ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भवन्ति गेहे बन्धक्यः कितवानां युधिष्ठिर ।
भवन्ति दीव्यन्ति दया चैवास्ति तावस्वपि ॥ २.९०.१ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಜೂಜುಕೋರರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಕಿಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ದಾಳ ಆಡುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಅವರಲ್ಲಿ ದಯೆ ಇದೆ.
2.90.2
काश्यो यद्धनमाहार्षीद्द्रव्यं यच्चान्यदुत्तमम् ।
तथाऽन्ये पृथिवीपाला यानि रत्नान्युपाहरन् ॥ २.९०.२ ॥
ಕಾಶಿ ರಾಜನು ತಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು, ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ರಾಜರು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ತಂದ ರತ್ನಗಳನ್ನು.
2.90.3
वाहनानि धनं चैव कवचान्यायुधानि च ।
राज्यमात्मा वयं चैव कैतवेन हृतं परैः ॥ २.९०.३ ॥
ವಾಹನಗಳು, ಸಂಪತ್ತು, ಕವಚಗಳು, ಆಯುಧಗಳು, ರಾಜ್ಯ, ನಾವೇ ಕೂಡ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆವು.
2.90.4
न च मे तत्र कोपोऽभूत्सर्वस्येशो हि नो भवान् ।
इमं त्वतिक्रमं मन्यो द्रौपदी यत्र पण्यते ॥ २.९०.४ ॥
ಅದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೋಪ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಒಡೆಯರು; ಆದರೆ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಪಣವಾಗಿಟ್ಟಾಗ ಇದು ಮೀರಿದ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.90.5
एषा ह्यनर्हती बाला पाण्डवान्प्राप्य कौरवैः ।
त्वत्कृते क्लिश्यते क्षुद्रैर्नृशंसैरकृतात्मभिः ॥ २.९०.५ ॥
ಈ ಅನರ್ಹ ಬಾಲೆ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪಡೆದು, ನಿಮ್ಮ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೌರವರಾದ ಕ್ಷುದ್ರರು, ಕ್ರೂರರು, ಅಸಂಸ್ಕೃತ ಮನಸ್ಸಿನವರಿಂದ ಪೀಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
2.90.6
अस्याः कृते मन्युरयं त्वयि राजन्निपात्यते ।
बाहू ते सम्प्रधक्ष्यामि सहदेवाग्निमानयः ॥ २.९०.६ ॥
ಅವಳ ಪರವಾಗಿ ಈ ಕೋಪ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ, ರಾಜನೇ; ನಿಮ್ಮ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೇನೆ. ಸಹದೇವಾ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಾ.
2.90.7
न पुरा भीमसेन त्वमीदृशीर्वदिता गिरः ।
परैस्ते नाशितं नूनं नृशंसैर्धर्मगौरवम् ॥ २.९०.७ ॥
ಭೀಮಸೇನ, ಹಿಂದೆ ನೀನು ಇಂಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೂರ ಶತ್ರುಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಗೌರವವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
2.90.8
न सकामाः परो कार्या धर्ममेवाचरोत्तमम् ।
भ्रातरं धार्मिकं ज्येष्ठं कोऽतिवर्तितुमर्हति ॥ २.९०.८ ॥
ಇತರರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯಬಾರದು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ಯಾರು ಮೀರಬಲ್ಲರು?
2.90.9
आहूतो हि परै राजा क्षात्रं व्रतमनुस्मरन् ।
दीव्यते परकामेन तन्नः कीर्तिकरं महत् ॥ २.९०.९ ॥
ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿತನಾದ ರಾಜನು ಕ್ಷಾತ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಇತರರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಜೂಜಾಡಿದನು. ಅದು ನಮಗೆ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರುವಂಥದ್ದು.
2.90.10
एवमस्मिन्कृतं विद्यां यदि नाहं धनञ्जय ।
दीप्तेऽग्नौ सहितौ बाहू निर्दहेयं बलादिव ॥ २.९०.१० ॥
ಧನಂಜಯ, ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೀಗೆ ಸಾಧಿಸದಿದ್ದರೆ, ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಎರಡು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೇನೆ.
2.90.11
तथा तान्दुः खितान्दृष्ट्वा पाण्डवान्धृतराष्ट्रजः ।
कृष्यमाणां च पाञ्चालीं विकर्ण इदमब्रवीत् ॥ २.९०.११ ॥
ಪಾಂಡವರು ಹೀಗೆ ದುಃಖಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾಂಚಾಲಿಯನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರ ವಿಕರ್ಣ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.90.12
याज्ञसेन्या यदुक्तं तद्वाक्यं विब्रूत पार्थिवाः ।
अविवेकेन वाक्यस्य नरकः सद्य एव नः ॥ २.९०.१२ ॥
ಓ ರಾಜರೇ, ಯಾಜ್ಞಸೇನಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ. ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದೆ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ನಮಗೆ ತಕ್ಷಣ ನರಕ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
2.90.13
भीष्मश्च धृतराष्ट्रश्च कुरुवृद्धतमावुभौ ।
समेत्य नाहतुः किञ्चिद्विदुरश्च महामतिः ॥ २.९०.१३ ॥
ಕುರುವೃದ್ಧರಾದ ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದರೂ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಮಹಾಮತಿ ವಿದುರನೂ ಹಾಗೆಯೇ.
