ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.92.1
तथा तु दृष्ट्वा बहु तत्र देवीं ।
रोरूयमाणां कुररीमिवार्ताम्।
नोचुर्वचः साध्वथवाऽप्यसाधु ।
महीक्षितो धार्तराष्ट्रस्य भीताः ॥ २.९२.१ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੂੰ ਕੁਰਰੀ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਰੋਂਦੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਕੋਈ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਕਹੇ।
2.92.2
दृष्ट्वा तथा पार्थिवपुत्रपौत्रां-
स्तूष्णींभूतान्धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
स्मयन्निवेदं वचनं बभाषे ।
पाञ्चालराजस्य सुतां तदानीम् ॥ २.९२.२ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ-ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਿਆਂ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
2.92.3
तिष्ठत्वयं प्रश्न उदारसत्वे ।
भीमेऽर्जुने सहदेवे तथैव।
पत्यौ च ते नकुले याज्ञसेनि ।
वदन्त्वेते वचनं त्वत्प्रसूतम् ॥ २.९२.३ ॥
ਇਹ ਸਵਾਲ ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਹੇ ਉਦਾਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ! ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ, ਸਹਦੇਵ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਨਕੁਲ — ਹੇ ਯਾਜਨਸੇਨੀ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਬੋਲ ਬੋਲਣ।
2.92.4
अनीश्वरं विब्रुवन्त्वार्यमध्ये ।
युधिष्ठिरं तव पाञ्चालि हेतोः।
कुर्वन्तु सर्वे चानृतं धर्मराजं ।
पाञ्चालि त्वं मोक्ष्यसे दासभावात् ॥ २.९२.४ ॥
ਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਉਹ ਆਖਣ; ਸਾਰੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਬਣਾਉਣ — ਹੇ ਪਾਂਚਾਲੀ! ਤਦ ਤੂੰ ਦਾਸਪਣੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇਂਗੀ।
2.92.5
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
स्वयं चेदं कथयत्विन्द्रकल्पः।
ईशो वा ते ह्यनीशोऽथवैष ।
वाक्यादस्य क्षिप्रमेकं भजस्व ॥ २.९२.५ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਮਹਾਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਆਖਣ — ਕੀ ਉਹ ਤੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਇਸ ਬਚਨ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾ।
2.92.6
सर्वे हीमे कौरवेयाः सभायां ।
दुःखान्तरे वर्तमानास्तवैव।
न विब्रुवन्त्यार्यसत्वा यथाव-
त्पतींश्च ते समवेक्ष्याल्पभाग्यान् ॥ २.९२.६ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ, ਤੇਰੇ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ, ਆਰਿਆ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ; ਤੇਰੇ ਅਲਪਭਾਗ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ।
2.92.7
ततः सभ्याः कुरुराजस्य तस्य ।
वाक्यं सर्वे प्रशशंसुस्तथोच्चैः।
चेलावेधांश्चापि चक्रुर्नदन्तो ।
हाहेत्यासीदपि चैवार्तनादः ॥ २.९२.७ ॥
ਫਿਰ ਕੁਰੂਰਾਜ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਲਹਿਰਾਏ, ਅਤੇ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਦੀ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਹੋਈ।
2.92.8
श्रुत्वा तुं तद्वाक्यमनोहरं त-
द्धर्षश्चासीत्कौरवाणां सभायाम्।
सर्वे चासन्पार्थिवाः प्रीतिमन्तः ।
कुरुश्रेष्ठं धार्मिकं पूजयन्तः ॥ २.९२.८ ॥
ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਾਰਮਿਕ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
2.92.9
युधिष्ठिरं च ते सर्वे समुदैक्षन्त पार्थिवाः ।
किं नु वक्ष्यति धर्मज्ञ इति साचीकृताननाः ॥ २.९२.९ ॥
ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ; 'ਧਰਮਜੵ ਕੀ ਆਖੇਗਾ?' ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮੂੰਹ ਟੇਢੇ ਕਰਕੇ।
2.92.10
किं नु वक्ष्यति बीभत्सुरजितो युधि पाण्डवः ।
भीमसेनो यमौ चोभौ भृशं कौतूहलान्विताः ॥ २.९२.१० ॥
ਅਜਿੱਤ ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ), ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਪਾਂਡਵ, ਭੀਮਸੇਨ, ਦੋਵੇਂ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ — ਉਹ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ? ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
2.92.11
तस्मिन्नुपरते शब्दे भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ।
