മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
एहि क्षत्तर्द्रौपदीमानस्व ।
प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम्।
संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्रं ।
तत्रास्तु दासीभिरपुण्यशीला ॥ २.८९.१ ॥
വരൂ വിദുരാ, പാണ്ഡവർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവളും ആദരണീയയുമായ ഭാര്യ ദ്രൗപദിയെ കൊണ്ടുവരൂ. അവൾ വേഗം വീടു തൂത്തുവാരട്ടെ; അവിടെ ദാസിമാരോടൊപ്പം, പുണ്യമില്ലാത്ത നടപ്പോടെ കഴിയട്ടെ.
2.89.2
दर्विभाषं भाषितं त्वादृशेन ।
न मन्द सम्बुद्ध्यसि पाशबद्धः।
प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि ।
व्याघ्रान्मृगः कोपयसेऽतिवेलम् ॥ २.८९.२ ॥
നിന്നെപ്പോലൊരാളിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ ദുർവചനങ്ങൾ വന്നു. മൂഢാ, കെണിയിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, നീ അറിയുന്നില്ല. കുഴിയുടെ വക്കിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നത് നീ അറിയുന്നില്ല; കടുവയിൽ നിന്ന് മാൻ എന്നപോലെ അതിരുവിട്ട് കോപം ഇളക്കുന്നു.
2.89.3
आशीविषास्ते शिरसि पूर्णकोपा महाविषाः ।
मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥ २.८९.३ ॥
നിന്റെ തലയിൽ കോപം നിറഞ്ഞ മഹാവിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങളുണ്ട്. മൂഢാ, അവയെ കോപിപ്പിക്കരുത്; യമലോകത്തേക്ക് പോകരുത്.
2.89.4
न हि दासीत्वमापन्ना कृष्णा भवितुमर्हति ।
जनीशेन हि राज्ञैषा पणे न्यस्तेति मे मतिः ॥ २.८९.४ ॥
കൃഷ്ണ ദാസ്യത്തിൽ വീഴാൻ അർഹയല്ല. രാജാവുതന്നെ ഇവളെ പണയമായി വെച്ചതാണെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
2.89.5
अयं दत्ते वेणुरिवात्मघाती ।
फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
द्यूतं हि वैराय महाभयाय ।
मत्तो न बुध्यत्ययमन्तकालम् ॥ २.८९.५ ॥
ഇവൻ മുളപോലെ സ്വയം നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്. ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ഈ പുത്രനായ രാജാവ് സ്വന്തം ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. ചൂതാട്ടം തീർച്ചയായും പകയ്ക്കും മഹാഭയത്തിനും കാരണമാണ്. എന്റെ വാക്കിനാൽ ഇവൻ തന്റെ അന്തകാലം അറിയുന്നില്ല.
2.89.6
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनताः परमभ्याददीत।
ययास्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशती पापलोक्याम् ॥ २.८९.६ ॥
കഠിനവാക്കുകൊണ്ട് മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നവനും ക്രൂരമായി സംസാരിക്കുന്നവനും ആകരുത്. മറ്റുള്ളവരെ ഇകഴ്ത്തുന്ന രീതിയിൽ പെരുമാറരുത്. ഏത് വാക്കുകൊണ്ട് മറ്റൊരാൾ കലങ്ങുമോ, പാപലോകത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന അത്തരം വാക്ക് പറയരുത്.
2.89.7
समुच्चरन्त्यतिवादाश्च वक्त्रा-
ध्यौराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ २.८९.७ ॥
വായിൽനിന്നു പുറത്തുവരുന്ന ദുഷിച്ച വാക്കുകൾ മനസ്സിനെ മുറിപ്പെടുത്തുന്നു; മുറിപ്പെട്ട മനസ്സ് രാവും പകലും ദുഃഖിക്കുന്നു. അവ മറ്റുള്ളവരുടെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ വീഴുന്നു. ജ്ഞാനി അവയെ മറ്റുള്ളവരുടെ നേരെ പ്രയോഗിക്കരുത്.
2.89.8
अजो हि शस्त्रमगिलत्किलैकः ।
शस्त्रे विपन्ने शिरसास्य भूमौ।
निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं ।
तद्वद्वेरं मा कृथाः पाण्डुपुत्रैः ॥ २.८९.८ ॥
ഒരു ആട് ആയുധം വിഴുങ്ങിയെന്നു പറയുന്നു; ആയുധം കുടുങ്ങിയപ്പോൾ അത് തല നിലത്ത് ഇടിച്ച് സ്വന്തം കഴുത്തുതന്നെ ഭയങ്കരമായി മുറിച്ചു. അതുപോലെ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരോട് വൈരം ചെയ്യരുത്.
2.89.9
न किञ्चिदित्थं प्रवदन्ति पार्था ।
वनेचरं वा गृहमेधिनं वा।
तपस्विनं वा परिपूर्णविद्यं ।
भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥ २.८९.९ ॥
പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ ഇങ്ങനെ ഒന്നും പറയാറില്ല; അവൻ വനവാസിയോ ഗൃഹസ്ഥനോ തപസ്വിയോ പൂർണവിദ്വാനോ ആകട്ടെ. നായ്ക്കളെപ്പോലെയുള്ള മനുഷ്യർ എപ്പോഴും കുരയ്ക്കുന്നു.
