामः ॥ २.८९.६२ ॥
Habiendo convocado al rey en la asamblea, jugadores hábiles —innobles, de mente malvada, engañosos y aficionados al juego de dados—, él no se esforzó demasiado. ¿Por qué este ha abandonado en verdad su deseo?
2.89.63
अशुद्धभावैर्निकृतिप्रवृत्तै-
रबुध्यमानः कुरुपाण्डवाग्र्यः।
सम्भूय सर्वैश्च जितोऽपि यस्मा-
त्पश्चादयं कैतवमभ्युपेतः ॥ २.८९.६३ ॥
Sin percatarse de aquellos hombres de mente impura, dados a la trampa, todos juntos vencieron a este, el primero entre los kurus y los pāṇḍavas; y después recurrió al engaño.
2.89.64
तिष्ठन्ति चेमे कुरवः सभाया-
मीशाः सुतानां च तथा स्नुपाणाम्।
समीक्ष्य सर्वे मम चापि वाक्यं ।
विब्रूत मे प्रश्नमिमं यथावत् ॥ २.८९.६४ ॥
En esta asamblea están presentes estos kurus, señores de los hijos y también de las nueras. Considerando mis palabras, que todos me respondan a esta pregunta como corresponde.
2.89.65
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा ।
न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम्।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति ।
न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ २.८९.६५ ॥
No es asamblea aquella donde no hay ancianos; no son ancianos quienes no proclaman el dharma. No es dharma aquel donde no hay verdad; no es verdad aquello que está atravesado por el engaño.
2.89.66
तथा ब्रुवन्तीं करुणं रुदन्ती-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
दुःशासनः परुषाण्यप्रियाणि ।
वाक्यान्युवाचामधुराणि चैव ॥ २.८९.६६ ॥
Así, mientras ella hablaba con lástima y lloraba, mirando a aquellos esposos desdichados, Duḥśāsana le dirigió a Draupadī palabras duras, desagradables y amargas.
2.89.67
तां कृष्यमाणां च रजस्वलां च ।
स्रस्तोत्तरीयामतदर्हमाणाम्।
वृकोदरः प्रेक्ष्य युधिष्ठिरं च ।
चकार कोपं परमार्तरूपः ॥ २.८९.६७ ॥
Al verla arrastrada, a ella que estaba menstruando, con su prenda superior deslizada, ella que no merecía esto, y mirando a Yudhiṣṭhira, Vṛkodara (Bhīma) se llenó de cólera en una forma de extrema angustia.