มหาภารตะ · อัธยายะ 2.92
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.92.1
तथा तु दृष्ट्वा बहु तत्र देवीं ।
रोरूयमाणां कुररीमिवार्ताम्।
नोचुर्वचः साध्वथवाऽप्यसाधु ।
महीक्षितो धार्तराष्ट्रस्य भीताः ॥ २.९२.१ ॥
เมื่อเห็นพระนางผู้กำลังร่ำไห้อย่างมาก เหมือนนกกุระรีที่ตกทุกข์ พระราชาทั้งหลายผู้หวาดกลัวบุตรของธฤตราษฎร์ มิได้เอ่ยถ้อยคำใด ทั้งถูกและผิด
2.92.2
दृष्ट्वा तथा पार्थिवपुत्रपौत्रां-
स्तूष्णींभूतान्धृतराष्ट्रस्य पुत्रः।
स्मयन्निवेदं वचनं बभाषे ।
पाञ्चालराजस्य सुतां तदानीम् ॥ २.९२.२ ॥
เมื่อเห็นบรรดาพระราชาพร้อมทั้งบุตรและหลานเงียบสงัดเช่นนั้น บุตรของธฤตราษฎร์ ยิ้มเหมือนเยาะเย้ย จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่พระนางเทราปที ธิดาของพระราชาแห่งปัญจาละ ในขณะนั้น
2.92.3
तिष्ठत्वयं प्रश्न उदारसत्वे ।
भीमेऽर्जुने सहदेवे तथैव।
पत्यौ च ते नकुले याज्ञसेनि ।
वदन्त्वेते वचनं त्वत्प्रसूतम् ॥ २.९२.३ ॥
ให้คำถามนี้ค้างไว้ก่อน ภีมะ อรชุน สหเทพ และนกุลสามี ของเจ้าเช่นกัน ผู้มีใจประเสริฐเอ๋ย ธิดาของยัชญเสนะ ขอให้พวกเขากล่าวถ้อยคำที่เกิดจากเจ้าเถิด
2.92.4
अनीश्वरं विब्रुवन्त्वार्यमध्ये ।
युधिष्ठिरं तव पाञ्चालि हेतोः।
कुर्वन्तु सर्वे चानृतं धर्मराजं ।
पाञ्चालि त्वं मोक्ष्यसे दासभावात् ॥ २.९२.४ ॥
ให้พวกเขาประกาศต่อหน้าผู้ประเสริฐว่า ยุธิษฐิระมิใช่เจ้านายเพราะเจ้า ดูก่อนเทราปที ให้ทุกคนทำให้พระราชาผู้เป็นธรรมราชาต้องกล่าวเท็จเถิด เทราปทีเอ๋ย เจ้าจักพ้นจากสภาพทาสได้
2.92.5
धर्मे स्थितो धर्मसुतो महात्मा ।
स्वयं चेदं कथयत्विन्द्रकल्पः।
ईशो वा ते ह्यनीशोऽथवैष ।
वाक्यादस्य क्षिप्रमेकं भजस्व ॥ २.९२.५ ॥
ให้โอรสแห่งธรรม มหาตมะผู้ตั้งมั่นในธรรม เสมอด้วยพระอินทร์ กล่าวเรื่องนี้ด้วยพระองค์เอง ว่าพระองค์เป็นเจ้านายของเจ้าหรือไม่ ด้วยถ้อยคำนี้ จงรีบเลือกเอาข้างใดข้างหนึ่งเถิด
2.92.6
सर्वे हीमे कौरवेयाः सभायां ।
दुःखान्तरे वर्तमानास्तवैव।
न विब्रुवन्त्यार्यसत्वा यथाव-
त्पतींश्च ते समवेक्ष्याल्पभाग्यान् ॥ २.९२.६ ॥
เพราะชาวเการพทั้งหมดนี้ในที่ประชุม แม้มีจิตใจประเสริฐ ก็กำลังอยู่ท่ามกลางความทุกข์ของเจ้าเอง จึงไม่กล่าวอย่างถูกต้อง แม้เมื่อเห็นสามีทั้งหลายของเจ้าผู้มีโชคน้อย
2.92.7
ततः सभ्याः कुरुराजस्य तस्य ।
वाक्यं सर्वे प्रशशंसुस्तथोच्चैः।
चेलावेधांश्चापि चक्रुर्नदन्तो ।
हाहेत्यासीदपि चैवार्तनादः ॥ २.९२.७ ॥
ครั้นนั้น บรรดาสมาชิกในที่ประชุมต่างพากันสรรเสริญถ้อยคำของพระราชาแห่งกุรุนั้นดังลั่น แล้วโบกผ้านุ่งห่มพลางร้องก้อง และมีเสียงคร่ำครวญดังขึ้นว่า ‘ฮา ฮา’
2.92.8
श्रुत्वा तुं तद्वाक्यमनोहरं त-
द्धर्षश्चासीत्कौरवाणां सभायाम्।
सर्वे चासन्पार्थिवाः प्रीतिमन्तः ।
कुरुश्रेष्ठं धार्मिकं पूजयन्तः ॥ २.९२.८ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันน่ายินดีนั้น ชาวเการพในที่ประชุมก็เกิดความปีติยินดี และพระราชาทั้งปวงก็พอพระทัย พากันเคารพบูชาพระราชาแห่งกุรุผู้ประเสริฐและเป็นธรรมนั้น
2.92.9
युधिष्ठिरं च ते सर्वे समुदैक्षन्त पार्थिवाः ।
किं नु वक्ष्यति धर्मज्ञ इति साचीकृताननाः ॥ २.९२.९ ॥
