มหาภารตะ · อัธยายะ 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
एहि क्षत्तर्द्रौपदीमानस्व ।
प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम्।
संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्रं ।
तत्रास्तु दासीभिरपुण्यशीला ॥ २.८९.१ ॥
มาเถิด วิทุระ จงพาเทราปทีมา ภริยาอันเป็นที่รักและเป็นที่เคารพของปาณฑพ ให้นางรีบไปกวาดเรือน และให้นางอยู่ที่นั่นกับบรรดาทาสี ผู้มีความประพฤติอันไม่ดีงาม
2.89.2
दर्विभाषं भाषितं त्वादृशेन ।
न मन्द सम्बुद्ध्यसि पाशबद्धः।
प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि ।
व्याघ्रान्मृगः कोपयसेऽतिवेलम् ॥ २.८९.२ ॥
คำพูดที่เอ่ยออกมาอย่างไม่สมควรเช่นนี้ เป็นคำที่กล่าวออกจากปากของผู้อย่างเจ้า โอ้ผู้โง่เขลา เจ้าถูกบ่วงผูกมัดแล้วแต่ก็ยังไม่รู้ตัว เจ้าห้อยอยู่เหนือหน้าผาโดยไม่รู้ตัวเลย เหมือนกวางที่อยู่ต่อหน้าเสือ เจ้ากำลังยั่วโทสะอย่างเกินประมาณ
2.89.3
आशीविषास्ते शिरसि पूर्णकोपा महाविषाः ।
मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥ २.८९.३ ॥
บนศีรษะของเจ้ามีงูพิษร้ายแรงเต็มไปด้วยความโกรธ โอ้ผู้โง่เขลา อย่ายั่วโทสะมัน อย่าไปสู่สถานที่ของพระยม
2.89.4
न हि दासीत्वमापन्ना कृष्णा भवितुमर्हति ।
जनीशेन हि राज्ञैषा पणे न्यस्तेति मे मतिः ॥ २.८९.४ ॥
กฤษณาไม่สมควรตกอยู่ในฐานะทาส ข้าพเจ้าเห็นว่านางถูกพระราชาเองนำไปวางเดิมพันไว้
2.89.5
अयं दत्ते वेणुरिवात्मघाती ।
फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
द्यूतं हि वैराय महाभयाय ।
मत्तो न बुध्यत्ययमन्तकालम् ॥ २.८९.५ ॥
คนนี้ทำลายตนเอง เหมือนไม้ไผ่ที่ทำลายตัวเอง โอรสของพระเจ้าธฤตราษฎร์นี้กำลังเก็บเกี่ยวผลของตนเอง การเล่นการพนันย่อมนำมาซึ่งความเป็นศัตรูและความกลัวอันใหญ่หลวง ด้วยคำพูดของข้าพเจ้า เขาไม่รู้ว่าเวลาแห่งความตายของตนมาถึงแล้ว
2.89.6
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनताः परमभ्याददीत।
ययास्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशती पापलोक्याम् ॥ २.८९.६ ॥
อย่าเป็นผู้ทิ่มแทงด้วยถ้อยคำรุนแรง อย่าเป็นผู้พูดอย่างโหดร้าย อย่าดูหมิ่นผู้อื่นด้วยความต่ำต้อย อย่ากล่าวถ้อยคำที่ทำให้ผู้อื่นหวาดหวั่น ถ้อยคำที่นำไปสู่โลกแห่งบาป
2.89.7
समुच्चरन्त्यतिवादाश्च वक्त्रा-
ध्यौराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ २.८९.७ ॥
คำพูดรุนแรงที่หลุดออกมาจากปากย่อมแทงใจ ผู้ที่ถูกแทงย่อมโศกเศร้าทั้งกลางวันกลางคืน ถ้อยคำเช่นนั้นตกลงยังจุดสำคัญของผู้อื่น ผู้มีปัญญาไม่ควรปล่อยถ้อยคำเหล่านั้นไปยังผู้อื่น
2.89.8
अजो हि शस्त्रमगिलत्किलैकः ।
शस्त्रे विपन्ने शिरसास्य भूमौ।
निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं ।
तद्वद्वेरं मा कृथाः पाण्डुपुत्रैः ॥ २.८९.८ ॥
เขาว่าแพะตัวหนึ่งกลืนอาวุธเข้าไป เมื่ออาวุธติดค้าง มันก็ฟาดศีรษะลงกับพื้นและตัดลำคอของตนเองอย่างน่าสยดสยอง เช่นเดียวกัน อย่าก่อเวรกับบุตรของปาณฑุ
2.89.9
न किञ्चिदित्थं प्रवदन्ति पार्था ।
वनेचरं वा गृहमेधिनं वा।
तपस्विनं वा परिपूर्णविद्यं ।
भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥ २.८९.९ ॥
บุตรของปฤถาไม่พูดสิ่งใดเช่นนี้ ไม่ว่าผู้นั้นจะอาศัยอยู่ในป่า เป็นคฤหัสถ์ เป็นนักพรต หรือเป็นผู้มีวิชาความรู้บริบูรณ์ มีแต่คนที่เหมือนสุนัขเท่านั้นที่เห่าเช่นนี้เสมอ
2.89.10
द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्यं ।
न बुध्यते धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
तमन्वेतारो बहवः कुरूणां ।
द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥ २.८९.१० ॥
นี่คือประตูอันน่าสะพรึงกลัวและคดโกงของนรก โอรสของพระเจ้าธฤตราษฎร์ไม่รู้เรื่องนี้ เมื่อการพนันเกิดขึ้น กุรุจำนวนมากย่อมตามเขาไป พร้อมด้วยทุะศาสน
2.89.11
मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते ।
मुह्यन्ति नावोम्भसि शश्वदेव।
मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥ २.८९.११ ॥
น้ำเต้าจมลง ส่วนหินลอยน้ำ เรือย่อมหลงทางในน้ำอยู่เสมอ พระราชาผู้หลงผิด โอรสของพระเจ้าธฤตราษฎร์ ไม่ฟังถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ของข้าพเจ้า
2.89.12
अन्तो नूं भवितायं करूणां ।
सुदारुणः सर्वहरो विनाशः।
वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा ।
न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥ २.८९.१२ ॥
แน่นอนที่สุด จุดจบของกุรุจะมาถึง เป็นความพินาศอันร้ายแรงที่พรากทุกสิ่งไป ถ้อยคำอันชาญฉลาดและเป็นประโยชน์ของมิตรผู้หวังดีไม่ได้รับการฟัง มีแต่ความโลภเท่านั้นที่เพิ่มพูนขึ้น
2.89.13
धिगस्तु क्षत्तारमिति ब्रुवाणो ।
दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
अवैक्षत प्रातिकामीं सभाया-
मुवाच चैनं परमार्यमध्ये ॥ २.८९.१३ ॥
เมื่อกล่าวว่า ‘ขอให้ผู้รับใช้คนนี้จงถูกสาปแช่ง’ โอรสของพระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้เมามายด้วยความหยิ่งทะนง มองดูประติกามินในท่ามกลางสภา และกล่าวกับเขาต่อหน้าผู้ประเสริฐทั้งหลาย
2.89.14
त्वं प्रातिकामिन्द्रौपदीमानयस्व ।
न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः।
क्षत्ता ह्ययं विवदत्येव भीतो ।
न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव ॥ २.८९.१४ ॥
ประติกามิน เจ้าจงพาเทราปทีมาที่นี่ เจ้าไม่มีความกลัวต่อปาณฑพ ผู้รับใช้คนนี้พูดด้วยความหวาดกลัวเท่านั้น และเขาก็ไม่เคยปรารถนาความเจริญของพวกเราเลย
2.89.15
एवमुक्तः प्रातिकामी स सूतः ।
प्रायाच्छीघ्रं राजवचो निशम्य।
प्रविश्य च श्वेव हि सिंहगेष्ठं ।
समासदन्महिषीं पाण्डवानाम् ॥ २.८९.१५ ॥
ประติกามินผู้เป็นสารถีเมื่อได้รับคำสั่งเช่นนี้ ได้ฟังพระดำรัสของพระราชาแล้วก็รีบออกไป เขาเข้าไปโดยเหมือนสุนัขเข้าไปยังถ้ำสิงโต แล้วเข้าไปหาราชินีของปาณฑพ
2.89.16
युधिष्ठिरो द्यूतमदेन मत्तो ।
दुर्योधनो द्रौपदि त्वामजैषीत्।
सा त्वं प्रपद्यस्व धृतराष्ट्रस्य वेश्म ।
नयामि त्वां कर्मणि याज्ञसेनि ॥ २.८९.१६ ॥
ยุธิษฐิระ ผู้เมามายด้วยความมึนเมาแห่งลูกเต๋า ได้แพ้นาง โอ้เทราปที ทุรโยธน์ได้ชนะเจ้าไป บัดนี้เจ้าจงไปยังเรือนของพระเจ้าธฤตราษฎร์ โอ้ธิดาของยัชญเสนะ ข้าจะพาเจ้าไปยังหน้าที่ของเจ้า
