มหาภารตะ · อัธยายะ 2.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.91.1
पुरस्तात्करणीयं मे न कृतं कार्यमुत्तरम् ।
विह्वलाऽस्मि कृताऽनेन कर्षता बलिना बलात् ॥ २.९१.१ ॥
สิ่งที่ข้าควรทำมาก่อน ข้าไม่ได้ทำ และสิ่งที่ต้องทำต่อจากนี้ ข้าก็ทำไม่ได้ ข้าสับสนยิ่งนัก ถูกผู้มีกำลังผู้นี้ลากมาด้วยพละกำลัง
2.91.2
अभिवादं करोम्येषां कुरूणां कुरुसंसदि ।
न मे स्यादपराधोऽयं तदिदं न कृतं मया
वैशम्पायन उवाच ॥ २.९१.२ ॥
ข้าขอกราบไหว้เหล่ากุรุทั้งหลายนี้ในที่ประชุมของชาวกุรุ ขออย่าให้นี่เป็นความผิดของข้าเลย เพราะข้ามิได้ทำสิ่งนี้
2.91.3
सा तेन च समाधूता दुःखेन च तपस्विनी ।
पतिता विललापेदं सभायामतथोचिता ॥ २.९१.३ ॥
นางผู้มีตบะ ถูกเขาเขย่าสะบัดและล้มลงด้วยความเศร้าโศก จึงคร่ำครวญในที่ประชุมดังนี้ ซึ่งไม่เหมาะกับหญิงเช่นนาง
2.91.4
स्वयंवरे यास्मि नृपैदृष्टा रङ्गे समागतैः ।
न दृष्टपूर्वा चान्यत्र साऽहमद्य सभां गता ॥ २.९१.४ ॥
ในพิธีเลือกคู่ข้าถูกเหล่ากษัตริย์ที่มาชุมนุมกันในลานประลองมองเห็น ข้าที่ไม่เคยถูกใครเห็นที่อื่นมาก่อน วันนี้ข้ากลับมาอยู่ในที่ประชุมนี้
2.91.5
यां न वायुर्न चादित्यो दृष्टवन्तौ पुरा गृहे ।
साऽहमद्य सभामध्ये दृष्टास्मि जनसंसदि ॥ २.९१.५ ॥
ข้าที่ลมและดวงอาทิตย์ก็ไม่เคยเห็นในเรือนมาแต่ก่อน วันนี้กลับถูกมองเห็นกลางที่ประชุม ท่ามกลางฝูงชน
2.91.6
यां न मृष्यन्ति वातेन स्पृश्यमानां गृहे पुरा ।
स्पृश्यमानां सहन्तेऽद्य पाण्डवास्तां दूरात्मना ॥ २.९१.६ ॥
ข้าที่ปาณฑพไม่อาจทนแม้ให้ลมมาถูกต้องในเรือนเมื่อก่อนได้ วันนี้ปาณฑพกลับต้องทนเห็นข้าถูกคนจิตใจชั่วนั้นถูกต้องตัว
2.91.7
मृष्यन्ति कुरवश्चेमे मन्ये कालस्य पर्ययम् ।
स्नुषां दुहितरं चैव क्लिश्यमानामनर्हतीम् ॥ २.९१.७ ॥
เหล่ากุรุที่นี่ก็ยอมทนอยู่ ข้าคิดว่านี่คือการพลิกผันของกาลเวลา ที่ข้าซึ่งเปรียบเหมือนสะใภ้และธิดา ไม่สมควรได้รับเช่นนี้ กลับต้องถูกทรมานดังนี้
2.91.8
किंन्वतः कृपणं भूयो यदहं स्त्री सती शुभा ।
सभामध्यं विगाहेऽद्य क्व नु धर्मो महीक्षिताम् ॥ २.९१.८ ॥
จะมีอะไรน่าสงสารยิ่งกว่านี้อีกเล่า ข้าซึ่งเป็นหญิงผู้ประพฤติดีและเป็นมงคล วันนี้ถูกนำเข้ามาอยู่ท่ามกลางที่ประชุม แล้วธรรมของเหล่ากษัตริย์อยู่ที่ใดเล่า
2.91.9
धर्म्यं स्त्रियं सभां पूर्वे न नयन्तीति नः श्रुतम् ।
स नष्टः कौरवेयेषु पूर्वो धर्मः सनातनः ॥ २.९१.९ ॥
เราได้ยินมาว่า ในกาลก่อนผู้คนไม่นำหญิงเข้าสู่ที่ประชุมตามธรรม ในหมู่โอรสของกุรุ ธรรมโบราณนิรันดร์นั้นได้พินาศไปแล้ว
2.91.10
कथं हि भार्या पाण्डुनां पार्षतस्य स्वसा सती ।
वासुदेवस्य च सखी पार्थिवानां सभामियाम् ॥ २.९१.१० ॥
เหตุใดเล่า ข้าผู้เป็นภริยาของปาณฑพ เป็นน้องสาวของปารษตะ เป็นหญิงผู้ประพฤติดี และเป็นสหายของวาสุเทพ จึงถูกนำเข้ามาในที่ประชุมของเหล่ากษัตริย์นี้
2.91.11
तामिमां धर्मराजस्य भार्यां सदृशवर्णजाम् ।
ब्रूत दासीमदासीं वा तत्करिष्यामि कौरवाः। ॥ २.९१.११ ॥