พระราชาทั้งปวงต่างจ้องมองยุธิษฐิระ ใบหน้าหันเอียงไป คิดว่า ‘ผู้รู้ธรรมจะกล่าวว่าอย่างไรหนอ’
2.92.10
किं नु वक्ष्यति बीभत्सुरजितो युधि पाण्डवः ।
भीमसेनो यमौ चोभौ भृशं कौतूहलान्विताः ॥ २.९२.१० ॥
อรชุนผู้ไม่มีใครพ่ายแพ้ในการรบ ผู้เป็นปาณฑพ ภีมเสนะ และฝาแฝดทั้งสอง จะกล่าวว่าอย่างไรหนอ ทั้งหมดเต็มไปด้วยความอยากรู้อย่างยิ่ง
2.92.11
तस्मिन्नुपरते शब्दे भीमसेनोऽब्रवीदिदम् ।
प्रगृह्य रुचिरं दिव्यं भुजं चन्दनचर्चितम् ॥ २.९२.११ ॥
เมื่อเสียงนั้นสงบลง ภีมเสนะยกแขนอันงดงามและทิพย์ซึ่งทาด้วยจันทน์ขึ้น แล้วกล่าวถ้อยคำนี้
2.92.12
यद्येष गुरुरस्माकं धर्मराजो महामनाः ।
न प्रभुः स्यात्कुलस्यास्य न वयं मर्षयेमहि ॥ २.९२.१२ ॥
หากผู้นี้ คือท่านธรรมราชาผู้เป็นครูของพวกเรา มีใจอันยิ่งใหญ่ มิได้เป็นเจ้านายของตระกูลนี้ พวกเราคงไม่ยอมทน
2.92.13
ईशो नः पुण्यतपसां प्राणानामपि चेश्वरः ।
मन्यते जितमात्मानं यद्येष विजिता वयम् ॥ २.९२.१३ ॥
พระองค์เป็นเจ้านายของพวกเรา และเป็นใหญ่แม้เหนือชีวิตของผู้มีบุญและตบะ หากพระองค์ถือว่าตนพ่ายแพ้แล้ว ก็แสดงว่าพวกเราพ่ายแพ้เช่นกัน
2.92.14
न हि मुच्येत मे जीवन्पदा भूमिमुपस्पृशन् ।
मर्त्यधर्मा परामृश्य पाञ्चाल्या मूर्धजानिमान् ॥ २.९२.१४ ॥
ผู้ใดแตะต้องเส้นผมเหล่านี้ของนางปาญจาลี ด้วยเท้าที่ยังเหยียบแผ่นดินอยู่ ข้าจะไม่ปล่อยให้มีชีวิตรอดไปได้
2.92.15
पश्यध्वं ह्यायतौ वृत्तौ भुजौ मे परिघाविव ।
नैतयोरन्तरं प्राप्य मुच्येतापि शतक्रतुः ॥ २.९२.१५ ॥
จงดูแขนทั้งสองอันยาวและกลมของข้าเถิด ดุจกระบองเหล็ก เมื่อถูกแขนทั้งสองนี้จับไว้แล้ว แม้ศตกรตุ (พระอินทร์) ก็ยังไม่อาจหลุดพ้นได้
2.92.16
धर्मपाशसितस्त्वेवमधिगच्छामि सङ्कटम् ।
गौरवेण निरुद्धश्च निग्रहादर्जुनस्य च ॥ २.९२.१६ ॥
ข้าถูกบ่วงแห่งธรรมผูกไว้ จึงต้องตกอยู่ในความยากลำบากเช่นนี้ ถูกยับยั้งด้วยความเคารพ และด้วยการควบคุมของอรชุน
2.92.17
धर्मराजनिसृष्टस्तु सिंहः क्षुद्रमृगानिव ।
धार्तराष्टारानिमान्पापान्निष्पषेयं तलासिभिः ॥ २.९२.१७ ॥
หากถูกพระราชาแห่งธรรมปล่อยให้เป็นอิสระ ข้าจะบดขยี้บุตรชั่วของธฤตราษฎร์เหล่านี้ด้วยฝ่ามือและดาบ เหมือนสิงโตขย้ำสัตว์เล็ก
2.92.18
तमुवाच तदा भीष्मो द्रोणो विदुर एव च ।
क्षम्यतामिदमित्येवं सर्वं सम्भाव्यते त्वयि ॥ २.९२.१८ ॥
ครั้นนั้น ภีษมะ โทรณะ และวิทุระ กล่าวกับเขาว่า ‘ขอให้อภัยเรื่องนี้เถิด’ ดังนี้ เพราะทุกสิ่งย่อมเป็นไปได้สำหรับท่าน
2.92.19
त्रयः किलेमे ह्यधना भवन्ति ।
दासः पुत्रश्चास्वतन्त्रा च नारी।
दासस्य पत्नी त्वधनस्य भद्रे ।
हीनश्वरा दासधनं च सर्वम् ॥ २.९२.१९ ॥
ได้ยินว่าคนสามจำพวกนี้ไม่มีทรัพย์สมบัติ คือทาส บุตร และสตรีที่ไม่เป็นอิสระ ภรรยาของทาส ดูก่อนนางผู้เจริญ ก็เหมือนผู้ไร้ทรัพย์ ทาสนั้นไม่มีอำนาจ ทรัพย์สินของทาสทั้งหมดก็เช่นกัน
2.92.20
प्रविश्य राज्ञः परिवारं भजस्व ।
तत्ते कार्यं शिष्टमादिश्यतेऽत्र।
ईशास्तु सर्वे तव राजपुत्रि ।
भवन्ति वै धार्तराष्ट्रा न पार्थाः ॥ २.९२.२० ॥
จงเข้าไปในวังของพระราชาและรับใช้พวกเขาเถิด หน้าที่ที่เหลือของเจ้าได้ถูกสั่งไว้ที่นี่แล้ว ดูก่อนเจ้าหญิง นายทั้งหมดของเจ้าคือบุตรของธฤตราษฎร์ มิใช่บุตรของปฤถา
