ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भवन्ति गेहे बन्धक्यः कितवानां युधिष्ठिर ।
भवन्ति दीव्यन्ति दया चैवास्ति तावस्वपि ॥ २.९०.१ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਜੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਧਕੀ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਪਾਸੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਹੈ।
2.90.2
काश्यो यद्धनमाहार्षीद्द्रव्यं यच्चान्यदुत्तमम् ।
तथाऽन्ये पृथिवीपाला यानि रत्नान्युपाहरन् ॥ २.९०.२ ॥
ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਲਿਆਂਦਾ ਧਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਪਦਾਰਥ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਰਤਨ।
2.90.3
वाहनानि धनं चैव कवचान्यायुधानि च ।
राज्यमात्मा वयं चैव कैतवेन हृतं परैः ॥ २.९०.३ ॥
ਵਾਹਨ, ਧਨ, ਕਵਚ, ਹਥਿਆਰ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਵੀ, ਛਲ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਲਏ ਗਏ।
2.90.4
न च मे तत्र कोपोऽभूत्सर्वस्येशो हि नो भवान् ।
इमं त्वतिक्रमं मन्यो द्रौपदी यत्र पण्यते ॥ २.९०.४ ॥
ਉਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਹੱਦ ਟੱਪਣਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
2.90.5
एषा ह्यनर्हती बाला पाण्डवान्प्राप्य कौरवैः ।
त्वत्कृते क्लिश्यते क्षुद्रैर्नृशंसैरकृतात्मभिः ॥ २.९०.५ ॥
ਇਹ ਅਯੋਗ ਬਾਲਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਕੌਰਵਾਂ, ਨੀਚਾਂ, ਕਰੂਰਾਂ ਅਤੇ ਅਣਘੜੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।
2.90.6
अस्याः कृते मन्युरयं त्वयि राजन्निपात्यते ।
बाहू ते सम्प्रधक्ष्यामि सहदेवाग्निमानयः ॥ २.९०.६ ॥
ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ। ਸਹਦੇਵਾ, ਅੱਗ ਲਿਆ।
2.90.7
न पुरा भीमसेन त्वमीदृशीर्वदिता गिरः ।
परैस्ते नाशितं नूनं नृशंसैर्धर्मगौरवम् ॥ २.९०.७ ॥
ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਅਜਿਹੇ ਬੋਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ ਸਨ। ਜ਼ਾਲਮ ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਧਰਮ-ਗੌਰਵ ਜ਼ਰੂਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2.90.8
न सकामाः परो कार्या धर्ममेवाचरोत्तमम् ।
भ्रातरं धार्मिकं ज्येष्ठं कोऽतिवर्तितुमर्हति ॥ २.९०.८ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਹੀ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
2.90.9
आहूतो हि परै राजा क्षात्रं व्रतमनुस्मरन् ।
दीव्यते परकामेन तन्नः कीर्तिकरं महत् ॥ २.९०.९ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਵਰਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।
2.90.10
एवमस्मिन्कृतं विद्यां यदि नाहं धनञ्जय ।
दीप्तेऽग्नौ सहितौ बाहू निर्दहेयं बलादिव ॥ २.९०.१० ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਬਲਪੂਰਵਕ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿਆਂ।
2.90.11
तथा तान्दुः खितान्दृष्ट्वा पाण्डवान्धृतराष्ट्रजः ।
कृष्यमाणां च पाञ्चालीं विकर्ण इदमब्रवीत् ॥ २.९०.११ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲੀ ਨੂੰ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.90.12
याज्ञसेन्या यदुक्तं तद्वाक्यं विब्रूत पार्थिवाः ।
अविवेकेन वाक्यस्य नरकः सद्य एव नः ॥ २.९०.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿਓ। ਬਿਨਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਰਕ ਮਿਲੇਗਾ।
2.90.13
भीष्मश्च धृतराष्ट्रश्च कुरुवृद्धतमावुभौ ।
समेत्य नाहतुः किञ्चिद्विदुरश्च महामतिः ॥ २.९०.१३ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਮਤੀ ਵਿਦੁਰ ਵੀ।
2.90.14
भारद्वाजश्च सर्वेषामाचार्यः कृप एव च ।
कुत एतावपि प्रश्नं नाहतुर्द्विजसत्तमौ ॥ २.९०.१४ ॥
ਸਭ ਦੇ ਆਚਾਰੀਆ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ।
2.90.15
ये त्वन्ये पृथिवीपालाः समेताः सर्वतोदिशम् ।
कामक्रोधौ समुत्सृज्य ते ब्रुवन्तु यथामति ॥ २.९०.१५ ॥
ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲਣ।
2.90.16
यदितं द्रौपदी वाक्यमुक्तवत्यसकृच्छुभा ।
विमृश्य कस्य कः पक्षः पार्थिवा वदतोत्तरम् ॥ २.९०.१६ ॥
ਜੇ ਸ਼ੁਭਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿਸ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਪੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
2.90.17
एवं स बहुशः सर्वानुक्तवांस्तान्सभासदः ।