2.90.14
भारद्वाजश्च सर्वेषामाचार्यः कृप एव च ।
कुत एतावपि प्रश्नं नाहतुर्द्विजसत्तमौ ॥ २.९०.१४ ॥
ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಚಾರ್ಯನಾದ ಭಾರದ್ವಾಜ (ದ್ರೋಣ), ಮತ್ತು ಕೃಪ; ಈ ಇಬ್ಬರು ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.
2.90.15
ये त्वन्ये पृथिवीपालाः समेताः सर्वतोदिशम् ।
कामक्रोधौ समुत्सृज्य ते ब्रुवन्तु यथामति ॥ २.९०.१५ ॥
ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸೇರಿರುವ ಇತರ ಭೂಪಾಲಕರು ಕಾಮ ಕ್ರೋಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಗನುಸಾರ ಮಾತನಾಡಲಿ.
2.90.16
यदितं द्रौपदी वाक्यमुक्तवत्यसकृच्छुभा ।
विमृश्य कस्य कः पक्षः पार्थिवा वदतोत्तरम् ॥ २.९०.१६ ॥
ಶುಭೆಯಾದ ದ್ರೌಪದಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ರಾಜರೇ, ಯೋಚಿಸಿ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ಯಾವುದು ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ.
2.90.17
एवं स बहुशः सर्वानुक्तवांस्तान्सभासदः ।
न च ते पृथिवीपालास्तमूचुः साध्वसाधु वा ॥ २.९०.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಅವನು ಸಭಾಸದರನ್ನೂ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನೂ ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದನು; ಆದರೆ ಆ ಭೂಪಾಲಕರು ಅವನಿಗೆ ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
2.90.18
उक्त्वाऽसकृत्तथा सर्वान्विकर्णः पृथिवीपतीन् ।
पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य निःश्वसन्निदमब्रवीत् ॥ २.९०.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಭೂಪತಿಗಳಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿ, ವಿಕರ್ಣನು ಕೈಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಒತ್ತಿ, ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.90.19
विब्रूत पृथिवीपाला वाक्यं मा वा कथञ्चनि ।
मन्ये न्याय्यं यदत्राहं तद्वि वक्ष्यामि कौरवाः ॥ २.९०.१९ ॥
ಓ ಭೂಪಾಲರೇ, ಏನಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿ ಅಥವಾ ಮಾತನಾಡದಿರಿ. ಓ ಕೌರವರೇ, ನ್ಯಾಯವೆಂದು ತೋರುವುದನ್ನೇ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
2.90.20
चत्वार्याहुर्नश्रेष्ठा व्यसनानि महीक्षिताम् ।
मृगयां पानमक्षांश्च ग्राम्ये चैवातिरक्तताम् ॥ २.९०.२० ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ರಾಜರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವ್ಯಸನಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಬೇಟೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಜೂಜು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿ.
2.90.21
एतेषु हि नरः सक्तो धर्ममुत्सृज्य वर्तते ।
यथाऽयुक्तेन च कृतां क्रियां लोको न मन्यते ॥ २.९०.२१ ॥
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತೊರೆದು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಯೋಗ್ಯನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಜನರು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡದಂತೆ, ಅವನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಜನರು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
2.90.22
तथेयं पाण्डुपुत्रेण व्यसने वर्तता भृशम् ।
समाहूतेन कितवैरास्थितो द्रौपदीपणः ॥ २.९०.२२ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಸನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಪಾಂಡುವಿನ ಪುತ್ರನು, ಜೂಜುಕೋರರ ಕರೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಪಣವಾಗಿಟ್ಟನು.
2.90.23
साधारणी च सर्वेषां पाण्डवानामनिन्दिता ।
जितेन पूर्वं चानेन पाण्डवेन कृतः पणः ॥ २.९०.२३ ॥
ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ಇವಳು ಪಾಂಡವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯಳು. ಮೊದಲು ಈ ಪಾಂಡವನೇ ಸೋತು ಪಣವನ್ನು ಇಟ್ಟನು.