प्रगृह्य रुचिरं दिव्यं भुजं चन्दनचर्चितम् ॥ २.९२.११ ॥
ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕਣ ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਚੰਦਨ ਲੇਪੀ, ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.92.12
यद्येष गुरुरस्माकं धर्मराजो महामनाः ।
न प्रभुः स्यात्कुलस्यास्य न वयं मर्षयेमहि ॥ २.९२.१२ ॥
ਜੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ, ਮਹਾਮਨਾ ਧਰਮਰਾਜ, ਇਸ ਕੁਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕਰਦੇ।
2.92.13
ईशो नः पुण्यतपसां प्राणानामपि चेश्वरः ।
मन्यते जितमात्मानं यद्येष विजिता वयम् ॥ २.९२.१३ ॥
ਇਹ ਸਾਡੇ ਈਸ਼ਵਰ ਹਨ, ਪੁੰਨ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸਵਾਮੀ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।
2.92.14
न हि मुच्येत मे जीवन्पदा भूमिमुपस्पृशन् ।
मर्त्यधर्मा परामृश्य पाञ्चाल्या मूर्धजानिमान् ॥ २.९२.१४ ॥
ਪਾਂਚਾਲੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਛੂਹਦਿਆਂ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਾਂਗਾ ਨਹੀਂ।
2.92.15
पश्यध्वं ह्यायतौ वृत्तौ भुजौ मे परिघाविव ।
नैतयोरन्तरं प्राप्य मुच्येतापि शतक्रतुः ॥ २.९२.१५ ॥
ਵੇਖੋ, ਮੇਰੀਆਂ ਇਹ ਲੰਮੀਆਂ, ਗੋਲ ਬਾਹਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਇਆ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੁੱਟ ਸਕਦਾ।
2.92.16
धर्मपाशसितस्त्वेवमधिगच्छामि सङ्कटम् ।
गौरवेण निरुद्धश्च निग्रहादर्जुनस्य च ॥ २.९२.१६ ॥
ਧਰਮ-ਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮਾਣ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਨਿਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਵੀ।
2.92.17
धर्मराजनिसृष्टस्तु सिंहः क्षुद्रमृगानिव ।
धार्तराष्टारानिमान्पापान्निष्पषेयं तलासिभिः ॥ २.९२.१७ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਮੈਂ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਇਹਨਾਂ ਪਾਪੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹਥੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿਆਂਗਾ।
2.92.18
तमुवाच तदा भीष्मो द्रोणो विदुर एव च ।
क्षम्यतामिदमित्येवं सर्वं सम्भाव्यते त्वयि ॥ २.९२.१८ ॥
ਤਦ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ"; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.92.19
त्रयः किलेमे ह्यधना भवन्ति ।
दासः पुत्रश्चास्वतन्त्रा च नारी।
दासस्य पत्नी त्वधनस्य भद्रे ।
हीनश्वरा दासधनं च सर्वम् ॥ २.९२.१९ ॥
ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਨਹੀਨ ਹਨ: ਦਾਸ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਰਾਧੀਨ ਇਸਤਰੀ। ਦਾਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਧਨਹੀਨ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਦਾਸ ਦਾ ਧਨ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀਹੀਨ ਹੈ।
2.92.20
प्रविश्य राज्ञः परिवारं भजस्व ।
तत्ते कार्यं शिष्टमादिश्यतेऽत्र।
ईशास्तु सर्वे तव राजपुत्रि ।
भवन्ति वै धार्तराष्ट्रा न पार्थाः ॥ २.९२.२० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਬਾਕੀ ਕਰਤੱਵ ਇੱਥੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਮਾਲਕ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।
2.92.21
अन्यं वृणीष्व पतिमाशु भामिनि ।
यस्माद्दास्यं न लभसि देवनेन।
अवाच्या वै पतिषु कामवृत्ति-
र्नित्यं दास्ये विदितं तत्तवास्तु ॥ २.९२.२१ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੂਏ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਦਾਸੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ — ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
2.92.22
पराजितो नकुलो भीमसेनो ।
युधिष्ठरः सहदेवार्जुनौ च।
दासीभूता त्वं हि वै याज्ञसेनि ।
पराजितास्ते पतयो नैव सन्ति ॥ २.९२.२२ ॥
ਨਕੁਲ, ਭੀਮਸੇਨ, ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਸਹਦੇਵ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੇ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ, ਤੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹਨ।
2.92.23
प्रयोजनं जन्मनि किं न मन्यते ।
पराक्रमं पौरुषं चैव पार्थटः।
पाञ्चाल्यस्य द्रुपदस्यात्मजामिमां ।
