మహాభారతం · అధ్యాయం 2.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.92.1
तथा तु दृष्ट्वा बहु तत्र देवीं ।
रोरूयमाणां कुररीमिवार्ताम्।
नोचुर्वचः साध्वथवाऽप्यसाधु ।
महीक्षितो धार्तराष्ट्रस्य भीताः ॥ २.९२.१ ॥
అక్కడ దేవిని (ద్రౌపదిని) కురరి పక్షిలా ఎంతో దుఃఖంతో ఏడుస్తుండగా చూసి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల భయపడిన రాజులు మంచి గాని చెడు గాని ఏ మాటా పలకలేదు.
2.92.2
दृष्ट्वा तथा पार्थिवपुत्रपौत्रां-
स्तूष्णींभूतान्धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
स्मयन्निवेदं वचनं बभाषे ।
पाञ्चालराजस्य सुतां तदानीम् ॥ २.९२.२ ॥
రాజులు, వారి కుమారులు మనవలు అలా మౌనంగా ఉండటం చూసి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు నవ్వుతున్నట్లుగా పాంచాల రాజు కుమార్తె (ద్రౌపది)తో అప్పుడు ఈ మాట అన్నాడు.
2.92.3
तिष्ठत्वयं प्रश्न उदारसत्वे ।
भीमेऽर्जुने सहदेवे तथैव।
पत्यौ च ते नकुले याज्ञसेनि ।
वदन्त्वेते वचनं त्वत्प्रसूतम् ॥ २.९२.३ ॥
ఈ ప్రశ్న అలాగే ఉండనివ్వు, ఉదారమైన స్వభావం గలదానా! భీముడు, అర్జునుడు, సహదేవుడు, అలాగే నీ భర్త నకులుడు — యాజ్ఞసేనీ, వీరు నీ వల్ల పుట్టిన మాటను చెప్పనివ్వు.
2.92.4
अनीश्वरं विब्रुवन्त्वार्यमध्ये ।
युधिष्ठिरं तव पाञ्चालि हेतोः।
कुर्वन्तु सर्वे चानृतं धर्मराजं ।
पाञ्चालि त्वं मोक्ष्यसे दासभावात् ॥ २.९२.४ ॥
ఆర్యుల మధ్య యుధిష్ఠిరుడు నీ కారణంగా ప్రభువు కాడని వారు చెప్పనివ్వు; అందరూ ధర్మరాజును అబద్ధికుడిగా చేయనివ్వు — పాంచాలీ! అప్పుడు నీవు దాసత్వం నుండి విముక్తి పొందుతావు.
2.92.5
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
स्वयं चेदं कथयत्विन्द्रकल्पः।
ईशो वा ते ह्यनीशोऽथवैष ।
वाक्यादस्य क्षिप्रमेकं भजस्व ॥ २.९२.५ ॥
ధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్న ధర్మపుత్రుడు, ఇంద్రునితో సమానుడైన మహాత్ముడు స్వయంగా ఇది చెప్పనీ — అతను నీ ప్రభువా కాదా? ఈ మాట వల్ల వెంటనే ఒకదాన్ని స్వీకరించు.
2.92.6
सर्वे हीमे कौरवेयाः सभायां ।
दुःखान्तरे वर्तमानास्तवैव।
न विब्रुवन्त्यार्यसत्वा यथाव-
त्पतींश्च ते समवेक्ष्याल्पभाग्यान् ॥ २.९२.६ ॥
సభలో ఈ కౌరవులందరూ, నీ దుఃఖం మధ్యలో ఉన్నవారై, ఉన్నతస్వభావులైనా సరిగా మాట్లాడరు; నీ అల్పభాగ్య పతులను చూసి కూడా.
2.92.7
ततः सभ्याः कुरुराजस्य तस्य ।
वाक्यं सर्वे प्रशशंसुस्तथोच्चैः।
चेलावेधांश्चापि चक्रुर्नदन्तो ।
हाहेत्यासीदपि चैवार्तनादः ॥ २.९२.७ ॥
అప్పుడు కురురాజు ఆ మాటను సభికులందరూ బిగ్గరగా ప్రశంసించారు; గర్జిస్తూ వస్త్రాలను ఊపారు, 'అయ్యో అయ్యో' అనే ఆర్తనాదం కూడా వినిపించింది.
2.92.8
श्रुत्वा तुं तद्वाक्यमनोहरं त-
द्धर्षश्चासीत्कौरवाणां सभायाम्।
सर्वे चासन्पार्थिवाः प्रीतिमन्तः ।
कुरुश्रेष्ठं धार्मिकं पूजयन्तः ॥ २.९२.८ ॥
ఆ మనోహరమైన మాటను విని సభలో కౌరవులకు ఆ ఉల్లాసం కలిగింది; రాజులందరూ సంతోషించి, కురువంశ శ్రేష్ఠుడు, ధార్మికుడిని గౌరవిస్తూ ఉన్నారు.