2.92.21
अन्यं वृणीष्व पतिमाशु भामिनि ।
यस्माद्दास्यं न लभसि देवनेन।
अवाच्या वै पतिषु कामवृत्ति-
र्नित्यं दास्ये विदितं तत्तवास्तु ॥ २.९२.२१ ॥
ดูกรนางผู้สดใส จงรีบเลือกสามีผู้อื่นเสียเถิด เพราะด้วยการพนันนี้เจ้าจึงต้องตกเป็นทาส หญิงที่กระทำตามความปรารถนาของตนต่อสามีทั้งหลาย ย่อมไม่อาจกล่าวถึงได้ นางย่อมคงอยู่ในฐานะทาสตลอดไป ข้อนี้เจ้าก็รู้อยู่แล้ว
2.92.22
पराजितो नकुलो भीमसेनो ।
युधिष्ठरः सहदेवार्जुनौ च।
दासीभूता त्वं हि वै याज्ञसेनि ।
पराजितास्ते पतयो नैव सन्ति ॥ २.९२.२२ ॥
นกุล ภีมเสนะ ยุธิษฐิระ สหเทวะ และอรชุน ต่างพ่ายแพ้แล้ว ดูกรธิดาของยัชญเสนะ บัดนี้เจ้าได้กลายเป็นทาสี และสามีของเจ้าทั้งหลายก็พ่ายแพ้แล้ว บัดนี้เขาเหล่านั้นหาได้เป็นสามีของเจ้าอีกไม่
2.92.23
प्रयोजनं जन्मनि किं न मन्यते ।
पराक्रमं पौरुषं चैव पार्थटः।
पाञ्चाल्यस्य द्रुपदस्यात्मजामिमां ।
सभामध्ये यो व्यदेवीद्ग्लहेषु ॥ २.९२.२३ ॥
เขาไม่พิจารณาถึงจุดหมายของการเกิดกระนั้นหรือ อรชุนบุตรของปฤถาไม่ได้แสดงความกล้าหาญและความเป็นชายชาตรีแล้วหรือ นางนี้คือธิดาของท้าวทรุปทะแห่งปัญจาละ ผู้ซึ่งในท่ามกลางที่ประชุมได้นำตนเองไปวางพนันในการเล่นพนันนั้น…
2.92.24
तद्वै श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षी ।
भृशं निशश्वास तदाऽर्तरूपः।
राजानुगो धर्मपाशानुबद्धो ।
दहन्निवैनं क्रोधसंरक्तदृष्टिः ॥ २.९२.२४ ॥
ภีมเสนะเมื่อได้ฟังดังนั้นก็โกรธจัดยิ่งนัก ถอนใจยาวด้วยความเจ็บปวดในกายา ผูกพันกับพระราชา ถูกพันธนาการด้วยบ่วงแห่งธรรม นัยน์ตาแดงด้วยความโกรธ ราวกับจะเผาผลาญพระองค์ให้วอดวาย
2.92.25
नाहं कुप्ये सूतपुत्रस्य राज-
न्नेष सत्यं दासधर्मः प्रदिष्टः।
किं विद्विषो वै मामेवं व्याहरेयु-
र्नादेवीस्त्वं यद्यनया नरेन्द्र ॥ २.९२.२५ ॥
ข้าพระองค์มิได้โกรธบุตรของสารถี ดูกรพระราชา ข้อนี้เป็นธรรมของทาสที่ได้กำหนดไว้โดยแท้จริง ศัตรูจะพูดกับข้าพระองค์เช่นนี้ไปทำไมกัน ดูกรเจ้าแห่งมนุษย์ หากพระองค์มิได้ให้นางกระทำเช่นนี้ ศัตรูจะพูดถึงข้าพระองค์เช่นนี้หรือ
2.92.26
भीमसेनवचः श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं तूष्णीम्भूतमचेतनम् ॥ २.९२.२६ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำของภีมเสนะแล้ว พระราชาทุรโยธน์จึงตรัสถ้อยคำนี้แก่ยุธิษฐิระ ผู้เงียบงันและไร้การตอบสนอง
2.92.27
भीमार्जुनौ यमौ चैव स्थितौ ते नृप शासने ।
प्रश्नं ब्रूहि च कृष्णां त्वमजितां यदि मन्यसे ॥ २.९२.२७ ॥
ดูกรพระราชา ภีมะและอรชุนกับฝาแฝดทั้งสองยืนอยู่ในบังคับบัญชาของพระองค์ หากพระองค์เห็นว่านางกฤษณาเป็นผู้ที่ยังไม่มีใครชนะ ก็จงตรัสคำถามเถิด
2.92.28
एवमुक्त्वा तु कौन्येयमपोह्य वसनं स्वकम् ।
स्मयन्निवेक्ष्य पाञ्चालीमैश्वर्यमदमोहितः ॥ २.९२.२८ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว ทุรโยธน์ก็ถอดผ้าของตนออกต่อหน้าบุตรของกุนตี และด้วยความหลงใหลในอำนาจ จึงมองดูนางปาญจาลีพร้อมรอยยิ้ม
2.92.29
कदलीदण्डसदृशं सर्वलक्षणसंयुतम् ।
गजहस्तप्रतीकाशं वज्रप्रतिमगौरवम् ॥ २.९२.२९ ॥
ขาอันเหมือนลำต้นกล้วย ประกอบด้วยลักษณะมงคลทั้งปวง คล้ายงวงช้าง มีน้ำหนักเหมือนสายฟ้า