2.90.24
इयं च कीर्तिता कृष्णा सौबलेन पणार्थिना ।
एतत्सर्वं विचार्याहं मन्ये न विजितामिमाम् ॥ २.९०.२४ ॥
ಪಣವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಸೌಬಲನು ಈ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿ, ಇವಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.90.25
एतच्छ्रुत्वा महान्नादः सभ्यानामुदतिष्ठत ।
विकर्णं शंसमानानां सौबलं चापि निन्दताम् ॥ २.९०.२५ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಭಿಕರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಲಾಹಲ ಎದ್ದಿತು; ಕೆಲವರು ವಿಕರ್ಣನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು, ಕೆಲವರು ಸೌಬಲನನ್ನು (ಶಕುನಿಯನ್ನು) ನಿಂದಿಸಿದರು.
2.90.26
तस्मिन्नुपरते शब्दे राधेयः क्रोधमूर्छितः ।
प्रगृह्य रुचिरं बाहुमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९०.२६ ॥
ಆ ಗದ್ದಲ ಅಡಗಿದಾಗ, ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ರಾಧೇಯ (ಕರ್ಣ) ತನ್ನ ಸುಂದರ ಬಾಹುವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.90.27
दृश्यन्ते वै विकर्णेह वैकृतानि बहून्यपि ।
तज्जातस्तद्विनाशाय यथाऽग्निररणिप्रजः ॥ २.९०.२७ ॥
ವಿಕರ್ಣ, ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನೇಕ ಅಪಶಕುನಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ; ಅರಣಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬೆಂಕಿ ಅದೇ ಅರಣಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ, ಇದು ತನ್ನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದೆ.
2.90.28
एते न किञ्चिदप्याहुश्चोदिता ह्यपि कृष्णया ।
धर्मेण विजितामेतां मन्यन्ते द्रपदात्मजाम् ॥ २.९०.२८ ॥
ಕೃಷ್ಣೆ (ದ್ರೌಪದಿ) ಪ್ರೇರಿಸಿದರೂ ಇವರು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
2.90.29
त्वं तु केवलबाल्येन धार्तराष्ट्र विदीर्यसे ।
यद्ब्रवीषि सभाम्ध्ये बालः स्थविरभाषितम् ॥ २.९०.२९ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನೇ, ನೀನು ಕೇವಲ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ; ಸಭೆಯ ನಡುವೆ ಬಾಲಕನಂತೆ ಹಿರಿಯರ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
2.90.30
न च धर्म यथावत्त्वं कृष्णां च जितेति सुमन्दधीः ।
यद्ब्रवीषि जितां कृष्णां न जितेति सुमन्दधीः ॥ २.९०.३० ॥
ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ಕೃಷ್ಣೆ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಳು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅರಿತಿಲ್ಲ. ಮಂದಬುದ್ಧಿಯೇ, ಕೃಷ್ಣೆ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಳು ಎಂದು ನೀನು ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ; ಆದರೆ ಅವಳು ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ — ಮಂದಬುದ್ಧಿಯೇ!
2.90.31
कथं ह्यविजितां कृष्णां मन्यसे धृतराष्ट्रज ।
यदा सभायां सर्वस्वं न्यस्तवान्पाण्डवाग्रजः ॥ २.९०.३१ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರನೇ, ಪಾಂಡವರ ಅಗ್ರಜನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನು ಪಣವಿಟ್ಟಾಗ, ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವಳೆಂದು ನೀನು ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯ?
2.90.32
अभ्यन्तर च सर्वस्वे द्रौपदी भरतर्षभ ।
एवं धर्मजितां कृष्णां मन्यसे न जितां कथम् ॥ २.९०.३२ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸರ್ವಸ್ವದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯೂ ಸೇರಿದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ಧರ್ಮದಿಂದ ಗೆದ್ದ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲದವಳೆಂದು ನೀನು ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯ?
2.90.33
कीर्तिता द्रौपदी वाचा अनुज्ञाता च पाण्डवैः ।
भवत्यविजिता केन हेतुनैषा मता तव ॥ २.९०.३३ ॥
ಪಾಂಡವರು ಮಾತಿನಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಪಣವಿಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇವಳು ನಿನ್ನ ಮತದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ?
2.90.34
मन्यसे वा सभामेतामानीतामेकवाससम् ।
अधर्मेणेति तत्रापि शृणु मे वाक्यमुत्तमम् ॥ २.९०.३४ ॥
ಅಥವಾ ಇವಳನ್ನು ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗೆ ಕರೆತಂದದ್ದು ಅಧರ್ಮ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯಾ? ಅಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಉತ್ತಮ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
2.90.35
एको भर्ता स्त्रिया देवैर्विहितः कुरुनन्दन ।
इयं त्वनेकवशगा बन्धकीति विनिश्चिता ॥ २.९०.३५ ॥
ಕುರುನಂದನ, ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಪತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇವಳು ಅನೇಕರ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಧಕಿಯೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.