2.92.9
युधिष्ठिरं च ते सर्वे समुदैक्षन्त पार्थिवाः ।
किं नु वक्ष्यति धर्मज्ञ इति साचीकृताननाः ॥ २.९२.९ ॥
రాజులందరూ యుధిష్ఠిరుని వైపు చూశారు; 'ధర్మజ్ఞుడు ఏమంటాడో?' అనుకుంటూ, ముఖాలను ఓరగా తిప్పి.
2.92.10
किं नु वक्ष्यति बीभत्सुरजितो युधि पाण्डवः ।
भीमसेनो यमौ चोभौ भृशं कौतूहलान्विताः ॥ २.९२.१० ॥
జయించబడని బీభత్సుడు (అర్జునుడు), యుద్ధంలో జయించని పాండవుడు, భీమసేనుడు, ఇద్దరు యమళులు — వారు ఏమంటారు? వారు అత్యంత కుతూహలంతో ఉన్నారు.
2.92.11
तस्मिन्नुपरते शब्दे भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ।
प्रगृह्य रुचिरं दिव्यं भुजं चन्दनचर्चितम् ॥ २.९२.११ ॥
ఆ శబ్దం ఆగిపోయినప్పుడు, భీమసేనుడు చందనం పూసిన అందమైన, దివ్యమైన తన భుజాన్ని ఎత్తి ఇలా అన్నాడు.
2.92.12
यद्येष गुरुरस्माकं धर्मराजो महामनाः ।
न प्रभुः स्यात्कुलस्यास्य न वयं मर्षयेमहि ॥ २.९२.१२ ॥
ఇతడు మా గురువు, మహామనస్కుడైన ధర్మరాజు, ఈ కులానికి ప్రభువు కాకపోతే, మేము దీన్ని సహించము.
2.92.13
ईशो नः पुण्यतपसां प्राणानामपि चेश्वरः ।
मन्यते जितमात्मानं यद्येष विजिता वयम् ॥ २.९२.१३ ॥
ఇతడే మన ఈశ్వరుడు, పుణ్య తపస్వుల ప్రాణాలకూ ప్రభువు. ఇతడు తనను ఓడిపోయినవాడిగా భావిస్తే, మనమూ ఓడిపోయినవారమే.
2.92.14
न हि मुच्येत मे जीवन्पदा भूमिमुपस्पृशन् ।
मर्त्यधर्मा परामृश्य पाञ्चाल्या मूर्धजानिमान् ॥ २.९२.१४ ॥
పాంచాలి యొక్క ఈ జుట్టును పట్టుకున్న వీనిని, కాళ్ళతో భూమిని తాకుతూ బ్రతికి ఉన్నంతవరకు నేను విడిచిపెట్టను.
2.92.15
पश्यध्वं ह्यायतौ वृत्तौ भुजौ मे परिघाविव ।
नैतयोरन्तरं प्राप्य मुच्येतापि शतक्रतुः ॥ २.९२.१५ ॥
చూడండి, నా ఈ పొడవైన, గుండ్రటి భుజాలు ఇనుప గదల్లా ఉన్నాయి. వీటి మధ్యలో చిక్కినవాడు ఇంద్రుడైనా తప్పించుకోలేడు.
2.92.16
धर्मपाशसितस्त्वेवमधिगच्छामि सङ्कटम् ।
गौरवेण निरुद्धश्च निग्रहादर्जुनस्य च ॥ २.९२.१६ ॥
ధర్మపాశంతో బంధింపబడిన నేను ఈ విధంగా సంకటాన్ని పొందుతున్నాను; గౌరవంతో నిరోధింపబడి, అర్జునుని నిగ్రహం వల్ల కూడా.
2.92.17
धर्मराजनिसृष्टस्तु सिंहः क्षुद्रमृगानिव ।
धार्तराष्टारानिमान्पापान्निष्पषेयं तलासिभिः ॥ २.९२.१७ ॥
ధర్మరాజు విడిచిపెట్టిన నేను సింహం చిన్న మృగాలను నలిపినట్లు ఈ పాపులైన ధృతరాష్ట్ర పుత్రులను అరచేతులతో, ఖడ్గాలతో నలిపివేస్తాను.
2.92.18
तमुवाच तदा भीष्मो द्रोणो विदुर एव च ।
क्षम्यतामिदमित्येवं सर्वं सम्भाव्यते त्वयि ॥ २.९२.१८ ॥
అప్పుడు భీష్ముడు, ద్రోణుడు, విదురుడు అతనితో ఇలా అన్నారు: "ఇది క్షమించబడాలి"; ఈ విధంగా నీలో అంతా సాధ్యమవుతుంది.
2.92.19
त्रयः किलेमे ह्यधना भवन्ति ।
दासः पुत्रश्चास्वतन्त्रा च नारी।
दासस्य पत्नी त्वधनस्य भद्रे ।
हीनश्वरा दासधनं च सर्वम् ॥ २.९२.१९ ॥
ఈ ముగ్గురు నిజంగా ధనహీనులు: దాసుడు, కుమారుడు, స్వతంత్రం లేని స్త్రీ. దాసుని భార్య, ఓ భద్రా, ధనహీనుని వంటిది; దాసుని ధనం, సర్వం శక్తిహీనం.