2.92.30
अभ्युत्स्मयित्वा राधेयं भीममाधर्षयन्निव ।
द्रौपद्याः प्रेक्षमाणायाः सव्यमूरुमदर्शयत् ॥ २.९२.३० ॥
หัวเราะเยาะไปทางบุตรแห่งราธา ราวกับจะดูหมิ่นภีมะ ขณะที่เทราปทีกำลังมองอยู่ ทุรโยธน์ได้เปิดเผยต้นขาซ้ายของตน
2.92.31
भीमसेनस्तमालोक्य नेत्रे उत्फाल्य लोहिते ।
प्रोवाच राजमध्ये तं सभां विश्रावयन्निव ॥ २.९२.३१ ॥
ภีมเสนะเมื่อเห็นเช่นนั้น ก็เบิกนัยน์ตาแดงก่ำให้กว้าง กล่าวแก่ทุรโยธน์ท่ามกลางบรรดากษัตริย์ ราวกับจะให้ที่ประชุมได้ยินทั่วกัน
2.92.32
पितृभिः सह सालोक्यं मा स्म गच्छेद्वृकोदरः ।
यद्येतमूरुं गदया न भिन्द्यां ते महाहवे ॥ २.९२.३२ ॥
ขอให้ภีมะผู้มีท้องเป็นหมาป่า อย่าได้ไปยังโลกเดียวกับบรรพบุรุษของตนเลย หากในการรบใหญ่ข้าพเจ้ามิได้ทุบต้นขาของเจ้าด้วยกระบองของข้าพเจ้า
2.92.33
क्रुद्धस्य तस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यः पावकार्चिषः ।
वृक्षस्येव विनिश्वेरुः कोटरेभ्यः प्रदह्यतः ॥ २.९२.३३ ॥
จากทุกช่องแห่งร่างกายของเขาผู้โกรธเคือง เปลวไฟพุ่งออกมาดุจจากโพรงของต้นไม้ที่กำลังลุกไหม้
2.92.34
परं भयं पश्यत भीमसेना-
त्तद्बुध्यध्वं पार्थिवाः प्रातिपेयाः।
दैवेरितो नूनमयं पुरस्ता-
त्परोऽनयो भरतेषूदपादि ॥ २.९२.३४ ॥
ดูกรเจ้าแห่งแผ่นดิน จงดูความหวาดกลัวอันยิ่งใหญ่จากภีมเสนะเถิด ดูกรบุตรแห่งปฤถุ จงเข้าใจข้อนี้เถิด ความหายนะอันยิ่งใหญ่นี้ บัดนี้ได้เกิดขึ้นต่อหน้าท่านทั้งหลายในหมู่ชาวภรตะ โดยถูกผลักดันด้วยโชคชะตาเป็นแน่แท้
2.92.35
अतिद्यूतं कृतमिदं धार्तराष्ट्र ।
यस्मात्स्त्रियं विवदध्वं सभायाम्।
योगक्षेमौ नश्यतो वः समग्रौ ।
पापान्मन्त्रान्कुरवो मन्त्रयन्ति ॥ २.९२.३५ ॥
ดูกรบุตรแห่งธฤตราษฎร์ การเล่นพนันอย่างเกินควรนี้ได้ก่อให้เกิดขึ้น เพราะพวกท่านโต้เถียงกันเรื่องสตรีในที่ประชุม ความมั่นคงและความปลอดภัยของพวกท่านทั้งสิ้นกำลังพินาศ ชาวกุรุกำลังปรึกษาหารือกันด้วยคำแนะนำอันชั่วร้าย
2.92.36
इमं धर्मं कुरवो जानताशु ।
ध्वस्ते धर्मे परिषत्सम्प्रदुष्येत्।
इमां चेत्पूर्वं कितवोऽग्लहिष्य-
दीशोऽभविष्यदपराजितात्मा ॥ २.९२.३६ ॥
ดูกรชาวกุรุ จงรีบรู้จักธรรมนี้เถิด เมื่อธรรมถูกทำลายลง ที่ประชุมก็ย่อมเสื่อมทรามไปด้วย หากนักพนันผู้นี้ได้ชนะข้อนี้ก่อนหน้า เขาก็คงได้เป็นผู้เป็นใหญ่ผู้มีตนที่ไม่มีใครพิชิตได้
2.92.37
स्वप्ने यथैतद्विजितं धनं स्या-
देवं मन्ये यस्य दीव्यत्यनीशः।
गान्धारराजस्य वचो निशम्य ।
धर्मादस्मात्कुरवो माऽपयात ॥ २.९२.३७ ॥
ดุจว่าทรัพย์สินนี้ได้มาในความฝัน ข้าพเจ้าคิดว่าผู้ที่เล่นพนันโดยปราศจากการควบคุมตนเองก็เป็นเช่นนั้น ดูกรชาวกุรุ ครั้นได้ฟังถ้อยคำของพระราชาแห่งคันธาระแล้ว จงอย่าหันหนีไปจากธรรมนี้เลย
2.92.38
भीमस्य वाक्ये तद्वदेवार्जुनस्य ।
स्थितोऽहं वै यमयोश्चैवमेव।
युधिष्ठिरं ते प्रवदन्त्वनीश-
मथो दास्यान्मोक्षसे याज्ञसेनि ॥ २.९२.३८ ॥
ข้าพเจ้ายืนยันอยู่ตามถ้อยคำของภีมะและอรชุน และเช่นเดียวกันตามถ้อยคำของฝาแฝดทั้งสอง ขอให้พวกเขาประกาศว่ายุธิษฐิระไร้อำนาจเถิด เช่นนั้นแล้วดูกรธิดาของยัชญเสนะ เจ้าก็จะหลุดพ้นจากความเป็นทาส
2.92.39
ईशो राजा पूर्वमासीद्ग्लहे नः ।