सभामध्ये यो व्यदेवीद्ग्लहेषु ॥ २.९२.२३ ॥
ਕੀ ਜਨਮ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ? ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਪੌਰਸ਼ ਦਿਖਾਏ ਨਹੀਂ ਸਨ? ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਇਸ ਧੀ ਨੂੰ — ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ…
2.92.24
तद्वै श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षी ।
भृशं निशश्वास तदाऽर्तरूपः।
राजानुगो धर्मपाशानुबद्धो ।
दहन्निवैनं क्रोधसंरक्तदृष्टिः ॥ २.९२.२४ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਿਆ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਧਰਮ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਬੱਝਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਉਸਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।
2.92.25
नाहं कुप्ये सूतपुत्रस्य राज-
न्नेष सत्यं दासधर्मः प्रदिष्टः।
किं विद्विषो वै मामेवं व्याहरेयु-
र्नादेवीस्त्वं यद्यनया नरेन्द्र ॥ २.९२.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਾਸਧਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੈਰੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਆਖਣਗੇ? ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਨਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੀ ਵੈਰੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ?
2.92.26
भीमसेनवचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं तूष्णीम्भूतमचेतनम् ॥ २.९२.२६ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤਦ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਚੁੱਪ ਤੇ ਬੇਸੁਧ ਹੋਏ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.92.27
भीमार्जुनौ यमौ चैव स्थितौ ते नृप शासने ।
प्रश्नं ब्रूहि च कृष्णां त्वमजितां यदि मन्यसे ॥ २.९२.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭੀਮ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਜਿੱਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ।
2.92.28
एवमुक्त्वा तु कौन्येयमपोह्य वसनं स्वकम् ।
स्मयन्निवेक्ष्य पाञ्चालीमैश्वर्यमदमोहितः ॥ २.९२.२८ ॥
ਏਹ ਆਖ ਕੇ ਕੌਂਤੇਯ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਵਸਤਰ ਹਟਾ ਕੇ, ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਪਾਂਚਾਲੀ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
2.92.29
कदलीदण्डसदृशं सर्वलक्षणसंयुतम् ।
गजहस्तप्रतीकाशं वज्रप्रतिमगौरवम् ॥ २.९२.२९ ॥
ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣੇ ਵਰਗਾ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਰਗਾ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਭਾਰ ਵਾਲਾ।
2.92.30
अभ्युत्स्मयित्वा राधेयं भीममाधर्षयन्निव ।
द्रौपद्याः प्रेक्षमाणायाः सव्यमूरुमदर्शयत् ॥ २.९२.३० ॥
ਰਾਧੇਯ ਵੱਲ ਹੱਸ ਕੇ, ਭੀਮ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਪੱਟ ਦਿਖਾਈ।
2.92.31
भीमसेनस्तमालोक्य नेत्रे उत्फाल्य लोहिते ।
प्रोवाच राजमध्ये तं सभां विश्रावयन्निव ॥ २.९२.३१ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਾ ਸੁਣੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
2.92.32
पितृभिः सह सालोक्यं मा स्म गच्छेद्वृकोदरः ।
यद्येतमूरुं गदया न भिन्द्यां ते महाहवे ॥ २.९२.३२ ॥
ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜੇ ਮੈਂ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਇਹ ਪੱਟ ਨਾ ਤੋੜਾਂ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਵੇ।
2.92.33
क्रुद्धस्य तस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यः पावकार्चिषः ।
वृक्षस्येव विनिश्वेरुः कोटरेभ्यः प्रदह्यतः ॥ २.९२.३३ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਮ-ਛਿੱਦਰਾਂ ਤੋਂ, ਸੜਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਖੋਖਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ।
2.92.34
परं भयं पश्यत भीमसेना-
त्तद्बुध्यध्वं पार्थिवाः प्रातिपेयाः।
दैवेरितो नूनमयं पुरस्ता-
त्परोऽनयो भरतेषूदपादि ॥ २.९२.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਵੇਖੋ; ਪ੍ਰਤੀਪ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜੋ, ਇਹ ਸਮਝੋ। ਦੈਵ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੱਡਾ ਅਨਰਥ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
