ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
एहि क्षत्तर्द्रौपदीमानस्व ।
प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम्।
संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्रं ।
तत्रास्तु दासीभिरपुण्यशीला ॥ २.८९.१ ॥
ਆ ਵਿਦੁਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪਤਨੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਘਰ ਝਾੜੇ; ਉੱਥੇ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਪੁੰਨ ਸ਼ੀਲ ਵਾਲੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹੇ।
2.89.2
दर्विभाषं भाषितं त्वादृशेन ।
न मन्द सम्बुद्ध्यसि पाशबद्धः।
प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि ।
व्याघ्रान्मृगः कोपयसेऽतिवेलम् ॥ २.८९.२ ॥
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਐਸੇ ਦੁਰਵਚਨ ਬੋਲੇ ਗਏ। ਮੂਰਖਾ, ਤੂੰ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ। ਖੱਡ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਹਿਰਨ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਭੜਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
2.89.3
आशीविषास्ते शिरसि पूर्णकोपा महाविषाः ।
मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥ २.८९.३ ॥
ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਹਨ। ਮੂਰਖਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੇੜ; ਯਮਲੋਕ ਨਾ ਜਾ।
2.89.4
न हि दासीत्वमापन्ना कृष्णा भवितुमर्हति ।
जनीशेन हि राज्ञैषा पणे न्यस्तेति मे मतिः ॥ २.८९.४ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾਸੀਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਲਾਇਆ ਸੀ।
2.89.5
अयं दत्ते वेणुरिवात्मघाती ।
फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
द्यूतं हि वैराय महाभयाय ।
मत्तो न बुध्यत्ययमन्तकालम् ॥ २.८९.५ ॥
ਇਹ ਬਾਂਸ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਫਲ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੂਆ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵੈਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਆਪਣਾ ਅੰਤਕਾਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
2.89.6
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनताः परमभ्याददीत।
ययास्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशती पापलोक्याम् ॥ २.८९.६ ॥
ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਕਰੂਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣੇ। ਜਿਸ ਬੋਲ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਵੇ, ਪਾਪਲੋਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਐਸਾ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੇ।
2.89.7
समुच्चरन्त्यतिवादाश्च वक्त्रा-
ध्यौराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ २.८९.७ ॥
ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਮਨ ਨੂੰ ਘਾਇਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਘਾਇਲ ਮਨ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੋਲ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪੰਡਿਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਛੱਡੇ।
2.89.8
अजो हि शस्त्रमगिलत्किलैकः ।
शस्त्रे विपन्ने शिरसास्य भूमौ।
निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं ।
तद्वद्वेरं मा कृथाः पाण्डुपुत्रैः ॥ २.८९.८ ॥
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਸੀ; ਹਥਿਆਰ ਫਸਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਗਲਾ ਭਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਟ ਲਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਕਰ।
2.89.9
न किञ्चिदित्थं प्रवदन्ति पार्था ।
वनेचरं वा गृहमेधिनं वा।
तपस्विनं वा परिपूर्णविद्यं ।
भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥ २.८९.९ ॥
ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਨਵਾਸੀ ਹੋਵੇ, ਗ੍ਰਹਸਥ ਹੋਵੇ, ਤਪਸਵੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੂਰਨ ਵਿਦਵਾਨ। ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਸਦਾ ਭੌਂਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
2.89.10
द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्यं ।
न बुध्यते धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
तमन्वेतारो बहवः कुरूणां ।
द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥ २.८९.१० ॥
ਇਹ ਨਰਕ ਦਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਟੇਢਾ ਦੁਆਰ ਹੈ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੂਏ ਦੇ ਉਦੈ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਕਈ ਕੁਰੂਵੰਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੇ ਹਨ।
2.89.11
मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते ।
मुह्यन्ति नावोम्भसि शश्वदेव।
मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥ २.८९.११ ॥
ਤੂੰਮੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ, ਪੱਥਰ ਤਰਦੇ ਹਨ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੇੜੀਆਂ ਸਦਾ ਭਟਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
2.89.12
अन्तो नूं भवितायं करूणां ।
सुदारुणः सर्वहरो विनाशः।
वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा ।
न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥ २.८९.१२ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਆਵੇਗਾ; ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਨਾਸ਼। ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਭਰੇ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਲੋਭ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ।
2.89.13
धिगस्तु क्षत्तारमिति ब्रुवाणो ।
दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
अवैक्षत प्रातिकामीं सभाया-
मुवाच चैनं परमार्यमध्ये ॥ २.८९.१३ ॥
'ਇਸ ਕਸ਼ੱਤਾ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ' ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਦਮਸਤ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
2.89.14
त्वं प्रातिकामिन्द्रौपदीमानयस्व ।
न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः।
क्षत्ता ह्ययं विवदत्येव भीतो ।
न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव ॥ २.८९.१४ ॥
'ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮੀ, ਤੂੰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਸ਼ੱਤਾ ਤਾਂ ਡਰ ਕੇ ਹੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਤਰੱਕੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।'
2.89.15
एवमुक्तः प्रातिकामी स सूतः ।
प्रायाच्छीघ्रं राजवचो निशम्य।
प्रविश्य च श्वेव हि सिंहगेष्ठं ।
समासदन्महिषीं पाण्डवानाम् ॥ २.८९.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰਥੀ ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮੀ ਛੇਤੀ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
2.89.16
युधिष्ठिरो द्यूतमदेन मत्तो ।
दुर्योधनो द्रौपदि त्वामजैषीत्।
सा त्वं प्रपद्यस्व धृतराष्ट्रस्य वेश्म ।
नयामि त्वां कर्मणि याज्ञसेनि ॥ २.८९.१६ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਜੂਏ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ; ਹੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਤੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਜਾ। ਹੇ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ, ਕੰਮ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
2.89.17
कथं त्वेवं वदसि प्रातिकामि-
को हि दीव्येद्भार्यया राजपुत्रः।
मूडो राजा द्यूतमदेन मत्तो ।
ह्यभून्नान्यत्कैतवमस्य किञ्चित् ॥ २.८९.१७ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਹੈ? ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ ਜੂਏ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਛਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
2.89.18
यदा नाभूत्कैतवमन्यदस्य ।
तदाऽदेवीत्पाण्डवोऽजातशत्रुः।
न्यस्ताः पूर्वं भ्रातरस्तेन राज्ञा ।
स्वयं चात्मा त्वमथो राजपुत्रि ॥ २.८९.१८ ॥
ਜਦੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਛਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾਇਆ।
2.89.19
गच्छ त्वं कितवं गत्वा सभायां पृच्छ सूतज ।
किं तु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवा नु माम् ॥ २.८९.१९ ॥
ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ, ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ: ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ?
2.89.20
एतज्ज्ञात्वा समागच्छ ततो मां नयं सूतज ।
ज्ञात्वा चिकीर्षितमहं राज्ञो यास्यामि दुःखिता ॥ २.८९.२० ॥
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ, ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ। ਰਾਜੇ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗੀ।
2.89.21
सभां गत्वा स चोवाच द्रौपद्यस्तद्वचस्तदा ।
युधिष्ठिरं नरेनद्राणां मध्ये स्थितमिदं वचः ॥ २.८९.२१ ॥
ਉਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦਾ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ।
2.89.22
कस्येशो नः पराजैषीरिति त्वामाह द्रौपदी ।
किं नु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवापि माम् ॥ २.८९.२२ ॥
"ਸਾਡਾ ਕਿਸ ਦਾ ਈਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਹਾਰਿਆ?" ਇਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। "ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ?"