2.92.20
प्रविश्य राज्ञः परिवारं भजस्व ।
तत्ते कार्यं शिष्टमादिश्यतेऽत्र।
ईशास्तु सर्वे तव राजपुत्रि ।
भवन्ति वै धार्तराष्ट्रा न पार्थाः ॥ २.९२.२० ॥
రాజు కుటుంబంలో ప్రవేశించి వారికి సేవ చేయి. నీ మిగిలిన కర్తవ్యం ఇక్కడ ఆదేశించబడుతోంది. ఓ రాజపుత్రీ, నీ యజమానులంతా ధృతరాష్ట్ర కుమారులే, పృథ కుమారులు కాదు.
2.92.21
अन्यं वृणीष्व पतिमाशु भामिनि ।
यस्माद्दास्यं न लभसि देवनेन।
अवाच्या वै पतिषु कामवृत्ति-
र्नित्यं दास्ये विदितं तत्तवास्तु ॥ २.९२.२१ ॥
ఓ సుందరీ, వెంటనే మరొక భర్తను ఎన్నుకో. జూదం వల్ల నువ్వు దాస్యాన్ని పొందావు. భర్తల పట్ల ఇష్టం వచ్చినట్లు ప్రవర్తించేవారు నిందార్హులు; వారు ఎల్లప్పుడూ దాసులుగానే ఉంటారు. ఇది నీకు తెలిసిందే.
2.92.22
पराजितो नकुलो भीमसेनो ।
युधिष्ठरः सहदेवार्जुनौ च।
दासीभूता त्वं हि वै याज्ञसेनि ।
पराजितास्ते पतयो नैव सन्ति ॥ २.९२.२२ ॥
నకులుడు, భీమసేనుడు, యుధిష్ఠిరుడు, సహదేవుడు, అర్జునుడు ఓడిపోయారు. ఓ యాజ్ఞసేనీ, నువ్వు దాసివైపోయావు; నీ భర్తలు ఓడిపోయినవారు, వారు నిజంగా ఇక లేరు.
2.92.23
प्रयोजनं जन्मनि किं न मन्यते ।
पराक्रमं पौरुषं चैव पार्थटः।
पाञ्चाल्यस्य द्रुपदस्यात्मजामिमां ।
सभामध्ये यो व्यदेवीद्ग्लहेषु ॥ २.९२.२३ ॥
జన్మకు ఏ ప్రయోజనమూ లేదా? పార్థుడు (అర్జునుడు) పరాక్రమాన్ని, పౌరుషాన్ని చూపాడు కదా? పాంచాల రాజు ద్రుపదుని ఈ కుమార్తెను — సభ మధ్యలో పాచికలాటలో పందెం వేసినదానిని…
2.92.24
तद्वै श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षी ।
भृशं निशश्वास तदाऽर्तरूपः।
राजानुगो धर्मपाशानुबद्धो ।
दहन्निवैनं क्रोधसंरक्तदृष्टिः ॥ २.९२.२४ ॥
అది విని భీమసేనుడు అత్యంత కోపంతో ఊగిపోయాడు. బాధితుడిగా లోతుగా నిట్టూర్చాడు; రాజుకు లోబడి, ధర్మపాశంతో బంధింపబడి, కోపంతో ఎర్రబడిన చూపులతో అతన్ని దహించేవాడిలా చూశాడు.
2.92.25
नाहं कुप्ये सूतपुत्रस्य राज-
न्नेष सत्यं दासधर्मः प्रदिष्टः।
किं विद्विषो वै मामेवं व्याहरेयु-
र्नादेवीस्त्वं यद्यनया नरेन्द्र ॥ २.९२.२५ ॥
రాజా, నేను సూతపుత్రునిపై కోపించడం లేదు; ఇది నిజంగా దాసధర్మమని విధించబడింది. శత్రువులు నన్ను ఇలా ఎందుకు అంటారు? నరేంద్రా, నువ్వు ఈమెతో ఇలా చేయించకపోతే, శత్రువులు నన్ను ఇలా అనేవారా?
2.92.26
भीमसेनवचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं तूष्णीम्भूतमचेतनम् ॥ २.९२.२६ ॥
భీమసేనుని మాటలు విని అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు మౌనంగా, చేతనారహితంగా ఉన్న యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు.
2.92.27
भीमार्जुनौ यमौ चैव स्थितौ ते नृप शासने ।
प्रश्नं ब्रूहि च कृष्णां त्वमजितां यदि मन्यसे ॥ २.९२.२७ ॥
రాజా, భీమార్జునులు, కవల సోదరులు నీ ఆజ్ఞకు లోబడి నిలిచి ఉన్నారు. కృష్ణ జయింపబడనిదని నీవు భావిస్తే ప్రశ్న అడుగు.
2.92.28
एवमुक्त्वा तु कौन्येयमपोह्य वसनं स्वकम् ।
स्मयन्निवेक्ष्य पाञ्चालीमैश्वर्यमदमोहितः ॥ २.९२.२८ ॥
ఇలా చెప్పి, కౌంతేయునితో తన వస్త్రాన్ని తొలగించి, ఐశ్వర్య మదంతో మోహితుడై నవ్వుతూ పాంచాలిని చూశాడు.