कुन्तीसुतो धर्मराजो महात्मा।
ईशस्त्वयं कस्य पराजितात्मा ।
तज्जानीध्वं कुरवः सर्व एव ॥ २.९२.३९ ॥
ในการเล่นพนันเมื่อก่อนนี้ ผู้เป็นเจ้าและพระราชาของพวกเราคือบุตรแห่งกุนตี พระธรรมราชผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ส่วนผู้ที่แพ้ตนเองผู้นี้ใครคือเจ้านายของเขา ดูกรชาวกุรุทั้งหมด พวกท่านจงรู้เรื่องนี้เถิด
2.92.40
दुश्शासन निबोधेदं वचनं वै प्रभाषितम् ।
किमनेन चिरं वीर नयस्व द्रपदात्मजाम्।
दासीभावेन भुङ्क्ष्व त्वं यथेष्टं कुरुनन्दन ॥ २.९२.४० ॥
ดูกรทุศศาสนะ จงฟังถ้อยคำที่กล่าวไปแล้วนี้ ไฉนจึงยังชักช้านานนักเล่า ดูกรวีรบุรุษ จงนำธิดาของท้าวทรุปทะไปเถิด จงให้นางรับใช้เป็นทาสตามที่เจ้าปรารถนา ดูกรความชื่นใจของชาวกุรุ
2.92.41
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
साधु कर्ण महाबाहो यथेष्टं क्रियतामिति ॥ २.९२.४१ ॥
ตอนนั้น โอรสของกษัตริย์แห่งคันธาระ คือ ศกุนิ ได้กล่าวว่า ดีแล้ว กรรณะผู้มีแขนทรงพลัง ขอให้ทำตามที่ท่านปรารถนาเถิด
2.92.42
ततो दुश्शासनस्तूर्णं द्रुपदस्य सुतां बलात् ।
प्रवेशयितुमारब्धः स चकर्ष दुरात्मवान् ॥ २.९२.४२ ॥
ตอนนั้น ทุศศาสนะรีบเริ่มลากพระธิดาของท่านทรุปทีเข้าไปข้างในด้วยกำลัง ผู้มีใจชั่วนั้นได้ฉุดกระชากนาง
2.92.43
ततो विक्रोशति तदा पाञ्चाली वरवर्णिनी ॥ २.९२.४३ ॥
ตอนนั้น เทราปที ผู้มีผิวพรรณงดงาม กำลังร้องครวญคราง
2.92.44
परित्रायस्व मां भीष्ण द्रोण द्रौणे तथा कृप ।
परित्रायस्व विदुर धर्मिष्ठो धर्मवत्सल ॥ २.९२.४४ ॥
ข้าแต่ภีษมะ ข้าแต่โทรณะ ข้าแต่โอรสของโทรณะ และเช่นเดียวกันข้าแต่กฤปะ โปรดคุ้มครองข้าพเจ้าด้วยเถิด ข้าแต่วิทุระผู้ชอบธรรมยิ่ง ผู้รักในธรรม โปรดคุ้มครองข้าพเจ้าด้วยเถิด
2.92.45
धृतराष्ट्र महाराज परित्रायस्व वै स्नुषाम् ।
गान्धारि त्वं महाभागे सर्वज्ञे सर्वदर्शिनि।
पिरत्रायस्व मां भीरुं सुयोधनभयार्दिताम् ॥ २.९२.४५ ॥
ข้าแต่พระมหาราชาธฤตราษฎร์ โปรดคุ้มครองสะใภ้ของพระองค์ด้วยเถิด ข้าแต่คานธารี ท่านผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ผู้รอบรู้และเห็นทุกสิ่ง โปรดคุ้มครองข้าพเจ้าผู้หวาดกลัวและถูกความกลัวต่อสุโยธนะบีบคั้นด้วยเถิด
2.92.46
त्वमार्ये वीरजननि किं मां पश्यसि यादवीम् ।
क्लिश्यमानामनार्येण न त्रायसिव वधूं स्वकाम् ॥ २.९२.४६ ॥
ข้าแต่ท่านผู้สูงศักดิ์ มารดาของวีรบุรุษ ไฉนท่านจึงมองดูข้าพเจ้า หญิงแห่งตระกูลยาทพ ท่านไม่คุ้มครองข้าพเจ้าผู้ถูกคนชั่วช้าทรมาน เหมือนที่ท่านจะคุ้มครองสะใภ้ของท่านเองเลย
2.92.47
यदि लालप्यमानां मां न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
हा हताऽस्मि सुमन्दात्मा सुयोधनवशं गता ॥ २.९२.४७ ॥
หากไม่มีผู้ใดพูดสักคำกับข้าพเจ้าที่กำลังร่ำไห้ โอ้ ข้าพเจ้าถูกทำลายแล้ว ตกอยู่ใต้อำนาจของสุโยธนะ ข้าแต่ผู้มีจิตโง่เขลา
2.92.48
न वै पाण्डुर्नरपतिर्न धर्मो न च देवराट् ।
न चायुर्नाश्विनौ वाऽपि परित्रायन्ति वै स्नुषाम् ॥ २.९२.४८ ॥
ไม่ว่าปาณฑุ ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ธรรมะ หรือพระอินทร์ราชาแห่งเทพ ไม่ว่าอายุยืน หรือแม้แต่ฝาแฝดอัศวินก็ไม่อาจคุ้มครองสะใภ้คนนี้ได้
2.92.49