2.89.10
द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्यं ।
न बुध्यते धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
तमन्वेतारो बहवः कुरूणां ।
द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥ २.८९.१० ॥
ഇത് നരകത്തിന്റെ അതിഭയങ്കരമായ വക്രദ്വാരമാണ്; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ഇത് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. ചൂതാട്ടം തലപൊക്കിയപ്പോൾ ദുശ്ശാസനനോടൊപ്പം പല കുരുവംശജരും അവനെ പിന്തുടരുന്നു.
2.89.11
मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते ।
मुह्यन्ति नावोम्भसि शश्वदेव।
मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥ २.८९.११ ॥
ചുരക്കകൾ മുങ്ങുന്നു, കല്ലുകൾ പൊങ്ങുന്നു; വെള്ളത്തിൽ തോണികൾ എപ്പോഴും വഴിതെറ്റുന്നു. മൂഢനായ രാജാവ്, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പുത്രൻ, എന്റെ ഹിതവാക്കുകൾ കേൾക്കുന്നില്ല.
2.89.12
अन्तो नूं भवितायं करूणां ।
सुदारुणः सर्वहरो विनाशः।
वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा ।
न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥ २.८९.१२ ॥
കുരുക്കളുടെ അന്തം തീർച്ചയായും വരും; അതിഭീകരമായ, സർവ്വത്തെയും ഹരിക്കുന്ന വിനാശം. സുഹൃത്തുക്കളുടെ ജ്ഞാനവും ഹിതവുമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കപ്പെടുന്നില്ല; ആർത്തി മാത്രം വളരുന്നു.
2.89.13
धिगस्तु क्षत्तारमिति ब्रुवाणो ।
दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
अवैक्षत प्रातिकामीं सभाया-
मुवाच चैनं परमार्यमध्ये ॥ २.८९.१३ ॥
'ഈ ക്ഷത്താവിന് ധിക്കാരം' എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, അഹങ്കാരത്താൽ മത്തനായ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ സഭയിൽ പ്രാതികാമിയെ നോക്കി, ശ്രേഷ്ഠരുടെ മധ്യേ അവനോട് പറഞ്ഞു.
2.89.14
त्वं प्रातिकामिन्द्रौपदीमानयस्व ।
न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः।
क्षत्ता ह्ययं विवदत्येव भीतो ।
न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव ॥ २.८९.१४ ॥
'പ്രാതികാമീ, നീ ദ്രൗപദിയെ കൊണ്ടുവരിക. പാണ്ഡവരിൽ നിന്ന് നിനക്ക് ഭയമില്ല. ഈ ക്ഷത്താവ് ഭയന്നിട്ടാണ് സംസാരിക്കുന്നത്; അവൻ നമ്മുടെ വളർച്ച ഒരിക്കലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.'
2.89.15
एवमुक्तः प्रातिकामी स सूतः ।
प्रायाच्छीघ्रं राजवचो निशम्य।
प्रविश्य च श्वेव हि सिंहगेष्ठं ।
समासदन्महिषीं पाण्डवानाम् ॥ २.८९.१५ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, രാജവചനം കേട്ട് ആ സാരഥിയായ പ്രാതികാമി വേഗം പുറപ്പെട്ടു. സിംഹഗുഹയിൽ നായ കടക്കുന്നതുപോലെ കടന്ന്, പാണ്ഡവരുടെ റാണിയെ സമീപിച്ചു.
2.89.16
युधिष्ठिरो द्यूतमदेन मत्तो ।
दुर्योधनो द्रौपदि त्वामजैषीत्।
सा त्वं प्रपद्यस्व धृतराष्ट्रस्य वेश्म ।
नयामि त्वां कर्मणि याज्ञसेनि ॥ २.८९.१६ ॥
യുധിഷ്ഠിരൻ ചൂതാട്ടമദത്താൽ ഉന്മത്തനായി തോറ്റു; ദ്രൗപദി, ദുര്യോധനൻ നിന്നെ ജയിച്ചു. നീ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകൂ. യാജ്ഞസേനീ, ജോലിക്കായി ഞാൻ നിന്നെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
2.89.17
कथं त्वेवं वदसि प्रातिकामि-
को हि दीव्येद्भार्यया राजपुत्रः।
मूडो राजा द्यूतमदेन मत्तो ।
ह्यभून्नान्यत्कैतवमस्य किञ्चित् ॥ २.८९.१७ ॥
പ്രാതികാമീ, നീ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു? ഭാര്യയെ പണയം വെച്ച് ഏത് രാജകുമാരനാണ് ചൂതുകളിക്കുക? മൂഢനായ രാജാവ് ചൂതാട്ടമദത്താൽ ഉന്മത്തനായിരുന്നു; അവനിൽ മറ്റൊരു വഞ്ചനയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
2.89.18
यदा नाभूत्कैतवमन्यदस्य ।
तदाऽदेवीत्पाण्डवोऽजातशत्रुः।
न्यस्ताः पूर्वं भ्रातरस्तेन राज्ञा ।
स्वयं चात्मा त्वमथो राजपुत्रि ॥ २.८९.१८ ॥
അവനിൽ മറ്റൊരു വഞ്ചനയില്ലാതിരുന്നപ്പോൾ, അജാതശത്രുവായ പാണ്ഡവൻ ചൂതുകളിച്ചു. ആ രാജാവ് ആദ്യം സഹോദരന്മാരെയും, പിന്നെ സ്വയം, പിന്നെ രാജകുമാരീ, നിന്നെയും പണയം വെച്ചു.