न च ते पृथिवीपालास्तमूचुः साध्वसाधु वा ॥ २.९०.१७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਭਾਸਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਹਾ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ।
2.90.18
उक्त्वाऽसकृत्तथा सर्वान्विकर्णः पृथिवीपतीन् ।
पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य निःश्वसन्निदमब्रवीत् ॥ २.९०.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਦਬਾ ਕੇ, ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਿਆਂ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.90.19
विब्रूत पृथिवीपाला वाक्यं मा वा कथञ्चनि ।
मन्ये न्याय्यं यदत्राहं तद्वि वक्ष्यामि कौरवाः ॥ २.९०.१९ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾਲਕੋ, ਕੁਝ ਬੋਲੋ ਜਾਂ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਹੇ ਕੌਰਵੋ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
2.90.20
चत्वार्याहुर्नश्रेष्ठा व्यसनानि महीक्षिताम् ।
मृगयां पानमक्षांश्च ग्राम्ये चैवातिरक्तताम् ॥ २.९०.२० ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਚਾਰ ਵਿਸਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਸ਼ਿਕਾਰ, ਸ਼ਰਾਬ, ਜੂਆ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਆਸਕਤੀ।
2.90.21
एतेषु हि नरः सक्तो धर्ममुत्सृज्य वर्तते ।
यथाऽयुक्तेन च कृतां क्रियां लोको न मन्यते ॥ २.९०.२१ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੋਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਲੋਕ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
2.90.22
तथेयं पाण्डुपुत्रेण व्यसने वर्तता भृशम् ।
समाहूतेन कितवैरास्थितो द्रौपदीपणः ॥ २.९०.२२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤਿ ਵਿਸਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ ਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾਇਆ।
2.90.23
साधारणी च सर्वेषां पाण्डवानामनिन्दिता ।
जितेन पूर्वं चानेन पाण्डवेन कृतः पणः ॥ २.९०.२३ ॥
ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਹੀ ਹਾਰ ਕੇ ਇਹ ਦਾਅ ਲਾਇਆ ਸੀ।
2.90.24
इयं च कीर्तिता कृष्णा सौबलेन पणार्थिना ।
एतत्सर्वं विचार्याहं मन्ये न विजितामिमाम् ॥ २.९०.२४ ॥
ਦਾਅ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੌਬਲ ਨੇ ਇਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
2.90.25
एतच्छ्रुत्वा महान्नादः सभ्यानामुदतिष्ठत ।
विकर्णं शंसमानानां सौबलं चापि निन्दताम् ॥ २.९०.२५ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ; ਕੁਝ ਵਿਕਰਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
2.90.26
तस्मिन्नुपरते शब्दे राधेयः क्रोधमूर्छितः ।
प्रगृह्य रुचिरं बाहुमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९०.२६ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰੌਲਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਰਾਧੇਯ (ਕਰਣ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.90.27
दृश्यन्ते वै विकर्णेह वैकृतानि बहून्यपि ।
तज्जातस्तद्विनाशाय यथाऽग्निररणिप्रजः ॥ २.९०.२७ ॥
ਹੇ ਵਿਕਰਣ, ਇੱਥੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਅਰਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਅੱਗ ਉਸੇ ਅਰਣੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ (ਕੁਲ) ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਜੰਮਿਆ ਹੈ।
2.90.28
एते न किञ्चिदप्याहुश्चोदिता ह्यपि कृष्णया ।
धर्मेण विजितामेतां मन्यन्ते द्रपदात्मजाम् ॥ २.९०.२८ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ; ਇਹ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
2.90.29
त्वं तु केवलबाल्येन धार्तराष्ट्र विदीर्यसे ।
यद्ब्रवीषि सभाम्ध्ये बालः स्थविरभाषितम् ॥ २.९०.२९ ॥
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਬਚਪਨ ਕਾਰਨ ਪਾਟ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਵਾਂਗ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
2.90.30
न च धर्म यथावत्त्वं कृष्णां च जितेति सुमन्दधीः ।
यद्ब्रवीषि जितां कृष्णां न जितेति सुमन्दधीः ॥ २.९०.३० ॥
ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਿੱਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਜਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਗਈ — ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ!