2.90.36
अस्याः सभामानयनं न चित्रमिति मे मतिः ।
एकाम्बरधरत्वं वाऽप्यथवाऽपि विवस्त्रता ॥ २.९०.३६ ॥
ಇವಳನ್ನು ಸಭೆಗೆ ಕರೆತಂದದ್ದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿರುವುದು, ಅಥವಾ ವಿವಸ್ತ್ರಳಾಗಿರುವುದೂ (ವಿಚಿತ್ರವಲ್ಲ).
2.90.37
यच्चैषां द्रविणं किञ्चिद्य चैषा ये च पाण्डवाः ।
सौबलेनेह तत्सर्वं धर्मेण विजितं वसु ॥ २.९०.३७ ॥
ಇವರ ಬಳಿ ಇರುವ ಧನವೆಲ್ಲವನ್ನೂ, ಈಕೆಯನ್ನೂ, ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೌಬಲನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ.
2.90.38
दुःशासन सुबालोऽयं विकर्णः प्राज्ञवादिकः ।
पाण्डवानां च वासांसि द्रौपद्याश्चाप्युपाहर ॥ २.९०.३८ ॥
ದುಃಶಾಸನ, ಇಗೋ ಸುಬಾಲನ ಮಗ ವಿಕರ್ಣ, ಪ್ರಾಜ್ಞನಂತೆ ಮಾತನಾಡುವವನು. ಪಾಂಡವರ ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ.
2.90.39
तच्छ्रुत्वा पाण्डवाः सर्वे स्वानि वासांसि भारत ।
अवकीर्योत्तरीयाणि सभायां समुपाविशन् ॥ २.९०.३९ ॥
ಭಾರತ, ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಾಂಡವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಮೇಲುವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು.
2.90.40
ततो दुःशासनो राजन्द्रौपद्या वसनं बलात् ।
सभामध्ये सभाक्षिप्य व्यपाक्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ २.९०.४० ॥
ರಾಜನೇ, ಆಗ ದುಃಶಾಸನನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಳೆದು ಬಿಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
2.90.41
आकृष्यमाणे वसने विललाप सुदुःखिता ।
ज्ञातं मया वसिष्ठेन पुरा गीतं महात्मना ॥ २.९०.४१ ॥
ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದ ಅವಳು ಗೋಳಿಟ್ಟಳು: 'ಹಿಂದೆ ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠರು ಹಾಡಿದ ಮಾತು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.'
2.90.42
महत्यापदि सम्प्राप्ते स्मर्तव्यो भगवान्हरिः ।
इति निश्चित्य मनसा शरणागतवत्सलम्।
आकृष्यमाणे वसने द्रौपदी कृष्णमस्तरत् ॥ २.९०.४२ ॥
'ಮಹಾ ಆಪತ್ತು ಬಂದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು' ಎಂದು ಮನದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಶರಣಾಗತ ವತ್ಸಲ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಸ್ತ್ರ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ ದ್ರೌಪದಿ ಕರೆದಳು.
2.90.43
शङ्खचक्रगदापाणे द्वारकानिलयाच्युत ।
गोविन्द पुण्डरीकाक्ष रक्ष मां शरणागताम् ॥ २.९०.४३ ॥
ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದವನೇ, ದ್ವಾರಕಾ ನಿವಾಸಿಯೇ, ಅಚ್ಯುತನೇ, ಗೋವಿಂದನೇ, ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನೇ! ಶರಣಾಗತಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
2.90.44
हा कृष्ण द्वारकावासिन्क्वासि यादवन्दन ।
इमामवस्थां सम्प्राप्तामनाथां किमुपेक्षसे ॥ २.९०.४४ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಕೃಷ್ಣಾ, ದ್ವಾರಕಾ ನಿವಾಸಿಯೇ, ಯಾದವರ ಆನಂದವೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ? ಅನಾಥಳಾದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯ?
2.90.45
गोविन्द द्वारकावासिन्कृष्ण गोपीजनप्रिय ।
कौरवैः परिभूतां मां किं न जानासि केशव ॥ २.९०.४५ ॥
ಗೋವಿಂದಾ, ದ್ವಾರಕಾ ನಿವಾಸಿಯೇ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಗೋಪಿಯರ ಪ್ರಿಯನೇ, ಕೌರವರಿಂದ ಅವಮಾನಿತಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲವೇ? ಕೇಶವಾ!
2.90.46
हे नाथ हे रमानाथ व्रजनाथार्तिनाशन ।
कौरवार्णवमग्नां मामुद्धरस्व जनार्दन ॥ २.९०.४६ ॥
ಓ ನಾಥನೇ! ರಮೆಯ ಪತಿಯೇ! ವ್ರಜನಾಥನ ವ್ಯಥೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೇ! ಕೌರವ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು, ಜನಾರ್ದನಾ!