2.89.19
गच्छ त्वं कितवं गत्वा सभायां पृच्छ सूतज ।
किं तु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवा नु माम् ॥ २.८९.१९ ॥
നീ ചെന്ന് സഭയിൽ ആ ചൂതാട്ടക്കാരനോട് ചോദിക്കൂ, സൂതപുത്രാ: ആദ്യം നീ സ്വയം തോറ്റോ, അതോ എന്നെയോ?
2.89.20
एतज्ज्ञात्वा समागच्छ ततो मां नयं सूतज ।
ज्ञात्वा चिकीर्षितमहं राज्ञो यास्यामि दुःखिता ॥ २.८९.२० ॥
ഇത് അറിഞ്ഞ് മടങ്ങി വരൂ, സൂതപുത്രാ, പിന്നെ എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ. രാജാവിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം അറിഞ്ഞ്, ദുഃഖിതയായി ഞാൻ പോകും.
2.89.21
सभां गत्वा स चोवाच द्रौपद्यस्तद्वचस्तदा ।
युधिष्ठिरं नरेनद्राणां मध्ये स्थितमिदं वचः ॥ २.८९.२१ ॥
അവൻ സഭയിൽ ചെന്ന്, അപ്പോൾ രാജാക്കന്മാരുടെ നടുവിൽ നിന്നിരുന്ന യുധിഷ്ഠിരനോട് ദ്രൗപദിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.89.22
कस्येशो नः पराजैषीरिति त्वामाह द्रौपदी ।
किं नु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवापि माम् ॥ २.८९.२२ ॥
"ഞങ്ങളെ ആരുടെ ഈശ്വരനായി നീ തോറ്റു?" എന്ന് ദ്രൗപദി നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു. "ആദ്യം നീ സ്വയം തോറ്റുവോ, അതോ എന്നെയോ?"
2.89.23
युधिष्ठिरस्तु निश्चेता गतसत्व इवाभवत् ।
न तं सूतं प्रत्युवाच वचनं साध्वसाधु वा ॥ २.८९.२३ ॥
എന്നാൽ യുധിഷ്ഠിരൻ ബോധശൂന്യനും ജീവചൈതന്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെയും ആയി. ആ സാരഥിയോട് ശരിയോ തെറ്റോ എന്ന് ഒരു വാക്കും അവൻ പറഞ്ഞില്ല.
2.89.24
इहैवागत्य पाञ्चाली प्रश्नमेनं प्रभाषताम् ।
इहैव सर्वे शृण्वन्तु तस्याश्चैतस्य यद्वचः ॥ २.८९.२४ ॥
പാഞ്ചാലി ഇവിടെത്തന്നെ വന്ന് ഈ ചോദ്യം ചോദിക്കട്ടെ. അവളുടെയും ഇവന്റെയും വാക്കുകൾ എല്ലാവരും ഇവിടെത്തന്നെ കേൾക്കട്ടെ.
2.89.25
स गत्वा राजभवनं दुर्योधनवशानुगः ।
उवाच द्रौपदीं सूतः प्रातिकामी व्यथन्निव ॥ २.८९.२५ ॥
ദുര്യോധനന്റെ വശത്ത് നിന്നിരുന്ന ആ സാരഥി രാജമന്ദിരത്തിൽ ചെന്ന്, ദൂതനായി, വേദനിച്ചവനെപ്പോലെ ദ്രൗപദിയോട് സംസാരിച്ചു.
2.89.26
सभ्यास्त्वमी राजपुत्र्याह्वयन्ति ।
मन्ये प्राप्तः संशयः कौरवाणाम्।
न वै समृद्दिं पालयते लघीयान् ।
यस्त्वां सभां नेष्यति राजपुत्रि ॥ २.८९.२६ ॥
ഈ സഭാംഗങ്ങൾ രാജപുത്രിയെ വിളിക്കുന്നു. കൗരവർക്ക് ഒരു സംശയം വന്നിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. നിസ്സാരൻ സമൃദ്ധിയെ പരിപാലിക്കുന്നില്ല; രാജപുത്രീ, നിന്നെ സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നവൻ നിസ്സാരനാണ്.
2.89.27
एवं नूनं व्यदधात्संविधाता ।
स्पर्शावुभौ स्पृशतो वृद्धबालौ।
धर्मं त्वेकं परमं प्राह लोके ।
स नः शमं धास्यति गोप्यमानः ॥ २.८९.२७ ॥
ഇങ്ങനെ തീർച്ചയായും സൃഷ്ടാവ് നിശ്ചയിച്ചു. വൃദ്ധനും ബാലനും ഇരുവരും ഒരേ സ്പർശം അനുഭവിക്കുന്നു. ലോകത്ത് ഒരേയൊരു പരമധർമ്മമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അത് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടാൽ അത് നമുക്ക് ശാന്തി നൽകും.