2.92.35
अतिद्यूतं कृतमिदं धार्तराष्ट्र ।
यस्मात्स्त्रियं विवदध्वं सभायाम्।
योगक्षेमौ नश्यतो वः समग्रौ ।
पापान्मन्त्रान्कुरवो मन्त्रयन्ति ॥ २.९२.३५ ॥
ਹੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਅਤਿ ਜੂਏ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਝਗੜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ; ਕੁਰੂ ਪਾਪੀ ਸਲਾਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
2.92.36
इमं धर्मं कुरवो जानताशु ।
ध्वस्ते धर्मे परिषत्सम्प्रदुष्येत्।
इमां चेत्पूर्वं कितवोऽग्लहिष्य-
दीशोऽभविष्यदपराजितात्मा ॥ २.९२.३६ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਓ, ਇਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਜਾਣੋ। ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਭਾ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਜੁਆਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਪਰਾਜਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸਵਾਮੀ ਹੁੰਦਾ।
2.92.37
स्वप्ने यथैतद्विजितं धनं स्या-
देवं मन्ये यस्य दीव्यत्यनीशः।
गान्धारराजस्य वचो निशम्य ।
धर्मादस्मात्कुरवो माऽपयात ॥ २.९२.३७ ॥
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਧਨ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਧਾਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੂਓ, ਇਸ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟੋ।
2.92.38
भीमस्य वाक्ये तद्वदेवार्जुनस्य ।
स्थितोऽहं वै यमयोश्चैवमेव।
युधिष्ठिरं ते प्रवदन्त्वनीश-
मथो दास्यान्मोक्षसे याज्ञसेनि ॥ २.९२.३८ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ; ਜੁੜਵਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਉਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਅਨੀਸ਼ ਕਹਿਣ; ਤਦ, ਹੇ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ, ਤੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇਂਗੀ।
2.92.39
ईशो राजा पूर्वमासीद्ग्लहे नः ।
कुन्तीसुतो धर्मराजो महात्मा।
ईशस्त्वयं कस्य पराजितात्मा ।
तज्जानीध्वं कुरवः सर्व एव ॥ २.९२.३९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਾਲਕ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮਰਾਜ ਸੀ। ਪਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ? ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣੋ, ਹੇ ਕੁਰੂਓ।
2.92.40
दुश्शासन निबोधेदं वचनं वै प्रभाषितम् ।
किमनेन चिरं वीर नयस्व द्रपदात्मजाम्।
दासीभावेन भुङ्क्ष्व त्वं यथेष्टं कुरुनन्दन ॥ २.९२.४० ॥
ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਇਹ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਬਚਨ ਸੁਣ। ਹੇ ਵੀਰ, ਏਨੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ? ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ; ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਭੋਗ, ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ।
2.92.41
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
साधु कर्ण महाबाहो यथेष्टं क्रियतामिति ॥ २.९२.४१ ॥
ਤਦ ਗੰਧਾਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਠੀਕ ਹੈ, ਕਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਉਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।'
2.92.42
ततो दुश्शासनस्तूर्णं द्रुपदस्य सुतां बलात् ।
प्रवेशयितुमारब्धः स चकर्ष दुरात्मवान् ॥ २.९२.४२ ॥
ਤਦ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ।
2.92.43
ततो विक्रोशति तदा पाञ्चाली वरवर्णिनी ॥ २.९२.४३ ॥
ਤਦ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਪਾਂਚਾਲੀ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
2.92.44
परित्रायस्व मां भीष्ण द्रोण द्रौणे तथा कृप ।
परित्रायस्व विदुर धर्मिष्ठो धर्मवत्सल ॥ २.९२.४४ ॥
ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਹੇ ਦ੍ਰੋਣ, ਹੇ ਦ੍ਰੌਣਿ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਪ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਧਰਮਿਸ਼ਠ ਧਰਮਪ੍ਰੇਮੀ ਵਿਦੁਰ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
2.92.45
