マハーバーラタ · 章 2.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.89.1
एहि क्षत्तर्द्रौपदीमानस्व ।
प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम्।
संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्रं ।
तत्रास्तु दासीभिरपुण्यशीला ॥ २.८९.१ ॥
来い、ヴィドゥラよ、パーンダヴァたちの愛され尊ばれる妻ドラウパディーを連れてこい。彼女は急いで家を掃き清め、そこで女中たちとともに、不徳の振る舞いのまま留まるがよい。
2.89.2
दर्विभाषं भाषितं त्वादृशेन ।
न मन्द सम्बुद्ध्यसि पाशबद्धः।
प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि ।
व्याघ्रान्मृगः कोपयसेऽतिवेलम् ॥ २.८९.२ ॥
お前のような者から、このような悪しき言葉が発せられた。愚か者よ、お前は罠に縛られているのに気づかない。断崖の縁にぶら下がりながら、それを知らない。虎を前にした鹿のように、お前は度を越して怒りを煽っている。
2.89.3
आशीविषास्ते शिरसि पूर्णकोपा महाविषाः ।
मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥ २.८९.३ ॥
お前の頭の上には、怒りに満ち大毒を持つ蛇がいる。愚か者よ、それらを怒らせるな。ヤマの住処へ行くな。
2.89.4
न हि दासीत्वमापन्ना कृष्णा भवितुमर्हति ।
जनीशेन हि राज्ञैषा पणे न्यस्तेति मे मतिः ॥ २.८९.४ ॥
クリシュナーは奴隷の身分に落ちるにふさわしくない。私の考えでは、彼女は王自身によって賭けに出されたのだ。
2.89.5
अयं दत्ते वेणुरिवात्मघाती ।
फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
द्यूतं हि वैराय महाभयाय ।
मत्तो न बुध्यत्ययमन्तकालम् ॥ २.८९.५ ॥
この者は竹のように自ら滅びる者だ。ドリタラーシュトラ王の子であるこの王は、自ら蒔いた果実を刈り取っている。賭博は必ずや敵意と大きな恐怖をもたらす。私の言葉によっても、彼は己の死の時を悟らない。
2.89.6
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी ।
न हीनताः परमभ्याददीत।
ययास्य वाचा पर उद्विजेत ।
न तां वदेदुशती पापलोक्याम् ॥ २.८९.६ ॥
言葉で人を傷つけたり、残酷なことを言ったりしてはならない。他人を見下してはならない。相手が動揺するような、罪の世界へ導く言葉を口にしてはならない。
2.89.7
समुच्चरन्त्यतिवादाश्च वक्त्रा-
ध्यौराहतः शोचति रात्र्यहानि।
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति ।
तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु ॥ २.८९.७ ॥
口から出る辛辣な言葉は心を打ち、打たれた心は昼も夜も嘆く。それらの言葉は他人の急所に突き刺さる。賢者はそれを他人に向けて放ってはならない。
2.89.8
अजो हि शस्त्रमगिलत्किलैकः ।
शस्त्रे विपन्ने शिरसास्य भूमौ।
निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं ।
तद्वद्वेरं मा कृथाः पाण्डुपुत्रैः ॥ २.८९.८ ॥
ある一匹の山羊が武器を飲み込んだという。武器が引っかかると、山羊は頭を地面に打ちつけ、自分の喉を恐ろしく切り裂いた。同様に、パーンドゥの息子たちと敵対してはならない。
2.89.9
न किञ्चिदित्थं प्रवदन्ति पार्था ।
वनेचरं वा गृहमेधिनं वा।
तपस्विनं वा परिपूर्णविद्यं ।
भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥ २.८९.९ ॥