2.90.31
कथं ह्यविजितां कृष्णां मन्यसे धृतराष्ट्रज ।
यदा सभायां सर्वस्वं न्यस्तवान्पाण्डवाग्रजः ॥ २.९०.३१ ॥
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਅਜਿੱਤ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ?
2.90.32
अभ्यन्तर च सर्वस्वे द्रौपदी भरतर्षभ ।
एवं धर्मजितां कृष्णां मन्यसे न जितां कथम् ॥ २.९०.३२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅਜਿੱਤ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ?
2.90.33
कीर्तिता द्रौपदी वाचा अनुज्ञाता च पाण्डवैः ।
भवत्यविजिता केन हेतुनैषा मता तव ॥ २.९०.३३ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਬੋਲ ਕੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਹੈ?
2.90.34
मन्यसे वा सभामेतामानीतामेकवाससम् ।
अधर्मेणेति तत्रापि शृणु मे वाक्यमुत्तमम् ॥ २.९०.३४ ॥
ਜਾਂ ਤੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਧਰਮ ਸੀ? ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਉੱਤਮ ਗੱਲ ਸੁਣ।
2.90.35
एको भर्ता स्त्रिया देवैर्विहितः कुरुनन्दन ।
इयं त्वनेकवशगा बन्धकीति विनिश्चिता ॥ २.९०.३५ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਔਰਤ ਲਈ ਇੱਕੋ ਪਤੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬੰਧਕੀ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।
2.90.36
अस्याः सभामानयनं न चित्रमिति मे मतिः ।
एकाम्बरधरत्वं वाऽप्यथवाऽपि विवस्त्रता ॥ २.९०.३६ ॥
ਇਸ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕੋ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਣਾ, ਜਾਂ ਨਗਨ ਹੋਣਾ ਵੀ (ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ)।
2.90.37
यच्चैषां द्रविणं किञ्चिद्य चैषा ये च पाण्डवाः ।
सौबलेनेह तत्सर्वं धर्मेण विजितं वसु ॥ २.९०.३७ ॥
ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਕੁਝ ਧਨ ਹੈ, ਇਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਂਡਵ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਸੌਬਲ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
2.90.38
दुःशासन सुबालोऽयं विकर्णः प्राज्ञवादिकः ।
पाण्डवानां च वासांसि द्रौपद्याश्चाप्युपाहर ॥ २.९०.३८ ॥
ਹੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ! ਇਹ ਸੁਬਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਵਸਤਰ ਵੀ ਲਿਆ।
2.90.39
तच्छ्रुत्वा पाण्डवाः सर्वे स्वानि वासांसि भारत ।
अवकीर्योत्तरीयाणि सभायां समुपाविशन् ॥ २.९०.३९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰਲੇ ਵਸਤਰ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਏ।
2.90.40
ततो दुःशासनो राजन्द्रौपद्या वसनं बलात् ।
सभामध्ये सभाक्षिप्य व्यपाक्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ २.९०.४० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਫਿਰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦਾ ਵਸਤਰ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਤਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
2.90.41
आकृष्यमाणे वसने विललाप सुदुःखिता ।
ज्ञातं मया वसिष्ठेन पुरा गीतं महात्मना ॥ २.९०.४१ ॥
ਵਸਤਰ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ — 'ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਇਹ ਗਾਇਆ ਸੀ।'
2.90.42
महत्यापदि सम्प्राप्ते स्मर्तव्यो भगवान्हरिः ।
इति निश्चित्य मनसा शरणागतवत्सलम्।
आकृष्यमाणे वसने द्रौपदी कृष्णमस्तरत् ॥ २.९०.४२ ॥
'ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਆਉਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ' — ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਣਾਗਤ-ਵਤਸਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਸਤਰ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਪੁਕਾਰਿਆ।
2.90.43
शङ्खचक्रगदापाणे द्वारकानिलयाच्युत ।
गोविन्द पुण्डरीकाक्ष रक्ष मां शरणागताम् ॥ २.९०.४३ ॥
ਹੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀ, ਅਚੁੱਤ, ਗੋਵਿੰਦ, ਕਮਲ-ਨੈਣ! ਸ਼ਰਣ ਆਈ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
2.90.44
हा कृष्ण द्वारकावासिन्क्वासि यादवन्दन ।
इमामवस्थां सम्प्राप्तामनाथां किमुपेक्षसे ॥ २.९०.४४ ॥