धिक्कष्टं यदि जीवेयं मन्दभाग्या पतिव्रता ॥ २.९२.४९ ॥
น่าอัปยศยิ่งนัก หากข้าพเจ้าซึ่งโชคร้ายและภักดีต่อสามีต้องมีชีวิตอยู่ต่อไป
2.92.50
शृणोमि वाक्यं तव राजपुत्रि ।
नेमे पार्थाः किञ्चिदपि ब्रुवन्ति।
सा त्वं प्रियार्थं शृणु वाक्यमेत-
द्यदुच्यते पापमतिः कृतघ्नः ॥ २.९२.५० ॥
ข้าแต่เจ้าหญิงแห่งราชวงศ์ ข้าพเจ้าได้ยินถ้อยคำของพระนาง แต่บุตรทั้งหลายของปฤถาเหล่านี้ไม่กล่าวสิ่งใดเลย เพื่อประโยชน์แก่ผู้เป็นที่รักของพระนาง โปรดฟังถ้อยคำนี้ที่กล่าวถึงผู้ชั่วร้ายและอกตัญญูผู้นั้นเถิด
2.92.51
सुयोधनः सानुचरः सुदुष्टः ।
सहैव राजा निकृतः सूनुना च
यद्येष वाचं महदुच्यमानां ।
न श्रोष्यते पापमतिः सुदुष्टः ॥ २.९२.५१ ॥
สุโยธนะพร้อมบริวารนั้นชั่วช้ายิ่งนัก พระราชาพร้อมกับโอรสของพระองค์ก็ถูกทำร้ายไปด้วยเช่นกัน หากผู้มีจิตชั่วร้ายและชั่วช้ายิ่งนักผู้นี้จะไม่ฟังถ้อยคำอันยิ่งใหญ่ที่กำลังกล่าวอยู่นี้...
2.92.52
इत्येवमुक्त्वा द्रुपदस्य पुत्रीं ।
क्षत्ताऽब्रवीद्धृतराष्ट्रस्य पुत्रम्। ॥ २.९२.५२ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แก่พระธิดาของท่านทรุปทีแล้ว ผู้ดูแลพระราชวัง (วิทุระ) จึงกล่าวแก่โอรสของธฤตราษฎร์
2.92.53
मा क्लिश्यतां वै द्रुपदस्य पुत्रीं ।
मा त्वं चरीं द्रक्ष्यसि राजपुत्र ॥ २.९२.५३ ॥
อย่าให้พระธิดาของท่านทรุปทีต้องทุกข์ทรมานเลย ข้าแต่พระราชโอรส อย่าให้พระองค์ได้เห็นสภาพอันน่าสงสารของนางเลย
2.92.54
यद्येवं त्वं महाराज सङ्क्लेशयसि द्रौपदीम् ।
अचिरेणैव कालेन पुत्रस्ते सह मन्त्रिभिः।
गमिष्यति क्षयं पापः पाण्डवक्षयकारणात् ॥ २.९२.५४ ॥
ข้าแต่พระมหาราชา หากพระองค์ทรงทำให้เทราปทีต้องทุกข์ทรมานเช่นนี้ บุตรผู้ชั่วร้ายของพระองค์พร้อมด้วยเหล่าเสนาบดีจะถึงความพินาศในไม่ช้า เพราะเป็นต้นเหตุแห่งความพินาศของบรรดาปาณฑพ
2.92.55
भीमार्जुनाभ्यां क्रुद्धाभ्यां माद्रीपुत्रद्वयेन च ।
तस्मान्निवारय सुतं मा विनाशं विचिन्तय ॥ २.९२.५५ ॥
เพราะภีมะและอรชุนผู้กริ้วโกรธ และบุตรทั้งสองของมาทรี ความพินาศจะมาถึง เหตุฉะนั้นจงห้ามบุตรของพระองค์ไว้ อย่าคิดถึงความพินาศเลย
2.92.56
एतच्छुत्वा मन्दबुद्धिर्नोत्तरं किञ्चिदब्रवीत् ।
ततो दुर्योधनस्तत्र दैवमोहबलात्कृतः ॥ २.९२.५६ ॥
เมื่อได้ฟังดังนั้น ผู้มีปัญญาทึบ (ทุรโยธน์) มิได้กล่าวตอบสิ่งใด จากนั้นทุรโยธน์ซึ่งถูกผลักดันมาที่นั่นด้วยอำนาจแห่งความหลงของเทพ จึงนิ่งเงียบไป
2.92.57
अचिन्त्य क्षत्तुर्वचनं हर्षेणायतलोचनः ।
ऊरू दर्शयते पापो द्रौपद्या वै मुहुर्मुहुः ॥ २.९२.५७ ॥
โดยไม่ใส่ใจถ้อยคำของวิทุระ ผู้บาปหนาที่มีดวงตาเบิกกว้าง ด้วยความยินดี ได้แสดงต้นขาของตนแก่เทราปทีซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.92.58
ऊरौ सन्दर्श्यमाने तु निरीक्ष्य तु सुयोधनम् ।
वृकोदरस्तदालोक्य नेत्रे चोल्फाल्य लोहिते ॥ २.९२.५८ ॥
ขณะที่ต้นขากำลังถูกแสดงออกมา วฤโกทระ (ภีมะ) มองดูสุโยธนะ เมื่อเห็นแล้วก็กลอกดวงตาสีแดงก่ำ
2.92.59
एतत्समीक्ष्यात्मनि चावमानं ।
नियम्य मन्युं बलनान्स मानी।
राजानुजः संसदि कौरवाणां ।
विनिष्क्रमन्वाक्यमुवाच भीमः ॥ २.९२.५९ ॥