2.90.47
कृष्णकृष्ण महायोगिन्विश्वात्मन्विश्वभावन ।
प्रपन्नां पाहि गोविन्द कुरुमध्येऽवसीदतीम् ॥ २.९०.४७ ॥
ಕೃಷ್ಣಾ, ಕೃಷ್ಣಾ! ಮಹಾಯೋಗಿಯೇ! ವಿಶ್ವಾತ್ಮನೇ! ವಿಶ್ವಪಾಲಕನೇ! ಶರಣಾಗತಳಾಗಿ ಕುರುಗಳ ನಡುವೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು, ಗೋವಿಂದಾ!
2.90.48
इत्यनुस्मृत्य कृष्णं सा हरिं त्रिभुवनेश्वरम् ।
प्रारुदद्दुःखिता राजन्मुखमाच्छाद्य भामिनी ॥ २.९०.४८ ॥
ಹೀಗೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಆ ದುಃಖಿತ ಭಾಮಿನಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಮುಖವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಜೋರಾಗಿ ಅಳತೊಡಗಿದಳು.
2.90.49
तस्य प्रसाद्द्रौपद्याः कृष्यमाणेऽम्बरे तदा ।
तद्रूपमपरे वस्त्रं प्रादुरासीदनेकशः ॥ २.९०.४९ ॥
ಆಗ ಕೃಷ್ಣನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ದ್ರೌಪದಿಯ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದೇ ರೂಪದ ಅನೇಕ ಇತರ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು.
2.90.50
नानारागविरागाणि वसनान्यथ वै प्रभो ।
प्रादुर्भवन्ति शतशो धर्मस्य परिपालनात् ॥ २.९०.५० ॥
ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ಆಗ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳ ನೂರಾರು ವಸ್ತ್ರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು.
2.90.51
ततो हलहलाशब्दस्तत्रासीद्घोरदर्शनः ।
तदद्भुततमं लोके वीक्ष्य सर्वे महीभृतः ॥ २.९०.५१ ॥
ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜರು (ಬೆರಗಾದರು).
2.90.52
शशंसुर्द्रौपदीं तत्र कुत्सन्तो धृतराष्ट्रजम् ।
धिग्धिगित्यशिवां वाचमुत्सृजन्कौरवान्प्रति ॥ २.९०.५२ ॥
ಅಲ್ಲಿದ್ದವರು ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಹೊಗಳಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನನ್ನು ದೂಷಿಸಿ, ಕೌರವರ ಕಡೆಗೆ 'ಛೀ! ಛೀ!' ಎಂಬ ಅಶುಭ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.90.53
यदा तु वाससां राशिः सभामध्ये समाचितः ।
तदा दुःशासनः श्रान्तो व्रीडितः समुपाविशत् ॥ २.९०.५३ ॥
ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರಗಳ ರಾಶಿ ಕೂಡಿದಾಗ, ದಣಿದು ನಾಚಿಕೆಗೊಂಡ ದುಃಶಾಸನ ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟನು.
2.90.54
शशाप तत्र भीमस्तु राजमध्ये बृहत्स्वनः ।
क्रोधाद्विस्फुरमाणौष्ठो विनिष्पिष्य करे करम् ॥ २.९०.५४ ॥
ಆಗ ಭೀಮನು ರಾಜರ ನಡುವೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು. ಕೋಪದಿಂದ ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಅದುರುತ್ತಿದ್ದವು; ಒಂದು ಕೈಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಹೊಸಕಿದನು.
2.90.55
इदं मे वाक्यमादध्वं क्षत्रिया लोकवासिनः ।
नोक्तपूर्वं नरैरन्यैर्न चान्यो यद्वदिष्यति ॥ २.९०.५५ ॥
ಕ್ಷತ್ರಿಯರೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರೇ, ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಇತರ ಮನುಷ್ಯರು ಹಿಂದೆ ಹೇಳದಿರುವುದನ್ನೂ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಹೇಳಲಿರದುದನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
2.90.56
यद्येतदेवमुक्त्वाऽहं न कुर्यां पृथिवीश्वराः ।
पितामहानां पूर्वेषां नाहं गतिमवाप्नुयाम् ॥ २.९०.५६ ॥
ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯರೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಗತಿಯನ್ನು ನಾನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.90.57
अस्य पापस्य दुर्बुद्धेर्भारतापसदस्य च ।
न पिबेयं बलाद्वक्षो भित्त्वा चेद्रुधिरं युधि ॥ २.९०.५७ ॥
ಈ ಪಾಪಿ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿ, ಭರತವಂಶಕ್ಕೆ ಅಪಕೀರ್ತಿಯಾದವನ ಎದೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತದಿಂದ ಅವನ ರಕ್ತವನ್ನು ನಾನು ಕುಡಿಯದಿದ್ದರೆ...