ਹਾਇ! ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਅਨੰਦ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਹੈਂ? ਅਨਾਥ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
2.90.45
गोविन्द द्वारकावासिन्कृष्ण गोपीजनप्रिय ।
कौरवैः परिभूतां मां किं न जानासि केशव ॥ २.९०.४५ ॥
ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਾਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ? ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ!
2.90.46
हे नाथ हे रमानाथ व्रजनाथार्तिनाशन ।
कौरवार्णवमग्नां मामुद्धरस्व जनार्दन ॥ २.९०.४६ ॥
ਹੇ ਨਾਥ! ਹੇ ਰਮਾਨਾਥ! ਵ੍ਰਜਨਾਥ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ! ਕੌਰਵ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਮੈਨੂੰ ਉਭਾਰ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ!
2.90.47
कृष्णकृष्ण महायोगिन्विश्वात्मन्विश्वभावन ।
प्रपन्नां पाहि गोविन्द कुरुमध्येऽवसीदतीम् ॥ २.९०.४७ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਹੇ ਮਹਾਯੋਗੀ! ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ! ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਪਾਲਕ! ਸ਼ਰਨ ਆਈ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ!
2.90.48
इत्यनुस्मृत्य कृष्णं सा हरिं त्रिभुवनेश्वरम् ।
प्रारुदद्दुःखिता राजन्मुखमाच्छाद्य भामिनी ॥ २.९०.४८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਭਾਮਿਨੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗੀ।
2.90.49
तस्य प्रसाद्द्रौपद्याः कृष्यमाणेऽम्बरे तदा ।
तद्रूपमपरे वस्त्रं प्रादुरासीदनेकशः ॥ २.९०.४९ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦਾ ਵਸਤਰ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸੇ ਰੂਪ ਦੇ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਵਸਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।
2.90.50
नानारागविरागाणि वसनान्यथ वै प्रभो ।
प्रादुर्भवन्ति शतशो धर्मस्य परिपालनात् ॥ २.९०.५० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਦ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਛਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਸਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।
2.90.51
ततो हलहलाशब्दस्तत्रासीद्घोरदर्शनः ।
तदद्भुततमं लोके वीक्ष्य सर्वे महीभृतः ॥ २.९०.५१ ॥
ਤਦ ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ (ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ)।
2.90.52
शशंसुर्द्रौपदीं तत्र कुत्सन्तो धृतराष्ट्रजम् ।
धिग्धिगित्यशिवां वाचमुत्सृजन्कौरवान्प्रति ॥ २.९०.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੌਰਵਾਂ ਵੱਲ 'ਧਿੱਕ ਧਿੱਕ' ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।
2.90.53
यदा तु वाससां राशिः सभामध्ये समाचितः ।
तदा दुःशासनः श्रान्तो व्रीडितः समुपाविशत् ॥ २.९०.५३ ॥
ਜਦੋਂ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਤਰਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਤਦ ਥੱਕਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਬੈਠ ਗਿਆ।
2.90.54
शशाप तत्र भीमस्तु राजमध्ये बृहत्स्वनः ।
क्रोधाद्विस्फुरमाणौष्ठो विनिष्पिष्य करे करम् ॥ २.९०.५४ ॥
ਤਦ ਭੀਮ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਫੜਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਲਿਆ।
2.90.55
इदं मे वाक्यमादध्वं क्षत्रिया लोकवासिनः ।
नोक्तपूर्वं नरैरन्यैर्न चान्यो यद्वदिष्यति ॥ २.९०.५५ ॥
ਹੇ ਖੱਤਰੀਓ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਓ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਗੱਲ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਕਹੇਗਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
2.90.56
यद्येतदेवमुक्त्वाऽहं न कुर्यां पृथिवीश्वराः ।
पितामहानां पूर्वेषां नाहं गतिमवाप्नुयाम् ॥ २.९०.५६ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਵਾਂਗਾ।
2.90.57
अस्य पापस्य दुर्बुद्धेर्भारतापसदस्य च ।
न पिबेयं बलाद्वक्षो भित्त्वा चेद्रुधिरं युधि ॥ २.९०.५७ ॥
ਇਸ ਪਾਪੀ, ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਕਲੰਕ ਦੀ ਛਾਤੀ ਪਾੜ ਕੇ ਜੇ ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਲਹੂ ਨਾ ਪੀਵਾਂ...