เหล่ากาวรวทั้งหลาย จงบอกข้าเถิดว่า ภริยาของพระเจ้าธรรมราชผู้เกิดในวรรณะเดียวกันนี้ เป็นทาสีหรือมิใช่ทาสี ข้าจะกระทำให้สมกับคำตอบนั้น
2.91.12
अयं मां सुदृढं क्षुद्रः कौरवाणां यशोहरः ।
क्लिश्नाति नाहं तत्सोढुं क्षुद्रः कौरवाणां यशोहरः। ॥ २.९१.१२ ॥
คนต่ำช้าผู้นี้ ผู้ทำลายเกียรติของเหล่ากาวรวทรมานข้าอย่างแสนสาหัส ข้าไม่อาจทนได้ คนต่ำช้าผู้นี้ปล้นเกียรติยศของเหล่ากาวรวไปเสีย
2.91.13
जितां वाऽप्यजितां वापि मन्यध्वं मां यथा नृपाः ।
तथा प्रत्युक्तमिच्छामि तत्करिष्यामि कौरवाः ॥ २.९१.१३ ॥
เหล่ากาวรวเอ๋ย ไม่ว่าพวกท่านเหล่ากษัตริย์จะเห็นข้าเป็นผู้ที่ถูกชนะแล้วหรือยังไม่ถูกชนะ ข้าปรารถนาจะได้คำตอบเช่นใด ข้าก็จะกระทำเช่นนั้น
2.91.14
उक्तवानस्मि कल्याणि धर्मस्य परमा गतिः ।
लोके न शक्यते ज्ञातुमपि विज्ञैर्महात्मभिः ॥ २.९१.१४ ॥
ข้าได้กล่าวแล้ว ดูก่อนนางผู้เป็นมงคล ว่าที่หมายสูงสุดแห่งธรรมนั้น แม้แต่ผู้มีปัญญาและผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในโลกก็ไม่อาจรู้ได้
2.91.15
बलवांश्च यथा धर्मं लोके पश्यति पुरुषः ।
स धर्मो धर्मवेलायां भवत्यभिहतः परः ॥ २.९१.१५ ॥
ดังที่คนมีกำลังมองเห็นธรรมในโลก ธรรมอันเดียวกันนั้น ในเวลาแห่งธรรม กลับถูกอีกผู้หนึ่งทำลายล้างเสีย
2.91.16
न विवेक्तुं च ते प्रश्नमिमं शक्नोमि निश्चयात् ।
सूक्ष्मत्वाद्गहनत्वाच्च कार्यस्यास्य च गौरवात् ॥ २.९१.१६ ॥
ข้าไม่อาจแก้คำถามนี้ของเจ้าได้อย่างแน่นอน เพราะเรื่องนี้ละเอียดอ่อน ลึกซึ้ง และมีน้ำหนักมาก
2.91.17
नूनमन्तः कुलस्यास्य भविता न चिरादिव ।
तथा हि कुरवः सर्वे लोभमोहपरायणाः ॥ २.९१.१७ ॥
แน่นอนว่าความพินาศของตระกูลนี้จะมาถึงไม่นานนัก เพราะเหล่ากุรุทั้งหมดต่างมุ่งอยู่กับความโลภและความหลง
2.91.18
कुलेषु जाताः कल्याणि व्यसनैराहता भृशम् ।
धर्म्यान्मार्गान्न च्यवन्ते येषां नस्त्वं बधूः स्थिता ॥ २.९१.१८ ॥
ดูก่อนนางผู้เป็นมงคล เจ้ายืนอยู่ในฐานะสะใภ้ของผู้ที่เกิดในตระกูลอันสูงส่ง และถูกความทุกข์เบียดเบียนอย่างหนัก แต่ก็ไม่เคยถอยห่างจากทางแห่งธรรม
2.91.19
उपपन्नं च पाञ्चालि तवेदं वृत्तमीदृशम् ।
यत्कृच्छ्रमपि सम्प्राप्ता धर्ममेवान्ववेक्षसे ॥ २.९१.१९ ॥
ดูก่อนพระนางปาญจาลี การประพฤติของเจ้าเช่นนี้นับว่าเหมาะสมแล้ว แม้เจ้าจะตกอยู่ในความทุกข์ยากเพียงนี้ เจ้าก็ยังมองแต่ธรรมเท่านั้น
2.91.20
एते द्रोणादयश्चैव वृद्धा धर्मविदो जनाः ।
शून्यैः शरीरैस्तिष्ठन्ति गतासव इवानताः ॥ २.९१.२० ॥
บรรดาผู้เฒ่าเหล่านี้ มีโทรณะเป็นต้น ผู้รู้แจ้งในธรรม ยืนก้มศีรษะอยู่ ร่างกายว่างเปล่า ราวกับผู้ที่สิ้นลมหายใจไปแล้ว
2.91.21
युधिष्ठिरस्तु प्रश्नोऽस्मिन्प्रमाणमिति मे मतिः ।
अजितां वा जितां वेति स्वयं व्याख्यातुमर्हति ॥ २.९१.२१ ॥
ในเรื่องนี้ ยุธิษฐิระเป็นผู้มีอำนาจตัดสิน ตามความเห็นของข้าพเจ้า ขอให้พระองค์เองทรงอธิบายว่านางยังไม่ถูกพิชิต หรือถูกพิชิตแล้ว