2.89.23
युधिष्ठिरस्तु निश्चेता गतसत्व इवाभवत् ।
न तं सूतं प्रत्युवाच वचनं साध्वसाधु वा ॥ २.८९.२३ ॥
ਪਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸੁੰਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੋਲ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ।
2.89.24
इहैवागत्य पाञ्चाली प्रश्नमेनं प्रभाषताम् ।
इहैव सर्वे शृण्वन्तु तस्याश्चैतस्य यद्वचः ॥ २.८९.२४ ॥
ਪਾਂਚਾਲੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਆ ਕੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਉਸ ਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸਭ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੁਣਨ।
2.89.25
स गत्वा राजभवनं दुर्योधनवशानुगः ।
उवाच द्रौपदीं सूतः प्रातिकामी व्यथन्निव ॥ २.८९.२५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸਾਰਥੀ ਰਾਜ-ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
2.89.26
सभ्यास्त्वमी राजपुत्र्याह्वयन्ति ।
मन्ये प्राप्तः संशयः कौरवाणाम्।
न वै समृद्दिं पालयते लघीयान् ।
यस्त्वां सभां नेष्यति राजपुत्रि ॥ २.८९.२६ ॥
ਇਹ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਆ ਪਈ ਹੈ। ਤੁੱਛ ਬੰਦਾ ਸੰਪੱਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ ਉਹ ਤੁੱਛ ਹੀ ਹੈ।
2.89.27
एवं नूनं व्यदधात्संविधाता ।
स्पर्शावुभौ स्पृशतो वृद्धबालौ।
धर्मं त्वेकं परमं प्राह लोके ।
स नः शमं धास्यति गोप्यमानः ॥ २.८९.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਠਹਿਰਾਇਆ। ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਛੋਹ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੇਗਾ।
2.89.28
सोऽयं धर्मो मा त्यगात्कौरवान्वै ।
सभ्यान्गत्वा पृच्छ धर्म्यं वचो मे।
ते मां ब्रूयुर्निश्चितं तत्करिष्ये ।
धर्मात्मानो नीतिमन्तो वरिष्ठाः ॥ २.८९.२८ ॥
ਉਹ ਧਰਮ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਸਭਾਸਦਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰਾ ਧਰਮਯੁਕਤ ਬਚਨ ਪੁੱਛ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਆਖਣ ਕਿ 'ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ'; ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਨੀਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ।
2.89.29
श्रुत्वा सूतस्तद्वचो याज्ञसेन्याः ।
सभां गत्वा प्राह वाक्यं तदानीम्।
अधोमुखास्ते न च किञ्चिदूचु-
र्निर्बन्धं तं धार्तराष्ट्रस्य बुद्ध्वा ॥ २.८९.२९ ॥
ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸੂਤ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਵਾਕ ਬੋਲਿਆ। ਨੀਵੇਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੇ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ।
2.89.30
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा दुर्योधनचिकीर्षितम् ।
द्रौपद्याः संमतं दूतं प्राहिणोद्भरतर्षभ ॥ २.८९.३० ॥
ਪਰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ।
2.89.31
एकवस्त्र त्वधोनीवो रोदमाना रजस्वला ।
सभामागम्य पाञ्चालि श्वशुरस्याग्रतो भव ॥ २.८९.३१ ॥
ਇੱਕੋ ਹੀ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਹੇਠਲੀ ਗੰਢ ਢਿੱਲੀ ਕਰਕੇ, ਰੋਂਦੀ, ਰਜਸਵਲਾ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪਾਂਚਾਲੀ, ਸਹੁਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ।
2.89.32
अथ त्वामागतां दृष्ट्वा राजपुत्रीं सभां तदा ।
सभ्याः सर्वे विनिन्देरन्मनोर्भिर्धृतराष्ट्रजम् ॥ २.८९.३२ ॥
ਤਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਤੈਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਭਾਸਦ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
2.89.33
स गत्वा त्वरितं दूतः कृष्णाया भवनं नृप ।
न्यवेदयन्मतं धीमान्धर्मराजस्य निश्चितम् ॥ २.८९.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਦੂਤ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਵਨ ਜਾ ਕੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਪੱਕਾ ਵਿਚਾਰ ਦੱਸ ਆਇਆ।
2.89.34
पाण्डवाश्च महात्मानो दीना दुःखसमन्विताः ।
सत्येनातिपरीताङ्गा नोदीक्षन्ते स्म किञ्चन ॥ २.८९.३४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਸੱਚ ਦੇ ਬੰਧਨ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਸਨ; ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਸਨ।
2.89.35
ततस्त्वेषां मुखमालोक्य राजा ।
दुर्योधनः सूतमुवाच हृष्टः।
इहैवैतामानय प्रातिकामिन् ।
प्रत्यक्षमस्याः कुरवो ब्रुवन्तः ॥ २.८९.३५ ॥
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਾਤਿਕਾਮੀ! ਇਹਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਲਿਆ; ਕੌਰਵ ਇਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਨ।"
2.89.36
ततः सूतस्तस्य वशानुगामी ।
भीतश्च कोपाद्द्रुपदात्मजायाः।
विहाय मानं पुनरेव सभ्या-
नुवाच कृष्णां किमहं ब्रवीमि ॥ २.८९.३६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰਥੀ ਡਰ ਕੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਸਹਿਮ ਕੇ, ਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਸਭਾਸਦਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ?"
