มหาภารตะ · อัธยายะ 2.90
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.90.1
भवन्ति गेहे बन्धक्यः कितवानां युधिष्ठिर ।
भवन्ति दीव्यन्ति दया चैवास्ति तावस्वपि ॥ २.९०.१ ॥
ยุธิษฐิระ ในเรือนของพวกนักพนันมีหญิงโสเภณี พวกนั้นก็เล่นสกา และยังมีความเมตตาเหลืออยู่ในพวกเขาบ้างจนถึงทุกวันนี้
2.90.2
काश्यो यद्धनमाहार्षीद्द्रव्यं यच्चान्यदुत्तमम् ।
तथाऽन्ये पृथिवीपाला यानि रत्नान्युपाहरन् ॥ २.९०.२ ॥
ทรัพย์สมบัติที่กษัตริย์แห่งกาศีนำมา และสิ่งของอันประเสริฐอื่นๆ รวมทั้งรัตนะที่เจ้าแผ่นดินองค์อื่นๆ ถวายมา
2.90.3
वाहनानि धनं चैव कवचान्यायुधानि च ।
राज्यमात्मा वयं चैव कैतवेन हृतं परैः ॥ २.९०.३ ॥
ยานพาหนะ ทรัพย์สิน เกราะและอาวุธ ราชอาณาจักร และตัวเราเองทั้งหมด ถูกศัตรูชิงไปด้วยการฉ้อโกง
2.90.4
न च मे तत्र कोपोऽभूत्सर्वस्येशो हि नो भवान् ।
इमं त्वतिक्रमं मन्यो द्रौपदी यत्र पण्यते ॥ २.९०.४ ॥
ข้าพเจ้ามิได้โกรธเคืองในเรื่องนั้น เพราะท่านเป็นเจ้าเหนือพวกเราทั้งหมด แต่ข้าพเจ้าเห็นการละเมิดครั้งนี้เป็นจุดที่เทราปทีถูกนำมาเดิมพัน
2.90.5
एषा ह्यनर्हती बाला पाण्डवान्प्राप्य कौरवैः ।
त्वत्कृते क्लिश्यते क्षुद्रैर्नृशंसैरकृतात्मभिः ॥ २.९०.५ ॥
หญิงสาวผู้ไม่สมควรผู้นี้ เมื่อได้เป็นของปาณฑพแล้ว ก็ถูกเการพผู้ต่ำทรามโหดร้ายและมีจิตใจไม่บริสุทธิ์ทรมานเพราะท่าน
2.90.6
अस्याः कृते मन्युरयं त्वयि राजन्निपात्यते ।
बाहू ते सम्प्रधक्ष्यामि सहदेवाग्निमानयः ॥ २.९०.६ ॥
เพราะนาง ความโกรธนี้จึงถูกระบายใส่ท่าน ข้าแต่พระราชา ข้าจะเผาแขนของท่าน สหเทพ จงนำไฟมา
2.90.7
न पुरा भीमसेन त्वमीदृशीर्वदिता गिरः ।
परैस्ते नाशितं नूनं नृशंसैर्धर्मगौरवम् ॥ २.९०.७ ॥
ภีมเสนเอ๋ย ก่อนหน้านี้ท่านไม่เคยกล่าววาจาเช่นนี้เลย แน่นอนว่าศัตรูผู้โหดร้ายได้ทำลายความหนักแน่นแห่งธรรมของท่านไปแล้ว
2.90.8
न सकामाः परो कार्या धर्ममेवाचरोत्तमम् ।
भ्रातरं धार्मिकं ज्येष्ठं कोऽतिवर्तितुमर्हति ॥ २.९०.८ ॥
ไม่ควรกระทำตามใจตนเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น ควรประพฤติแต่ธรรมอันประเสริฐยิ่ง ใครเล่าจะกล้าละเมิดพี่ชายคนโตผู้ทรงธรรม
2.90.9
आहूतो हि परै राजा क्षात्रं व्रतमनुस्मरन् ।
दीव्यते परकामेन तन्नः कीर्तिकरं महत् ॥ २.९०.९ ॥
พระราชาถูกศัตรูเชิญให้มาเล่นสกา จึงระลึกถึงคำปฏิญาณของนักรบ และเล่นตามความปรารถนาของผู้อื่น ซึ่งนับเป็นเกียรติยศอันยิ่งใหญ่สำหรับพวกเรา
2.90.10
एवमस्मिन्कृतं विद्यां यदि नाहं धनञ्जय ।
दीप्तेऽग्नौ सहितौ बाहू निर्दहेयं बलादिव ॥ २.९०.१० ॥
ธนัญชัยเอ๋ย หากข้าพเจ้าไม่สามารถทำให้สำเร็จตามที่กล่าวไว้นี้ได้ ขอให้แขนทั้งสองของข้าพเจ้าถูกเผาในกองไฟที่ลุกโชน ราวกับถูกบังคับ
2.90.11
तथा तान्दुः खितान्दृष्ट्वा पाण्डवान्धृतराष्ट्रजः ।
कृष्यमाणां च पाञ्चालीं विकर्ण इदमब्रवीत् ॥ २.९०.११ ॥
เมื่อเห็นปาณฑพทั้งหลายได้รับความทุกข์เช่นนั้น และเห็นนางปาญจาลีถูกลากไป วิกรรณะ โอรสของธฤตราษฎร์ จึงกล่าววาจานี้
2.90.12
याज्ञसेन्या यदुक्तं तद्वाक्यं विब्रूत पार्थिवाः ।
अविवेकेन वाक्यस्य नरकः सद्य एव नः ॥ २.९०.१२ ॥