2.89.17
कथं त्वेवं वदसि प्रातिकामि-
को हि दीव्येद्भार्यया राजपुत्रः।
मूडो राजा द्यूतमदेन मत्तो ।
ह्यभून्नान्यत्कैतवमस्य किञ्चित् ॥ २.८९.१७ ॥
ประติกามิน เจ้าจะพูดเช่นนี้ได้อย่างไร มีเจ้าชายองค์ใดบ้างที่จะเล่นการพนันด้วยภริยาของตนเอง พระราชาผู้หลงผิดถูกความมึนเมาแห่งลูกเต๋าทำให้เมามาย ในพระองค์ไม่มีการหลอกลวงอื่นใดเลย
2.89.18
यदा नाभूत्कैतवमन्यदस्य ।
तदाऽदेवीत्पाण्डवोऽजातशत्रुः।
न्यस्ताः पूर्वं भ्रातरस्तेन राज्ञा ।
स्वयं चात्मा त्वमथो राजपुत्रि ॥ २.८९.१८ ॥
เมื่อในพระองค์ไม่มีการหลอกลวงอื่นใด อชาตศัตรูผู้เป็นปาณฑพจึงเล่นการพนัน พระราชาพระองค์นั้นได้นำพี่น้องของตนไปวางเดิมพันก่อน แล้วจึงนำพระองค์เองไป แล้วจึงนำเจ้า โอ้ธิดาของพระราชา
2.89.19
गच्छ त्वं कितवं गत्वा सभायां पृच्छ सूतज ।
किं तु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवा नु माम् ॥ २.८९.१९ ॥
เจ้าจงไปหาผู้เล่นการพนันในสภา แล้วถามเขา โอ้บุตรของสารถี ว่าเขาแพ้ตนเองก่อน หรือแพ้ข้าพเจ้าก่อน
2.89.20
एतज्ज्ञात्वा समागच्छ ततो मां नयं सूतज ।
ज्ञात्वा चिकीर्षितमहं राज्ञो यास्यामि दुःखिता ॥ २.८९.२० ॥
เมื่อรู้เรื่องนี้แล้ว จงกลับมาแล้วพาข้าพเจ้าไป โอ้บุตรของสารถี เมื่อรู้ความประสงค์ของพระราชาแล้ว ข้าพเจ้าจะไปด้วยความโศกเศร้า
2.89.21
सभां गत्वा स चोवाच द्रौपद्यस्तद्वचस्तदा ।
युधिष्ठिरं नरेनद्राणां मध्ये स्थितमिदं वचः ॥ २.८९.२१ ॥
เขาไปยังโถงสภา แล้วกล่าวถ้อยคำของพระนางเทราปที นั้นต่อยุธิษฐิระ ซึ่งยืนอยู่ท่ามกลางบรรดาจอมนรชน
2.89.22
कस्येशो नः पराजैषीरिति त्वामाह द्रौपदी ।
किं नु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवापि माम् ॥ २.८९.२२ ॥
เทราปทีถามท่านว่า ท่านเป็นเจ้านายของผู้ใดเล่า จึงได้แพ้พวกเราไป ท่านแพ้ตนเองก่อน หรือแพ้ข้าพเจ้าก่อนกัน
2.89.23
युधिष्ठिरस्तु निश्चेता गतसत्व इवाभवत् ।
न तं सूतं प्रत्युवाच वचनं साध्वसाधु वा ॥ २.८९.२३ ॥
ฝ่ายยุธิษฐิระนั้นหมดสติ ราวกับไร้ชีวิต จึงมิได้ตอบคำใดแก่สารถีนั้น ไม่ว่าถูกหรือผิด
2.89.24
इहैवागत्य पाञ्चाली प्रश्नमेनं प्रभाषताम् ।
इहैव सर्वे शृण्वन्तु तस्याश्चैतस्य यद्वचः ॥ २.८९.२४ ॥
ขอให้พระนางปาญจาลีเสด็จมาที่นี่เอง และให้ถามคำถามนี้ ขอให้ทุกคนที่นี่ได้ฟังถ้อยคำของพระนางและของท่าน
2.89.25
स गत्वा राजभवनं दुर्योधनवशानुगः ।
उवाच द्रौपदीं सूतः प्रातिकामी व्यथन्निव ॥ २.८९.२५ ॥
สารถีผู้นั้น อยู่ใต้อำนาจของทุรโยธน์ เสด็จไปยังราชวัง แล้วในฐานะผู้นำสาส์น ได้กล่าวกับพระนางเทราปที ประหนึ่งผู้มีความทุกข์ร้อน
2.89.26
सभ्यास्त्वमी राजपुत्र्याह्वयन्ति ।
मन्ये प्राप्तः संशयः कौरवाणाम्।
न वै समृद्दिं पालयते लघीयान् ।
यस्त्वां सभां नेष्यति राजपुत्रि ॥ २.८९.२६ ॥
สมาชิกแห่งสภาเหล่านี้ เชิญพระราชธิดาเสด็จมา ข้าพเจ้าคิดว่า ความสงสัยได้เกิดขึ้นแก่เการพทั้งหลาย ผู้ต่ำต้อยย่อมมิอาจรักษาความรุ่งเรืองไว้ได้ ผู้ที่จะนำพระองค์มาสู่สภา ข้าแต่พระราชธิดา ย่อมเป็นผู้ต่ำต้อยอย่างแท้จริง
2.89.27
एवं नूनं व्यदधात्संविधाता ।
स्पर्शावुभौ स्पृशतो वृद्धबालौ।