2.90.58
तस्य ते तद्वचः श्रुत्वा रौद्रं लोमप्रहर्षणम् ।
प्रचक्रुर्बहुलां पूजां कुसन्तो धृतराष्ट्रजम् ॥ २.९०.५८ ॥
ಅವನ ಆ ಭಯಂಕರ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೊಗಳಿದರು.
2.90.59
न विब्रुवन्ति कौरव्याः प्रश्नमेतमिति स्म ह ।
सुजनः क्रोशति स्मात्र धृतराष्ट्रं विगर्हयन् ॥ २.९०.५९ ॥
ಕೌರವರು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಕೂಗಿದರು.
2.90.60
ततो बाहू समुक्षिप्य निवार्य च सभासदः ।
विदुरः सर्वधर्मज्ञ इदं वचनमब्रवीत्। ॥ २.९०.६० ॥
ಆಗ ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ವಿದುರನು ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಸಭಾಸದರನ್ನು ತಡೆದು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.90.61
द्रौपदी प्रश्नमुक्त्वैवं रोरवीति त्वनाथवत् ।
न च विब्रूत तं प्रश्नं सभ्या धर्मोऽत्र पीड्यते ॥ २.९०.६१ ॥
ದ್ರೌಪದಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅನಾಥೆಯಂತೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಸಭಾಸದರೇ, ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸದಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
2.90.62
सभां प्रपद्यते प्रश्नः प्रज्वलन्निव हव्यवाद् ।
तं वै सत्येन धर्मेण सभ्याः प्रशमयन्त्युत ॥ २.९०.६२ ॥
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಸಭೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಸಭಾಸದರು ಅದನ್ನು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಿಂದ ಶಮನಗೊಳಿಸಲಿ.
2.90.63
धर्म्यं प्रश्नमतो ब्रूयादार्यः सत्येन मानवः ।
विब्रूयुस्तत्र तं प्रश्नं कामक्रोधबलातिगाः ॥ २.९०.६३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಆರ್ಯ ಮನುಷ್ಯನು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸತ್ಯದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧಗಳ ಬಲವನ್ನು ಮೀರಿದವರು ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿ.
2.90.64
विकर्णेन यथाप्रज्ञमुक्तः प्रश्नो नराधिपाः ।
भवन्तोऽपि हि तं प्रश्नं विब्रुवन्तु यथामति ॥ २.९०.६४ ॥
ಓ ನರಾಧಿಪರೇ, ವಿಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾನೆ. ನೀವೂ ನಿಮ್ಮ ಮತಿಗನುಸಾರ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ.
2.90.65
यो हि प्रश्नं न विब्रूयाद्धर्मदर्शी सभां गतः ।
अनृते या फलावाप्तिस्तस्याः सोऽर्धं समश्नुते ॥ २.९०.६५ ॥
ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯು ಸಭೆಗೆ ಬಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅಸತ್ಯದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಅವನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
2.90.66
यः पुनर्वितथं ब्रूयाद्धर्मदशीं सभां गतः ।
अनृतस्य फलं कृत्स्नं स प्राप्नोतीति निश्चयः ॥ २.९०.६६ ॥
ಆದರೆ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಯು ಸಭೆಗೆ ಬಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರೆ, ಅಸತ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಯ.
2.90.67
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेराङ्गिरसस्य च ॥ २.९०.६७ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ — ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಮುನಿ ಆಂಗಿರಸರ ಸಂವಾದವನ್ನು.
2.90.68
प्रह्लादो नाम दैत्येन्द्रस्तस्य पुत्रो विरोचनः ।
कन्याहेतोराङ्गिरसं सुधन्वानमुपाद्रवत् ॥ २.९०.६८ ॥
ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಎಂಬ ದೈತ್ಯರಾಜನಿದ್ದನು; ಅವನ ಮಗ ವಿರೋಚನ, ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯೆಗಾಗಿ ಆಂಗಿರಸ ಸುಧನ್ವನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು.
2.90.69
अहं ज्यायानहं ज्यायानिति कन्येप्सया तदा ।
तयोर्देवनमत्रासीत्प्राणयोरिति नः श्रुतम् ॥ २.९०.६९ ॥
'ನಾನು ಹಿರಿಯ, ನಾನು ಹಿರಿಯ' ಎಂದು, ಕನ್ಯೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಆಗ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಪಣವಾಗಿಟ್ಟ ಜೂಜಾಟ ನಡೆಯಿತೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
2.90.70
तयोः प्रश्नविवादोऽभूत्प्रह्लादं तावपृच्छताम् ।
ज्यायान्क आवयोरेकः प्रश्नं प्रब्रूहि मा मृषा ॥ २.९०.७० ॥
ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಕುರಿತು ವಿವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು; ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಕೇಳಿದರು — 'ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಯಾರು? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡಿ.'