ข้าแต่เจ้าแผ่นดินทั้งหลาย จงตอบคำที่ยาชเสนีได้กล่าวไว้ การพูดโดยขาดปัญญาพิจารณา พวกเราจะตกนรกในทันที
2.90.13
भीष्मश्च धृतराष्ट्रश्च कुरुवृद्धतमावुभौ ।
समेत्य नाहतुः किञ्चिद्विदुरश्च महामतिः ॥ २.९०.१३ ॥
ภีษมะและธฤตราษฎร์ ผู้เฒ่าที่สุดสองท่านของเการพ เมื่อประชุมกันแล้วก็มิได้กล่าวสิ่งใด แม้วิทุระผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ก็มิได้กล่าว
2.90.14
भारद्वाजश्च सर्वेषामाचार्यः कृप एव च ।
कुत एतावपि प्रश्नं नाहतुर्द्विजसत्तमौ ॥ २.९०.१४ ॥
โทรณะ โอรสของภารทวาชะ และเป็นอาจารย์ของทุกคน และกฤปก็เช่นกัน เหตุใดสองท่านผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์นี้จึงมิได้ตอบคำถาม
2.90.15
ये त्वन्ये पृथिवीपालाः समेताः सर्वतोदिशम् ।
कामक्रोधौ समुत्सृज्य ते ब्रुवन्तु यथामति ॥ २.९०.१५ ॥
ส่วนเจ้าแผ่นดินองค์อื่นๆ ที่มาประชุมจากทุกทิศ ขอจงละความปรารถนาและความโกรธ แล้วกล่าวตามปัญญาของตนเถิด
2.90.16
यदितं द्रौपदी वाक्यमुक्तवत्यसकृच्छुभा ।
विमृश्य कस्य कः पक्षः पार्थिवा वदतोत्तरम् ॥ २.९०.१६ ॥
หากเทราปทีผู้เป็นมงคลได้กล่าวถ้อยคำนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีก ข้าแต่เจ้าแผ่นดินทั้งหลาย ขอจงพิจารณาดูว่าฝ่ายใดถูกฝ่ายใด แล้วตอบมาเถิด
2.90.17
एवं स बहुशः सर्वानुक्तवांस्तान्सभासदः ।
न च ते पृथिवीपालास्तमूचुः साध्वसाधु वा ॥ २.९०.१७ ॥
เขาได้กล่าวกับบรรดาสมาชิกในที่ประชุมและเจ้าแผ่นดินเหล่านั้นซ้ำแล้วซ้ำอีกเช่นนี้ แต่เจ้าแผ่นดินเหล่านั้นมิได้กล่าวกับเขาว่าถูกหรือผิดเลย
2.90.18
उक्त्वाऽसकृत्तथा सर्वान्विकर्णः पृथिवीपतीन् ।
पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य निःश्वसन्निदमब्रवीत् ॥ २.९०.१८ ॥
วิกรรณะกล่าวกับเจ้าแผ่นดินทั้งหลายซ้ำแล้วซ้ำอีกเช่นนั้น แล้วบีบมือต่อมือ ถอนใจยาว และกล่าววาจานี้
2.90.19
विब्रूत पृथिवीपाला वाक्यं मा वा कथञ्चनि ।
मन्ये न्याय्यं यदत्राहं तद्वि वक्ष्यामि कौरवाः ॥ २.९०.१९ ॥
ข้าแต่เจ้าแผ่นดินทั้งหลาย จะกล่าวหรือไม่กล่าวอย่างไรก็ตาม ข้าพเจ้าเห็นว่าสิ่งใดเป็นธรรม ข้าพเจ้าจะกล่าวสิ่งนั้น ข้าแต่เการพทั้งหลาย
2.90.20
चत्वार्याहुर्नश्रेष्ठा व्यसनानि महीक्षिताम् ।
मृगयां पानमक्षांश्च ग्राम्ये चैवातिरक्तताम् ॥ २.९०.२० ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ เขากล่าวว่าผู้ปกครองแผ่นดินมีความชั่วร้ายสี่ประการ คือการล่าสัตว์ การดื่มสุรา การเล่นสกา และความหลงใหลในสตรีอย่างเกินควร
2.90.21
एतेषु हि नरः सक्तो धर्ममुत्सृज्य वर्तते ।
यथाऽयुक्तेन च कृतां क्रियां लोको न मन्यते ॥ २.९०.२१ ॥
คนที่ยึดติดอยู่กับสิ่งเหล่านี้ย่อมละธรรมและดำเนินชีวิตไปอย่างนั้น เหมือนที่ผู้คนไม่ยอมรับการกระทำที่ทำโดยผู้ไม่คู่ควร โลกก็ไม่ยอมรับการกระทำของเขาเช่นกัน
2.90.22
तथेयं पाण्डुपुत्रेण व्यसने वर्तता भृशम् ।
समाहूतेन कितवैरास्थितो द्रौपदीपणः ॥ २.९०.२२ ॥
ทำนองเดียวกัน นางเทราปทีนี้ถูกบุตรของปาณฑุผู้หมกมุ่นอยู่กับความฉิบหายอย่างยิ่ง นำมาเป็นเดิมพันเมื่อถูกพวกนักพนันเรียกร้อง
2.90.23
साधारणी च सर्वेषां पाण्डवानामनिन्दिता ।
जितेन पूर्वं चानेन पाण्डवेन कृतः पणः ॥ २.९०.२३ ॥