2.89.28
सोऽयं धर्मो मा त्यगात्कौरवान्वै ।
सभ्यान्गत्वा पृच्छ धर्म्यं वचो मे।
ते मां ब्रूयुर्निश्चितं तत्करिष्ये ।
धर्मात्मानो नीतिमन्तो वरिष्ठाः ॥ २.८९.२८ ॥
ആ ധർമ്മം കൗരവരെ വിട്ടുപോകാതിരിക്കട്ടെ. സഭാംഗങ്ങളുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന് എന്റെ ധർമ്മയുക്തമായ വാക്ക് ചോദിക്കുക. 'അത് ചെയ്യും' എന്ന് അവർ എന്നോട് നിശ്ചയമായി പറയട്ടെ; അവർ ധർമ്മാത്മാക്കളും നീതിമാന്മാരും ശ്രേഷ്ഠരുമാണ്.
2.89.29
श्रुत्वा सूतस्तद्वचो याज्ञसेन्याः ।
सभां गत्वा प्राह वाक्यं तदानीम्।
अधोमुखास्ते न च किञ्चिदूचु-
र्निर्बन्धं तं धार्तराष्ट्रस्य बुद्ध्वा ॥ २.८९.२९ ॥
യാജ്ഞസേനിയുടെ ആ വാക്ക് കേട്ട സൂതൻ സഭയിൽ ചെന്ന് അപ്പോൾ ഈ വാക്യം പറഞ്ഞു. തലകുനിച്ചിരുന്ന അവർ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്റെ നിർബന്ധം അറിഞ്ഞ്.
2.89.30
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा दुर्योधनचिकीर्षितम् ।
द्रौपद्याः संमतं दूतं प्राहिणोद्भरतर्षभ ॥ २.८९.३० ॥
എന്നാൽ യുധിഷ്ഠിരൻ ദുര്യോധനന്റെ ഉദ്ദേശ്യം കേട്ട് ദ്രൗപദിയുടെ സമ്മതത്തോടെ ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു, ഭരതർഷഭാ.
2.89.31
एकवस्त्र त्वधोनीवो रोदमाना रजस्वला ।
सभामागम्य पाञ्चालि श्वशुरस्याग्रतो भव ॥ २.८९.३१ ॥
ഒരേ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, താഴത്തെ കെട്ട് അഴിഞ്ഞ്, കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, ആർത്തവമുള്ളവളായി സഭയിൽ വന്ന് പാഞ്ചാലീ, അമ്മാവന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കൂ.
2.89.32
अथ त्वामागतां दृष्ट्वा राजपुत्रीं सभां तदा ।
सभ्याः सर्वे विनिन्देरन्मनोर्भिर्धृतराष्ट्रजम् ॥ २.८९.३२ ॥
അപ്പോൾ രാജപുത്രിയായ നിന്നെ സഭയിൽ വന്നുനിൽക്കുന്നതു കണ്ട സഭാംഗങ്ങളെല്ലാം മനസ്സിൽ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനെ നിന്ദിച്ചു.
2.89.33
स गत्वा त्वरितं दूतः कृष्णाया भवनं नृप ।
न्यवेदयन्मतं धीमान्धर्मराजस्य निश्चितम् ॥ २.८९.३३ ॥
രാജാവേ, ആ ദൂതൻ വേഗം കൃഷ്ണയുടെ ഭവനത്തിലെത്തി, ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജാവിന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം അറിയിച്ചു.
2.89.34
पाण्डवाश्च महात्मानो दीना दुःखसमन्विताः ।
सत्येनातिपरीताङ्गा नोदीक्षन्ते स्म किञ्चन ॥ २.८९.३४ ॥
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ ദീനരും ദുഃഖം നിറഞ്ഞവരുമായിരുന്നു; സത്യബന്ധനത്താൽ അവരുടെ അംഗങ്ങൾ അത്യന്തം വേദനിച്ചിരുന്നു; അവർ ഒന്നും നോക്കിയില്ല.
2.89.35
ततस्त्वेषां मुखमालोक्य राजा ।
दुर्योधनः सूतमुवाच हृष्टः।
इहैवैतामानय प्रातिकामिन् ।
प्रत्यक्षमस्याः कुरवो ब्रुवन्तः ॥ २.८९.३५ ॥
അനന്തരം അവരുടെ മുഖം നോക്കി സന്തുഷ്ടനായ ദുര്യോധനരാജാവ് സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു: "പ്രാതികാമിൻ! ഇവളെ ഇവിടെത്തന്നെ കൊണ്ടുവരൂ; കൗരവർ അവളുടെ മുന്നിൽത്തന്നെ സംസാരിക്കട്ടെ."
2.89.36
ततः सूतस्तस्य वशानुगामी ।
भीतश्च कोपाद्द्रुपदात्मजायाः।
विहाय मानं पुनरेव सभ्या-
नुवाच कृष्णां किमहं ब्रवीमि ॥ २.८९.३६ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ കല്പന അനുസരിക്കുന്ന സാരഥി ഭയന്നും ദ്രുപദപുത്രിയുടെ കോപം കണ്ടും അഹങ്കാരം വിട്ട് സഭാംഗങ്ങളോട് വീണ്ടും "കൃഷ്ണയോട് ഞാൻ എന്തു പറയണം?" എന്നു ചോദിച്ചു.