2.89.37
दुःशासनैष मम सूतपुत्रो ।
वृकोदरादुद्विजतेऽल्पचेताः।
स्वयं प्रगृह्यानय याज्ञसेनीं ।
किं ते करिष्यन्त्यवशाः सपत्नाः ॥ २.८९.३७ ॥
"ਦੁਸ਼ਾਸਨ! ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਾਰਥੀ-ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਘੱਟ ਅਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ। ਬੇਬੱਸ ਵੈਰੀ ਉਸ ਦਾ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ?"
2.89.38
ततः समुत्थाय स राजपुत्रः ।
श्रुत्वा भ्रातुः शासनं रक्तदृष्टिः।
प्रविश्य तद्वेश्म महारथाना-
मित्यब्रवीद्द्रौपदीं राजपुत्रीम् ॥ २.८९.३८ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਉੱਠਿਆ, ਭਰਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
2.89.39
एह्येहि पाञ्चालि राजपुत्रीम् ।
दुर्योधनं पश्य विमुक्तलज्जा।
कुरून्भजस्वायतपत्रनेत्रे ।
धर्मेण लब्धाऽसि सभां परैहि ॥ २.८९.३९ ॥
ਆ, ਆ ਪਾਂਚਾਲੀ ਰਾਜਪੁੱਤਰੀ! ਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਹੇ ਲੰਮੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ! ਤੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈਂ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ।
2.89.40
ततः समुत्थाय सुदूर्मनाः सा ।
विवर्णमामृज्य मुखं करेण।
आर्ता प्रदुद्राव यतः स्त्रियस्ता ।
वृद्धस्य राज्ञः कुरुपुङ्गवस्य ॥ २.८९.४० ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠੀ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਫਿੱਕਾ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਭੱਜੀ ਜਿੱਥੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੁੱਢੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਨ।
2.89.41
ततो जवेनाभिससार रोषा-
द्दुःशासनस्तामभिगर्जमानः।
दीर्घेषु नीलेष्वथ चोर्मिमत्सु ।
जग्राह केशेषु नरेन्द्रपत्नीम् ॥ २.८९.४१ ॥
ਫਿਰ ਰੋਹ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ, ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੇ ਕਾਲੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਪਤਨੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
2.89.42
ये राजसूयावभृथे जलेन ।
महाक्रतौ मन्त्रपूतेन सिक्ताः।
ते पाण्डवानां परिभूय वीर्यं ।
बलात्प्रमृष्टा धृतराष्ट्रजेन ॥ २.८९.४२ ॥
ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਦੇ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਗਏ (ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ), ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਛੂਹਿਆ।
2.89.43
स तां पराकृष्य सभासमीप-
मानीय कृष्णामतिदीर्घकेशीम्।
दुःशासनो नाथवतीमनाथव-
च्चकर्ष वायुः कदलीमिवार्ताम् ॥ २.८९.४३ ॥
ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਂਦਾ, ਅਤਿ-ਲੰਮੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੁਖੀ ਕੇਲੇ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਮਾਨੋ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਰੱਖਿਅਕ ਨਹੀਂ।
2.89.44
सा कृष्णमाणा नमिताङ्गयष्टिः ।
शनैरुवाचाथ रजस्वलाऽस्मि।
एकं च वासो मम मन्दबुद्धे ।
सभां नेतुं नार्हसि मामनार्य ॥ २.८९.४४ ॥
ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ, ਝੁਕੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਹੌਲੀ ਦੇਣ ਬੋਲੀ: "ਮੈਂ ਰਜਸਵਲਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਵਸਤਰ ਹੈ। ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਹੇ ਅਨਾਰਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ।"
2.89.45
ततोऽब्रवीत्तां प्रसभं निगृह्य ।
केशेशु कृष्णेषु तदा स कृष्णाम्।
कृष्णं च जिष्णुं च हरिं नरं च ।
त्रायाय विक्रोशति याज्ञसेनि ॥ २.८९.४५ ॥
ਤਦ ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲ ਫੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ: "ਹੇ ਯਾਜਨਸੇਨੀ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ਼ਣੂ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਨਰ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰ!"