2.92.29
कदलीदण्डसदृशं सर्वलक्षणसंयुतम् ।
गजहस्तप्रतीकाशं वज्रप्रतिमगौरवम् ॥ २.९२.२९ ॥
అరటి కాండం వంటిది, సమస్త శుభ లక్షణాలతో కూడినది, ఏనుగు తొండం వంటిది, వజ్రంతో సమానమైన బరువు కలది.
2.92.30
अभ्युत्स्मयित्वा राधेयं भीममाधर्षयन्निव ।
द्रौपद्याः प्रेक्षमाणायाः सव्यमूरुमदर्शयत् ॥ २.९२.३० ॥
రాధేయుని వైపు నవ్వి, భీముని అవమానిస్తున్నట్లుగా, ద్రౌపది చూస్తుండగా తన ఎడమ తొడను చూపించాడు.
2.92.31
भीमसेनस्तमालोक्य नेत्रे उत्फाल्य लोहिते ।
प्रोवाच राजमध्ये तं सभां विश्रावयन्निव ॥ २.९२.३१ ॥
భీమసేనుడు అతన్ని చూసి, ఎర్రబడిన కళ్లను విప్పార్చి, రాజుల మధ్య అతనితో, సభకు వినిపించేలా గట్టిగా మాట్లాడాడు.
2.92.32
पितृभिः सह सालोक्यं मा स्म गच्छेद्वृकोदरः ।
यद्येतमूरुं गदया न भिन्द्यां ते महाहवे ॥ २.९२.३२ ॥
మహాయుద్ధంలో నీ ఈ తొడను గదతో నేను విరగ్గొట్టకపోతే, వృకోదరుడు పితృదేవతలతో ఒకే లోకాన్ని పొందకుండు గాక.
2.92.33
क्रुद्धस्य तस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यः पावकार्चिषः ।
वृक्षस्येव विनिश्वेरुः कोटरेभ्यः प्रदह्यतः ॥ २.९२.३३ ॥
కోపించిన అతని అన్ని రంధ్రాల నుండి, కాలుతున్న వృక్షపు తొర్రల నుండి వలె, అగ్ని జ్వాలలు వెలువడ్డాయి.
2.92.34
परं भयं पश्यत भीमसेना-
त्तद्बुध्यध्वं पार्थिवाः प्रातिपेयाः।
दैवेरितो नूनमयं पुरस्ता-
त्परोऽनयो भरतेषूदपादि ॥ २.९२.३४ ॥
రాజులారా, భీమసేనుని నుండి మహాభయాన్ని చూడండి; ప్రతీపుని వంశజులారా, దీనిని తెలుసుకోండి. దైవప్రేరితుడై ఇదే భరతుల మధ్య ముందుగానే గొప్ప అనర్థం పుట్టింది.
2.92.35
अतिद्यूतं कृतमिदं धार्तराष्ट्र ।
यस्मात्स्त्रियं विवदध्वं सभायाम्।
योगक्षेमौ नश्यतो वः समग्रौ ।
पापान्मन्त्रान्कुरवो मन्त्रयन्ति ॥ २.९२.३५ ॥
ధృతరాష్ట్ర కుమారా, ఇది అతిజూదంతో జరిగింది; సభలో ఒక స్త్రీ గురించి మీరు వాదిస్తున్నారు. మీ యోగక్షేమాలు పూర్తిగా నశిస్తున్నాయి; కురువులు పాపకరమైన ఆలోచన చేస్తున్నారు.
2.92.36
इमं धर्मं कुरवो जानताशु ।
ध्वस्ते धर्मे परिषत्सम्प्रदुष्येत्।
इमां चेत्पूर्वं कितवोऽग्लहिष्य-
दीशोऽभविष्यदपराजितात्मा ॥ २.९२.३६ ॥
కురువులారా, ఈ ధర్మాన్ని త్వరగా తెలుసుకోండి. ధర్మం నశిస్తే సభ కూడా చెడిపోతుంది. ఈ జూదగాడు ముందే దీనిని గెలిచి ఉంటే, అతడు అజేయాత్మ కలిగిన ప్రభువై ఉండేవాడు.
2.92.37
स्वप्ने यथैतद्विजितं धनं स्या-
देवं मन्ये यस्य दीव्यत्यनीशः।
गान्धारराजस्य वचो निशम्य ।
धर्मादस्मात्कुरवो माऽपयात ॥ २.९२.३७ ॥
కలలో ఈ ధనం గెలిచినట్లుగా ఉంది అని నేను భావిస్తున్నాను; తన అధికారం లేనివాడు జూదమాడినప్పుడు అలాగే ఉంటుంది. గాంధార రాజు మాటలు విని, ఓ కురువులారా, ఈ ధర్మం నుండి తొలగిపోకండి.
2.92.38
भीमस्य वाक्ये तद्वदेवार्जुनस्य ।
स्थितोऽहं वै यमयोश्चैवमेव।
युधिष्ठिरं ते प्रवदन्त्वनीश-
मथो दास्यान्मोक्षसे याज्ञसेनि ॥ २.९२.३८ ॥
భీముని మాటలోనూ అర్జునుని మాటలోనూ నేను అలాగే నిలుస్తాను; యమల మాటలోనూ అలాగే. వారు యుధిష్ఠిరుడు అధికారం లేనివాడని చెప్పనివ్వు; అప్పుడు, యాజ్ఞసేనీ, నీవు దాస్యం నుండి విముక్తి పొందుతావు.