2.89.37
दुःशासनैष मम सूतपुत्रो ।
वृकोदरादुद्विजतेऽल्पचेताः।
स्वयं प्रगृह्यानय याज्ञसेनीं ।
किं ते करिष्यन्त्यवशाः सपत्नाः ॥ २.८९.३७ ॥
"ദുശ്ശാസനാ! ഈ എന്റെ സാരഥിപുത്രൻ വൃകോദരനെ ഭയന്ന് അല്പബുദ്ധിയായി. നീതന്നെ അവളെ പിടിച്ച് യാജ്ഞസേനിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരൂ. ശക്തിയില്ലാത്ത ശത്രുക്കൾ അവൾക്ക് എന്തു ചെയ്യാനാകും?"
2.89.38
ततः समुत्थाय स राजपुत्रः ।
श्रुत्वा भ्रातुः शासनं रक्तदृष्टिः।
प्रविश्य तद्वेश्म महारथाना-
मित्यब्रवीद्द्रौपदीं राजपुत्रीम् ॥ २.८९.३८ ॥
അപ്പോൾ ആ രാജകുമാരൻ എഴുന്നേറ്റ്, സഹോദരന്റെ കല്പന കേട്ട്, ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ ആ മഹാരഥന്മാരുടെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് രാജപുത്രിയായ ദ്രൗപദിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.89.39
एह्येहि पाञ्चालि राजपुत्रीम् ।
दुर्योधनं पश्य विमुक्तलज्जा।
कुरून्भजस्वायतपत्रनेत्रे ।
धर्मेण लब्धाऽसि सभां परैहि ॥ २.८९.३९ ॥
വരൂ, വരൂ പാഞ്ചാലി രാജപുത്രീ! ലജ്ജ വെടിഞ്ഞ് ദുര്യോധനനെ നോക്കൂ. കുരുക്കളെ സേവിക്കൂ, നീണ്ട താമരക്കണ്ണുള്ളവളേ! നീ ധർമ്മത്താൽ നേടപ്പെട്ടവളാണ്, സഭയിലേക്ക് വരൂ.
2.89.40
ततः समुत्थाय सुदूर्मनाः सा ।
विवर्णमामृज्य मुखं करेण।
आर्ता प्रदुद्राव यतः स्त्रियस्ता ।
वृद्धस्य राज्ञः कुरुपुङ्गवस्य ॥ २.८९.४० ॥
അപ്പോൾ അവൾ അതിദുഃഖത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ്, കൈകൊണ്ട് വിളറിയ മുഖം തുടച്ച്, പീഡിതയായി കുരുശ്രേഷ്ഠനായ വൃദ്ധരാജാവിന്റെ സ്ത്രീകൾ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ഓടി.
2.89.41
ततो जवेनाभिससार रोषा-
द्दुःशासनस्तामभिगर्जमानः।
दीर्घेषु नीलेष्वथ चोर्मिमत्सु ।
जग्राह केशेषु नरेन्द्रपत्नीम् ॥ २.८९.४१ ॥
അപ്പോൾ കോപത്തോടെ ദുശ്ശാസനൻ വേഗത്തിൽ അവളുടെ നേരെ ചാടി, ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട്, നീണ്ട കറുത്ത തിരമാലപോലുള്ള മുടിയിൽ രാജപത്നിയെ പിടികൂടി.
2.89.42
ये राजसूयावभृथे जलेन ।
महाक्रतौ मन्त्रपूतेन सिक्ताः।
ते पाण्डवानां परिभूय वीर्यं ।
बलात्प्रमृष्टा धृतराष्ट्रजेन ॥ २.८९.४२ ॥
രാജസൂയയാഗത്തിലെ അവഭൃഥസ്നാനത്തിൽ മന്ത്രപൂതമായ ജലത്താൽ തളിക്കപ്പെട്ട (കൈകളെ), പാണ്ഡവരുടെ വീര്യത്തെ അവമതിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ബലാൽ സ്പർശിച്ചു.
2.89.43
स तां पराकृष्य सभासमीप-
मानीय कृष्णामतिदीर्घकेशीम्।
दुःशासनो नाथवतीमनाथव-
च्चकर्ष वायुः कदलीमिवार्ताम् ॥ २.८९.४३ ॥
അവളെ വലിച്ചിഴച്ച് സഭയുടെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന്, അതിദീർഘകേശിയായ കൃഷ്ണയെ ദുഃശാസനൻ വലിച്ചു; രക്ഷകനില്ലാത്തവളെപ്പോലെ, കാറ്റ് ഉലച്ചുലയ്ക്കുന്ന വാഴയെപ്പോലെ.
2.89.44
सा कृष्णमाणा नमिताङ्गयष्टिः ।
शनैरुवाचाथ रजस्वलाऽस्मि।
एकं च वासो मम मन्दबुद्धे ।
सभां नेतुं नार्हसि मामनार्य ॥ २.८९.४४ ॥
വലിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ശരീരം വളഞ്ഞ അവൾ പതുക്കെ പറഞ്ഞു: "ഞാൻ രജസ്വലയാണ്; എന്റെ വസ്ത്രവും ഒന്നേയുള്ളൂ. മന്ദബുദ്ധീ, അനാര്യാ, എന്നെ സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമല്ല."