धर्मं त्वेकं परमं प्राह लोके ।
स नः शमं धास्यति गोप्यमानः ॥ २.८९.२७ ॥
เช่นนี้แน่นอนว่าผู้สร้างได้กำหนดไว้ ทั้งผู้เฒ่าและเด็กต่างรับการสัมผัสอย่างเดียวกัน ในโลกนี้ ธรรมเพียงประการเดียวได้รับการประกาศว่าสูงสุด หากได้รับการคุ้มครอง ธรรมนั้นจะนำความสงบมาสู่พวกเรา
2.89.28
सोऽयं धर्मो मा त्यगात्कौरवान्वै ।
सभ्यान्गत्वा पृच्छ धर्म्यं वचो मे।
ते मां ब्रूयुर्निश्चितं तत्करिष्ये ।
धर्मात्मानो नीतिमन्तो वरिष्ठाः ॥ २.८९.२८ ॥
ขอให้ธรรมนั้นอย่าได้ละทิ้งเการพเลย ท่านจงไปถามสมาชิกแห่งสภาถึงถ้อยคำอันชอบธรรมของข้าพเจ้า ขอให้พวกเขาบอกข้าพเจ้าอย่างแน่นอนว่า เราจะทำตามนั้น ผู้มีจิตใจชอบธรรม มีปัญญาในการปกครอง และประเสริฐที่สุด
2.89.29
श्रुत्वा सूतस्तद्वचो याज्ञसेन्याः ।
सभां गत्वा प्राह वाक्यं तदानीम्।
अधोमुखास्ते न च किञ्चिदूचु-
र्निर्बन्धं तं धार्तराष्ट्रस्य बुद्ध्वा ॥ २.८९.२९ ॥
เมื่อสารถีได้ฟังถ้อยคำของพระนางยาชญเสนี เขาจึงไปยังสภาแล้วกล่าวถ้อยคำนั้นในขณะนั้น พวกเขาก้มหน้าลง มิได้กล่าวสิ่งใดเลย เพราะเข้าใจความดื้อดึงของโอรสแห่งธฤตราษฎร์
2.89.30
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा दुर्योधनचिकीर्षितम् ।
द्रौपद्याः संमतं दूतं प्राहिणोद्भरतर्षभ ॥ २.८९.३० ॥
ฝ่ายยุธิษฐิระ เมื่อได้ฟังความปรารถนาของทุรโยธน์ ก็ส่งทูตไปพร้อมความเห็นชอบของพระนางเทราปที ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์
2.89.31
एकवस्त्र त्वधोनीवो रोदमाना रजस्वला ।
सभामागम्य पाञ्चालि श्वशुरस्याग्रतो भव ॥ २.८९.३१ ॥
เจ้าจงนุ่งผ้าเพียงผืนเดียว ผูกชายผ้าหย่อนลงต่ำ ร่ำไห้ และอยู่ในภาวะมีระดู ข้าแต่พระปาญจาลี จงเข้ามาในสภา และยืนต่อหน้าพ่อสามีของเจ้า
2.89.32
अथ त्वामागतां दृष्ट्वा राजपुत्रीं सभां तदा ।
सभ्याः सर्वे विनिन्देरन्मनोर्भिर्धृतराष्ट्रजम् ॥ २.८९.३२ ॥
เมื่อเห็นพระองค์ พระราชธิดาเสด็จเข้ามาในสภาในขณะนั้น สมาชิกแห่งสภาทั้งหมดต่างตำหนิโอรสแห่งธฤตราษฎร์ในใจ
2.89.33
स गत्वा त्वरितं दूतः कृष्णाया भवनं नृप ।
न्यवेदयन्मतं धीमान्धर्मराजस्य निश्चितम् ॥ २.८९.३३ ॥
ข้าแต่พระราชา ทูตผู้นั้นรีบไปยังที่พำนักของพระกฤษณา และรายงานการตัดสินใจที่แน่นอนของพระธรรมราชาผู้ฉลาด
2.89.34
पाण्डवाश्च महात्मानो दीना दुःखसमन्विताः ।
सत्येनातिपरीताङ्गा नोदीक्षन्ते स्म किञ्चन ॥ २.८९.३४ ॥
ฝ่ายปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ต่างเศร้าโศก เต็มไปด้วยความทุกข์ ร่างกายถูกพันธนาการด้วยความสัตย์อย่างยิ่ง ไม่เงยหน้ามองสิ่งใดเลย
2.89.35
ततस्त्वेषां मुखमालोक्य राजा ।
दुर्योधनः सूतमुवाच हृष्टः।
इहैवैतामानय प्रातिकामिन् ।
प्रत्यक्षमस्याः कुरवो ब्रुवन्तः ॥ २.८९.३५ ॥
ครั้นแล้ว พระเจ้าทุรโยธน์ ทอดพระเนตรดูสีหน้าของพวกเขา ก็ทรงยินดี ตรัสกับสารถีว่า "ประติกามิน จงนำนางมาที่นี่ ให้เการพกล่าวต่อหน้านาง"
2.89.36
ततः सूतस्तस्य वशानुगामी ।
भीतश्च कोपाद्द्रुपदात्मजायाः।
विहाय मानं पुनरेव सभ्या-
नुवाच कृष्णां किमहं ब्रवीमि ॥ २.८९.३६ ॥
