ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.91.1
पुरस्तात्करणीयं मे न कृतं कार्यमुत्तरम् ।
विह्वलाऽस्मि कृताऽनेन कर्षता बलिना बलात् ॥ २.९१.१ ॥
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ଥିଲା ତାହା କରିନାହିଁ, ଏବେ କରିବାକୁ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିପାରୁନାହିଁ। ବଳବାନ୍ ଏହି ଲୋକ ବଳପୂର୍ବକ ଟାଣି ମୋତେ ବିହ୍ବଳ କରିଦେଇଛି।
2.91.2
अभिवादं करोम्येषां कुरूणां कुरुसंसदि ।
न मे स्यादपराधोऽयं तदिदं न कृतं मया
वैशम्पायन उवाच ॥ २.९१.२ ॥
କୁରୁମାନଙ୍କ ଏହି ସଭାରେ ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି। ଏହା ମୋର ଅପରାଧ ନ ହେଉ, କାରଣ ଏହା ମୁଁ କରିନାହିଁ।
2.91.3
सा तेन च समाधूता दुःखेन च तपस्विनी ।
पतिता विललापेदं सभायामतथोचिता ॥ २.९१.३ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଲାଇ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ତପସ୍ୱିନୀ ସେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ସଭାରେ ଏହିପରି ବିଳାପ କଲେ — ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତିର ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ।
2.91.4
स्वयंवरे यास्मि नृपैदृष्टा रङ्गे समागतैः ।
न दृष्टपूर्वा चान्यत्र साऽहमद्य सभां गता ॥ २.९१.४ ॥
ସ୍ୱୟଂବରରେ ରଙ୍ଗଭୂମିରେ ସମବେତ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦେଖାଯାଇଥିଲି; ପୂର୍ବେ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦେଖାଯାଇ ନ ଥିବା ମୁଁ ଆଜି ଏହି ସଭାକୁ ଆସିଛି।
2.91.5
यां न वायुर्न चादित्यो दृष्टवन्तौ पुरा गृहे ।
साऽहमद्य सभामध्ये दृष्टास्मि जनसंसदि ॥ २.९१.५ ॥
ଘରେ ପୂର୍ବରୁ ପବନ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଦେଖିନଥିଲେ, ମୁଁ ଆଜି ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ଜନସମାବେଶରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
2.91.6
यां न मृष्यन्ति वातेन स्पृश्यमानां गृहे पुरा ।
स्पृश्यमानां सहन्तेऽद्य पाण्डवास्तां दूरात्मना ॥ २.९१.६ ॥
ଘରେ ପୂର୍ବରୁ ପବନର ସ୍ପର୍ଶ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିପାରୁ ନଥିଲେ, ସେହି ମୋତେ ଆଜି ଦୁରାତ୍ମାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହୁଛନ୍ତି।
2.91.7
मृष्यन्ति कुरवश्चेमे मन्ये कालस्य पर्ययम् ।
स्नुषां दुहितरं चैव क्लिश्यमानामनर्हतीम् ॥ २.९१.७ ॥
ଏହି କୁରୁମାନେ ଏହା ସହୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହା କାଳର ପରିବର୍ତ୍ତନ। ପୁତ୍ରବଧୂ ଓ କନ୍ୟା ପରି, ଅଯୋଗ୍ୟା ମୋତେ ଏହିପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଉଛି।
2.91.8
किंन्वतः कृपणं भूयो यदहं स्त्री सती शुभा ।
सभामध्यं विगाहेऽद्य क्व नु धर्मो महीक्षिताम् ॥ २.९१.८ ॥
ଏଥିଠାରୁ ଅଧିକ କରୁଣାଜନକ କ'ଣ ହୋଇପାରେ? ପତିବ୍ରତା, ଶୁଭା ମୁଁ ଆଜି ସଭା ମଧ୍ୟକୁ ଆଣି ହେଉଛି। ରାଜାମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଆଜି କେଉଁଠି?
2.91.9
धर्म्यं स्त्रियं सभां पूर्वे न नयन्तीति नः श्रुतम् ।
स नष्टः कौरवेयेषु पूर्वो धर्मः सनातनः ॥ २.९१.९ ॥
ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ସଭାକୁ ଆଣନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ପ୍ରାଚୀନ ସନାତନ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
2.91.10
कथं हि भार्या पाण्डुनां पार्षतस्य स्वसा सती ।
वासुदेवस्य च सखी पार्थिवानां सभामियाम् ॥ २.९१.१० ॥
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ପାର୍ଷତ (ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ)ଙ୍କ ଭଉଣୀ, ସତୀ ଏବଂ ବାସୁଦେବ (କୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ସଖୀ ମୁଁ ରାଜାମାନଙ୍କ ଏହି ସଭାକୁ କେମିତି ଆଣି ହେଉଛି?