2.89.45
ततोऽब्रवीत्तां प्रसभं निगृह्य ।
केशेशु कृष्णेषु तदा स कृष्णाम्।
कृष्णं च जिष्णुं च हरिं नरं च ।
त्रायाय विक्रोशति याज्ञसेनि ॥ २.८९.४५ ॥
അപ്പോൾ അവൻ ബലമായി അവളുടെ കറുത്ത മുടി പിടിച്ച് അവളോട് പറഞ്ഞു; അവൾ രക്ഷയ്ക്കായി നിലവിളിക്കുമ്പോൾ: "യാജ്ഞസേനീ! കൃഷ്ണനെയും ജിഷ്ണുവിനെയും ഹരിയെയും നരനെയും വിളിക്കൂ!"
2.89.46
रजस्वला वा भव याज्ञसेनि ।
एकाम्बरा वाप्यथवा विवस्त्रा।
द्यूते जिता चासि कृताऽसि दासी ।
दासीषु वासश्च यथोपजोषम् ॥ २.८९.४६ ॥
"യാജ്ഞസേനീ! നീ രജസ്വലയാകട്ടെ, ഒറ്റവസ്ത്രമുള്ളവളാകട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ വസ്ത്രമില്ലാത്തവളാകട്ടെ, ചൂതിൽ നീ തോറ്റു, ദാസിയാക്കപ്പെട്ടു; ദാസിമാരുടെ വസ്ത്രം ഇഷ്ടംപോലെയാകും."
2.89.47
प्रकीर्णकेशी पतितार्धवस्त्रा ।
दुःशासनेन व्यवधूयमाना।
हीमत्यमर्षेण च दह्यमाना ।
शनैरिदं वाक्यमुवाच कृष्णा ॥ २.८९.४७ ॥
ചിതറിയ മുടിയും പകുതി വീണ വസ്ത്രവുമായി, ദുഃശാസനനാൽ ഉലയ്ക്കപ്പെട്ട്, ലജ്ജയും കോപവും കൊണ്ട് എരിഞ്ഞുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണ പതുക്കെ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
2.89.48
इमे समायामुपनीतशास्त्राः ।
क्रियावन्तः सर्व एवेन्द्रकल्पाः।
गुरुस्थाना गुरवश्चैव सर्वे ।
तेषामग्रे नोत्सहे स्थातुमेवम् ॥ २.८९.४८ ॥
ഇവിടെ സമ്മേളിച്ചിരിക്കുന്ന, ശാസ്ത്രദീക്ഷ നേടിയ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്ന, ഇന്ദ്രതുല്യരായ, ഗുരുസ്ഥാനീയരായ എല്ലാവരുടെയും മുന്നിൽ ഇങ്ങനെ നിൽക്കാൻ എനിക്കു കഴിയില്ല.
2.89.49
नशंसकर्मंस्त्वमनार्यवृत ।
मा मा विवस्त्रां कुरु मा विकार्षीः।
न मर्षयेयुस्तव राजपुत्राः ।
सेन्द्रापि देवा यदि ते सहायाः ॥ २.८९.४९ ॥
ക്രൂരകർമ്മിയേ, നീചവൃത്തനേ, എന്നെ വിവസ്ത്രയാക്കരുതേ, വലിച്ചിഴക്കരുതേ. ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ദേവന്മാർ നിനക്കു സഹായികളായാലും നിന്റെ രാജപുത്രന്മാർ ഇതു പൊറുക്കില്ല.
2.89.50
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
धर्मश्च सूक्ष्मो निपुणोपलक्ष्यः।
वाचापि भर्तुः परमाणुमात्र-
मिच्छामि दोषं न गुणान्विसृज्य ॥ २.८९.५० ॥
ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മഹാത്മാവായ ധർമ്മപുത്രൻ; ധർമ്മം സൂക്ഷ്മമാണ്, നിപുണർക്കേ അതറിയാനാകൂ. എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ വാക്കിലും ഒരു അണുമാത്ര ദോഷമേ ഞാൻ കാണാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നുള്ളൂ, ഗുണങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടല്ല.
2.89.51
इदं त्वकार्यं कुरुवीरमध्ये ।
रजस्वलां यत्परिकर्षसे माम्।
न चापि कश्चित्कुरुतेऽत्र कुत्सां ।
ध्रुवं तवेदं मतमभ्युपेतः ॥ २.८९.५१ ॥
കുരുവീരന്മാർക്കിടയിൽ ഇതു അനുചിതകർമ്മമാണ്; ആർത്തവമുള്ള എന്നെ നീ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നു. ഇവിടെ ആരും നിന്ദിക്കുന്നില്ല; തീർച്ചയായും ഇത് നിന്റെ അഭിപ്രായമാണ്, അത് എല്ലാവരും അംഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.89.52
धिगस्तु नष्टः खलु भारतानां ।
धर्मस्तथा क्षत्रविदां च वृत्तम्।
यत्र ह्यतीतां कुरुधर्मवेलां ।
प्रेक्षन्ति सर्वे कुरवः सभायाम् ॥ २.८९.५२ ॥
ധിക്ക്! ഭാരതന്മാരുടെ ധർമ്മം തീർച്ചയായും നശിച്ചു; ക്ഷത്രവിദ്യ അറിയുന്നവരുടെ നടപ്പും അതുപോലെ. കുരുധർമ്മത്തിന്റെ അതിർ ലംഘിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സഭയിൽ എല്ലാ കുരുക്കളും അതു കണ്ടുനിൽക്കുന്നു.