และนางผู้ไร้ที่ตินี้เป็นของร่วมกันของปาณฑพทั้งหมด ก่อนหน้านี้ ปาณฑพผู้นี้เองเมื่อพ่ายแพ้แล้วก็นำนางมาเป็นเดิมพัน
2.90.24
इयं च कीर्तिता कृष्णा सौबलेन पणार्थिना ।
एतत्सर्वं विचार्याहं मन्ये न विजितामिमाम् ॥ २.९०.२४ ॥
กฤษณาผู้นี้ก็ถูกเอ่ยถึงโดยเสาพละผู้ปรารถนาเดิมพันเช่นกัน เมื่อพิจารณาทั้งหมดนี้แล้ว ข้าเห็นว่านางยังมิได้ถูกชนะ
2.90.25
एतच्छ्रुत्वा महान्नादः सभ्यानामुदतिष्ठत ।
विकर्णं शंसमानानां सौबलं चापि निन्दताम् ॥ २.९०.२५ ॥
เมื่อได้ยินดังนั้น เสียงอื้ออึงใหญ่ก็ดังขึ้นในหมู่สภาชน บางพวกสรรเสริญวิกรรณ ขณะที่บางพวกติเตียนเสาพละ (ศกุนิ)
2.90.26
तस्मिन्नुपरते शब्दे राधेयः क्रोधमूर्छितः ।
प्रगृह्य रुचिरं बाहुमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९०.२६ ॥
เมื่อเสียงนั้นสงบลง กรรณะบุตรของราธา ถูกความโกรธครอบงำ ยกแขนงามขึ้นแล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.90.27
दृश्यन्ते वै विकर्णेह वैकृतानि बहून्यपि ।
तज्जातस्तद्विनाशाय यथाऽग्निररणिप्रजः ॥ २.९०.२७ ॥
วิกรรณ เห็นชัดว่ามีลางร้ายมากมายปรากฏอยู่ที่นี่ เหมือนไฟที่เกิดจากไม้ชักไฟย่อมทำลายไม้ชักไฟนั้นเอง ผู้นี้ก็เกิดมาเพื่อทำลายตนเองฉันนั้น
2.90.28
एते न किञ्चिदप्याहुश्चोदिता ह्यपि कृष्णया ।
धर्मेण विजितामेतां मन्यन्ते द्रपदात्मजाम् ॥ २.९०.२८ ॥
คนเหล่านี้ไม่กล่าวอะไรเลย แม้กฤษณาจะเร่งเร้าแล้วก็ตาม พวกเขายังถือว่าธิดาของทรุปทะผู้นี้ถูกชนะด้วยธรรม
2.90.29
त्वं तु केवलबाल्येन धार्तराष्ट्र विदीर्यसे ।
यद्ब्रवीषि सभाम्ध्ये बालः स्थविरभाषितम् ॥ २.९०.२९ ॥
ท่านผู้เป็นบุตรของธฤตราษฎร์ กำลังถูกแผดเผาเพียงเพราะความเด็กเท่านั้น ท่านพูดในท่ามกลางสภาเหมือนเด็กกล่าวถ้อยคำของผู้ใหญ่
2.90.30
न च धर्म यथावत्त्वं कृष्णां च जितेति सुमन्दधीः ।
यद्ब्रवीषि जितां कृष्णां न जितेति सुमन्दधीः ॥ २.९०.३० ॥
ท่านไม่รู้ธรรมตามที่ควรเป็น และไม่เข้าใจว่ากฤษณาถูกชนะแล้ว ผู้มีปัญญาทรามเอ๋ย ท่านกล่าวว่ากฤษณาถูกชนะ แต่นางยังมิได้ถูกชนะ ผู้มีปัญญาทรามเอ๋ย
2.90.31
कथं ह्यविजितां कृष्णां मन्यसे धृतराष्ट्रज ।
यदा सभायां सर्वस्वं न्यस्तवान्पाण्डवाग्रजः ॥ २.९०.३१ ॥
บุตรของธฤตราษฎร์ ท่านจะถือว่ากฤษณายังมิได้ถูกชนะได้อย่างไร เมื่อเจ้าชายใหญ่ของปาณฑพนำทรัพย์สินทั้งหมดของตนมาเป็นเดิมพันในสภา
2.90.32
अभ्यन्तर च सर्वस्वे द्रौपदी भरतर्षभ ।
एवं धर्मजितां कृष्णां मन्यसे न जितां कथम् ॥ २.९०.३२ ॥
ท่านผู้เป็นยอดแห่งภรตะ เทราปทีก็ถูกรวมอยู่ในทรัพย์สินทั้งหมดที่นำมาเป็นเดิมพัน แล้วท่านจะถือว่ากฤษณาผู้ถูกชนะด้วยธรรมยังมิได้ถูกชนะได้อย่างไร
2.90.33
कीर्तिता द्रौपदी वाचा अनुज्ञाता च पाण्डवैः ।
भवत्यविजिता केन हेतुनैषा मता तव ॥ २.९०.३३ ॥
ปาณฑพเอ่ยถึงเทราปที และอนุญาตให้นางถูกนำมาเป็นเดิมพัน แล้วเหตุผลใดที่ทำให้ท่านเห็นว่านางยังมิได้ถูกชนะ
2.90.34
मन्यसे वा सभामेतामानीतामेकवाससम् ।
अधर्मेणेति तत्रापि शृणु मे वाक्यमुत्तमम् ॥ २.९०.३४ ॥
หรือท่านเห็นว่าการนำนางเข้ามาในสภาทั้งที่นุ่งผ้าผืนเดียวนั้นเป็นอธรรม จงฟังถ้อยคำอันประเสริฐของข้าในเรื่องนั้นด้วยเถิด
2.90.35
एको भर्ता स्त्रिया देवैर्विहितः कुरुनन्दन ।