धृतराष्ट्र महाराज परित्रायस्व वै स्नुषाम् ।
गान्धारि त्वं महाभागे सर्वज्ञे सर्वदर्शिनि।
पिरत्रायस्व मां भीरुं सुयोधनभयार्दिताम् ॥ २.९२.४५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਨੂੰਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਗਾਂਧਾਰੀ, ਤੂੰ ਸਰਬਗਿਆ ਅਤੇ ਸਰਬਦਰਸ਼ਿਨੀ ਹੈਂ; ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਭੈ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਸ ਡਰਪੋਕ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ।
2.92.46
त्वमार्ये वीरजननि किं मां पश्यसि यादवीम् ।
क्लिश्यमानामनार्येण न त्रायसिव वधूं स्वकाम् ॥ २.९२.४६ ॥
ਹੇ ਆਰਿਆ, ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਯਾਦਵੀ ਨੂੰ, ਕਿਉਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਅਨਾਰਿਆ ਵੱਲੋਂ ਸਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦੀ।
2.92.47
यदि लालप्यमानां मां न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
हा हताऽस्मि सुमन्दात्मा सुयोधनवशं गता ॥ २.९२.४७ ॥
ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਹਾਏ, ਮੈਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ; ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।
2.92.48
न वै पाण्डुर्नरपतिर्न धर्मो न च देवराट् ।
न चायुर्नाश्विनौ वाऽपि परित्रायन्ति वै स्नुषाम् ॥ २.९२.४८ ॥
ਨਾ ਪਾਂਡੂ, ਨਾ ਨਰਪਤੀ, ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਦੇਵਰਾਜ, ਨਾ ਆਯੂ, ਨਾ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤੇ — ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
2.92.49
धिक्कष्टं यदि जीवेयं मन्दभाग्या पतिव्रता ॥ २.९२.४९ ॥
ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ, ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਖ — ਜੇ ਮੈਂ ਮੰਦਭਾਗਣ ਅਤੇ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹਾਂ।
2.92.50
शृणोमि वाक्यं तव राजपुत्रि ।
नेमे पार्थाः किञ्चिदपि ब्रुवन्ति।
सा त्वं प्रियार्थं शृणु वाक्यमेत-
द्यदुच्यते पापमतिः कृतघ्नः ॥ २.९२.५० ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਪਾਰਥ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਹੇ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ, ਪਾਪਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ।
2.92.51
सुयोधनः सानुचरः सुदुष्टः ।
सहैव राजा निकृतः सूनुना च
यद्येष वाचं महदुच्यमानां ।
न श्रोष्यते पापमतिः सुदुष्टः ॥ २.९२.५१ ॥
ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਯੋਧਨ ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਨ ਇਸੇ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਪਾਪਬੁੱਧੀ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਟ ਜੇ ਨਾ ਸੁਣੇ...
2.92.52
इत्येवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रीं ।
क्षत्ताऽब्रवीद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रम्। ॥ २.९२.५२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਕਸ਼ੱਤਾ (ਵਿਦੁਰ) ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.92.53
मा क्लिश्यतां वै द्रुपदस्य पुत्रीं ।
मा त्वं चरीं द्रक्ष्यसि राजपुत्र ॥ २.९२.५३ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇ; ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਸਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਤੂੰ ਨਾ ਵੇਖ।
2.92.54
यद्येवं त्वं महाराज सङ्क्लेशयसि द्रौपदीम् ।
अचिरेणैव कालेन पुत्रस्ते सह मन्त्रिभिः।
गमिष्यति क्षयं पापः पाण्डवक्षयकारणात् ॥ २.९२.५४ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
2.92.55
भीमार्जुनाभ्यां क्रुद्धाभ्यां माद्रीपुत्रद्वयेन च ।
तस्मान्निवारय सुतं मा विनाशं विचिन्तय ॥ २.९२.५५ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਮ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕਰਕੇ (ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ)। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕੋ; ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰੋ।
2.92.56
एतच्छुत्वा मन्दबुद्धिर्नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत् ।