2.90.71
स वै विवदनाद्भीतः सुधन्वानं विलोकयन् ।
तं सुधन्वाब्रवीत्क्रुद्धो ब्रह्मदम्ड इव ज्वलन् ॥ २.९०.७१ ॥
ಅವನು ವಿವಾದದಿಂದ ಭಯಗೊಂಡು ಸುಧನ್ವನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಆಗ ಕುಪಿತನಾದ ಸುಧನ್ವ, ಬ್ರಹ್ಮದಂಡದಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.90.72
यदि वै वक्ष्यसि मृषा प्रह्लादाथ न वक्ष्यसि ।
शतघा ते शिरो वज्री वज्रेण प्रहरिष्यति ॥ २.९०.७२ ॥
ನೀನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದರೂ, ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಅಥವಾ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ — ವಜ್ರಧಾರಿ ತನ್ನ ವಜ್ರದಿಂದ ನಿನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಹೊಡೆಯುವನು.
2.90.73
सुधन्वना तथोक्तः सन्व्यथितोऽश्वत्थपर्णवत् ।
जगाम कश्यपं दैत्यः परिप्रष्टुं महौजसम् ॥ २.९०.७३ ॥
ಸುಧನ್ವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಆ ದೈತ್ಯನು ಅಶ್ವತ್ಥ ಎಲೆಯಂತೆ ಬಹಳ ನಡುಗಿ, ಮಹೌಜಸನಾದ ಕಶ್ಯಪನ ಬಳಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಹೋದನು.
2.90.74
त्वं वै धर्मस्य विज्ञाता दैवस्येहासुरस्य च ।
ब्राह्मणस्य महाभाग धर्मकृच्छ्रमिदं शृणु ॥ २.९०.७४ ॥
ನೀನೇ ಧರ್ಮವನ್ನು, ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹಾಭಾಗ, ಧರ್ಮದ ಈ ಕಠಿಣ ಸಂಕಟವನ್ನು ಕೇಳು.
2.90.75
यो वै प्रश्नं न विब्रूयाद्वितथं चैव निर्दिशेत् ।
के वै तस्य परे लोकास्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ २.९०.७५ ॥
ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸದವನು, ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವವನು—ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಪರಲೋಕಗಳು? ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ನನಗೆ ಅದನ್ನು ಹೇಳು.
2.90.76
जानन्नविब्रुवन्प्रश्नान्कामात्क्रोधाद्भयात्तथा ।
सहस्रं वारुणान्पाशानात्मनि प्रतिमुञ्चति ॥ २.९०.७६ ॥
ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸದವನು—ಕಾಮದಿಂದ, ಕೋಪದಿಂದ, ಭಯದಿಂದ—ತನ್ನ ಮೇಲೆ ವರುಣನ ಸಾವಿರ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
2.90.77
साक्षी वा विब्रुवन्साक्ष्यं गोकर्णशिथिलश्वरन् ।
सहस्रं वारुणान्पाशानात्मनि प्रतिमुञ्जति ॥ २.९०.७७ ॥
ಸಾಕ್ಷಿಯು ಗೋಕರ್ಣದಂತೆ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದರೆ, ಅವನೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ವರುಣನ ಸಾವಿರ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
2.90.78
तस्य संवत्सरे पूर्णे पाश एकः प्रमुच्यते ।
तस्मात्सत्यं तु वक्तव्यं जानता सत्यमुञ्जसा ॥ २.९०.७८ ॥
ಅವನಿಗೆ ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಒಂದು ಪಾಶ ಬಿಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಿಳಿದವನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.
2.90.79
विद्धो धर्मो ह्यधर्मेण सभां यत्रोपपद्यते ।
न चास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासदः ॥ २.९०.७९ ॥
ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಧರ್ಮವು ಗಾಯಗೊಂಡು ಸಭೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸಭಾಸದರು ಅದರ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಕೀಳುವುದಿಲ್ಲ.
2.90.80
अर्धं हरति वै श्रेष्ठः पादो भवति कर्तृषु ।
पादश्चैव सभासत्सु ये न निन्दन्ति निन्दितम् ॥ २.९०.८० ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅರ್ಧವನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾನೆ; ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗವಿರುತ್ತದೆ; ನಿಂದಿತವನ್ನು ನಿಂದಿಸದ ಸಭಾಸದರಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗವಿರುತ್ತದೆ.