ครั้นแล้ว สารถีผู้อยู่ใต้บัญชา ด้วยความหวาดกลัวและเกรงความโกรธของพระธิดาแห่งทรุปท ได้ละทิ้งความถือตัว แล้วถามสมาชิกแห่งสภาอีกครั้งว่า "ข้าพเจ้าจะกล่าวอะไรกับพระกฤษณาดี"
2.89.37
दुःशासनैष मम सूतपुत्रो ।
वृकोदरादुद्विजतेऽल्पचेताः।
स्वयं प्रगृह्यानय याज्ञसेनीं ।
किं ते करिष्यन्त्यवशाः सपत्नाः ॥ २.८९.३७ ॥
"ทุศศาสนะ นี่คือบุตรของสารถีของข้า มีจิตใจต่ำต้อย หวาดกลัววฤโกทร เจ้าจงจับนางแล้วนำยาชญเสนีมาเอง บรรดาศัตรูผู้ไร้อำนาจเหล่านี้จะทำอะไรกับนางได้เล่า"
2.89.38
ततः समुत्थाय स राजपुत्रः ।
श्रुत्वा भ्रातुः शासनं रक्तदृष्टिः।
प्रविश्य तद्वेश्म महारथाना-
मित्यब्रवीद्द्रौपदीं राजपुत्रीम् ॥ २.८९.३८ ॥
ครั้นแล้ว ราชกุมารนั้นลุกขึ้น ฟังคำสั่งของพี่ชาย ด้วยดวงตาแดงก่ำ เข้าไปในที่พำนักของมหารถีทั้งหลาย แล้วกล่าวกับพระนางเทราปที พระราชธิดา ดังนี้
2.89.39
एह्येहि पाञ्चालि राजपुत्रीम् ।
दुर्योधनं पश्य विमुक्तलज्जा।
कुरून्भजस्वायतपत्रनेत्रे ।
धर्मेण लब्धाऽसि सभां परैहि ॥ २.८९.३९ ॥
มาเถิด มาเถิด ข้าแต่พระราชธิดาปาญจาลี จงละความละอาย แล้วมองดูทุรโยธน์ จงรับใช้เการพ ข้าแต่ผู้มีดวงตาดุจดอกบัวอันยาว เจ้าได้มาโดยชอบธรรม จงไปยังสภาเถิด
2.89.40
ततः समुत्थाय सुदूर्मनाः सा ।
विवर्णमामृज्य मुखं करेण।
आर्ता प्रदुद्राव यतः स्त्रियस्ता ।
वृद्धस्य राज्ञः कुरुपुङ्गवस्य ॥ २.८९.४० ॥
ครั้นแล้ว นางผู้มีจิตใจเศร้าหมองยิ่ง ลุกขึ้น เช็ดใบหน้าที่ซีดเผือดด้วยมือ ด้วยความทุกข์ทรมาน นางจึงวิ่งหนีไปยังที่ซึ่งเหล่าสตรีของพระราชาผู้ชราผู้เป็นยอดแห่งเการพอยู่
2.89.41
ततो जवेनाभिससार रोषा-
द्दुःशासनस्तामभिगर्जमानः।
दीर्घेषु नीलेष्वथ चोर्मिमत्सु ।
जग्राह केशेषु नरेन्द्रपत्नीम् ॥ २.८९.४१ ॥
จากนั้น ทุรศาสนะคำรามด้วยความโกรธ พุ่งเข้าหานางอย่างรวดเร็ว และคว้าผมยาวดำเป็นคลื่นของราชินีแห่งกษัตริย์
2.89.42
ये राजसूयावभृथे जलेन ।
महाक्रतौ मन्त्रपूतेन सिक्ताः।
ते पाण्डवानां परिभूय वीर्यं ।
बलात्प्रमृष्टा धृतराष्ट्रजेन ॥ २.८९.४२ ॥
มือเหล่านั้นที่เคยถูกรดด้วยน้ำที่ชำระด้วยมนตร์ในพิธีอวภฤถของพระราชสูยยัญอันยิ่งใหญ่ ถูกบุตรของธฤตราษฎร์แตะต้องด้วยกำลัง โดยดูหมิ่นพลังของปาณฑพ
2.89.43
स तां पराकृष्य सभासमीप-
मानीय कृष्णामतिदीर्घकेशीम्।
दुःशासनो नाथवतीमनाथव-
च्चकर्ष वायुः कदलीमिवार्ताम् ॥ २.८९.४३ ॥
ทุรศาสนะลากนางเข้ามาใกล้ห้องประชุม ผู้มีผมยาวมากคือเกรษณา เขาดึงนางดุจผู้ไร้ที่พึ่ง เหมือนลมพัดต้นกล้วยที่กำลังทุกข์ระทม
2.89.44
सा कृष्णमाणा नमिताङ्गयष्टिः ।
शनैरुवाचाथ रजस्वलाऽस्मि।
एकं च वासो मम मन्दबुद्धे ।
सभां नेतुं नार्हसि मामनार्य ॥ २.८९.४४ ॥
นางถูกลากไป ร่างอันบอบบางโน้มลง จึงกล่าวเบา ๆ ว่า "ฉันกำลังมีประจำเดือน และมีผ้าเพียงผืนเดียว โอ้ผู้มีปัญญาทราม โอ้ผู้ไร้เกียรติ ท่านไม่ควรลากฉันเข้าไปในที่ประชุม"
2.89.45
ततोऽब्रवीत्तां प्रसभं निगृह्य ।
केशेशु कृष्णेषु तदा स कृष्णाम्।
कृष्णं च जिष्णुं च हरिं नरं च ।
त्रायाय विक्रोशति याज्ञसेनि ॥ २.८९.४५ ॥
จากนั้น เขาคว้าผมดำของนางอย่างรุนแรง แล้วกล่าวกับนางขณะที่นางร้องขอความคุ้มครอง "จงเรียกหาพระกฤษณะ ชิษณุ (อรชุน) หริ และนร โอ้ธิดาแห่งยัชญเสนะ!"