2.92.39
ईशो राजा पूर्वमासीद्ग्लहे नः ।
कुन्तीसुतो धर्मराजो महात्मा।
ईशस्त्वयं कस्य पराजितात्मा ।
तज्जानीध्वं कुरवः सर्व एव ॥ २.९२.३९ ॥
పూర్వం జూదంలో మన రాజు, అధిపతి కుంతీ పుత్రుడు, మహాత్ముడైన ధర్మరాజు. కానీ తనను తాను ఓడించుకున్న ఇతడు ఎవరికి అధిపతి? అది మీరందరూ తెలుసుకోండి, ఓ కురువులారా.
2.92.40
दुश्शासन निबोधेदं वचनं वै प्रभाषितम् ।
किमनेन चिरं वीर नयस्व द्रपदात्मजाम्।
दासीभावेन भुङ्क्ष्व त्वं यथेष्टं कुरुनन्दन ॥ २.९२.४० ॥
దుశ్శాసనా, ఈ పలికిన మాట విను. ఓ వీరా, ఇంత ఆలస్యంతో ఏమి ప్రయోజనం? ద్రుపదుని కుమార్తెను తీసుకువెళ్ళు; దాసిగా నీకు ఇష్టమైనట్లు అనుభవించు, ఓ కురునందనా.
2.92.41
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
साधु कर्ण महाबाहो यथेष्टं क्रियतामिति ॥ २.९२.४१ ॥
అప్పుడు గాంధార రాజు కుమారుడు శకుని ఇలా అన్నాడు: 'బాగుంది, కర్ణా, మహాబాహూ, నీకు ఇష్టమైనట్లు చేయబడును.'
2.92.42
ततो दुश्शासनस्तूर्णं द्रुपदस्य सुतां बलात् ।
प्रवेशयितुमारब्धः स चकर्ष दुरात्मवान् ॥ २.९२.४२ ॥
అప్పుడు దుఃశాసనుడు వేగంగా ద్రుపదుని కుమార్తెను బలవంతంగా లోపలికి ఈడ్చడం మొదలుపెట్టాడు; ఆ దురాత్ముడు ఆమెను లాగాడు.
2.92.43
ततो विक्रोशति तदा पाञ्चाली वरवर्णिनी ॥ २.९२.४३ ॥
అప్పుడు అందమైన వర్ణంగల పాంచాలి ఆర్తనాదం చేస్తోంది.
2.92.44
परित्रायस्व मां भीष्ण द्रोण द्रौणे तथा कृप ।
परित्रायस्व विदुर धर्मिष्ठो धर्मवत्सल ॥ २.९२.४४ ॥
భీష్మా, ద్రోణా, ద్రౌణీ, కృపా, నన్ను రక్షించండి. ధర్మిష్ఠుడా, ధర్మప్రియుడా విదురా, నన్ను రక్షించు.
2.92.45
धृतराष्ट्र महाराज परित्रायस्व वै स्नुषाम् ।
गान्धारि त्वं महाभागे सर्वज्ञे सर्वदर्शिनि।
पिरत्रायस्व मां भीरुं सुयोधनभयार्दिताम् ॥ २.९२.४५ ॥
మహారాజా ధృతరాష్ట్రా, కోడలిని రక్షించు. మహాభాగ్యవతి గాంధారీ, నీవు సర్వజ్ఞురాలివి, సర్వదర్శినివి; సుయోధనుని భయంతో బాధించబడిన భీతురాలిని నన్ను రక్షించు.
2.92.46
त्वमार्ये वीरजननि किं मां पश्यसि यादवीम् ।
क्लिश्यमानामनार्येण न त्रायसिव वधूं स्वकाम् ॥ २.९२.४६ ॥
ఓ ఆర్యా, వీరుల తల్లీ, నన్ను, యాదవ స్త్రీని, ఎందుకు చూస్తున్నావు? అనార్యునిచే బాధించబడుతున్న నా మీద నీవు సొంత కోడలిని రక్షించినట్లు రక్షించడం లేదు.
2.92.47
यदि लालप्यमानां मां न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
हा हताऽस्मि सुमन्दात्मा सुयोधनवशं गता ॥ २.९२.४७ ॥
విలపిస్తున్న నాతో ఎవ్వరూ ఏమీ అనకపోతే, అయ్యో, నేను నాశనమయ్యాను; సుయోధనుని అధీనంలోకి వెళ్లిపోయాను.
2.92.48
न वै पाण्डुर्नरपतिर्न धर्मो न च देवराट् ।
न चायुर्नाश्विनौ वाऽपि परित्रायन्ति वै स्नुषाम् ॥ २.९२.४८ ॥
పాండుడు కాదు, నరపతి కాదు, ధర్మం కాదు, దేవరాజు కాదు, ఆయుస్సు కాదు, అశ్వినీ దేవతలు కూడా ఈ కోడలిని రక్షించలేరు.