इयं त्वनेकवशगा बन्धकीति विनिश्चिता ॥ २.९०.३५ ॥
ท่านผู้เป็นความยินดีของกุรุ เทพเจ้าได้กำหนดให้สตรีมีสามีเพียงคนเดียว แต่นางกลับถูกตัดสินว่าเป็นหญิงโสเภณี ที่ตกอยู่ใต้อำนาจของชายหลายคน
2.90.36
अस्याः सभामानयनं न चित्रमिति मे मतिः ।
एकाम्बरधरत्वं वाऽप्यथवाऽपि विवस्त्रता ॥ २.९०.३६ ॥
ในความเห็นของข้า การนำนางเข้ามาในสภาไม่ใช่เรื่องแปลก และการที่นางนุ่งผ้าผืนเดียวหรือแม้แต่ถูกเปลือยกาย ก็ไม่ใช่เรื่องแปลกเช่นกัน
2.90.37
यच्चैषां द्रविणं किञ्चिद्य चैषा ये च पाण्डवाः ।
सौबलेनेह तत्सर्वं धर्मेण विजितं वसु ॥ २.९०.३७ ॥
ทรัพย์สินใดก็ตามที่พวกเขามี รวมทั้งเทราปทีนี้และปาณฑพที่อยู่ที่นี่ ทั้งหมดนั้นได้ถูกบุตรของเสาพละชนะมาโดยกฎแห่งการพนัน
2.90.38
दुःशासन सुबालोऽयं विकर्णः प्राज्ञवादिकः ।
पाण्डवानां च वासांसि द्रौपद्याश्चाप्युपाहर ॥ २.९०.३८ ॥
ทุศศาสนะ นี่คือวิกรรณ บุตรของสุพาละ ผู้พูดจาเหมือนคนมีปัญญา จงนำผ้าของปาณฑพและของเทราปทีไปเสียเถิด
2.90.39
तच्छ्रुत्वा पाण्डवाः सर्वे स्वानि वासांसि भारत ।
अवकीर्योत्तरीयाणि सभायां समुपाविशन् ॥ २.९०.३९ ॥
เมื่อได้ยินดังนั้น ท่านผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ปาณฑพทั้งหมดก็ถอดผ้าคลุมบนของตนออก แล้วนั่งลงในท่ามกลางสภา
2.90.40
ततो दुःशासनो राजन्द्रौपद्या वसनं बलात् ।
सभामध्ये सभाक्षिप्य व्यपाक्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ २.९०.४० ॥
ดังนั้น ข้าแต่พระราชา ทุศศาสนะจึงใช้กำลังฉุดผ้าของเทราปที ลากนางออกมายังกลางสภาต่อหน้าที่ประชุม แล้วเริ่มดึงผ้าของนางออก
2.90.41
आकृष्यमाणे वसने विललाप सुदुःखिता ।
ज्ञातं मया वसिष्ठेन पुरा गीतं महात्मना ॥ २.९०.४१ ॥
ขณะที่ผ้านุ่งกำลังถูกฉุดกระชาก นางคร่ำครวญด้วยความทุกข์ระทมยิ่งว่า ข้าพเจ้ารู้แล้วว่าพระวสิษฐผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ขับร้องไว้เมื่อนานมาแล้ว
2.90.42
महत्यापदि सम्प्राप्ते स्मर्तव्यो भगवान्हरिः ।
इति निश्चित्य मनसा शरणागतवत्सलम्।
आकृष्यमाणे वसने द्रौपदी कृष्णमस्तरत् ॥ २.९०.४२ ॥
นางตั้งใจในใจว่า ในยามที่เกิดภัยใหญ่หลวง ต้องระลึกถึงพระหริผู้ทรงพระภาค แล้วขณะที่ผ้าถูกดึงออกไป เทราปทีจึงวิงวอนต่อพระกฤษณะ ผู้โปรดปรานผู้ที่มาขอพึ่งพิง
2.90.43
शङ्खचक्रगदापाणे द्वारकानिलयाच्युत ।
गोविन्द पुण्डरीकाक्ष रक्ष मां शरणागताम् ॥ २.९०.४३ ॥
โอ้ พระองค์ผู้ถือสังข์ จักร และคทา ผู้ประทับในทวารกา ผู้ไม่มีวันเสื่อมคลาย โอ้โควินท์ ผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว ขอทรงคุ้มครองข้าพระองค์ ผู้มาขอพึ่งพระองค์
2.90.44
हा कृष्ण द्वारकावासिन्क्वासि यादवन्दन ।
इमामवस्थां सम्प्राप्तामनाथां किमुपेक्षसे ॥ २.९०.४४ ॥
อา พระกฤษณะ ผู้ประทับในทวารกา ผู้เป็นที่รักของวงศ์ยาทพ พระองค์อยู่ที่ไหน ไฉนจึงทรงละเลยข้าพระองค์ ผู้ตกอยู่ในสภาพเช่นนี้โดยไร้ผู้คุ้มครอง
2.90.45
गोविन्द द्वारकावासिन्कृष्ण गोपीजनप्रिय ।
कौरवैः परिभूतां मां किं न जानासि केशव ॥ २.९०.४५ ॥
โอ้โควินท์ ผู้ประทับในทวารกา พระกฤษณะ ผู้เป็นที่รักของหญิงเลี้ยงโค พระองค์ไม่ทรงรู้จักข้าพระองค์ ผู้ถูกเการพย่ำยีหรือ โอ้พระเกศวะ