ततो दुर्योधनस्तत्र दैवमोहबलात्कृतः ॥ २.९२.५६ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ (ਦੁਰਯੋਧਨ) ਨੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਦੈਵੀ ਮੋਹ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦੁਰਯੋਧਨ (ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ)।
2.92.57
अचिन्त्य क्षत्तुर्वचनं हर्षेणायतलोचनः ।
ऊरू दर्शयते पापो द्रौपद्या वै मुहुर्मुहुः ॥ २.९२.५७ ॥
ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ (ਦੁਰਯੋਧਨ) ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
2.92.58
ऊरौ सन्दर्श्यमाने तु निरीक्ष्य तु सुयोधनम् ।
वृकोदरस्तदालोक्य नेत्रे चोल्फाल्य लोहिते ॥ २.९२.५८ ॥
ਜਦੋਂ ਪੱਟਾਂ ਵਿਖਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਸੁਯੋਧਨ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ; ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਘੁਮਾਈਆਂ।
2.92.59
एतत्समीक्ष्यात्मनि चावमानं ।
नियम्य मन्युं बलनान्स मानी।
राजानुजः संसदि कौरवाणां ।
विनिष्क्रमन्वाक्यमुवाच भीमः ॥ २.९२.५९ ॥
ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਮਾਣੀ ਰਾਜਾਨੁਜ ਭੀਮ ਨੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.92.60
अहं दुर्योधनं हन्ता कर्णं हन्ता धनञ्जयः ।
शकुनिं चाक्षकितवं सहदेवो हनिष्यति ॥ २.९२.६० ॥
ਮੈਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਕਰਣ ਨੂੰ ਧਨੰਜਯ ਮਾਰੇਗਾ; ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਛਲੀ ਸ਼ਕੁਨੀ ਸਹਦੇਵ ਮਾਰੇਗਾ।
2.92.63
दुश्शासनस्य रुधिरं पास्यामि मृगराडिव ॥ २.९२.६३ ॥
ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਵਾਂਗਾ।
2.92.64
भीमसेन न ते सन्ति येषां वैरं त्वया सह ।
नन्दा गृहेषु न बुद्ध्यन्ते महद्भयम् ॥ २.९२.६४ ॥
ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਹੈ ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ; ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ (?) ਦਾ ਵੱਡਾ ਭੈ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
2.92.65
नैव वाचा व्यवसितं भीम विज्ञायते सताम् ।
यदि स्थास्यन्ति सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण वै सह ॥ २.९२.६५ ॥
ਹੇ ਭੀਮ, ਸਜਣਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੇਵਲ ਬੋਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.92.66
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुश्शासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ २.९२.६६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਣ, ਦੁਰਾਤਮਾ ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਪੀਵੇਗੀ।
2.92.67
असूयितारं वक्तारं प्रहृष्टानां दुरात्मनाम् ।
भीमसेन नियोगात्ते हन्ताऽहं कर्णमाहवे ॥ २.९२.६७ ॥
ਹੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ — ਉਹ ਈਰਖਾਲੂ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੁਰਾਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
2.92.68
कर्णं कर्णानुगांश्चैव रणे हन्ताऽस्मि पत्रिभिः ।
ये चान्ये विप्रयोत्स्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नृपाः।
तान्स्म सर्वञ्छितैर्बाणैर्नेताऽस्मि यमसादनम् ॥ २.९२.६८ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ। ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਜੋ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਾਂਗਾ।
2.92.69
चलेद्वि हिमवान्स्थानान्निष्प्रभः स्याद्दिवाकरः ।
शैत्यं सोमात्प्रणश्येत मत्सत्यं विचलेद्यदि ॥ २.९२.६९ ॥
ਜੇ ਮੇਰਾ ਸੱਚ ਡੋਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਿਮਾਲਾ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿੱਲ ਜਾਵੇ, ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਭਾਹੀਣ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੀਤਲਤਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ।
2.92.70
उत्युक्तवति पार्थे तु श्रीमान्माद्रवतीसुतः ।
प्रगृह्य विपुलं बाहुं सहदेवः प्रतापवान् ॥ २.९२.७० ॥
ਜਦੋਂ ਪਾਰਥ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਂਹ ਉੱਚੀ ਕੀਤੀ।
2.92.71
सौबलस्य वधप्रेप्सुरिदं वचनमब्रवीत् ।
क्रोधसंरक्तनयनो निश्वस्य च मुहुर्मुहुः ॥ २.९२.७१ ॥
ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਰਿਹਾ।
2.92.72