2.89.46
रजस्वला वा भव याज्ञसेनि ।
एकाम्बरा वाप्यथवा विवस्त्रा।
द्यूते जिता चासि कृताऽसि दासी ।
दासीषु वासश्च यथोपजोषम् ॥ २.८९.४६ ॥
"โอ้ธิดาแห่งยัชญเสนะ ไม่ว่าเจ้าจะมีประจำเดือน สวมผ้าผืนเดียว หรือแม้ไร้ผ้า เจ้าก็ถูกชนะในการพนันและถูกทำให้เป็นทาส ผ้าของทาสย่อมเป็นไปตามความพอใจของนาย"
2.89.47
प्रकीर्णकेशी पतितार्धवस्त्रा ।
दुःशासनेन व्यवधूयमाना।
हीमत्यमर्षेण च दह्यमाना ।
शनैरिदं वाक्यमुवाच कृष्णा ॥ २.८९.४७ ॥
ผมยุ่งกระจาย ผ้าครึ่งผืนหลุดลง ถูกทุรศาสนะเหวี่ยงไปมา เกรษณาลุกเป็นไฟด้วยความอับอายและความขุ่นเคือง จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้อย่างแผ่วเบา
2.89.48
इमे समायामुपनीतशास्त्राः ।
क्रियावन्तः सर्व एवेन्द्रकल्पाः।
गुरुस्थाना गुरवश्चैव सर्वे ।
तेषामग्रे नोत्सहे स्थातुमेवम् ॥ २.८९.४८ ॥
ต่อหน้าชายเหล่านี้ทั้งหมดที่มาประชุม ผู้ได้รับการอุปนยนะและศึกษาคัมภีร์ ผู้ปฏิบัติพิธีกรรม ประดุจพระอินทร์ และผู้ดำรงฐานะผู้ใหญ่ ฉันไม่อาจยืนอยู่ในสภาพเช่นนี้
2.89.49
नशंसकर्मंस्त्वमनार्यवृत ।
मा मा विवस्त्रां कुरु मा विकार्षीः।
न मर्षयेयुस्तव राजपुत्राः ।
सेन्द्रापि देवा यदि ते सहायाः ॥ २.८९.४९ ॥
"ท่านผู้ประกอบกรรมอันโหดร้าย มีความประพฤติไร้เกียรติ อย่าทำให้ฉันเปลือยกาย อย่าลากฉันไปเลย แม้เทพทั้งหลายพร้อมพระอินทร์จะเป็นผู้ช่วยท่าน บรรดาพระโอรสของกษัตริย์ก็จะไม่ยอมอดกลั้นเรื่องนี้"
2.89.50
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
धर्मश्च सूक्ष्मो निपुणोपलक्ष्यः।
वाचापि भर्तुः परमाणुमात्र-
मिच्छामि दोषं न गुणान्विसृज्य ॥ २.८९.५० ॥
ยุธิษฐิระ บุตรแห่งธรรม ผู้มีจิตใหญ่ ตั้งมั่นในธรรม ธรรมนั้นละเอียดอ่อน ผู้ชำนาญเท่านั้นจึงแยกแยะได้ แม้ในถ้อยคำของสามี ฉันก็ปรารถนาจะพบเพียงความผิดขนาดอะตอมเดียว โดยไม่ละคุณความดีทั้งหลาย
2.89.51
इदं त्वकार्यं कुरुवीरमध्ये ।
रजस्वलां यत्परिकर्षसे माम्।
न चापि कश्चित्कुरुतेऽत्र कुत्सां ।
ध्रुवं तवेदं मतमभ्युपेतः ॥ २.८९.५१ ॥
นี่เป็นการกระทำที่ไม่สมควรท่ามกลางวีรบุรุษแห่งกุรุ ท่านกำลังลากฉันผู้กำลังมีประจำเดือน ไม่มีใครในที่นี้แม้แต่จะตำหนิ นี่คงเป็นความเห็นของท่าน ซึ่งทุกคนยอมรับแล้ว
2.89.52
धिगस्तु नष्टः खलु भारतानां ।
धर्मस्तथा क्षत्रविदां च वृत्तम्।
यत्र ह्यतीतां कुरुधर्मवेलां ।
प्रेक्षन्ति सर्वे कुरवः सभायाम् ॥ २.८९.५२ ॥
น่าอับอายจริง ธรรมของภรตะคงสูญสิ้นแล้ว และความประพฤติของผู้รู้หน้าที่กษัตริย์ก็เช่นกัน ที่ซึ่งขอบเขตแห่งธรรมของกุรุถูกละเมิด กุรุทั้งปวงกลับนั่งดูอยู่ในที่ประชุมนี้
2.89.53
द्रोणस्य भीष्मस्य च नास्ति सत्त्वं ।
क्षत्तुस्तथैवास्य चनास्ति सत्त्वं
क्षत्तुस्तथैवास्य महात्मनोपि ।
न लक्षयन्ति कुरुवृद्धमुख्याः ॥ २.८९.५३ ॥
โทรณะและภีษมะไม่มีความกล้าหาญ ท่านกษัตตฤ (วิทุระ) ก็เช่นกันไม่มีความกล้าหาญ แม้แต่ท่านผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้น บรรดาผู้เฒ่าผู้แก่ผู้เป็นเลิศของกุรุก็ไม่เห็นเรื่องนี้
2.89.54
तथा ब्रुवन्ती करुणं सुमध्यमा ।
भर्तॄन्कटाक्षैः कुपितानपश्यत्।
सा पाण्डवान्कोपपरीतदेहा-
न्सन्दीपयामास कटाक्षपातैः ॥ २.८९.५४ ॥
นางหญิงเอวบางพูดคร่ำครวญเช่นนั้น แล้วเหลือบมองสามีทั้งหลายด้วยความโกรธ ด้วยสายตาเหลือบมอง นางจึงจุดไฟในใจปาณฑพซึ่งร่างกายถูกความโกรธครอบงำ
2.89.55
हृतेन राज्येन तथा धनेन ।
रत्नैश्च मुख्यैर्न तथा बभूव।
यथा त्रपाकोपसमीरितेन ।
कृष्णाकटाक्षेण बभूव दुःखम् ॥ २.८९.५५ ॥
การสูญเสียราชอาณาจักร ทรัพย์สิน และอัญมณีอันประเสริฐ ไม่ได้ก่อความทุกข์เท่าสายตาเหลือบมองของเกรษณา ที่ถูกกระตุ้นด้วยความอับอายและความโกรธ
2.89.56
दुःशासनश्चापि समीक्ष्य कृष्णा-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
आधूय वेगेन विसञ्ज्ञकल्पा-
मुवाच दासीति हसन्सशब्दम् ॥ २.८९.५६ ॥
ทุรศาสนะเห็นเกรษณามองดูสามีผู้น่าสงสารเหล่านั้น จึงเขย่านางอย่างรุนแรง และหัวเราะเสียงดังกล่าวแก่นางซึ่งเกือบจะหมดสติว่า "ทาส!"
2.89.57
कर्णस्तु तद्वाक्यमतीव हृष्टः ।
सम्पूजयामास हसन्सशब्दम्।
गान्धारराजः सुबलस्य पुत्र-
स्तथैव दुःशासनमभ्यनन्दत् ॥ २.८९.५७ ॥
กรรณะ ดีใจยิ่งนักกับถ้อยคำนั้น จึงหัวเราะเสียงดังและยกย่องเขา ส่วนพระราชาแห่งคันธาระ บุตรของสุพละ ก็เชียร์ทุรศาสนะเช่นกัน
2.89.58
सभ्यास्तु ये तत्र बभूवुरन्ये ।
ताभ्यामृते धार्तराष्ट्रेण चैव।
तेषामभूद्दुः खमतीव कृष्णां ।
दृष्ट्वा सभायां परिकृष्यमाणाम् ॥ २.८९.५८ ॥
ส่วนสมาชิกอื่นในที่ประชุมนั้น นอกจากสองคนนั้นและบุตรของธฤตราษฎร์ ต่างก็โศกเศร้าอย่างยิ่ง เมื่อเห็นเกรษณาถูกลากไปกลางที่ประชุม
2.89.59
न धर्मसौक्ष्म्यात्सुभगे विवेक्तुं ।
शक्रोमि ते प्रश्नमिमं यथावत्।
अस्वाम्यशक्तः पणितुं परस्वं ।
स्त्रियाश्च भर्तुर्वशतां समीक्ष्य ॥ २.८९.५९ ॥
ดูกรผู้เป็นมงคล เพราะธรรมนั้นละเอียดอ่อน ฉันจึงไม่อาจตัดสินปัญหาของเจ้าให้ถูกต้องได้ ผู้ที่ไม่ใช่เจ้าของและไร้อำนาจ ย่อมไม่อาจพนันทรัพย์ของผู้อื่น และเมื่อพิจารณาว่าภรรยาย่อมอยู่ใต้อำนาจของสามี
2.89.60
त्यजेत सर्वां पृथिवीं समृद्धां ।
युधिष्ठिरो धर्ममथो न जह्यात्।
उक्तं जितोऽस्मीति च पाण्डवेन ।
तस्मान्न शक्नोमि विवेक्तुमेतत् ॥ २.८९.६० ॥
ยุธิษฐิระอาจสละแผ่นดินอันรุ่งเรืองทั้งผืน แต่จะไม่ละทิ้งธรรม ปาณฑพกล่าวว่า "เราพ่ายแพ้แล้ว" ฉะนั้น ฉันจึงไม่อาจตัดสินเรื่องนี้ได้
2.89.61
द्व्यूतेऽद्वितीयः शकुनिर्नरेषु ।