2.90.46
हे नाथ हे रमानाथ व्रजनाथार्तिनाशन ।
कौरवार्णवमग्नां मामुद्धरस्व जनार्दन ॥ २.९०.४६ ॥
โอ้เจ้าผู้เป็นที่พึ่ง โอ้เจ้าแห่งลักษมี ผู้ขจัดความทุกข์ของเจ้าแห่งวรช โอ้ชนารทนะ ขอทรงยกข้าพระองค์ขึ้น ผู้จมอยู่ในมหาสมุทรแห่งเการพ
2.90.47
कृष्णकृष्ण महायोगिन्विश्वात्मन्विश्वभावन ।
प्रपन्नां पाहि गोविन्द कुरुमध्येऽवसीदतीम् ॥ २.९०.४७ ॥
โอ้กฤษณะ กฤษณะ ผู้ยิ่งด้วยโยคะ พระวิญญาณแห่งจักรวาล ผู้ค้ำจุนจักรวาล ขอทรงคุ้มครองข้าพระองค์ ผู้มาขอพึ่งพระองค์และกำลังจมอยู่กลางหมู่เการพ โอ้โควินท์
2.90.48
इत्यनुस्मृत्य कृष्णं सा हरिं त्रिभुवनेश्वरम् ।
प्रारुदद्दुःखिता राजन्मुखमाच्छाद्य भामिनी ॥ २.९०.४८ ॥
เมื่อระลึกถึงพระกฤษณะเช่นนี้ พระหริผู้เป็นเจ้าแห่งสามโลก นางผู้มีความเศร้าโศก โอ้พระราชา ได้ปิดหน้าแล้วร้องไห้ออกมา
2.90.49
तस्य प्रसाद्द्रौपद्याः कृष्यमाणेऽम्बरे तदा ।
तद्रूपमपरे वस्त्रं प्रादुरासीदनेकशः ॥ २.९०.४९ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ขณะที่ผ้าของเทราปทีถูกดึงกระชาก ผ้าอื่นที่มีลักษณะเดียวกันก็ปรากฏขึ้นนับไม่ถ้วน
2.90.50
नानारागविरागाणि वसनान्यथ वै प्रभो ।
प्रादुर्भवन्ति शतशो धर्मस्य परिपालनात् ॥ २.९०.५० ॥
แล้ว โอ้ท่านผู้เป็นใหญ่ ผ้านานาสีและหลากสีนับร้อยก็ปรากฏขึ้น เพราะการคุ้มครองธรรม
2.90.51
ततो हलहलाशब्दस्तत्रासीद्घोरदर्शनः ।
तदद्भुततमं लोके वीक्ष्य सर्वे महीभृतः ॥ २.९०.५१ ॥
ครั้นนั้น เสียงอื้ออึงอันน่าสะพรึงก็ดังขึ้นที่นั่น และกษัตริย์ทั้งปวงเห็นเหตุการณ์อัศจรรย์ยิ่งนั้นในโลก
2.90.52
शशंसुर्द्रौपदीं तत्र कुत्सन्तो धृतराष्ट्रजम् ।
धिग्धिगित्यशिवां वाचमुत्सृजन्कौरवान्प्रति ॥ २.९०.५२ ॥
ทั้งหมดจึงสรรเสริญเทราปที และตำหนิบุตรของธฤตราษฎร์ พลางเปล่งถ้อยคำอัปมงคลประนามเการพว่า น่าอดสู น่าอดสู
2.90.53
यदा तु वाससां राशिः सभामध्ये समाचितः ।
तदा दुःशासनः श्रान्तो व्रीडितः समुपाविशत् ॥ २.९०.५३ ॥
เมื่อกองผ้าสูงขึ้นกลางท้องพระโรง ทุศศาสนะก็อ่อนแรงและอับอาย จึงนั่งลง
2.90.54
शशाप तत्र भीमस्तु राजमध्ये बृहत्स्वनः ।
क्रोधाद्विस्फुरमाणौष्ठो विनिष्पिष्य करे करम् ॥ २.९०.५४ ॥
ภีมะจึงกล่าวคำปฏิญาณด้วยเสียงอันดังกึกก้องท่ามกลางกษัตริย์ทั้งหลาย ริมฝีปากสั่นด้วยความโกรธ พลางบีบมือข้างหนึ่งกับอีกข้างหนึ่งแน่น
2.90.55
इदं मे वाक्यमादध्वं क्षत्रिया लोकवासिनः ।
नोक्तपूर्वं नरैरन्यैर्न चान्यो यद्वदिष्यति ॥ २.९०.५५ ॥
นักรบผู้อาศัยในโลกเอ๋ย จงฟังถ้อยคำนี้ของข้าพเจ้า สิ่งที่มนุษย์อื่นไม่เคยกล่าวมาก่อน และผู้อื่นจะไม่กล่าวอีก ข้าพเจ้ากล่าวแล้ว
2.90.56
यद्येतदेवमुक्त्वाऽहं न कुर्यां पृथिवीश्वराः ।
पितामहानां पूर्वेषां नाहं गतिमवाप्नुयाम् ॥ २.९०.५६ ॥
เจ้าแห่งแผ่นดินทั้งหลาย หากข้าพเจ้ากล่าวดังนี้แล้วไม่กระทำ ข้าพเจ้าจะไม่บรรลุทางไปของบรรพบุรุษผู้เป็นปู่ของข้าพเจ้าในกาลก่อน
2.90.57
अस्य पापस्य दुर्बुद्धेर्भारतापसदस्य च ।
न पिबेयं बलाद्वक्षो भित्त्वा चेद्रुधिरं युधि ॥ २.९०.५७ ॥
หากข้าพเจ้าไม่ดื่มโลหิตของผู้ชั่วร้ายจิตใจทราม ผู้เป็นมลทินแห่งวงศ์ภรตะนี้ด้วยกำลัง โดยฉีกอกของเขาในการรบ...