2.90.58
तस्य ते तद्वचः श्रुत्वा रौद्रं लोमप्रहर्षणम् ।
प्रचक्रुर्बहुलां पूजां कुसन्तो धृतराष्ट्रजम् ॥ २.९०.५८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ।
2.90.59
न विब्रुवन्ति कौरव्याः प्रश्नमेतमिति स्म ह ।
सुजनः क्रोशति स्मात्र धृतराष्ट्रं विगर्हयन् ॥ २.९०.५९ ॥
ਕੌਰਵ ਇਸ ਸਵਾਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ। ਇੱਥੇ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ।
2.90.60
ततो बाहू समुक्षिप्य निवार्य च सभासदः ।
विदुरः सर्वधर्मज्ञ इदं वचनमब्रवीत्। ॥ २.९०.६० ॥
ਫਿਰ ਸਰਬ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਬਾਹਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਿਆਂ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.90.61
द्रौपदी प्रश्नमुक्त्वैवं रोरवीति त्वनाथवत् ।
न च विब्रूत तं प्रश्नं सभ्या धर्मोऽत्र पीड्यते ॥ २.९०.६१ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛ ਕੇ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਭਾਸਦੋ, ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਪੀੜਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.90.62
सभां प्रपद्यते प्रश्नः प्रज्वलन्निव हव्यवाद् ।
तं वै सत्येन धर्मेण सभ्याः प्रशमयन्त्युत ॥ २.९०.६२ ॥
ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭਾਸਦ ਇਸਨੂੰ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ।
2.90.63
धर्म्यं प्रश्नमतो ब्रूयादार्यः सत्येन मानवः ।
विब्रूयुस्तत्र तं प्रश्नं कामक्रोधबलातिगाः ॥ २.९०.६३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਆਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚ ਨਾਲ ਧਰਮ ਸੰਗਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਵੇ। ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਬਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠੇ ਲੋਕ ਉਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ।
2.90.64
विकर्णेन यथाप्रज्ञमुक्तः प्रश्नो नराधिपाः ।
भवन्तोऽपि हि तं प्रश्नं विब्रुवन्तु यथामति ॥ २.९०.६४ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪੋ, ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
2.90.65
यो हि प्रश्नं न विब्रूयाद्धर्मदर्शी सभां गतः ।
अनृते या फलावाप्तिस्तस्याः सोऽर्धं समश्नुते ॥ २.९०.६५ ॥
ਜੋ ਧਰਮਦਰਸ਼ੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
2.90.66
यः पुनर्वितथं ब्रूयाद्धर्मदशीं सभां गतः ।
अनृतस्य फलं कृत्स्नं स प्राप्नोतीति निश्चयः ॥ २.९०.६६ ॥
ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮਦਰਸ਼ੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
2.90.67
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेराङ्गिरसस्य च ॥ २.९०.६७ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ — ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਆਂਗਿਰਸ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
2.90.68
प्रह्लादो नाम दैत्येन्द्रस्तस्य पुत्रो विरोचनः ।
कन्याहेतोराङ्गिरसं सुधन्वानमुपाद्रवत् ॥ २.९०.६८ ॥
ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੋਚਨ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਲਈ ਆਂਗਿਰਸ ਸੁਧਨਵਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਬੈਠਾ।
2.90.69
अहं ज्यायानहं ज्यायानिति कन्येप्सया तदा ।
तयोर्देवनमत्रासीत्प्राणयोरिति नः श्रुतम् ॥ २.९०.६९ ॥
'ਮੈਂ ਵੱਡਾ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ' ਕਹਿੰਦਿਆਂ, ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾ ਕੇ ਜੂਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
2.90.70
तयोः प्रश्नविवादोऽभूत्प्रह्लादं तावपृच्छताम् ।