यानक्षान्मन्यसे मूढ गान्धाराणां यशोहर ।
नैते ह्यक्षाः शिता वाणास्त्वयैते समरे धृताः ॥ २.९२.७२ ॥
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਗੰਧਾਰਾਂ ਦਾ ਯਸ਼ ਹਰਨ ਵਾਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਾਸੇ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਹਨ ਜੋ ਤੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
2.92.73
यथा चैवोक्तवान्भीमस्त्वामुद्दिश्य सबान्धवम् ।
कर्ताऽहं कर्मणा चास्य कुरुकार्याणि सर्वशः।
यदि स्थस्यासि सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण सौबल ॥ २.९२.७३ ॥
ਭੀਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੁਰੂ ਕਾਰਜ ਪੂਰੇ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਸੌਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹੇਂਗਾ…
2.92.74
सहदेववचः श्रुत्वा नकुलोऽपि विशाम्पते ।
दर्शनीयतमो नॄणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९२.७४ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਹਦੇਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਕੁਲ ਨੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.92.75
सुतेयं यज्ञसेनस्य द्यूतेऽस्मिन्धृतराष्ट्रजैः ।
यैर्वाचः श्राविता रूक्षा धूर्तैर्दुर्योधनप्रियैः ॥ २.९२.७५ ॥
ਇਹ ਯਜ੍ਞਸੇਨ (ਦ੍ਰੁਪਦ) ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਠੱਗਾਂ ਨੇ, ਇਸਨੂੰ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਸੁਣਾਏ ਸਨ।
2.92.76
धार्तराष्ट्रान्सुदुर्वृत्तान्मुमूर्षून्कालचोदितान् ।
दर्शयिष्यामि भूयिष्ठमहं वैवस्वतक्षयम् ॥ २.९२.७६ ॥
ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਅਤਿ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਯਮਲੋਕ ਬਹੁਤ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ।
2.92.77
उलूकं च दुरात्मानं सौबलस्य प्रियं सुतम् ।
हन्ताऽहमस्मि समरे मम शत्रुं नराधमम् ॥ २.९२.७७ ॥
ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਾਤਮਾ ਉਲੂਕ, ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਉਹ ਨਰਾਧਮ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਾਂਗਾ।
2.92.78
निदेशाद्धर्मराजस्य द्रौपद्याः पदवीं चरन् ।
नर्धार्तराष्टां पृथिवीं कर्तास्मि नचिरादिवा ॥ २.९२.७८ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਧਰਤੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
2.92.79
यस्माच्चोरुं दर्शयसे यस्माच्चोरुं निरीक्षसे ।
तस्मात्तव ह्यधर्मिष्ठ ऊरौ मृत्युर्भविष्यति ॥ २.९२.७९ ॥
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪੱਟ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪੱਟ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਅਧਰਮੀ, ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਤੇਰੀ ਪੱਟ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।
2.92.80
यस्माच्चैवं क्लेशयति भ्राता ते मां दुरात्मवान् ।
तस्मादुधिरमेवास्य पास्यते वै वृकोदरः ॥ २.९२.८० ॥
ਤੇਰਾ ਦੁਰਾਤਮਾ ਭਰਾ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਉਸੇ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਵੇਗਾ।
2.92.81
इमं च पापिष्ठमतिं कर्णं समुतबान्धवम् ।
सामात्यं सपरीवारं हनिष्यति धनञ्जयः ॥ २.९२.८१ ॥
ਇਸ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਕਰਣ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਬੰਧੂਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਧਨੰਜਯ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
2.92.82
क्षुद्रधर्मं नैकृतिकं शकुनिं पापचेतसम् ।
सहदेवो रणे क्रुद्धो हनिष्यति सबान्धवम् ॥ २.९२.८२ ॥
ਨੀਚ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ, ਛਲੀ, ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਸਹਦੇਵ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
2.92.83
एवमुक्ते तु वचने द्रौपद्या धर्मशीलया ।
ततोऽन्तरिक्षात्सुमहत्पुष्पवर्षमवापततम् ॥ २.९२.८३ ॥
ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
2.92.84
तेषां तु वचनं श्रुत्वा नोचुस्तत्र सभासदः ।
अर्जुनस्य भयाद्राजन्नभून्निश्शब्दमत्र वै ॥ २.९२.८४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸਭਾਸਦ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਚੁੱਪ ਛਾ ਗਈ।