2.90.58
तस्य ते तद्वचः श्रुत्वा रौद्रं लोमप्रहर्षणम् ।
प्रचक्रुर्बहुलां पूजां कुसन्तो धृतराष्ट्रजम् ॥ २.९०.५८ ॥
ทั้งหมดได้ฟังถ้อยคำอันน่าสะพรึงกลัวและชูขนลุกของเขา แล้วก็สรรเสริญบุตรของธฤตราษฎร์อย่างกึกก้อง
2.90.59
न विब्रुवन्ति कौरव्याः प्रश्नमेतमिति स्म ह ।
सुजनः क्रोशति स्मात्र धृतराष्ट्रं विगर्हयन् ॥ २.९०.५९ ॥
เการพทั้งหลายมิได้ตอบคำถามนี้ ณ ที่นั้น คนดีร้องประณามธฤตราษฎร์อย่างเจ็บแค้น
2.90.60
ततो बाहू समुक्षिप्य निवार्य च सभासदः ।
विदुरः सर्वधर्मज्ञ इदं वचनमब्रवीत्। ॥ २.९०.६० ॥
ครั้นนั้น วิทุระผู้รู้แจ้งธรรมทั้งปวง ยกแขนขึ้น ห้ามที่ประชุมไว้ แล้วกล่าวถ้อยคำนี้
2.90.61
द्रौपदी प्रश्नमुक्त्वैवं रोरवीति त्वनाथवत् ।
न च विब्रूत तं प्रश्नं सभ्या धर्मोऽत्र पीड्यते ॥ २.९०.६१ ॥
เทราปทีถามคำถามนี้แล้วก็ร่ำไห้เหมือนผู้ไร้ที่พึ่ง สภาชนทั้งหลาย หากคำถามนั้นไม่ได้รับคำตอบ ธรรมย่อมถูกทำร้ายที่นี่
2.90.62
सभां प्रपद्यते प्रश्नः प्रज्वलन्निव हव्यवाद् ।
तं वै सत्येन धर्मेण सभ्याः प्रशमयन्त्युत ॥ २.९०.६२ ॥
คำถามนี้มาถึงที่ประชุมดุจกองไฟบูชาที่กำลังลุกโชน ขอให้สภาชนทั้งหลายดับมันด้วยความจริงและธรรม
2.90.63
धर्म्यं प्रश्नमतो ब्रूयादार्यः सत्येन मानवः ।
विब्रूयुस्तत्र तं प्रश्नं कामक्रोधबलातिगाः ॥ २.९०.६३ ॥
เพราะฉะนั้น ผู้มีตระกูลสูงควรตอบคำถามอันชอบธรรมด้วยความจริง และผู้ที่พ้นจากอำนาจของกามและโทสะควรตอบคำถามนั้นที่นี่
2.90.64
विकर्णेन यथाप्रज्ञमुक्तः प्रश्नो नराधिपाः ।
भवन्तोऽपि हि तं प्रश्नं विब्रुवन्तु यथामति ॥ २.९०.६४ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ วิกรรณได้ตั้งคำถามนี้ตามปัญญาของตน ท่านทั้งหลายก็ควรตอบคำถามนั้นตามความเข้าใจของตนเช่นกัน
2.90.65
यो हि प्रश्नं न विब्रूयाद्धर्मदर्शी सभां गतः ।
अनृते या फलावाप्तिस्तस्याः सोऽर्धं समश्नुते ॥ २.९०.६५ ॥
ผู้ใดเป็นผู้เห็นธรรม เข้ามาในสภาแล้วแต่ไม่ตอบคำถาม ผู้นั้นย่อมได้รับครึ่งหนึ่งของผลที่เกิดจากการกล่าวเท็จ
2.90.66
यः पुनर्वितथं ब्रूयाद्धर्मदशीं सभां गतः ।
अनृतस्य फलं कृत्स्नं स प्राप्नोतीति निश्चयः ॥ २.९०.६६ ॥
ส่วนผู้ใดเป็นผู้เห็นธรรม เข้ามาในสภาแล้วกล่าวคำเท็จ ผู้นั้นย่อมได้รับผลของการกล่าวเท็จทั้งหมด นี่เป็นสิ่งที่แน่นอน
2.90.67
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादं मुनेराङ्गिरसस्य च ॥ २.९०.६७ ॥
ในที่นี้ก็มีผู้กล่าวอิติหาสโบราณนี้ไว้ คือบทสนทนาระหว่างพระประหลาทกับฤๅษีอังคิรส
2.90.68
प्रह्लादो नाम दैत्येन्द्रस्तस्य पुत्रो विरोचनः ।
कन्याहेतोराङ्गिरसं सुधन्वानमुपाद्रवत् ॥ २.९०.६८ ॥
มีท้าวประหลาทผู้เป็นจอมทไวตะ โอรสของท้าวประหลาทคือวิโรจนะ ได้เข้าโจมตีสุธันวันผู้เป็นอังคิรส เพราะเหตุของหญิงสาวคนหนึ่ง
2.90.69
अहं ज्यायानहं ज्यायानिति कन्येप्सया तदा ।
तयोर्देवनमत्रासीत्प्राणयोरिति नः श्रुतम् ॥ २.९०.६९ ॥
'ข้าเป็นผู้อาวุโสกว่า ข้าเป็นผู้อาวุโสกว่า' ด้วยความปรารถนาในหญิงสาวนั้น ทั้งสองจึงได้เดิมพันด้วยชีวิตของตนกันในตอนนั้น ดังที่เราได้ฟังมา
2.90.70
तयोः प्रश्नविवादोऽभूत्प्रह्लादं तावपृच्छताम् ।