2.92.49
धिक्कष्टं यदि जीवेयं मन्दभाग्या पतिव्रता ॥ २.९२.४९ ॥
ఛీ, ఎంత కష్టం — అభాగ్యురాలిని, పతివ్రతనైన నేను బ్రతికి ఉండవలసి వస్తే.
2.92.50
शृणोमि वाक्यं तव राजपुत्रि ।
नेमे पार्थाः किञ्चिदपि ब्रुवन्ति।
सा त्वं प्रियार्थं शृणु वाक्यमेत-
द्यदुच्यते पापमतिः कृतघ्नः ॥ २.९२.५० ॥
రాజపుత్రీ, నీ మాటలు వింటున్నాను; ఈ పార్థులు ఏమీ మాట్లాడటం లేదు. నీ ప్రియునికోసం, పాపబుద్ధి కృతఘ్నుడి గురించి చెప్పే ఈ మాటను విను.
2.92.51
सुयोधनः सानुचरः सुदुष्टः ।
सहैव राजा निकृतः सूनुना च
यद्येष वाचं महदुच्यमानां ।
न श्रोष्यते पापमतिः सुदुष्टः ॥ २.९२.५१ ॥
సానుచరుడైన సుయోధనుడు మహా దుష్టుడు. రాజు కూడా తన కుమారుని వల్ల వీరితో కలిసి బాధపడుతున్నాడు. ఇప్పుడు చెప్పబడుతున్న ఈ గొప్ప మాటను ఈ పాపబుద్ధి, మహా దుష్టుడు వినకపోతే...
2.92.52
इत्येवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रीं ।
क्षत्ताऽब्रवीद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रम्। ॥ २.९२.५२ ॥
ఇలా ద్రుపదుని కుమార్తెతో చెప్పి, క్షత్త (విదురుడు) ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో ఇలా అన్నాడు.
2.92.53
मा क्लिश्यतां वै द्रुपदस्य पुत्रीं ।
मा त्वं चरीं द्रक्ष्यसि राजपुत्र ॥ २.९२.५३ ॥
ద్రుపదుని కుమార్తెను బాధపెట్టకు; రాజకుమారా, ఆమె దుర్దశను నీవు చూడకు.
2.92.54
यद्येवं त्वं महाराज सङ्क्लेशयसि द्रौपदीम् ।
अचिरेणैव कालेन पुत्रस्ते सह मन्त्रिभिः।
गमिष्यति क्षयं पापः पाण्डवक्षयकारणात् ॥ २.९२.५४ ॥
మహారాజా, మీరు ఇలా ద్రౌపదిని బాధిస్తే, త్వరలోనే మీ పాపాత్ముడైన కుమారుడు మంత్రులతో కలిసి పాండవుల నాశనానికి కారణమై నశిస్తాడు.
2.92.55
भीमार्जुनाभ्यां क्रुद्धाभ्यां माद्रीपुत्रद्वयेन च ।
तस्मान्निवारय सुतं मा विनाशं विचिन्तय ॥ २.९२.५५ ॥
కోపించిన భీముడు, అర్జునుడు, మాద్రి యొక్క ఇద్దరు కుమారుల వల్ల (వినాశం కలుగుతుంది). కాబట్టి మీ కుమారుని నివారించండి; వినాశాన్ని ఆలోచించకండి.
2.92.56
एतच्छुत्वा मन्दबुद्धिर्नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत् ।
ततो दुर्योधनस्तत्र दैवमोहबलात्कृतः ॥ २.९२.५६ ॥
ఇది విని మందబుద్ధి (దుర్యోధనుడు) ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు. అప్పుడు అక్కడ దైవ మోహబలంతో ప్రేరితుడైన దుర్యోధనుడు (మౌనంగా ఉన్నాడు).
2.92.57
अचिन्त्य क्षत्तुर्वचनं हर्षेणायतलोचनः ।
ऊरू दर्शयते पापो द्रौपद्या वै मुहुर्मुहुः ॥ २.९२.५७ ॥
విదురుని మాటలను లెక్కచేయక, సంతోషంతో విశాల నేత్రుడైన పాపాత్ముడు (దుర్యోధనుడు) ద్రౌపదికి తన తొడలను పదే పదే చూపించాడు.
2.92.58
ऊरौ सन्दर्श्यमाने तु निरीक्ष्य तु सुयोधनम् ।
वृकोदरस्तदालोक्य नेत्रे चोल्फाल्य लोहिते ॥ २.९२.५८ ॥
తొడలు చూపించబడుతున్నప్పుడు, వృకోదరుడు (భీముడు) సుయోధనుని చూసి, అతనిని చూసి ఎర్రని కళ్ళను తిప్పాడు.
2.92.59
एतत्समीक्ष्यात्मनि चावमानं ।
नियम्य मन्युं बलनान्स मानी।
राजानुजः संसदि कौरवाणां ।
विनिष्क्रमन्वाक्यमुवाच भीमः ॥ २.९२.५९ ॥
ఈ అవమానాన్ని తనలో చూసి, కోపాన్ని నిగ్రహించి, బలవంతుడు, గర్వించే రాజానుజుడు భీముడు, కౌరవుల సభలో ఈ మాటలు పలికాడు.