เมื่อเห็นการดูหมิ่นที่ตนได้รับ ภีมะผู้ทรงพลังและมีความภาคภูมิ จึงข่มความโกรธของตนไว้ และเมื่อก้าวออกจากที่ประชุมของชาวกุรุ พระอนุชาของพระราชา ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.92.60
अहं दुर्योधनं हन्ता कर्णं हन्ता धनञ्जयः ।
शकुनिं चाक्षकितवं सहदेवो हनिष्यति ॥ २.९२.६० ॥
เราจะสังหารสุโยธนะ ธนัญชัยจะสังหารกรรณะ และสหเทวะจะสังหารศกุนิผู้เล่นพนันลูกเต๋า
2.92.63
दुश्शासनस्य रुधिरं पास्यामि मृगराडिव ॥ २.९२.६३ ॥
ข้าจะดื่มเลือดของทุศศาสนะ ดุจดังราชสีห์ดื่มเลือด
2.92.64
भीमसेन न ते सन्ति येषां वैरं त्वया सह ।
नन्दा गृहेषु न बुद्ध्यन्ते महद्भयम् ॥ २.९२.६४ ॥
ดูก่อนภีมเสน คนเหล่าใดมีเวรกับท่าน มิใช่ศัตรูที่แท้จริงของท่าน ภัยใหญ่ของนันทา (?) ในเรือนทั้งหลายยังไม่ถูกรู้
2.92.65
नैव वाचा व्यवसितं भीम विज्ञायते सताम् ।
यदि स्थास्यन्ति सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण वै सह ॥ २.९२.६५ ॥
ดูก่อนภีมะ ความมุ่งมั่นของคนดีมิอาจรู้ได้ด้วยถ้อยคำเพียงอย่างเดียว จะรู้ได้ก็ต่อเมื่อพวกเขายืนหยัดในสงครามด้วยหน้าที่ของกษัตริย์นักรบเท่านั้น
2.92.66
दुर्योधनस्य कर्णस्य शकुनेश्च दुरात्मनः ।
दुश्शासनचतुर्थानां भूमिः पास्यति शोणितम् ॥ २.९२.६६ ॥
แผ่นดินจะดื่มเลือดของทุรโยธน์ กรรณะ ศกุนีผู้ชั่วร้าย และบรรดาผู้มีทุศศาสนะเป็นลำดับที่สี่
2.92.67
असूयितारं वक्तारं प्रहृष्टानां दुरात्मनाम् ।
भीमसेन नियोगात्ते हन्ताऽहं कर्णमाहवे ॥ २.९२.६७ ॥
ดูก่อนภีมเสน ตามคำสั่งของท่าน ข้าจะสังหารกรรณะในการรบ ผู้เป็นผู้กล่าวคำริษยา ผู้หนึ่งในหมู่คนชั่วร้ายที่เปรมปรีดิ์
2.92.68
कर्णं कर्णानुगांश्चैव रणे हन्ताऽस्मि पत्रिभिः ।
ये चान्ये विप्रयोत्स्यन्ति बुद्धिमोहेन मां नृपाः।
तान्स्म सर्वञ्छितैर्बाणैर्नेताऽस्मि यमसादनम् ॥ २.९२.६८ ॥
ในการรบ ข้าจะสังหารกรรณะและผู้ติดตามของเขาด้วยลูกศร และกษัตริย์องค์อื่นใดที่หลงในใจสู้รบกับข้า ข้าจะส่งทุกพระองค์ไปยังที่อยู่ของยมด้วยลูกศรคม
2.92.69
चलेद्वि हिमवान्स्थानान्निष्प्रभः स्याद्दिवाकरः ।
शैत्यं सोमात्प्रणश्येत मत्सत्यं विचलेद्यदि ॥ २.९२.६९ ॥
หากความจริงของข้าจะหวั่นไหว ขอให้หิมาลัยเคลื่อนจากที่ตั้ง ขอให้พระอาทิตย์หมดความสว่าง และขอให้ความเย็นจากพระจันทร์มลายไป
2.92.70
उत्युक्तवति पार्थे तु श्रीमान्माद्रवतीसुतः ।
प्रगृह्य विपुलं बाहुं सहदेवः प्रतापवान् ॥ २.९२.७० ॥
เมื่อปารถะกล่าวเช่นนั้นแล้ว สหเทพผู้รุ่งเรือง บุตรของมาทรี ผู้มีอานุภาพ ก็ยกแขนอันใหญ่ขึ้น
2.92.71
सौबलस्य वधप्रेप्सुरिदं वचनमब्रवीत् ।
क्रोधसंरक्तनयनो निश्वस्य च मुहुर्मुहुः ॥ २.९२.७१ ॥
ด้วยปรารถนาจะสังหารบุตรของสุพละ คือศกุนี เขาจึงกล่าววาจานี้ ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.92.72
यानक्षान्मन्यसे मूढ गान्धाराणां यशोहर ।
नैते ह्यक्षाः शिता वाणास्त्वयैते समरे धृताः ॥ २.९२.७२ ॥
ดูก่อนคนโง่ ผู้ปล้นความรุ่งเรืองของคันธาระ สิ่งที่ท่านคิดว่าเป็นลูกเต๋านั้นมิใช่ลูกเต๋า นี่คือลูกศรคมที่ท่านได้หยิบขึ้นมาในการรบ
2.92.73
यथा चैवोक्तवान्भीमस्त्वामुद्दिश्य सबान्धवम् ।
कर्ताऽहं कर्मणा चास्य कुरुकार्याणि सर्वशः।
यदि स्थस्यासि सङ्ग्रामे क्षत्रधर्मेण सौबल ॥ २.९२.७३ ॥
ดังที่ภีมะได้กล่าวไว้ โดยมุ่งถึงท่านพร้อมทั้งญาติของท่าน ข้าจะกระทำให้สำเร็จหน้าที่ของเการพทั้งหมดด้วยการกระทำของข้า ดูก่อนบุตรของสุพละ หากท่านยืนหยัดในสงครามด้วยหน้าที่ของกษัตริย์นักรบ
2.92.74
सहदेववचः श्रुत्वा नकुलोऽपि विशाम्पते ।
दर्शनीयतमो नॄणामिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९२.७४ ॥
ดูก่อนพระราชาแห่งประชาชน เมื่อได้ฟังถ้อยคำของสหเทพแล้ว นกุล ผู้น่าดูที่สุดในหมู่มนุษย์ ก็กล่าววาจานี้เช่นกัน
2.92.75
सुतेयं यज्ञसेनस्य द्यूतेऽस्मिन्धृतराष्ट्रजैः ।
यैर्वाचः श्राविता रूक्षा धूर्तैर्दुर्योधनप्रियैः ॥ २.९२.७५ ॥
นี่คือธิดาของยัชญเสนะ (ทรุปทะ) ในการพนันครั้งนี้ บุตรของธฤตราษฎร์ ผู้เป็นคนเลวทรามที่รักใคร่ของทุรโยธน์ ได้กล่าวถ้อยคำหยาบคายแก่นาง
2.92.76
धार्तराष्ट्रान्सुदुर्वृत्तान्मुमूर्षून्कालचोदितान् ।
दर्शयिष्यामि भूयिष्ठमहं वैवस्वतक्षयम् ॥ २.९२.७६ ॥
ข้าจะแสดงแก่บุตรของธฤตราษฎร์ ผู้ประพฤติชั่วยิ่งนัก ผู้ปรารถนาความตายและถูกกาลเวลาผลักดัน ซึ่งที่อยู่ของไววัสวตะ (ยม) อย่างมากมาย
2.92.77
उलूकं च दुरात्मानं सौबलस्य प्रियं सुतम् ।
हन्ताऽहमस्मि समरे मम शत्रुं नराधमम् ॥ २.९२.७७ ॥
ข้าเป็นผู้สังหารอุลูกผู้มีจิตชั่วร้าย บุตรที่รักของบุตรของสุพละ ศัตรูของข้า ผู้เป็นมนุษย์ต่ำช้าที่สุดในสงคราม
2.92.78
निदेशाद्धर्मराजस्य द्रौपद्याः पदवीं चरन् ।
नर्धार्तराष्टां पृथिवीं कर्तास्मि नचिरादिवा ॥ २.९२.७८ ॥
ตามบัญชาของพระธรรมราชา และดำเนินตามทางของเทราปที ข้าจะทำให้แผ่นดินปราศจากบุตรของธฤตราษฎร์ในไม่ช้า
2.92.79
यस्माच्चोरुं दर्शयसे यस्माच्चोरुं निरीक्षसे ।
तस्मात्तव ह्यधर्मिष्ठ ऊरौ मृत्युर्भविष्यति ॥ २.९२.७९ ॥
เพราะท่านแสดงต้นขา และเพราะท่านจ้องมองต้นขาของข้า ดูก่อนผู้ไม่ประพฤติธรรมยิ่งนัก ความตายของท่านจะมาถึงที่ต้นขาของท่านนั่นเอง
2.92.80
यस्माच्चैवं क्लेशयति भ्राता ते मां दुरात्मवान् ।
तस्मादुधिरमेवास्य पास्यते वै वृकोदरः ॥ २.९२.८० ॥
เพราะพี่น้องผู้มีจิตชั่วร้ายของท่านทรมานข้าเช่นนี้ ดังนั้นวฤโกทระจะดื่มเลือดของเขาเป็นแน่
2.92.81
इमं च पापिष्ठमतिं कर्णं समुतबान्धवम् ।
सामात्यं सपरीवारं हनिष्यति धनञ्जयः ॥ २.९२.८१ ॥
และกรรณะผู้มีจิตบาปที่สุดนี้ พร้อมทั้งญาติ อำมาตย์ และบริวาร ธนัญชัยจะสังหาร
2.92.82
क्षुद्रधर्मं नैकृतिकं शकुनिं पापचेतसम् ।
सहदेवो रणे क्रुद्धो हनिष्यति सबान्धवम् ॥ २.९२.८२ ॥
ศกุนีผู้มีความประพฤติต่ำทราม หลอกลวง จิตใจบาป สหเทพผู้โกรธในการรบจะสังหารพร้อมทั้งญาติของเขา
2.92.83
एवमुक्ते तु वचने द्रौपद्या धर्मशीलया ।
ततोऽन्तरिक्षात्सुमहत्पुष्पवर्षमवापततम् ॥ २.९२.८३ ॥
เมื่อพระนางเทราปทีผู้มีธรรมเป็นปกติกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แล้ว ดอกไม้จำนวนมหาศาลก็ตกลงมาจากท้องฟ้า
2.92.84
तेषां तु वचनं श्रुत्वा नोचुस्तत्र सभासदः ।
अर्जुनस्य भयाद्राजन्नभून्निश्शब्दमत्र वै ॥ २.९२.८४ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเหล่านั้นแล้ว สมาชิกในที่ประชุมก็มิได้กล่าวอะไรในที่นั้น ข้าแต่พระราชา เพราะความเกรงกลัวอรชุน ที่นั้นจึงเงียบสงัดลง