ज्यायान्क आवयोरेकः प्रश्नं प्रब्रूहि मा मृषा ॥ २.९०.७० ॥
ระหว่างทั้งสองเกิดการโต้เถียงในปัญหาข้อหนึ่ง จึงทูลถามพระประหลาทว่า ในพวกเราสองคน ใครเป็นผู้อาวุโสกว่า จงบอกคำตอบแก่ปัญหานี้ อย่ากล่าวเท็จเลย
2.90.71
स वै विवदनाद्भीतः सुधन्वानं विलोकयन् ।
तं सुधन्वाब्रवीत्क्रुद्धो ब्रह्मदम्ड इव ज्वलन् ॥ २.९०.७१ ॥
พระประหลาทเกรงการโต้เถียงนั้น จึงเหลือบมองสุธันวัน ฝ่ายสุธันวันผู้โกรธจัดและลุกโพลงดั่งทัณฑ์แห่งพรหม จึงกล่าวกับพระประหลาท
2.90.72
यदि वै वक्ष्यसि मृषा प्रह्लादाथ न वक्ष्यसि ।
शतघा ते शिरो वज्री वज्रेण प्रहरिष्यति ॥ २.९०.७२ ॥
หากท่านจะกล่าวเท็จ ประหลาท หรือหากท่านไม่กล่าวเลย พระผู้ทรงสายฟ้าจะใช้สายฟ้าฟาดศีรษะของท่านให้แตกเป็นร้อยชิ้น
2.90.73
सुधन्वना तथोक्तः सन्व्यथितोऽश्वत्थपर्णवत् ।
जगाम कश्यपं दैत्यः परिप्रष्टुं महौजसम् ॥ २.९०.७३ ॥
เมื่อถูกสุธันวันกล่าวเช่นนั้น ไดตยะผู้สั่นดุจใบอัศวัตถ์ จึงไปหากัศยปผู้ทรงพลังมหาศาลเพื่อขอถามคำถาม
2.90.74
त्वं वै धर्मस्य विज्ञाता दैवस्येहासुरस्य च ।
ब्राह्मणस्य महाभाग धर्मकृच्छ्रमिदं शृणु ॥ २.९०.७४ ॥
ท่านรู้ธรรมอย่างแท้จริง ทั้งธรรมของเทวดาและของอสูรในที่นี้ ข้าแต่พราหมณ์ผู้โชคดียิ่ง โปรดฟังปัญหาธรรมที่ยากลำบากนี้
2.90.75
यो वै प्रश्नं न विब्रूयाद्वितथं चैव निर्दिशेत् ।
के वै तस्य परे लोकास्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ २.९०.७५ ॥
ผู้ใดไม่ตอบคำถาม หรือชี้ไปในสิ่งที่เป็นเท็จ เขาจะไปสู่โลกใดได้อีก ขอท่านบอกข้าเรื่องนี้ ในเมื่อข้าถามอยู่
2.90.76
जानन्नविब्रुवन्प्रश्नान्कामात्क्रोधाद्भयात्तथा ।
सहस्रं वारुणान्पाशानात्मनि प्रतिमुञ्चति ॥ २.९०.७६ ॥
ผู้ที่รู้คำตอบแต่ไม่กล่าว เพราะกามา โทสะ หรือความกลัว ย่อมผูกบ่วงของวรุณนับพันไว้กับตนเอง
2.90.77
साक्षी वा विब्रुवन्साक्ष्यं गोकर्णशिथिलश्वरन् ।
सहस्रं वारुणान्पाशानात्मनि प्रतिमुञ्जति ॥ २.९०.७७ ॥
พยานที่ให้การเท็จด้วยใจที่ฟุ้งซ่านและพล่านดุจหูวัว ก็ย่อมผูกบ่วงของวรุณนับพันไว้กับตนเองเช่นกัน
2.90.78
तस्य संवत्सरे पूर्णे पाश एकः प्रमुच्यते ।
तस्मात्सत्यं तु वक्तव्यं जानता सत्यमुञ्जसा ॥ २.९०.७८ ॥
เมื่อครบหนึ่งปีสำหรับเขา บ่วงหนึ่งเส้นจะถูกคลายออก เพราะฉะนั้น ผู้รู้ควรกล่าวความจริงอย่างตรงไปตรงมา
2.90.79
विद्धो धर्मो ह्यधर्मेण सभां यत्रोपपद्यते ।
न चास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासदः ॥ २.९०.७९ ॥
เมื่อธรรมถูกอธรรมทำร้ายแล้วเข้ามาในสภา และสภาชนที่ถูกทำร้ายนั้นไม่ดึงลูกศรของธรรมนั้นออก
2.90.80
अर्धं हरति वै श्रेष्ठः पादो भवति कर्तृषु ।
पादश्चैव सभासत्सु ये न निन्दन्ति निन्दितम् ॥ २.९०.८० ॥
ผู้ประเสริฐย่อมรับไปครึ่งหนึ่ง ในหมู่ผู้กระทำย่อมมีหนึ่งส่วนสี่ และในหมู่สภาชนผู้ไม่ตำหนิสิ่งที่ควรถูกตำหนิ ก็มีหนึ่งส่วนสี่
2.90.81
अनेना भवति श्रेष्ठो मुच्यन्ते च सभासदः ।
एनो गच्छति कर्तारं निन्दार्हो यत्र निन्द्यते ॥ २.९०.८१ ॥
ผู้ประเสริฐย่อมปราศจากโทษด้วยสิ่งนี้ และบรรดาสมาชิกแห่งที่ประชุมก็หลุดพ้น ที่ใดผู้ควรถูกติเตียนถูกติเตียน โทษย่อมตกอยู่กับผู้กระทำ
2.90.82
वितथं तु वदेयुर्ये धर्मं प्रह्लाद पृच्छते ।