2.92.60
अहं दुर्योधनं हन्ता कर्णं हन्ता धनञ्जयः ।
शकुनिं चाक्षकितवं सहदेवो हनिष्यति ॥ २.९२.६० ॥
నేను దుర్యోధనుడిని చంపుతాను; కర్ణుడిని ధనంజయుడు చంపుతాడు; పాచికల మోసగాడైన శకునిని సహదేవుడు చంపుతాడు.
2.92.63
दुश्शासनस्य रुधिरं पास्यामि मृगराडिव ॥ २.९२.६३ ॥
సింహంలా దుశ్శాసనుడి రక్తాన్ని నేను తాగుతాను.
2.92.64
भीमसेन न ते सन्ति येषां वैरं त्वया सह ।
नन्दा गृहेषु न बुद्ध्यन्ते महद्भयम् ॥ २.९२.६४ ॥
భీమసేనా, నీతో వైరం ఉన్నవారు నీకు శత్రువులు కాదు; ఇళ్లలో నందా (?) అనే గొప్ప భయం గ్రహించబడదు.
2.92.65
नैव वाचा व्यवसितं भीम विज्ञायते सताम् ।
यदि स्थास्यन्ति सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण वै सह ॥ २.९२.६५ ॥
భీమా, సజ్జనుల నిశ్చయం మాటలతో తెలియదు; వారు యుద్ధంలో క్షత్రధర్మంతో నిలిచినప్పుడే అది తెలుస్తుంది.
2.92.66
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुश्शासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ २.९२.६६ ॥
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, దురాత్ముడైన శకుని, దుశ్శాసనుడు నాలుగవవాడుగా ఉన్నవారి రక్తాన్ని భూమి తాగుతుంది.
2.92.67
असूयितारं वक्तारं प्रहृष्टानां दुरात्मनाम् ।
भीमसेन नियोगात्ते हन्ताऽहं कर्णमाहवे ॥ २.९२.६७ ॥
భీమసేనా, నీ ఆజ్ఞతో యుద్ధంలో కర్ణుడిని చంపుతాను — అతడు అసూయపరుడు, మాట్లాడేవాడు, సంతోషించిన దురాత్ముల్లో ఒకడు.
2.92.68
कर्णं कर्णानुगांश्चैव रणे हन्ताऽस्मि पत्रिभिः ।
ये चान्ये विप्रयोत्स्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नृपाः।
तान्स्म सर्वञ्छितैर्बाणैर्नेताऽस्मि यमसादनम् ॥ २.९२.६८ ॥
యుద్ధంలో కర్ణుణ్ణి, అతని అనుచరులను బాణాలతో చంపుతాను. బుద్ధిమోహంతో నాతో పోరాడే ఇతర రాజులందరినీ వాడిబాణాలతో యమసదనానికి పంపుతాను.
2.92.69
चलेद्वि हिमवान्स्थानान्निष्प्रभः स्याद्दिवाकरः ।
शैत्यं सोमात्प्रणश्येत मत्सत्यं विचलेद्यदि ॥ २.९२.६९ ॥
నా సత్యం చలిస్తే, హిమవంతుడు తన స్థానం నుండి కదలుగాక, సూర్యుడు ప్రభ లేనివాడగుగాక, చంద్రుని నుండి శీతలత్వం నశించుగాక.
2.92.70
उत्युक्तवति पार्थे तु श्रीमान्माद्रवतीसुतः ।
प्रगृह्य विपुलं बाहुं सहदेवः प्रतापवान् ॥ २.९२.७० ॥
పార్థుడు ఇలా పలికినప్పుడు, మాద్రీ కుమారుడైన శ్రీమంతుడు ప్రతాపవంతుడు సహదేవుడు తన విశాలమైన బాహువును ఎత్తెను.
2.92.71
सौबलस्य वधप्रेप्सुरिदं वचनमब्रवीत् ।
क्रोधसंरक्तनयनो निश्वस्य च मुहुर्मुहुः ॥ २.९२.७१ ॥
సౌబలుడిని (శకుని) వధించాలనే కోరికతో అతడు ఈ మాట పలికెను. క్రోధంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో అతడు మళ్ళీ మళ్ళీ నిట్టూర్చెను.
2.92.72
यानक्षान्मन्यसे मूढ गान्धाराणां यशोहर ।
नैते ह्यक्षाः शिता वाणास्त्वयैते समरे धृताः ॥ २.९२.७२ ॥
ఓ మూఢుడా, గాంధారుల యశస్సును హరించేవాడా, నీవు పాచికలని భావించేవి పాచికలు కావు. ఇవి యుద్ధంలో నీవు పట్టుకున్న వాడి బాణాలు.