2.89.53
द्रोणस्य भीष्मस्य च नास्ति सत्त्वं ।
क्षत्तुस्तथैवास्य चनास्ति सत्त्वं
क्षत्तुस्तथैवास्य महात्मनोपि ।
न लक्षयन्ति कुरुवृद्धमुख्याः ॥ २.८९.५३ ॥
ദ്രോണനും ഭീഷ്മനും ധൈര്യമില്ല; ക്ഷത്താവിനും അതുപോലെ ധൈര്യമില്ല; മഹാത്മാവിനും പോലും. കുരുവൃദ്ധന്മാരിലെ മുഖ്യർ ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല.
2.89.54
तथा ब्रुवन्ती करुणं सुमध्यमा ।
भर्तॄन्कटाक्षैः कुपितानपश्यत्।
सा पाण्डवान्कोपपरीतदेहा-
न्सन्दीपयामास कटाक्षपातैः ॥ २.८९.५४ ॥
ഇങ്ങനെ കരുണയോടെ സംസാരിച്ച സുന്ദരമധ്യയായവൾ കോപിച്ചിരുന്ന ഭർത്താക്കന്മാരെ കടാക്ഷത്തോടെ നോക്കി. കോപം നിറഞ്ഞ ശരീരമുള്ള പാണ്ഡവരെ അവൾ കടാക്ഷവീക്ഷണങ്ങളാൽ ജ്വലിപ്പിച്ചു.
2.89.55
हृतेन राज्येन तथा धनेन ।
रत्नैश्च मुख्यैर्न तथा बभूव।
यथा त्रपाकोपसमीरितेन ।
कृष्णाकटाक्षेण बभूव दुःखम् ॥ २.८९.५५ ॥
രാജ്യവും ധനവും മുഖ്യരത്നങ്ങളും അപഹരിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴും അത്രയും ദുഃഖമുണ്ടായില്ല; ലജ്ജയും കോപവും പ്രേരിപ്പിച്ച കൃഷ്ണയുടെ കടാക്ഷത്താൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖം അതിലേറെ ആയിരുന്നു.
2.89.56
दुःशासनश्चापि समीक्ष्य कृष्णा-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
आधूय वेगेन विसञ्ज्ञकल्पा-
मुवाच दासीति हसन्सशब्दम् ॥ २.८९.५६ ॥
ദുഃശാസനനും ദീനരായ ഭർത്താക്കന്മാരെ നോക്കുന്ന കൃഷ്ണയെ കണ്ടു; വേഗത്തിൽ അവളെ കുലുക്കി, അബോധയായതുപോലെയുള്ളവളോട് ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് "ദാസീ!" എന്ന് പറഞ്ഞു.
2.89.57
कर्णस्तु तद्वाक्यमतीव हृष्टः ।
सम्पूजयामास हसन्सशब्दम्।
गान्धारराजः सुबलस्य पुत्र-
स्तथैव दुःशासनमभ्यनन्दत् ॥ २.८९.५७ ॥
കർണനാകട്ടെ ആ വാക്കിൽ വളരെ സന്തോഷിച്ച് ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അതിനെ പ്രശംസിച്ചു. സുബലന്റെ പുത്രനായ ഗാന്ധാരരാജാവും ദുഃശാസനനെ അതുപോലെ അഭിനന്ദിച്ചു.
2.89.58
सभ्यास्तु ये तत्र बभूवुरन्ये ।
ताभ्यामृते धार्तराष्ट्रेण चैव।
तेषामभूद्दुः खमतीव कृष्णां ।
दृष्ट्वा सभायां परिकृष्यमाणाम् ॥ २.८९.५८ ॥
അവിടെ സഭയിലുണ്ടായിരുന്ന മറ്റുള്ളവർക്ക് — ആ രണ്ടുപേരെയും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനെയും ഒഴിച്ച് — സഭയിൽ വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെടുന്ന കൃഷ്ണയെ കണ്ടപ്പോൾ അതിയായ ദുഃഖമുണ്ടായി.
2.89.59
न धर्मसौक्ष्म्यात्सुभगे विवेक्तुं ।
शक्रोमि ते प्रश्नमिमं यथावत्।
अस्वाम्यशक्तः पणितुं परस्वं ।
स्त्रियाश्च भर्तुर्वशतां समीक्ष्य ॥ २.८९.५९ ॥
സുഭഗേ, ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതകൊണ്ട് നിന്റെ ഈ ചോദ്യത്തിന് യഥാവിധി തീർപ്പുകൽപ്പിക്കാൻ എനിക്കാവില്ല. ഉടമയല്ലാത്തവനും ശക്തിയില്ലാത്തവനും അന്യരുടെ സ്വത്ത് പന്തയം വെക്കാനാവില്ല; ഭാര്യ ഭർത്താവിന് വശംവദയാണെന്നും ഓർക്കണം.
2.89.60
त्यजेत सर्वां पृथिवीं समृद्धां ।
युधिष्ठिरो धर्ममथो न जह्यात्।
उक्तं जितोऽस्मीति च पाण्डवेन ।
तस्मान्न शक्नोमि विवेक्तुमेतत् ॥ २.८९.६० ॥
സമൃദ്ധമായ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം; എന്നാൽ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കില്ല. 'ഞാൻ തോറ്റു' എന്ന് പാണ്ഡവൻ പറഞ്ഞു; അതിനാൽ ഇതിന് തീർപ്പു കൽപ്പിക്കാൻ എനിക്കാവില്ല.
2.89.61
द्व्यूतेऽद्वितीयः शकुनिर्नरेषु ।
कुन्तीसुतस्तेन निसृष्टकामः।
न मन्यते तां निकृतिं युधिष्ठिर-
स्तस्मान् ते प्रश्नमिमं ब्रवीमि ॥ २.८९.६१ ॥
ചൂതാട്ടത്തിൽ മനുഷ്യരിൽ ശകുനി അദ്വിതീയനാണ്. കുന്തീപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ അവനാൽ തന്റെ ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ചു; ആ വഞ്ചനയെ അവൻ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ നിന്നോട് ഈ ചോദ്യം പറയുന്നു.
2.89.62
आहूय राजा कुशलैरनार्यै-
र्दुष्टात्मभिर्नैकृतिकैः सभायाम्।
द्यूतप्रियैर्नातिकृतप्रयत्नः ।
कस्मादयं नाम निसृष्टकामः ॥ २.८९.६२ ॥
സഭയിൽ അനാര്യരും ദുഷ്ടചിത്തരും വഞ്ചകരും ചൂതുകളി പ്രിയരുമായ നിപുണർ രാജാവിനെ വിളിച്ചുവരുത്തി; ഇവൻ അധികം ശ്രമിച്ചില്ല. ഇവൻ എന്തുകൊണ്ട് തന്റെ ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ചു?
2.89.63
अशुद्धभावैर्निकृतिप्रवृत्तै-
रबुध्यमानः कुरुपाण्डवाग्र्यः।
सम्भूय सर्वैश्च जितोऽपि यस्मा-
त्पश्चादयं कैतवमभ्युपेतः ॥ २.८९.६३ ॥
അശുദ്ധ ഭാവമുള്ളവരും വഞ്ചനയിൽ മുഴുകിയവരും ഇവനെ അറിയാതെ, കുരു-പാണ്ഡവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഇവനെ എല്ലാവരും ചേർന്ന് തോൽപ്പിച്ചു; പിന്നീട് ഇവൻ വഞ്ചനയെ ആശ്രയിച്ചു.
2.89.64
तिष्ठन्ति चेमे कुरवः सभाया-
मीशाः सुतानां च तथा स्नुपाणाम्।
समीक्ष्य सर्वे मम चापि वाक्यं ।
विब्रूत मे प्रश्नमिमं यथावत् ॥ २.८९.६४ ॥
സഭയിൽ ഈ കുരുക്കൾ, പുത്രന്മാരുടെയും മരുമക്കളുടെയും നാഥന്മാർ നിൽക്കുന്നു. എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധിച്ച്, ഈ ചോദ്യത്തിന് യഥാവിധി എനിക്ക് മറുപടി പറയുക.
2.89.65
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा ।
न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम्।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति ।
न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ २.८९.६५ ॥
മുതിർന്നവരില്ലാത്ത സഭ സഭയല്ല; ധർമ്മം പറയാത്തവർ മുതിർന്നവരല്ല. സത്യമില്ലാത്തിടത്ത് ധർമ്മമില്ല; ചതിയാൽ കലർന്നത് സത്യമല്ല.
2.89.66
तथा ब्रुवन्तीं करुणं रुदन्ती-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
दुःशासनः परुषाण्यप्रियाणि ।
वाक्यान्युवाचामधुराणि चैव ॥ २.८९.६६ ॥
ഇങ്ങനെ കരുണയോടെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, ദീനരായ ആ ഭർത്താക്കന്മാരെ നോക്കുന്ന ദ്രൗപദിയോട് ദുശ്ശാസനൻ കഠിനവും അപ്രിയവും കയ്പേറിയതുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.89.67
तां कृष्यमाणां च रजस्वलां च ।
स्रस्तोत्तरीयामतदर्हमाणाम्।
वृकोदरः प्रेक्ष्य युधिष्ठिरं च ।
चकार कोपं परमार्तरूपः ॥ २.८९.६७ ॥
അവളെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നതും, അവൾ രജസ്വലയായിരിക്കുന്നതും, അവളുടെ മേൽവസ്ത്രം അഴിഞ്ഞുപോയതും, അവൾ അതിന് അർഹയല്ലാത്തവളാണെന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, യുധിഷ്ഠിരനെ നോക്കി വൃകോദരൻ (ഭീമൻ) അത്യന്തം വേദനയുടെ രൂപത്തിൽ കോപിച്ചു.