इष्टापूर्तं च ते घ्न्ति सप्तसप्त परावरान् ॥ २.९०.८२ ॥
ประหลาทะ ผู้ที่กล่าวเท็จเมื่อถูกถามถึงธรรม ย่อมทำลายผลบุญแห่งยัญและทาน และทำลายบรรพบุรุษและทายาทเบื้องบนเบื้องล่างถึงเจ็ดคูณเจ็ดชั่วคน
2.90.83
हृतस्वस्य हि यद्दुःखं हतपुत्रस्य चैव यत् ।
ऋणिनः प्रति यच्चैव स्वार्थाद्धष्टस्य चैव यत् ॥ २.९०.८३ ॥
ความทุกข์ของผู้ที่ทรัพย์สมบัติถูกแย่งไป และความทุกข์ของผู้ที่บุตรถูกฆ่า ความทุกข์เกี่ยวกับลูกหนี้ และความทุกข์เกี่ยวกับผู้ที่ถูกความเห็นแก่ตัวทำให้กล้าหาญผิดปกติ
2.90.84
स्त्रियाः पत्या विहीनाया राज्ञा ग्रस्तस्य चैव यत् ।
अपुत्रायाश्च यद्दुःखं व्याघ्राघ्रातस्य चैव यत् ॥ २.९०.८४ ॥
ความทุกข์ของสตรีที่สูญเสียสามี และความทุกข์ของผู้ที่ถูกพระราชาจับกุม ความทุกข์ของสตรีที่ไม่มีบุตร และความทุกข์ของผู้ที่ถูกเสือกัด
2.90.85
अध्यूढायाश्च यद्दुःखं व्याघ्राघ्रातस्य चैव यत् ।
एतानि वै समान्याहुर्दुःखानि त्रिदिवेश्वराः ॥ २.९०.८५ ॥
ความทุกข์ของสตรีที่ถูกผู้อื่นชิงไป และความทุกข์ของผู้ที่ถูกเสือกัด ทุกข์เหล่านี้ เหล่าเจ้าแห่งสวรรค์ทั้งสามชั้นกล่าวว่าเสมอกัน
2.90.86
तानि सर्वाणि दुःखानि प्राप्नोति वितथं ब्रुवन् ।
समक्षदर्शनात्साक्षी श्रवणाच्चेति धारणात् ॥ २.९०.८६ ॥
ผู้ที่กล่าวเท็จย่อมได้รับความทุกข์ทั้งหมดนั้น พยานคือผู้ที่เห็นต่อหน้าต่อตา หรือได้ยินมา หรือจำไว้ได้
2.90.87
तस्मात्सत्यं ब्रुवत्साक्षी धर्मार्थाभ्यां न हीयते ।
कश्यपस्य वचः श्रुत्वा प्रह्लादः पुत्रमब्रवीत् ॥ २.९०.८७ ॥
เพราะฉะนั้น พยานที่กล่าวความจริงย่อมไม่เสื่อมจากธรรมและจากทรัพย์ เมื่อได้ฟังถ้อยคำของกัศยปะแล้ว ประหลาทะจึงกล่าวกับบุตรของตน
2.90.88
श्रेयान्सुधन्वा त्वत्तो वै मत्तः श्रेयांस्तथाङ्गिराः ।
माता सुधन्वाऽयं प्राणानामीश्वरस्तव
विरोचन सुधन्वाऽयं प्राणानामीश्वरस्तव ॥ २.९०.८८ ॥
สุธันวันประเสริฐกว่าเจ้า และอังคิรัสประเสริฐกว่าข้า สุธันวันผู้นี้เป็นเจ้าแห่งลมปราณของเจ้า โอ วิโรจนะ สุธันวันผู้นี้เป็นเจ้าแห่งลมปราณของเจ้า
2.90.89
सुधन्वोवाच ।
पुत्रस्नेहं पिरत्यज्य यस्त्वं धर्मे व्यवस्थितः।
अनुजानामि ते पुत्रं जीवत्वेव शतं समाः ॥ २.९०.८९ ॥
สุธันวันกล่าวว่า เจ้าได้ละความรักต่อบุตรแล้วตั้งมั่นในธรรม ข้าอนุญาตให้บุตรของเจ้ามีชีวิตอยู่ร้อยปี
2.90.90
एवं वै परमं धर्मं श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
यथाप्रश्नं तु कृष्णाया मन्यध्वं तत्र किं परम् ॥ २.९०.९० ॥
เมื่อได้ฟังธรรมอันสูงสุดนี้แล้ว ขอให้บรรดาสมาชิกแห่งที่ประชุมทั้งหมดพิจารณาตามคำถามของกฤษณา ว่าในเรื่องนี้อะไรสูงกว่า
2.90.91
विदुरस्य वचः श्रुत्वा नोचुः किञ्चन पार्थिवाः ।
कर्णो दुःशासनं त्वाह कृष्णं दासीं गृहान्नय ॥ २.९०.९१ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของวิทุระ บรรดากษัตริย์ก็มิได้กล่าวสิ่งใด แต่กรรณะกล่าวกับทุศศาสนะว่า จงพากฤษณาผู้เป็นทาสีเข้าไปในเรือน
2.90.92
तां वेपमानां सव्रीडां प्रलपन्तीं स्म पाण्डवान् ।
दुःशासनः सभामध्ये विचकर्ष तपस्विनीम् ॥ २.९०.९२ ॥
นางสั่นสะท้าน อับอาย คร่ำครวญ และร้องเรียกเหล่าปาณฑพ ทุศศาสนะลากนางผู้มีตบะนั้นกลางที่ประชุม