2.92.73
यथा चैवोक्तवान्भीमस्त्वामुद्दिश्य सबान्धवम् ।
कर्ताऽहं कर्मणा चास्य कुरुकार्याणि सर्वशः।
यदि स्थस्यासि सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण सौबल ॥ २.९२.७३ ॥
భీముడు నిన్ను, నీ బంధువులను ఉద్దేశించి చెప్పినట్లే, నేను నా కర్మతో కురు కార్యాలన్నిటినీ నెరవేరుస్తాను. సౌబలుని కుమారా, నీవు క్షత్రధర్మం ప్రకారం యుద్ధంలో నిలిచితే…
2.92.74
सहदेववचः श्रुत्वा नकुलोऽपि विशाम्पते ।
दर्शनीयतमो नॄणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९२.७४ ॥
ప్రజాపతీ, సహదేవుని మాటలు విని, మనుష్యులలో అత్యంత గౌరవనీయుడైన నకులుడు కూడా ఈ మాటలు పలికాడు.
2.92.75
सुतेयं यज्ञसेनस्य द्यूतेऽस्मिन्धृतराष्ट्रजैः ।
यैर्वाचः श्राविता रूक्षा धूर्तैर्दुर्योधनप्रियैः ॥ २.९२.७५ ॥
ఇది యజ్ఞసేనుని (ద్రుపదుని) కుమార్తె. ఈ జూదంలో దుర్యోధనునికి ప్రియులైన ఆ దుష్టులు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, ఈమెకు కఠినమైన మాటలు వినిపించారు.
2.92.76
धार्तराष्ट्रान्सुदुर्वृत्तान्मुमूर्षून्कालचोदितान् ।
दर्शयिष्यामि भूयिष्ठमहं वैवस्वतक्षयम् ॥ २.९२.७६ ॥
మృత్యువును కోరుకునే, కాలచోదితులైన ఆ అత్యంత దుష్టులైన ధృతరాష్ట్ర కుమారులకు నేను యమలోకాన్ని పుష్కలంగా చూపిస్తాను.
2.92.77
उलूकं च दुरात्मानं सौबलस्य प्रियं सुतम् ।
हन्ताऽहमस्मि समरे मम शत्रुं नराधमम् ॥ २.९२.७७ ॥
సౌబలుని (శకుని) ప్రియ కుమారుడైన దుష్టాత్ముడు ఉలూకుడిని, నా శత్రువైన ఆ నరాధముడిని, నేను యుద్ధంలో చంపేవాడిని.
2.92.78
निदेशाद्धर्मराजस्य द्रौपद्याः पदवीं चरन् ।
नर्धार्तराष्टां पृथिवीं कर्तास्मि नचिरादिवा ॥ २.९२.७८ ॥
ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో, ద్రౌపది మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, త్వరలోనే ధృతరాష్ట్ర కుమారులు లేని భూమిని నేను చేసేవాడినవుతాను.
2.92.79
यस्माच्चोरुं दर्शयसे यस्माच्चोरुं निरीक्षसे ।
तस्मात्तव ह्यधर्मिष्ठ ऊरौ मृत्युर्भविष्यति ॥ २.९२.७९ ॥
నువ్వు నీ తొడను చూపుతావు, నా తొడను చూస్తావు కాబట్టి, ఓ అధర్మిష్ఠా, నీ మరణం నీ తొడపైనే సంభవిస్తుంది.
2.92.80
यस्माच्चैवं क्लेशयति भ्राता ते मां दुरात्मवान् ।
तस्मादुधिरमेवास्य पास्यते वै वृकोदरः ॥ २.९२.८० ॥
నీ దుష్టబుద్ధి గల సోదరుడు నన్ను ఇలా హింసిస్తున్నాడు కాబట్టి, వృకోదరుడు అతని రక్తాన్నే త్రాగుతాడు.
2.92.81
इमं च पापिष्ठमतिं कर्णं समुतबान्धवम् ।
सामात्यं सपरीवारं हनिष्यति धनञ्जयः ॥ २.९२.८१ ॥
ఈ అత్యంత పాపబుద్ధి గల కర్ణుడిని, అతని బంధువులు, మంత్రులు, పరివారంతో సహా ధనంజయుడు సంహరిస్తాడు.
2.92.82
क्षुद्रधर्मं नैकृतिकं शकुनिं पापचेतसम् ।
सहदेवो रणे क्रुद्धो हनिष्यति सबान्धवम् ॥ २.९२.८२ ॥
క్షుద్ర ధర్మం కలిగిన, మోసపూరితుడైన, పాపబుద్ధి గల శకునిని, యుద్ధంలో కోపించిన సహదేవుడు బంధువులతో సహా సంహరిస్తాడు.
2.92.83
एवमुक्ते तु वचने द्रौपद्या धर्मशीलया ।
ततोऽन्तरिक्षात्सुमहत्पुष्पवर्षमवापततम् ॥ २.९२.८३ ॥
ధర్మశీల అయిన ద్రౌపది ఈ మాటలు ఇలా పలికినప్పుడు, ఆకాశం నుండి అత్యంత గొప్ప పుష్పవర్షం కురిసింది.
2.92.84
तेषां तु वचनं श्रुत्वा नोचुस्तत्र सभासदः ।
अर्जुनस्य भयाद्राजन्नभून्निश्शब्दमत्र वै ॥ २.९२.८४ ॥
వారి మాటలు విని అక్కడి సభాసదులు ఏమీ మాట్లాడలేదు. ఓ రాజా, అర్జునుని భయంతో అక్కడ నిశ్శబ్దం ఏర్పడింది.