2.90.81
अनेना भवति श्रेष्ठो मुच्यन्ते च सभासदः ।
एनो गच्छति कर्तारं निन्दार्हो यत्र निन्द्यते ॥ २.९०.८१ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪಾಪರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸಭಾಸದರೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ನಿಂದಾರ್ಹವನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದಾಗ ಪಾಪವು ಮಾಡಿದವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
2.90.82
वितथं तु वदेयुर्ये धर्मं प्रह्लाद पृच्छते ।
इष्टापूर्तं च ते घ्न्ति सप्तसप्त परावरान् ॥ २.९०.८२ ॥
ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು ಇಷ್ಟಾಪೂರ್ತವನ್ನೂ, ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಏಳೇಳು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
2.90.83
हृतस्वस्य हि यद्दुःखं हतपुत्रस्य चैव यत् ।
ऋणिनः प्रति यच्चैव स्वार्थाद्धष्टस्य चैव यत् ॥ २.९०.८३ ॥
ಸಂಪತ್ತು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನ ದುಃಖ, ಮಗ ಹತನಾದವನ ದುಃಖ; ಸಾಲಗಾರನ ಕುರಿತಾದ ದುಃಖ; ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ಧೃಷ್ಟನಾದವನ ದುಃಖ.
2.90.84
स्त्रियाः पत्या विहीनाया राज्ञा ग्रस्तस्य चैव यत् ।
अपुत्रायाश्च यद्दुःखं व्याघ्राघ्रातस्य चैव यत् ॥ २.९०.८४ ॥
ಪತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀಯ ದುಃಖ, ರಾಜನಿಂದ ಪೀಡಿತನ ದುಃಖ; ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀಯ ದುಃಖ, ಹುಲಿಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡವನ ದುಃಖ.
2.90.85
अध्यूढायाश्च यद्दुःखं व्याघ्राघ्रातस्य चैव यत् ।
एतानि वै समान्याहुर्दुःखानि त्रिदिवेश्वराः ॥ २.९०.८५ ॥
ಅಧ್ಯೂಢೆಯಾದ ಸ್ತ್ರೀಯ ದುಃಖವೂ, ಹುಲಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನ ದುಃಖವೂ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವೆಂದು ತ್ರಿದಿವೇಶ್ವರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
2.90.86
तानि सर्वाणि दुःखानि प्राप्नोति वितथं ब्रुवन् ।
समक्षदर्शनात्साक्षी श्रवणाच्चेति धारणात् ॥ २.९०.८६ ॥
ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವನು ಈ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ಣೆದುರು ನೋಡಿದವನು, ಕೇಳಿದವನು, ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವನು — ಇವರೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು.
2.90.87
तस्मात्सत्यं ब्रुवत्साक्षी धर्मार्थाभ्यां न हीयते ।
कश्यपस्य वचः श्रुत्वा प्रह्लादः पुत्रमब्रवीत् ॥ २.९०.८७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ಯ ಹೇಳುವ ಸಾಕ್ಷಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಶ್ಯಪರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.90.88
श्रेयान्सुधन्वा त्वत्तो वै मत्तः श्रेयांस्तथाङ्गिराः ।
माता सुधन्वाऽयं प्राणानामीश्वरस्तव
विरोचन सुधन्वाऽयं प्राणानामीश्वरस्तव ॥ २.९०.८८ ॥
ಸುಧನ್ವನು ನಿನಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನನಗಿಂತಲೂ ಅಂಗಿರಸರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಈ ಸುಧನ್ವನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳ ಒಡೆಯನು. ವಿರೋಚನ, ಈ ಸುಧನ್ವನು ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳ ಒಡೆಯನು.
2.90.89
सुधन्वोवाच ।
पुत्रस्नेहं पिरत्यज्य यस्त्वं धर्मे व्यवस्थितः।
अनुजानामि ते पुत्रं जीवत्वेव शतं समाः ॥ २.९०.८९ ॥
ಸುಧನ್ವನು ಹೇಳಿದನು: ಪುತ್ರಸ್ನೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ನಿನಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಮಗ ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕಲಿ.
2.90.90
एवं वै परमं धर्मं श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
यथाप्रश्नं तु कृष्णाया मन्यध्वं तत्र किं परम् ॥ २.९०.९० ॥
ಹೀಗೆ ಪರಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸಭಾಸದರೆಲ್ಲರೂ, ಕೃಷ್ಣೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಯಾವುದೆಂದು ಆಲೋಚಿಸಲಿ.
2.90.91
विदुरस्य वचः श्रुत्वा नोचुः किञ्चन पार्थिवाः ।
कर्णो दुःशासनं त्वाह कृष्णं दासीं गृहान्नय ॥ २.९०.९१ ॥
ವಿದುರನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜರು ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕರ್ಣನು ದುಃಶಾಸನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ದಾಸಿಯಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು."
2.90.92
तां वेपमानां सव्रीडां प्रलपन्तीं स्म पाण्डवान् ।
दुःशासनः सभामध्ये विचकर्ष तपस्विनीम् ॥ २.९०.९२ ॥
ನಡುಗುತ್ತ, ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕರೆದು ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯನ್ನು ದುಃಶಾಸನನು ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಳೆದನು.