ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.93.1
द्रौपद्या वचनं श्रुत्वा चुकोपाथ धनञ्जयः ।
स तदा क्रोधताम्राक्ष इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९३.१ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಧನಂಜಯನು ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.93.2
अयं तु मां वारयते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ २.९३.२ ॥
'ಈ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
2.93.3
सव्यसाची समुत्पत्य ताञ्छत्रून्समुदैक्षत ।
उद्यतं फल्गुनं तत्र ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ २.९३.३ ॥
ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜರು ಎದ್ದು ನಿಂತ ಫಲ್ಗುನನನ್ನು ಕಂಡರು.
2.93.4
युगान्ते सर्वलोकांस्तु दहन्तमिव पावकम् ।
वीक्षमाणं धनुष्पामिं हन्तुकामं मुहुर्मुहुः ॥ २.९३.४ ॥
ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡುತ್ತ, ಹೊಡೆಯಲು ಬಯಸಿ.
2.93.5
हन्तुकामं पशून्क्रुद्धं रुद्रं दक्षक्रतौ यथा ।
तथाभूतं नरं दृष्ट्वा विषेदुस्तत्र मानवाः ॥ २.९३.५ ॥
ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಶುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದ ಕೋಪಗೊಂಡ ರುದ್ರನಂತಿದ್ದ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಂಡು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರು ಕುಗ್ಗಿದರು.
2.93.6
धनञ्जयस्यव वीर्यज्ञा निराशा जीविते तदा ।
मृतभूता भवन्सर्वे नेत्रैरनिमिषैरिव ॥ २.९३.६ ॥
ಧನಂಜಯನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಎಲ್ಲರೂ ಆಗ ಜೀವನದ ಆಸೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಸತ್ತವರಂತೆ ರೆಪ್ಪೆ ಮಿಟುಕಿಸದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
2.93.7
अर्जुनं धर्मपुत्रं च समुदैक्षन्त पार्थिवाः ।
क्रुद्धं तदाऽर्जुनं दृष्ट्वा पृथिवी च चचाल ह ॥ २.९३.७ ॥
ರಾಜರು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಪುತ್ರನನ್ನು ಗಮನವಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರು. ಆಗ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಂಡು ಭೂಮಿಯೂ ನಡುಗಿತು.
2.93.8
खेचराणि च भूतानि वित्रेसुर्वै भयार्दिताः ।
नादित्यो विरराजाथ नापि वान्ति च मारुताः। ॥ २.९३.८ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಜೀವಿಗಳೂ ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ನಡುಗಿದವು. ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ, ಗಾಳಿಯೂ ಬೀಸಲಿಲ್ಲ.
2.93.9
न चन्द्रो न च नक्षत्रं द्यौर्दिशोन न विभान्ति ह ।
सर्वमाविद्धमभवज्जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २.९३.९ ॥
ಚಂದ್ರನೂ ಇಲ್ಲ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ; ಆಕಾಶವೂ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿಲ್ಲ. ಚರ ಮತ್ತು ಅಚರ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಕಲಕಿಹೋಯಿತು.
2.93.10
उत्पतन्स वभौ पार्तो दिवाकर इवाम्बरे। ॥ २.९३.१० ॥
ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ ಪಾರ್ಥನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
2.93.11
पार्थं दृष्ट्वा क्रुद्धं कालान्तकयमोपमम् ।
भीमसेनो मुदा युक्तो युद्धायैव मनो दधे ॥ २.९३.११ ॥
ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಕಾಲ, ಅಂತಕ, ಯಮನಂತೆ ಕಂಡು ಭೀಮಸೇನನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
2.93.12
पाञ्चाली च ददर्शाथ सुसङ्क्रुद्धं धनञ्जयम् ।
हन्तुकामं रिपून्मर्वान्सुपर्णमिव पन्नगान् ॥ २.९३.१२ ॥
ಪಾಂಚಾಲಿಯೂ ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಧನಂಜಯನನ್ನು ಕಂಡಳು; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿ, ಗರುಡನು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ.
2.93.13
दुष्प्रेक्षः सोऽभवत्क्रुद्धो युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ।
तं दृष्ट्वा तेजसा युक्तं विव्यधुः पुरवासिनः ॥ २.९३.१३ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಯುಗಾಂತಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತಾ ನೋಡಲಾಗದವನಾದನು. ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಪುರವಾಸಿಗಳು ನಡುಗಿದರು.
2.93.14
उत्पतन्तं तु वेगेन ततो दृष्ट्वा धनञ्जयम् ।
जग्राह स तदा राजा पुरुहूतो यथा हरिम् ॥ २.९३.१४ ॥
ವೇಗದಿಂದ ಹಾರಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಧನಂಜಯನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಗ ರಾಜನು ಇಂದ್ರನು ಹರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
2.93.15
उवाच स घृणी ज्येष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
मा पार्थ साहसं कार्षीर्मा विनाशं गमेद्यशः ॥ २.९३.१५ ॥
ಆಗ ಕರುಣಾಮಯಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾದ ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು: "ಓ ಪಾರ್ಥ, ಸಾಹಸ ಮಾಡಬೇಡ; ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ನಾಶವಾಗದಿರಲಿ."
2.93.16
अहमेतान्पापकृतो द्यूतज्ञान्दग्धुमुत्सहे ।
कन्त्त्वसत्यगतिं दृष्ट्वा क्रोधो नाशमुपैति मे ॥ २.९३.१६ ॥
ಈ ಪಾಪಿಗಳನ್ನು, ದ್ಯೂತವಿದ್ಯೆ ತಿಳಿದವರನ್ನು, ಸುಡಲು ನಾನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅವರ ಅಸತ್ಯ ನಡೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನನ್ನ ಕೋಪ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
2.93.17
त्वमिमं जगतोऽर्थे वै कोपं संयच्छ पाण्डव ॥ २.९३.१७ ॥
ಓ ಪಾಂಡವನೇ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಈ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು.
2.93.18
एवमुक्तस्तदा राज्ञा पाण्डवोऽथ धनञ्जयः ।
क्रोधं संशमयन्पार्थो धार्तराष्ट्रं प्रति स्थितः ॥ २.९३.१८ ॥
ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಪಾಂಡವ ಧನಂಜಯನು ತನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ಶಮಗೊಳಿಸಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಕಡೆಗೆ ನಿಂತನು.
2.93.19
तस्मिन्वीरे प्रशान्ते तु पाण्डवे फल्गुने पुनः ।
सुसम्प्रहृष्टमभवज्जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २.९३.१९ ॥
ಆ ವೀರ ಪಾಂಡವ ಫಲ್ಗುನನು ಮತ್ತೆ ಶಾಂತನಾದಾಗ, ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಲಿಸದ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿತು.
2.93.20
वारितं च तथा दृष्ट्वा भ्रात्रा पार्थं वृकोदरः ।
बभूव विमना राजन्नभून्निश्शब्दमत्र वै ॥ २.९३.२० ॥
ಸಹೋದರನಿಂದ ಪಾರ್ಥನು ಹಾಗೆ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನೇ, ವೃಕೋದರನು ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನನಾದನು.
2.93.21
ततो राज्ञो धृतराष्ट्रस्य गेहे ।
गोमायुरुच्चैर्व्याहरदग्निहोत्रे।
तं रासभाः प्रत्यभाषन्त राज-
न्समन्ततः पक्षिणश्चैव रौद्राः ॥ २.९३.२१ ॥
ಆಗ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಬಳಿ ನರಿಯೊಂದು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿತು. ರಾಜನೇ, ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕತ್ತೆಗಳು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೂಗಿದವು; ಭಯಂಕರ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ.
2.93.22
तं वै शब्दं विदुरस्तत्त्ववेदी ।
शुश्राव घोरं सुबलात्मजा च।
भीष्मो द्रोणो गौतमश्चापि विद्वान् ।
स्वस्तिस्वस्तीत्यपि चैवाहुरुच्चैः ॥ २.९३.२२ ॥
ಆ ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದವನ್ನು ತತ್ತ್ವಜ್ಞ ವಿದುರನು ಕೇಳಿದನು; ಸುಬಲನ ಮಗಳೂ ಕೇಳಿದಳು. ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ ಗೌತಮರೂ 'ಸ್ವಸ್ತಿ, ಸ್ವಸ್ತಿ' ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.
2.93.23
ततो गान्धारी विदुरश्चापि विद्वां-
स्तमुत्पातं घोरमालक्ष्य राज्ञे।
निवेदयामासतुरार्तवत्तदा ।
ततो राजा वाक्यमिदं बभाषे ॥ २.९३.२३ ॥
ಆಗ ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ ವಿದುರನು ಆ ಭಯಂಕರ ಅಪಶಕುನವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ದುಃಖದಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆಗ ರಾಜನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.93.24
हतोऽसि दुर्योधन मन्दबुद्धे ।
यस्त्वं सभायां कुरुपुङ्गवानाम्।
स्त्रियं समाभाषसि दुर्विनीत ।
विशेषतो द्रौपदीं धर्मपत्नीम् ॥ २.९३.२४ ॥
ಮಂದಬುದ್ಧಿಯ ದುರ್ಯೋಧನ, ನೀನು ನಾಶವಾದೆ. ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿಯೊಡನೆ ನೀನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವೆ, ದುರ್ವಿನೀತನೇ.
2.93.25
एवमुक्त्वा धृतराष्ट्रो मनीषी ।
हितान्वेषी बान्धवानामपायात्।
कृष्णां पाञ्चालीमब्रवीत्सान्त्वपूर्वं ॥ २.९३.२५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬಂಧುಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಜ್ಞಾನಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು, ಪಾಂಚಾಲಿ ಕೃಷ್ಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೇಳಿದನು.
2.93.26
विमृश्यैतत्प्रज्ञया तत्त्वबुद्धिः ।
वरं वृणीष्व पाञ्चालि मत्तो यदभिवाञ्छसि। ॥ २.९३.२६ ॥
ಇದನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ತತ್ತ್ವಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: ಪಾಂಚಾಲಿ, ನನ್ನಿಂದ ನೀನು ಏನನ್ನು ಬಯಸುವೆಯೋ ಆ ವರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೋ.
2.93.27
वधूनां हि विशिष्टा मे त्वं धर्मपरमा सती ।
ददासि चेद्वरं मह्यंवृणोमि भरतर्षभ।
सर्वधर्मानुगः श्रीमानदासोऽस्तु युधिष्ठिरः ॥ २.९३.२७ ॥
ಸೊಸೆಯರಲ್ಲಿ ನೀನೇ ನನಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳ ಸಾಧ್ವಿ. ನೀನು ನನಗೆ ವರ ನೀಡುವೆಯಾದರೆ, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ಕೋರುವುದು: ಸರ್ವ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ದಾಸನಾಗದಿರಲಿ.
2.93.28
मनस्विनमजानन्तो मैवं ब्रूयुः कुमारकाः ।
एतं वै दासपुत्रेति प्रतिविन्ध्यं ममात्मजम् ॥ २.९३.२८ ॥
ಮನಸ್ವಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಮಕ್ಕಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಾರದು: ಈತ, ನನ್ನ ಮಗ ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯ, ದಾಸಪುತ್ರನೆಂದು.
2.93.29
राजपुत्रः पुरा भूत्वा यथा नान्यः पुमान्क्वचित् ।
लालितो दासपुत्रत्वं पश्यन्नश्येद्धि भारत ॥ २.९३.२९ ॥
ಹಿಂದೆ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಪುರುಷನೂ ಹಾಗೆ ಲಾಲಿಸಲ್ಪಡದಂತೆ ಬೆಳೆದವನು, ದಾಸಪುತ್ರನಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ನಿಜವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವನು, ಭಾರತಾ.
2.93.30
एवं भवतु कल्याणि यथा त्वमभिभाषसे ।
द्वितीयं ते वरं भद्रे ददानि वरयस्व ह।
मनो हि मे वितरति नैकं त्वं वरमर्हसि ॥ २.९३.३० ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ. ಭದ್ರೆ, ನಿನಗೆ ಎರಡನೆಯ ವರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊ. ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಒಂದೇ ವರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ನೀನು ಅರ್ಹಳು.
2.93.31
सरथौ सघनुष्कौ न भीमसेनधनञ्जयौ ।
यमौ च वरये राजन्नदासान्स्ववशानहम् ॥ २.९३.३१ ॥
ರಾಜನೇ, ರಥ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲಿನೊಂದಿಗಿರುವ ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯರನ್ನು ನಾನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಅವಳಿ ಸಹೋದರರನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ದಾಸರಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿರಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
2.93.32
तथाऽस्तु ते महाभागे यथा त्वं नन्दिनीच्छसि ।
तृतीयं वरयास्मत्तो नासि द्वाभ्यां सुसंस्कृता। ॥ २.९३.३२ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ, ಮಹಾಭಾಗೆ, ನೀನು ಬಯಸಿದಂತೆ. ನಮ್ಮಿಂದ ಮೂರನೆಯ ವರವನ್ನು ಕೇಳು; ನೀನು ಎರಡರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳಲ್ಲ.
2.93.33
त्वं हि सर्वस्नुषाणां मे श्रेयसी धर्मचारिणी ।
लोभो धर्मस्य नाशाय भगवन्नाहमुत्सहे।
अनर्हा वरमादातुं तृतीयं राजसत्तम ॥ २.९३.३३ ॥
ನೀನು ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸೊಸೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವಳು. ದುರಾಸೆ ಧರ್ಮದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಭಗವನ್, ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಿಲ್ಲ. ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮೂರನೆಯ ವರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಾನು ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
2.93.34
एकामाहुर्वैश्यवरं द्वौ तु क्षत्रस्त्रियो वरौ ।
त्रयस्तु राज्ञो राजेन्द्र ब्राह्मणस्य शतं वराः ॥ २.९३.३४ ॥
ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಒಂದು ವರ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಎರಡು ವರಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ರಾಜನಿಗೆ ಮೂರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೂರು ವರಗಳು, ರಾಜೇಂದ್ರನೇ.
2.93.35
पापीयांस इमे भूत्वा सन्तीर्णाः पतयो मम ।
वेत्स्यन्ति चैव भद्राणि राजन्पुण्येन कर्मणा ॥ २.९३.३५ ॥
ಈ ನನ್ನ ಗಂಡಂದಿರು, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಾಗಿ, ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ರಾಜನೇ, ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದಿಂದ ಅವರು ಶುಭವನ್ನು ಕಾಣುವರು.