ज्यायान्क आवयोरेकः प्रश्नं प्रब्रूहि मा मृषा ॥ २.९०.७० ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਤੇ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਪਈ; ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ — 'ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿਓ, ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਿਓ।'
2.90.71
स वै विवदनाद्भीतः सुधन्वानं विलोकयन् ।
तं सुधन्वाब्रवीत्क्रुद्धो ब्रह्मदम्ड इव ज्वलन् ॥ २.९०.७१ ॥
ਉਹ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਸੁਧਨਵਾ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੁਧਨਵਾ ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਵਾਂਗ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
2.90.72
यदि वै वक्ष्यसि मृषा प्रह्लादाथ न वक्ष्यसि ।
शतघा ते शिरो वज्री वज्रेण प्रहरिष्यति ॥ २.९०.७२ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲੇਂਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇਂਗਾ — ਤਾਂ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਆਪਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
2.90.73
सुधन्वना तथोक्तः सन्व्यथितोऽश्वत्थपर्णवत् ।
जगाम कश्यपं दैत्यः परिप्रष्टुं महौजसम् ॥ २.९०.७३ ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਉਹ ਦੈਤ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਮਹੌਜਸ ਕਸ਼ਯਪ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਗਿਆ।
2.90.74
त्वं वै धर्मस्य विज्ञाता दैवस्येहासुरस्य च ।
ब्राह्मणस्य महाभाग धर्मकृच्छ्रमिदं शृणु ॥ २.९०.७४ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਧਰਮ ਦੀ ਇਸ ਔਖੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ।
2.90.75
यो वै प्रश्नं न विब्रूयाद्वितथं चैव निर्दिशेत् ।
के वै तस्य परे लोकास्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ २.९०.७५ ॥
ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਝੂਠ ਦੱਸੇ—ਉਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਪਰਲੋਕ ਹਨ? ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।
2.90.76
जानन्नविब्रुवन्प्रश्नान्कामात्क्रोधाद्भयात्तथा ।
सहस्रं वारुणान्पाशानात्मनि प्रतिमुञ्चति ॥ २.९०.७६ ॥
ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਡਰ ਕਾਰਨ—ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫੰਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
2.90.77
साक्षी वा विब्रुवन्साक्ष्यं गोकर्णशिथिलश्वरन् ।
सहस्रं वारुणान्पाशानात्मनि प्रतिमुञ्जति ॥ २.९०.७७ ॥
ਗਵਾਹ ਗੋਕਰਣ ਵਾਂਗ ਢਿੱਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫੰਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
2.90.78
तस्य संवत्सरे पूर्णे पाश एकः प्रमुच्यते ।
तस्मात्सत्यं तु वक्तव्यं जानता सत्यमुञ्जसा ॥ २.९०.७८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਇੱਕ ਫੰਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੱਚ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.90.79
विद्धो धर्मो ह्यधर्मेण सभां यत्रोपपद्यते ।
न चास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासदः ॥ २.९०.७९ ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਧਰਮ ਜਦੋਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਭਾਸਦ ਉਸਦਾ ਕੰਡਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੇ।
2.90.80
अर्धं हरति वै श्रेष्ठः पादो भवति कर्तृषु ।
पादश्चैव सभासत्सु ये न निन्दन्ति निन्दितम् ॥ २.९०.८० ॥
ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਧਾ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ; ਕਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਨਿੰਦਿਤ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭਾਸਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2.90.81
अनेना भवति श्रेष्ठो मुच्यन्ते च सभासदः ।
एनो गच्छति कर्तारं निन्दार्हो यत्र निन्द्यते ॥ २.९०.८१ ॥
ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਭਾਸਦ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਨਿੰਦਾ-ਯੋਗ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਾਪ ਕਰਤਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.90.82
वितथं तु वदेयुर्ये धर्मं प्रह्लाद पृच्छते ।
इष्टापूर्तं च ते घ्न्ति सप्तसप्त परावरान् ॥ २.९०.८२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ਼ਟਾਪੂਰਤ ਅਤੇ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.90.83
हृतस्वस्य हि यद्दुःखं हतपुत्रस्य चैव यत् ।
ऋणिनः प्रति यच्चैव स्वार्थाद्धष्टस्य चैव यत् ॥ २.९०.८३ ॥
ਜਿਸਦਾ ਧਨ ਖੋਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸਦਾ ਦੁੱਖ, ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸਦਾ ਦੁੱਖ; ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਨਾਲ ਢੀਠ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ।
2.90.84
स्त्रियाः पत्या विहीनाया राज्ञा ग्रस्तस्य चैव यत् ।
अपुत्रायाश्च यद्दुःखं व्याघ्राघ्रातस्य चैव यत् ॥ २.९०.८४ ॥
ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਔਰਤ ਦਾ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਸਤ ਦਾ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਔਰਤ ਦਾ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਘ ਦੁਆਰਾ ਘਾਇਲ ਕੀਤੇ ਦਾ ਜੋ ਦੁੱਖ ਹੈ।
2.90.85
अध्यूढायाश्च यद्दुःखं व्याघ्राघ्रातस्य चैव यत् ।
एतानि वै समान्याहुर्दुःखानि त्रिदिवेश्वराः ॥ २.९०.८५ ॥
ਅਧਿਊੜ੍ਹਾ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਜੋ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਬਾਘ ਦੁਆਰਾ ਫੜੇ ਗਏ ਦਾ ਜੋ ਦੁੱਖ — ਇਹ ਸਭ ਦੁੱਖ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਇਉਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
2.90.86
तानि सर्वाणि दुःखानि प्राप्नोति वितथं ब्रुवन् ।
समक्षदर्शनात्साक्षी श्रवणाच्चेति धारणात् ॥ २.९०.८६ ॥
ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ — ਉਹੀ ਗਵਾਹ ਹੈ।
2.90.87
तस्मात्सत्यं ब्रुवत्साक्षी धर्मार्थाभ्यां न हीयते ।
कश्यपस्य वचः श्रुत्वा प्रह्लादः पुत्रमब्रवीत् ॥ २.९०.८७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਗਵਾਹ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.90.88
श्रेयान्सुधन्वा त्वत्तो वै मत्तः श्रेयांस्तथाङ्गिराः ।
माता सुधन्वाऽयं प्राणानामीश्वरस्तव
विरोचन सुधन्वाऽयं प्राणानामीश्वरस्तव ॥ २.९०.८८ ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਤੈਥੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਅੰਗਿਰਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਧਨਵਾ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਰੋਚਨ, ਇਹ ਸੁਧਨਵਾ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।
2.90.89
सुधन्वोवाच ।
पुत्रस्नेहं पिरत्यज्य यस्त्वं धर्मे व्यवस्थितः।
अनुजानामि ते पुत्रं जीवत्वेव शतं समाः ॥ २.९०.८९ ॥
ਸੁਧਨਵਾ ਬੋਲਿਆ: ਪੁੱਤਰ-ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵੇ।
2.90.90
एवं वै परमं धर्मं श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
यथाप्रश्नं तु कृष्णाया मन्यध्वं तत्र किं परम् ॥ २.९०.९० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਧਰਮ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਇਹ ਵਿਚਾਰਨ।
2.90.91
विदुरस्य वचः श्रुत्वा नोचुः किञ्चन पार्थिवाः ।
कर्णो दुःशासनं त्वाह कृष्णं दासीं गृहान्नय ॥ २.९०.९१ ॥
ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਕਰਨ ਨੇ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣਾ ਕੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ।"
2.90.92
तां वेपमानां सव्रीडां प्रलपन्तीं स्म पाण्डवान् ।
दुःशासनः सभामध्ये विचकर्ष तपस्विनीम् ॥ २.९०.९२ ॥
ਕੰਬਦੀ, ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਸੀਟ ਲਿਆ।