2.91.11
तामिमां धर्मराजस्य भार्यां सदृशवर्णजाम् ।
ब्रूत दासीमदासीं वा तत्करिष्यामि कौरवाः। ॥ २.९१.११ ॥
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏହି ପତ୍ନୀ, ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଜନ୍ମିତା, କୌରବମାନେ, କୁହ ସେ ଦାସୀ କି ଅଦାସୀ; ସେହି ଅନୁସାରେ ମୁଁ କରିବି।
2.91.12
अयं मां सुदृढं क्षुद्रः कौरवाणां यशोहरः ।
क्लिश्नाति नाहं तत्सोढुं क्षुद्रः कौरवाणां यशोहरः। ॥ २.९१.१२ ॥
ଏହି ନୀଚ, କୌରବମାନଙ୍କ ଯଶ ହରଣକାରୀ, ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋରତାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି; ମୁଁ ତାହା ସହିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହି ନୀଚ କୌରବମାନଙ୍କ ଯଶ ହରଣକାରୀ।
2.91.13
जितां वाऽप्यजितां वापि मन्यध्वं मां यथा नृपाः ।
तथा प्रत्युक्तमिच्छामि तत्करिष्यामि कौरवाः ॥ २.९१.१३ ॥
ହେ କୌରବଗଣ, ରାଜାମାନେ ମୋତେ ଜିତା କି ଅଜିତା ଭାବନ୍ତି, ସେପରି ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ସେଥିନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।
2.91.14
उक्तवानस्मि कल्याणि धर्मस्य परमा गतिः ।
लोके न शक्यते ज्ञातुमपि विज्ञैर्महात्मभिः ॥ २.९१.१४ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୁଁ କହିଛି ଯେ ଧର୍ମର ପରମ ଗତି ଜଗତରେ ଜ୍ଞାନୀ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜାଣି ହେଉନାହିଁ।
2.91.15
बलवांश्च यथा धर्मं लोके पश्यति पुरुषः ।
स धर्मो धर्मवेलायां भवत्यभिहतः परः ॥ २.९१.१५ ॥
ଜଗତରେ ବଳବାନ ମନୁଷ୍ୟ ଯେପରି ଧର୍ମକୁ ଦେଖେ, ସେହି ଧର୍ମ ଧର୍ମସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୁଏ।
2.91.16
न विवेक्तुं च ते प्रश्नमिमं शक्नोमि निश्चयात् ।
सूक्ष्मत्वाद्गहनत्वाच्च कार्यस्यास्य च गौरवात् ॥ २.९१.१६ ॥
ତୁମର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ନିଶ୍ଚୟ ସହ ବିବେଚନା କରିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହି ବିଷୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଗହନ ଓ ଗୁରୁତର।
2.91.17
नूनमन्तः कुलस्यास्य भविता न चिरादिव ।
तथा हि कुरवः सर्वे लोभमोहपरायणाः ॥ २.९१.१७ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କୁଳର ଅନ୍ତ ଅଧିକ ବିଳମ୍ବରେ ହେବ ନାହିଁ; କାରଣ ସମସ୍ତ କୌରବ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଲିପ୍ତ।
2.91.18
कुलेषु जाताः कल्याणि व्यसनैराहता भृशम् ।
धर्म्यान्मार्गान्न च्यवन्ते येषां नस्त्वं बधूः स्थिता ॥ २.९१.१८ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, କୁଳରେ ଜନ୍ମି ବହୁ ଦୁଃଖରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମପଥରୁ ଯେଉଁମାନେ ଖସନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ବଧୂ ହୋଇ ରହିଛ।
2.91.19
उपपन्नं च पाञ्चालि तवेदं वृत्तमीदृशम् ।
यत्कृच्छ्रमपि सम्प्राप्ता धर्ममेवान्ववेक्षसे ॥ २.९१.१९ ॥
ହେ ପାଞ୍ଚାଳୀ, ତୁମ ଏହି ଆଚରଣ ଏପରି ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ; କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ହିଁ ଦେଖୁଛ।
2.91.20
एते द्रोणादयश्चैव वृद्धा धर्मविदो जनाः ।
शून्यैः शरीरैस्तिष्ठन्ति गतासव इवानताः ॥ २.९१.२० ॥
ଦ୍ରୋଣ ପ୍ରଭୃତି ଏହି ବୃଦ୍ଧ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣହୀନଙ୍କ ପରି ନତମସ୍ତକ ହୋଇ ଶୂନ୍ୟ ଶରୀରରେ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି।
2.91.21
युधिष्ठिरस्तु प्रश्नोऽस्मिन्प्रमाणमिति मे मतिः ।
अजितां वा जितां वेति स्वयं व्याख्यातुमर्हति ॥ २.९१.२१ ॥
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହିଁ ପ୍ରମାଣ ବୋଲି ମୋର ମତ; 'ଜିତା ହୋଇନଥିଲା କି ଜିତା ହୋଇଥିଲା' ତାହା ସେ ନିଜେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।