プリター（クンティー）の息子たちは、森に住む者であれ、家住期の者であれ、苦行者であれ、完全に学識ある者であれ、このようなことは決して言わない。犬のような人間だけが、いつもこのように吠えるのだ。
2.89.10
द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्यं ।
न बुध्यते धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
तमन्वेतारो बहवः कुरूणां ।
द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥ २.८९.१० ॥
これは地獄のきわめて恐ろしい曲がった門である。ドリタラーシュトラの息子はそれを理解していない。賭博が起こると、ドゥフシャーサナとともに多くのクル族の者が彼に従っている。
2.89.11
मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते ।
मुह्यन्ति नावोम्भसि शश्वदेव।
मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो ।
न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥ २.८९.११ ॥
瓢は沈み、石は浮く。水の上で舟はいつも迷う。愚かな王、ドリタラーシュトラの息子は、私の益となる言葉を聞かない。
2.89.12
अन्तो नूं भवितायं करूणां ।
सुदारुणः सर्वहरो विनाशः।
वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा ।
न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥ २.८९.१२ ॥
クル族の終わりは必ず来る。すべてを奪う極めて恐ろしい破滅が。友の賢明で益ある言葉は聞かれず、ただ貪欲だけが増す。
2.89.13
धिगस्तु क्षत्तारमिति ब्रुवाणो ।
दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
अवैक्षत प्रातिकामीं सभाया-
मुवाच चैनं परमार्यमध्ये ॥ २.८९.१३ ॥
「この執事（クシャッター）は恥だ」と言いながら、傲慢に酔ったドリタラーシュトラの息子は、集会でプラーティカーミンを見やり、高貴な人々の中で彼に語りかけた。
2.89.14
त्वं प्रातिकामिन्द्रौपदीमानयस्व ।
न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः।
क्षत्ता ह्ययं विवदत्येव भीतो ।
न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव ॥ २.८९.१४ ॥
「プラーティカーミンよ、ドラウパディーを連れて来い。パーンダヴァの者たちを恐れる必要はない。この執事は恐れから物を言っているのだ。彼は我々の繁栄を決して望まない。」
2.89.15
एवमुक्तः प्रातिकामी स सूतः ।
प्रायाच्छीघ्रं राजवचो निशम्य।
प्रविश्य च श्वेव हि सिंहगेष्ठं ।
समासदन्महिषीं पाण्डवानाम् ॥ २.८९.१५ ॥
このように言われ、御者プラーティカーミンは王の言葉を聞いて急いで出発した。獅子の洞窟に犬が入るように入って、パーンダヴァの王妃のもとへ近づいた。
2.89.16
युधिष्ठिरो द्यूतमदेन मत्तो ।
दुर्योधनो द्रौपदि त्वामजैषीत्।
सा त्वं प्रपद्यस्व धृतराष्ट्रस्य वेश्म ।
नयामि त्वां कर्मणि याज्ञसेनि ॥ २.८९.१६ ॥
ユディシュティラは賭博の酔いに狂い、ドラウパディーよ、ドゥルヨーダナがお前を勝ち取った。今すぐドリタラーシュトラの館へ行け。ヤジュニャセーニーよ、務めのためにお前を連れて行く。
2.89.17
कथं त्वेवं वदसि प्रातिकामि-
को हि दीव्येद्भार्यया राजपुत्रः।
मूडो राजा द्यूतमदेन मत्तो ।
ह्यभून्नान्यत्कैतवमस्य किञ्चित् ॥ २.८९.१७ ॥
プラーティカーミンよ、どうしてそのようなことを言うのか。自分の妻を賭けて博打を打つ王子がいるだろうか。愚かな王は賭博の酔いに狂っていた。彼には他の策略など少しもなかった。
2.89.18
यदा नाभूत्कैतवमन्यदस्य ।
तदाऽदेवीत्पाण्डवोऽजातशत्रुः।
न्यस्ताः पूर्वं भ्रातरस्तेन राज्ञा ।
स्वयं चात्मा त्वमथो राजपुत्रि ॥ २.८९.१८ ॥
彼に他の策略がなかったとき、アジャータシャトルという般度の子は賭博をした。その王はまず兄弟たちを、次に自分自身を、そして姫よ、お前を賭けた。
2.89.19
गच्छ त्वं कितवं गत्वा सभायां पृच्छ सूतज ।
किं तु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवा नु माम् ॥ २.८९.१९ ॥
お前は会堂へ行き、あの賭博師に尋ねよ、御者の子よ。彼は先に自分自身を負けたのか、それとも私を負けたのか。
2.89.20
एतज्ज्ञात्वा समागच्छ ततो मां नयं सूतज ।
ज्ञात्वा चिकीर्षितमहं राज्ञो यास्यामि दुःखिता ॥ २.८९.२० ॥
これを知ったら戻って来て、それから私を連れて行け。王の意図を知った上で、私は悲しみながら行こう。
2.89.21
सभां गत्वा स चोवाच द्रौपद्यस्तद्वचस्तदा ।
युधिष्ठिरं नरेनद्राणां मध्ये स्थितमिदं वचः ॥ २.८९.२१ ॥
彼は集会場に行き、そのとき諸王の中に立つユディシュティラに、ドラウパディーのこの言葉を告げた。
2.89.22
कस्येशो नः पराजैषीरिति त्वामाह द्रौपदी ।
किं नु पूर्वं पराजैषीरात्मानमथवापि माम् ॥ २.८९.२२ ॥
「あなたは誰の主であって、私たちを賭けに負けたのか」とドラウパディーはあなたに問う。「あなたは先に自分を負けたのか、それとも私を負けたのか」
2.89.23
युधिष्ठिरस्तु निश्चेता गतसत्व इवाभवत् ।
न तं सूतं प्रत्युवाच वचनं साध्वसाधु वा ॥ २.८९.२३ ॥
しかしユディシュティラは呆然とし、まるで生気を失ったかのようだった。その御者に、正しいとも誤りとも、一言も答えなかった。
2.89.24
इहैवागत्य पाञ्चाली प्रश्नमेनं प्रभाषताम् ।
इहैव सर्वे शृण्वन्तु तस्याश्चैतस्य यद्वचः ॥ २.८९.२४ ॥
パーンチャーリーの姫がここに来て、この問いを発せよ。彼女の言葉とこの者の言葉を、皆がここで聞け。
2.89.25
स गत्वा राजभवनं दुर्योधनवशानुगः ।
उवाच द्रौपदीं सूतः प्रातिकामी व्यथन्निव ॥ २.८९.२५ ॥
ドゥルヨーダナの支配下にあったその御者は王宮に行き、使者として、まるで悲しむかのようにドラウパディーに語りかけた。
2.89.26
सभ्यास्त्वमी राजपुत्र्याह्वयन्ति ।
मन्ये प्राप्तः संशयः कौरवाणाम्।
न वै समृद्दिं पालयते लघीयान् ।
यस्त्वां सभां नेष्यति राजपुत्रि ॥ २.८९.२६ ॥
この議員たちが王女を呼んでいる。クル族の上に疑念が降りかかったのだと私は思う。卑しい者は繁栄を守らない。王女よ、あなたを集会へ連れて行く者は、まさに卑しい者だ。
2.89.27
एवं नूनं व्यदधात्संविधाता ।
स्पर्शावुभौ स्पृशतो वृद्धबालौ।
धर्मं त्वेकं परमं प्राह लोके ।
स नः शमं धास्यति गोप्यमानः ॥ २.८९.२७ ॥
このように創造主は確かに定められた。老人と幼子は同じ触れ方を受ける。世において法だけが最高であると説かれる。それが守られれば、我らに平安をもたらすであろう。
2.89.28
सोऽयं धर्मो मा त्यगात्कौरवान्वै ।
सभ्यान्गत्वा पृच्छ धर्म्यं वचो मे।
ते मां ब्रूयुर्निश्चितं तत्करिष्ये ।
धर्मात्मानो नीतिमन्तो वरिष्ठाः ॥ २.८९.२८ ॥
その法がクル族を離れませんように。集会の人々のもとへ行き、私の正しい言葉を尋ねなさい。彼らが確かに「我々はそうしよう」と私に告げますように。彼らは法を心とし、政策に通じた最も優れた人々なのです。
2.89.29
श्रुत्वा सूतस्तद्वचो याज्ञसेन्याः ।
सभां गत्वा प्राह वाक्यं तदानीम्।
अधोमुखास्ते न च किञ्चिदूचु-
र्निर्बन्धं तं धार्तराष्ट्रस्य बुद्ध्वा ॥ २.८९.२९ ॥
ヤージュニャセーニーの言葉を聞いた御者は、集会へ行き、その時この言葉を述べた。うつむいた人々は何も言わなかった。ドリタラーシュトラの息子の執拗さを悟って。
2.89.30
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा दुर्योधनचिकीर्षितम् ।
द्रौपद्याः संमतं दूतं प्राहिणोद्भरतर्षभ ॥ २.८९.३० ॥
しかしユディシュティラは、ドゥルヨーダナの意図を聞き、ドラウパディーの同意を得て使者を遣わした、バラタの牡牛よ。
2.89.31
एकवस्त्र त्वधोनीवो रोदमाना रजस्वला ।
सभामागम्य पाञ्चालि श्वशुरस्याग्रतो भव ॥ २.८९.३१ ॥
一枚の衣をまとい、下の結び目をゆるめ、泣きながら、月経中のまま集会に来て、パーンチャーリーよ、義父の前に立ちなさい。
2.89.32
अथ त्वामागतां दृष्ट्वा राजपुत्रीं सभां तदा ।
सभ्याः सर्वे विनिन्देरन्मनोर्भिर्धृतराष्ट्रजम् ॥ २.८९.३२ ॥
そのとき、王女であるあなたが集会に来たのを見て、列席者の皆は心の中でドリタラーシュトラの息子を非難した。
2.89.33
स गत्वा त्वरितं दूतः कृष्णाया भवनं नृप ।
न्यवेदयन्मतं धीमान्धर्मराजस्य निश्चितम् ॥ २.८९.३३ ॥
王よ、その使者は急いでクリシュナーの館へ行き、賢明な法王の決定を伝えた。
2.89.34
पाण्डवाश्च महात्मानो दीना दुःखसमन्विताः ।
सत्येनातिपरीताङ्गा नोदीक्षन्ते स्म किञ्चन ॥ २.८९.३४ ॥
偉大な心のパーンダヴァたちは哀れに悲しみに満ち、真実の絆に身体を深く苦しめられ、何も見ようとしなかった。
2.89.35
ततस्त्वेषां मुखमालोक्य राजा ।
दुर्योधनः सूतमुवाच हृष्टः।
इहैवैतामानय प्रातिकामिन् ।
प्रत्यक्षमस्याः कुरवो ब्रुवन्तः ॥ २.८९.३५ ॥
そのとき、彼らの顔を見て王ドゥルヨーダナは喜び、御者に言った。「プラーティカーミンよ、彼女をここへ連れてこい。クル族の者たちが彼女の目の前で語るように。」
2.89.36
ततः सूतस्तस्य वशानुगामी ।
भीतश्च कोपाद्द्रुपदात्मजायाः।
विहाय मानं पुनरेव सभ्या-
नुवाच कृष्णां किमहं ब्रवीमि ॥ २.८९.३६ ॥
すると命令に従う御者は恐れ、ドルパダの娘の怒りを恐れて、慢心を捨てて再び列席者に言った。「クリシュナーに何と言えばよいのでしょうか。」
2.89.37
दुःशासनैष मम सूतपुत्रो ।
वृकोदरादुद्विजतेऽल्पचेताः।
स्वयं प्रगृह्यानय याज्ञसेनीं ।
किं ते करिष्यन्त्यवशाः सपत्नाः ॥ २.८९.३७ ॥
「ドゥフシャーサナよ！この私の御者の息子は、狼腹（ヴリコーダラ）を恐れて心が弱くなっている。お前自身が彼女を捕まえて、ヤージュニャセーニーをここへ連れてこい。無力な敵どもが、彼女に何ができようか。」
2.89.38
ततः समुत्थाय स राजपुत्रः ।
श्रुत्वा भ्रातुः शासनं रक्तदृष्टिः।
प्रविश्य तद्वेश्म महारथाना-
मित्यब्रवीद्द्रौपदीं राजपुत्रीम् ॥ २.८९.३८ ॥
そこでその王子は立ち上がり、兄の命令を聞いて、目を赤くして大戦士たちの館に入り、王女ドラウパディーにこう言った。
2.89.39
एह्येहि पाञ्चालि राजपुत्रीम् ।
दुर्योधनं पश्य विमुक्तलज्जा।
कुरून्भजस्वायतपत्रनेत्रे ।
धर्मेण लब्धाऽसि सभां परैहि ॥ २.८९.३९ ॥
来い、来い、パーンチャーリーの王女よ！恥を捨てて、ドゥルヨーダナを見よ。クル族に仕えよ、蓮華の長い眼の女よ。お前は正当に勝ち取られたのだ。集会へ行け。
2.89.40
ततः समुत्थाय सुदूर्मनाः सा ।
विवर्णमामृज्य मुखं करेण।
आर्ता प्रदुद्राव यतः स्त्रियस्ता ।
वृद्धस्य राज्ञः कुरुपुङ्गवस्य ॥ २.८९.४० ॥
そこで彼女は深く悲しみ、立ち上がり、蒼ざめた顔を手でぬぐい、苦しみながら、クル族の雄牛である老王の女たちがいる所へ逃げ去った。
2.89.41
ततो जवेनाभिससार रोषा-
द्दुःशासनस्तामभिगर्जमानः।
दीर्घेषु नीलेष्वथ चोर्मिमत्सु ।
जग्राह केशेषु नरेन्द्रपत्नीम् ॥ २.८९.४१ ॥
そこでドゥシャーサナは怒りに吠えながら素早く彼女に突進し、王妃を長く黒い波打つ髪でつかんだ。
2.89.42
ये राजसूयावभृथे जलेन ।
महाक्रतौ मन्त्रपूतेन सिक्ताः।
ते पाण्डवानां परिभूय वीर्यं ।
बलात्प्रमृष्टा धृतराष्ट्रजेन ॥ २.८९.४२ ॥
ラージャスーヤ大祭の最後の沐浴で真言で浄められた水を注がれたその手を、パーンドゥの子らの武勇を侮辱して、ドリタラーシュトラの息子が力ずくで触れた。
2.89.43
स तां पराकृष्य सभासमीप-
मानीय कृष्णामतिदीर्घकेशीम्।
दुःशासनो नाथवतीमनाथव-
च्चकर्ष वायुः कदलीमिवार्ताम् ॥ २.८९.४३ ॥
彼女を引きずって集会堂の近くへ連れてきて、髪の非常に長いクリシュナーを、守る者のない女のように、風が苦しむバナナの木を揺さぶるように、ドゥッシャーサナは引きずった。
2.89.44
सा कृष्णमाणा नमिताङ्गयष्टिः ।
शनैरुवाचाथ रजस्वलाऽस्मि।
एकं च वासो मम मन्दबुद्धे ।
सभां नेतुं नार्हसि मामनार्य ॥ २.८९.४४ ॥
引きずられながら体を曲げた彼女は、そっと言った。「私は月経中で、衣は一枚しかありません。愚かな者よ、卑しい者よ、私を集会へ連れて行くのはあなたにふさわしくない。」
2.89.45
ततोऽब्रवीत्तां प्रसभं निगृह्य ।
केशेशु कृष्णेषु तदा स कृष्णाम्।
कृष्णं च जिष्णुं च हरिं नरं च ।
त्रायाय विक्रोशति याज्ञसेनि ॥ २.८९.४५ ॥
そして彼は力ずくで彼女の黒髪をつかみ、救いを求めて叫ぶ彼女に言った。「ヤジュニャセーニーの娘よ、クリシュナ、ジシュヌ（アルジュナ）、ハリ、ナラを呼べ！」
2.89.46
रजस्वला वा भव याज्ञसेनि ।
एकाम्बरा वाप्यथवा विवस्त्रा।
द्यूते जिता चासि कृताऽसि दासी ।
दासीषु वासश्च यथोपजोषम् ॥ २.८९.४६ ॥
「ヤジュニャセーニーの娘よ、たとえあなたが月経中で、一枚の衣をまとっていようと、あるいは裸であろうと、あなたは賭博で勝ち取られ、奴隷にされた。奴隷の衣服は、人の好むままになるのだ。」
2.89.47
प्रकीर्णकेशी पतितार्धवस्त्रा ।
दुःशासनेन व्यवधूयमाना।
हीमत्यमर्षेण च दह्यमाना ।
शनैरिदं वाक्यमुवाच कृष्णा ॥ २.८९.४७ ॥
髪は乱れ、衣は半ば落ち、ドゥッシャーサナに揺さぶられ、羞恥と憤怒に焼かれながら、クリシュナーはそっとこの言葉を述べた。
2.89.48
इमे समायामुपनीतशास्त्राः ।
क्रियावन्तः सर्व एवेन्द्रकल्पाः।
गुरुस्थाना गुरवश्चैव सर्वे ।
तेषामग्रे नोत्सहे स्थातुमेवम् ॥ २.८९.४८ ॥
ここに集まった、聖典の教えを受け、祭式を行い、インドラに等しく、長老の位にある人々すべての前で、私はこのように立っていることができません。
2.89.49
नशंसकर्मंस्त्वमनार्यवृत ।
मा मा विवस्त्रां कुरु मा विकार्षीः।
न मर्षयेयुस्तव राजपुत्राः ।
सेन्द्रापि देवा यदि ते सहायाः ॥ २.८९.४९ ॥
残酷な行為をなし、卑劣な振る舞いをする者よ、私を裸にするな、引きずるな。インドラを含む神々があなたの味方であったとしても、あなたの王子たちはこれを許さないでしょう。
2.89.50
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
धर्मश्च सूक्ष्मो निपुणोपलक्ष्यः।
वाचापि भर्तुः परमाणुमात्र-
मिच्छामि दोषं न गुणान्विसृज्य ॥ २.८९.५० ॥
法に安住する偉大なるダルマの子ユディシュティラ。法は微妙で、熟達した者だけがそれを見分けます。夫の言葉の中にも、私は美点を捨てることなく、原子ほどの過ちだけを見出したいと思います。
2.89.51
इदं त्वकार्यं कुरुवीरमध्ये ।
रजस्वलां यत्परिकर्षसे माम्।
न चापि कश्चित्कुरुतेऽत्र कुत्सां ।
ध्रुवं तवेदं मतमभ्युपेतः ॥ २.८९.५१ ॥
クルの英雄たちの中で、これは不適切な行いです。月のものにある私を、あなたは引きずっています。ここでは誰も非難しません。きっとこれはあなたの考えで、皆が同意したのでしょう。
2.89.52
धिगस्तु नष्टः खलु भारतानां ।
धर्मस्तथा क्षत्रविदां च वृत्तम्।
यत्र ह्यतीतां कुरुधर्मवेलां ।
प्रेक्षन्ति सर्वे कुरवः सभायाम् ॥ २.८९.५२ ॥
恥だ！バーラタ族のダルマは確かに滅びた。クシャトリヤの義務を知る者たちの振る舞いもまた同じだ。クル族のダルマの限界が踏み越えられようとしているのに、集会の中で全てのクル族がそれを見ている。
2.89.53
द्रोणस्य भीष्मस्य च नास्ति सत्त्वं ।
क्षत्तुस्तथैवास्य चनास्ति सत्त्वं
क्षत्तुस्तथैवास्य महात्मनोपि ।
न लक्षयन्ति कुरुवृद्धमुख्याः ॥ २.८९.५३ ॥
ドローナとビーシュマには勇気がなく、クシャットリ（ヴィドゥラ）にも同様に勇気がない。偉大な魂の持ち主にさえそれがない。クル族の長老の筆頭たちはそれに気づかない。
2.89.54
तथा ब्रुवन्ती करुणं सुमध्यमा ।
भर्तॄन्कटाक्षैः कुपितानपश्यत्।
सा पाण्डवान्कोपपरीतदेहा-
न्सन्दीपयामास कटाक्षपातैः ॥ २.८९.५४ ॥
このように哀れに語る細身の女性は、怒れる夫たちを横目で見つめた。その流し目によって、怒りに身を包まれたパーンダヴァたちを彼女は燃え立たせた。
2.89.55
हृतेन राज्येन तथा धनेन ।
रत्नैश्च मुख्यैर्न तथा बभूव।
यथा त्रपाकोपसमीरितेन ।
कृष्णाकटाक्षेण बभूव दुःखम् ॥ २.८९.५५ ॥
王国、富、そして主要な宝玉を失ってさえ、羞恥と怒りに駆られたクリシュナーの流し目によるほどの苦しみは生じなかった。
2.89.56
दुःशासनश्चापि समीक्ष्य कृष्णा-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
आधूय वेगेन विसञ्ज्ञकल्पा-
मुवाच दासीति हसन्सशब्दम् ॥ २.८९.५६ ॥
ドゥフシャーサナもまた、哀れな夫たちを見つめるクリシュナーを見て、激しく揺さぶり、ほとんど気を失ったような彼女に、大声で笑いながら言った。「奴隷め！」
2.89.57
कर्णस्तु तद्वाक्यमतीव हृष्टः ।
सम्पूजयामास हसन्सशब्दम्।
गान्धारराजः सुबलस्य पुत्र-
स्तथैव दुःशासनमभ्यनन्दत् ॥ २.८९.५७ ॥
カルナはその言葉に大いに喜び、大声で笑いながらそれを褒めたたえた。スバラの息子であるガーンダーラ王も同様にドゥフシャーサナを称賛した。
2.89.58
सभ्यास्तु ये तत्र बभूवुरन्ये ।
ताभ्यामृते धार्तराष्ट्रेण चैव।
तेषामभूद्दुः खमतीव कृष्णां ।
दृष्ट्वा सभायां परिकृष्यमाणाम् ॥ २.८९.५८ ॥
そこにいた他の会衆は、あの二人とドリタラーシュトラの息子を除いて、議場で引きずられているクリシュナーを見て、ひどく悲嘆した。
2.89.59
न धर्मसौक्ष्म्यात्सुभगे विवेक्तुं ।
शक्रोमि ते प्रश्नमिमं यथावत्।
अस्वाम्यशक्तः पणितुं परस्वं ।
स्त्रियाश्च भर्तुर्वशतां समीक्ष्य ॥ २.८९.५९ ॥
幸運な方よ、法の微妙さのゆえに、あなたのこの問いに正しく決着をつけることはできません。主でなく力もない者は他人の財産を賭けることはできず、妻は夫に従属するものであることを考えると……
2.89.60
त्यजेत सर्वां पृथिवीं समृद्धां ।
युधिष्ठिरो धर्ममथो न जह्यात्।
उक्तं जितोऽस्मीति च पाण्डवेन ।
तस्मान्न शक्नोमि विवेक्तुमेतत् ॥ २.८९.६० ॥
ユディシュティラは豊かな大地すべてを捨てるかもしれないが、法を捨てることはない。パーンダヴァは「私は負けた」と言った。ゆえに私にはこれを決めることができない。
2.89.61
द्व्यूतेऽद्वितीयः शकुनिर्नरेषु ।
कुन्तीसुतस्तेन निसृष्टकामः।
न मन्यते तां निकृतिं युधिष्ठिर-
स्तस्मान् ते प्रश्नमिमं ब्रवीमि ॥ २.८९.६१ ॥
賭博において、シャクニは人間の中で並ぶ者がない。クンティーの子ユディシュティラは彼によって自らの望みを手放し、その詐術を詐術とは見なしていない。ゆえにこの問いをあなたに示すのだ。
2.89.62
आहूय राजा कुशलैरनार्यै-
र्दुष्टात्मभिर्नैकृतिकैः सभायाम्।
द्यूतप्रियैर्नातिकृतप्रयत्नः ।
कस्मादयं नाम निसृष्टकामः ॥ २.८९.६२ ॥
集会で、卑劣で邪悪な心を持ち、欺瞞に満ち、博打を好む巧妙な者たちが王を呼び出したが、彼は過度に努めなかった。この者はなぜ自らの望みを捨てたのか。
2.89.63
अशुद्धभावैर्निकृतिप्रवृत्तै-
रबुध्यमानः कुरुपाण्डवाग्र्यः।
सम्भूय सर्वैश्च जितोऽपि यस्मा-
त्पश्चादयं कैतवमभ्युपेतः ॥ २.८९.६३ ॥
欺瞞に走る不浄な心の者たちに気づかぬまま、クルとパーンダヴァの中で最も優れたこの者を、皆で結託して打ち負かした。その後、この者は詐術に頼ったのだ。
2.89.64
तिष्ठन्ति चेमे कुरवः सभाया-
मीशाः सुतानां च तथा स्नुपाणाम्।
समीक्ष्य सर्वे मम चापि वाक्यं ।
विब्रूत मे प्रश्नमिमं यथावत् ॥ २.८९.६४ ॥
この集会に立っているクルの人々は、息子たちとその妻たちの主君である。私の言葉を顧みて、どうかあなた方全員がこの問いに正しく答えてほしい。
2.89.65
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा ।
न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम्।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति ।
न तत्सत्यं यच्छलेनानुविद्धम् ॥ २.८९.६५ ॥
長老のいない集会は集会ではなく、ダルマを語らない者は長老ではない。真実のないところにダルマはなく、欺瞞に貫かれたものは真実ではない。
2.89.66
तथा ब्रुवन्तीं करुणं रुदन्ती-
मवेक्षमाणां कृपणान्पतींस्तान्।
दुःशासनः परुषाण्यप्रियाणि ।
वाक्यान्युवाचामधुराणि चैव ॥ २.८९.६६ ॥
このように哀れに語り、泣きながら哀れな夫たちを見つめるドラウパディーに、ドゥフシャーサナは荒々しく、不快で、苦い言葉を投げかけた。
2.89.67
तां कृष्यमाणां च रजस्वलां च ।
स्रस्तोत्तरीयामतदर्हमाणाम्।
वृकोदरः प्रेक्ष्य युधिष्ठिरं च ।
चकार कोपं परमार्तरूपः ॥ २.८९.६७ ॥
彼女が引きずられ、月経中であり、上衣が滑り落ち、そのような目に遭うべき人ではないのを見て、そしてユディシュティラを見て、ヴリコーダラ（ビーマ）は極度の苦悩の姿で怒りを燃やした。