कुन्तीसुतस्तेन निसृष्टकामः।
न मन्यते तां निकृतिं युधिष्ठिर-
स्तस्मान् ते प्रश्नमिमं ब्रवीमि ॥ २.८९.६१ ॥
ในการเล่นสกา ศกุนิไม่มีใครเทียบได้ในหมู่มนุษย์ ยุธิษฐิระ โอรสของพระนางกุนตี ได้สละความปรารถนาของตนเพราะเขา และไม่เห็นการหลอกลวงนั้นเป็นการหลอกลวง เพราะเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงขอถามท่านด้วยคำถามนี้
2.89.62
आहूय राजा कुशलैरनार्यै-
र्दुष्टात्मभिर्नैकृतिकैः सभायाम्।
द्यूतप्रियैर्नातिकृतप्रयत्नः ।
कस्मादयं नाम निसृष्टकामः ॥ २.८९.६२ ॥
เมื่อเชิญพระราชาเข้ามาในที่ประชุม ผู้เล่นที่ชำนาญแต่ต่ำช้า มีจิตใจชั่วร้าย โกงกิน และชอบการพนัน พระองค์มิได้พยายามอย่างเต็มที่ เหตุใดผู้นี้ซึ่งชื่อว่าอยัมจึงได้สละความปรารถนาของตนเสียแล้ว
2.89.63
अशुद्धभावैर्निकृतिप्रवृत्तै-
रबुध्यमानः कुरुपाण्डवाग्र्यः।
सम्भूय सर्वैश्च जितोऽपि यस्मा-
त्पश्चादयं कैतवमभ्युपेतः ॥ २.८९.६३ ॥
ยุธิษฐิระ ผู้เลิศแห่งเผ่ากุรุและปาณฑพ ไม่รู้ตัวว่าถูกคนที่มีจิตใจไม่บริสุทธิ์และคิดโกงกินรุมกันหลอก ทั้งหมดรวมกันเอาชนะพระองค์ได้ ภายหลังพระองค์จึงหันไปใช้การหลอกลวง
2.89.64
तिष्ठन्ति चेमे कुरवः सभाया-
मीशाः सुतानां च तथा स्नुपाणाम्।
समीक्ष्य सर्वे मम चापि वाक्यं ।
विब्रूत मे प्रश्नमिमं यथावत् ॥ २.८९.६४ ॥
ในที่ประชุมนี้ยังมีชาวกุรุเหล่านี้ยืนอยู่ ผู้เป็นใหญ่เหนือบุตรชายและเหนือสะใภ้ทั้งหลายด้วย ขอให้ทุกท่านพิจารณาคำของข้าพเจ้า และตอบคำถามนี้ให้ถูกต้องตามความเป็นจริงเถิด
2.89.65
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा ।
न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम्।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति ।
न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ २.८९.६५ ॥
ที่ใดไม่มีผู้เฒ่าผู้แก่ ที่นั่นไม่ใช่ที่ประชุม ผู้ที่ไม่กล่าวธรรมนั้นก็ไม่ใช่ผู้เฒ่า ที่ใดไม่มีความจริง ที่นั่นไม่ใช่ธรรม สิ่งที่ถูกการหลอกลวงแทรกอยู่ก็ไม่ใช่ความจริง
2.89.66
तथा ब्रुवन्तीं करुणं रुदन्ती-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
दुःशासनः परुषाण्यप्रियाणि ।
वाक्यान्युवाचामधुराणि चैव ॥ २.८९.६६ ॥
ขณะที่พระนางพูดด้วยความสงสาร และร่ำไห้ มองดูสามีทั้งหลายผู้น่าสังเวชเหล่านั้น ทุศศาสนะได้พูดคำหยาบคาย ไม่น่าพอใจ และไม่หวานหู กับเทราปที
2.89.67
तां कृष्यमाणां च रजस्वलां च ।
स्रस्तोत्तरीयामतदर्हमाणाम्।
वृकोदरः प्रेक्ष्य युधिष्ठिरं च ।
चकार कोपं परमार्तरूपः ॥ २.८९.६७ ॥
เมื่อพระนางถูกลากไป ทั้งที่มีระดู ผ้าคลุมด้านบนหลุดลุ่ย และไม่สมควรได้รับเช่นนั้น ภีมะ ผู้มีท้องหมาป่า มองดูเทราปทีและยุธิษฐิระ ก็โกรธขึ้นมาด้วยความทุกข์ยากสุดแสน