2.89.46
रजस्वला वा भव याज्ञसेनि ।
एकाम्बरा वाप्यथवा विवस्त्रा।
द्यूते जिता चासि कृताऽसि दासी ।
दासीषु वासश्च यथोपजोषम् ॥ २.८९.४६ ॥
"ਹੇ ਯਾਜਨਸੇਨੀ! ਤੂੰ ਰਜਸਵਲਾ ਹੋਵੇਂ, ਇੱਕੋ ਵਸਤਰ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਂ, ਜਾਂ ਨਗਨ ਹੋਵੇਂ, ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦਾਸੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈਂ; ਦਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵਸਤਰ ਜਿਵੇਂ ਭਾਵੇਂ, ਉਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
2.89.47
प्रकीर्णकेशी पतितार्धवस्त्रा ।
दुःशासनेन व्यवधूयमाना।
हीमत्यमर्षेण च दह्यमाना ।
शनैरिदं वाक्यमुवाच कृष्णा ॥ २.८९.४७ ॥
ਖਿੱਲਰੇ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਡਿੱਗੇ ਵਸਤਰ ਵਾਲੀ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਝੰਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ, ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੌਲੀ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.89.48
इमे समायामुपनीतशास्त्राः ।
क्रियावन्तः सर्व एवेन्द्रकल्पाः।
गुरुस्थाना गुरवश्चैव सर्वे ।
तेषामग्रे नोत्सहे स्थातुमेवम् ॥ २.८९.४८ ॥
ਏਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਖਿਆ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਥਾਂ ਬੈਠੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ।
2.89.49
नशंसकर्मंस्त्वमनार्यवृत ।
मा मा विवस्त्रां कुरु मा विकार्षीः।
न मर्षयेयुस्तव राजपुत्राः ।
सेन्द्रापि देवा यदि ते सहायाः ॥ २.८९.४९ ॥
ਹੇ ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨੀਚ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਗਨ ਨਾ ਕਰ, ਨਾ ਖਿੱਚ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਸਹਾਇਕ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਹਿਣਗੇ।
2.89.50
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
धर्मश्च सूक्ष्मो निपुणोपलक्ष्यः।
वाचापि भर्तुः परमाणुमात्र-
मिच्छामि दोषं न गुणान्विसृज्य ॥ २.८९.५० ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮਪੁੱਤਰ; ਧਰਮ ਸੂਖਮ ਹੈ, ਨਿਪੁਣ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਜਿੰਨਾ ਦੋਸ਼ ਹੀ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ।
2.89.51
इदं त्वकार्यं कुरुवीरमध्ये ।
रजस्वलां यत्परिकर्षसे माम्।
न चापि कश्चित्कुरुतेऽत्र कुत्सां ।
ध्रुवं तवेदं मतमभ्युपेतः ॥ २.८९.५१ ॥
ਕੁਰੂ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਣਉਚਿਤ ਕਰਮ ਹੈ; ਰਜਸਵਲਾ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਜ਼ਰੂਰ ਇਹ ਤੇਰਾ ਮਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ।
2.89.52
धिगस्तु नष्टः खलु भारतानां ।
धर्मस्तथा क्षत्रविदां च वृत्तम्।
यत्र ह्यतीतां कुरुधर्मवेलां ।
प्रेक्षन्ति सर्वे कुरवः सभायाम् ॥ २.८९.५२ ॥
ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ! ਭਾਰਤਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਯਕੀਨਨ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਵੀ ਏਹੋ ਜਿਹਾ। ਜਿੱਥੇ ਕੁਰੂ ਧਰਮ ਦੀ ਹੱਦ ਟੱਪੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਇਹ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
2.89.53
द्रोणस्य भीष्मस्य च नास्ति सत्त्वं ।
क्षत्तुस्तथैवास्य चनास्ति सत्त्वं
क्षत्तुस्तथैवास्य महात्मनोपि ।
न लक्षयन्ति कुरुवृद्धमुख्याः ॥ २.८९.५३ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕਸ਼ੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਮਹਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਕੁਰੂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
2.89.54
तथा ब्रुवन्ती करुणं सुमध्यमा ।
भर्तॄन्कटाक्षैः कुपितानपश्यत्।
सा पाण्डवान्कोपपरीतदेहा-
न्सन्दीपयामास कटाक्षपातैः ॥ २.८९.५४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਸ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੀ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਕਟਾਖ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਟਾਖ਼ ਪਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ।
2.89.55
हृतेन राज्येन तथा धनेन ।
रत्नैश्च मुख्यैर्न तथा बभूव।
यथा त्रपाकोपसमीरितेन ।
कृष्णाकटाक्षेण बभूव दुःखम् ॥ २.८९.५५ ॥
ਰਾਜ, ਧਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖੁੱਸ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿੰਨਾ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਟਾਖ਼ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
2.89.56
दुःशासनश्चापि समीक्ष्य कृष्णा-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
आधूय वेगेन विसञ्ज्ञकल्पा-
मुवाच दासीति हसन्सशब्दम् ॥ २.८९.५६ ॥
ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵੀ ਦੀਨ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਕੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਕੇ "ਦਾਸੀ!" ਕਿਹਾ।
2.89.57
कर्णस्तु तद्वाक्यमतीव हृष्टः ।
सम्पूजयामास हसन्सशब्दम्।
गान्धारराजः सुबलस्य पुत्र-
स्तथैव दुःशासनमभ्यनन्दत् ॥ २.८९.५७ ॥
ਕਰਣ ਤਾਂ ਉਸ ਬੋਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੰਧਾਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
2.89.58
सभ्यास्तु ये तत्र बभूवुरन्ये ।
ताभ्यामृते धार्तराष्ट्रेण चैव।
तेषामभूद्दुः खमतीव कृष्णां ।
दृष्ट्वा सभायां परिकृष्यमाणाम् ॥ २.८९.५८ ॥
ਉੱਥੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਰ ਸਭਾਸਦ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਘਸੀਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ।
2.89.59
न धर्मसौक्ष्म्यात्सुभगे विवेक्तुं ।
शक्रोमि ते प्रश्नमिमं यथावत्।
अस्वाम्यशक्तः पणितुं परस्वं ।
स्त्रियाश्च भर्तुर्वशतां समीक्ष्य ॥ २.८९.५९ ॥
ਹੇ ਸੁਭਗੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਕਾਰਨ ਤੇਰੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਯਥਾਵਤ ਨਿਰਣਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਹੀਣ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਦਾਅ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਦਾ; ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.89.60
त्यजेत सर्वां पृथिवीं समृद्धां ।
युधिष्ठिरो धर्ममथो न जह्यात्।
उक्तं जितोऽस्मीति च पाण्डवेन ।
तस्मान्न शक्नोमि विवेक्तुमेतत् ॥ २.८९.६० ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤਿਆਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗੇਗਾ। ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ 'ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ'; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਦਾ ਨਿਰਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
2.89.61
द्व्यूतेऽद्वितीयः शकुनिर्नरेषु ।
कुन्तीसुतस्तेन निसृष्टकामः।
न मन्यते तां निकृतिं युधिष्ठिर-
स्तस्मान् ते प्रश्नमिमं ब्रवीमि ॥ २.८९.६१ ॥
ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕੁਨੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਉਸ ਧੋਖੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
2.89.62
आहूय राजा कुशलैरनार्यै-
र्दुष्टात्मभिर्नैकृतिकैः सभायाम्।
द्यूतप्रियैर्नातिकृतप्रयत्नः ।
कस्मादयं नाम निसृष्टकामः ॥ २.८९.६२ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਨਾਰੀ, ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ, ਠੱਗ, ਜੂਏ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ; ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਿਉਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤਿਆਗ ਬੈਠਾ?
2.89.63
अशुद्धभावैर्निकृतिप्रवृत्तै-
रबुध्यमानः कुरुपाण्डवाग्र्यः।
सम्भूय सर्वैश्च जितोऽपि यस्मा-
त्पश्चादयं कैतवमभ्युपेतः ॥ २.८९.६३ ॥
ਅਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਛਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਕੁਰੂ-ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਇਸ ਨੇ ਛਲ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ।
2.89.64
तिष्ठन्ति चेमे कुरवः सभाया-
मीशाः सुतानां च तथा स्नुपाणाम्।
समीक्ष्य सर्वे मम चापि वाक्यं ।
विब्रूत मे प्रश्नमिमं यथावत् ॥ २.८९.६४ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਰੂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ।
2.89.65
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा ।
न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम्।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति ।
न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ २.८९.६५ ॥
ਜਿੱਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਹੀਂ ਉਹ ਸਭਾ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਛਲ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
2.89.66
तथा ब्रुवन्तीं करुणं रुदन्ती-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
दुःशासनः परुषाण्यप्रियाणि ।
वाक्यान्युवाचामधुराणि चैव ॥ २.८९.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰਸ ਨਾਲ ਬੋਲਦੀ, ਰੋਂਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਠੋਰ, ਅਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
2.89.67
तां कृष्यमाणां च रजस्वलां च ।
स्रस्तोत्तरीयामतदर्हमाणाम्।
वृकोदरः प्रेक्ष्य युधिष्ठिरं च ।
चकार कोपं परमार्तरूपः ॥ २.८९.६७ ॥
ਉਸਨੂੰ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਜਸਵਲਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਉੱਤਰੀਯ ਢਿੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ।