มหาภารตะ · อัธยายะ 2.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.93.1
द्रौपद्या वचनं श्रुत्वा चुकोपाथ धनञ्जयः ।
स तदा क्रोधताम्राक्ष इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९३.१ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของเทราปที ธนญชัยก็โกรธขึ้น แล้วดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ เขาจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.93.2
अयं तु मां वारयते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ २.९३.२ ॥
กล่าวว่า "พระเจ้าแผ่นดินแห่งธรรม ยุธิษฐิระนี้ห้ามข้าไว้" ดังนี้แล้ว ผู้มีกำลังผู้นั้น ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ก็หยิบคันธนูขึ้นมา
2.93.3
सव्यसाची समुत्पत्य ताञ्छत्रून्समुदैक्षत ।
उद्यतं फल्गुनं तत्र ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ २.९३.३ ॥
สัวยสาจินกระโดดขึ้นแล้วจ้องมองศัตรูเหล่านั้น ที่นั่นกษัตริย์ทั้งหลายเห็นฟัลคุนะยกอาวุธเตรียมพร้อม
2.93.4
युगान्ते सर्वलोकांस्तु दहन्तमिव पावकम् ।
वीक्षमाणं धनुष्पामिं हन्तुकामं मुहुर्मुहुः ॥ २.९३.४ ॥
ดุจไฟที่เผาโลกทั้งสิ้นเมื่อสิ้นยุค เขาจ้องมองคันธนูอยู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ปรารถนาจะประหาร
2.93.5
हन्तुकामं पशून्क्रुद्धं रुद्रं दक्षक्रतौ यथा ।
तथाभूतं नरं दृष्ट्वा विषेदुस्तत्र मानवाः ॥ २.९३.५ ॥
เห็นชายผู้นั้นเป็นเช่นนั้น ดุจพระรุทรผู้โกรธเกรี้ยว ปรารถนาจะฆ่าสัตว์ทั้งหลายในพิธียัญของทักษะ ผู้คนที่นั่นก็หวาดหวั่น
2.93.6
धनञ्जयस्यव वीर्यज्ञा निराशा जीविते तदा ।
मृतभूता भवन्सर्वे नेत्रैरनिमिषैरिव ॥ २.९३.६ ॥
ครั้งนั้น ทุกคนที่รู้ถึงความกล้าหาญของธนญชัยต่างสิ้นหวังในชีวิต กลายเป็นดุจคนตายแล้ว ยืนจ้องมองด้วยดวงตาที่ไม่กะพริบ
2.93.7
अर्जुनं धर्मपुत्रं च समुदैक्षन्त पार्थिवाः ।
क्रुद्धं तदाऽर्जुनं दृष्ट्वा पृथिवी च चचाल ह ॥ २.९३.७ ॥
บรรดากษัตริย์จ้องมองอรชุนและโอรสแห่งธรรม และเมื่อเห็นอรชุนโกรธ แผ่นดินก็สั่นไหวขึ้น
2.93.8
खेचराणि च भूतानि वित्रेसुर्वै भयार्दिताः ।
नादित्यो विरराजाथ नापि वान्ति च मारुताः। ॥ २.९३.८ ॥
สัตว์ที่เคลื่อนไหวในอากาศสั่นสะท้านด้วยความหวาดกลัว ดวงอาทิตย์ก็ไม่ส่องแสง และลมก็ไม่พัด
2.93.9
न चन्द्रो न च नक्षत्रं द्यौर्दिशोन न विभान्ति ह ।
सर्वमाविद्धमभवज्जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २.९३.९ ॥
ทั้งดวงจันทร์และดวงดาวก็ไม่ส่องแสง ท้องฟ้าและทิศทั้งหลายก็ไม่สว่าง โลกทั้งสิ้น ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ต่างปั่นป่วนไปหมด
2.93.10
उत्पतन्स वभौ पार्तो दिवाकर इवाम्बरे। ॥ २.९३.१० ॥
ปารถะกระโดดขึ้นไปส่องแสงอยู่บนท้องฟ้า ดุจดวงอาทิตย์
2.93.11
पार्थं दृष्ट्वा क्रुद्धं कालान्तकयमोपमम् ।
भीमसेनो मुदा युक्तो युद्धायैव मनो दधे ॥ २.९३.११ ॥
ภีมเสนเห็นปารถะผู้โกรธเกรี้ยวดุจกาลผู้ทำลาย และยมราช ก็เต็มไปด้วยความยินดี จึงตั้งใจมุ่งมั่นต่อการรบ
2.93.12
पाञ्चाली च ददर्शाथ सुसङ्क्रुद्धं धनञ्जयम् ।
हन्तुकामं रिपून्मर्वान्सुपर्णमिव पन्नगान् ॥ २.९३.१२ ॥
ฝ่ายปาญจาลีก็เห็นธนญชัยโกรธจัด ปรารถนาจะฆ่าศัตรูทั้งหลาย ดุจครุฑที่จ้องมองงูทั้งหลาย
2.93.13
दुष्प्रेक्षः सोऽभवत्क्रुद्धो युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ।
तं दृष्ट्वा तेजसा युक्तं विव्यधुः पुरवासिनः ॥ २.९३.१३ ॥
เมื่อโกรธแล้วเขาก็น่าเกรงขาม รุ่งเรืองดุจไฟแห่งจุดจบของยุค เมื่อชาวเมืองเห็นเขาผู้เปี่ยมด้วยรัศมีเช่นนั้น ก็พากันหวาดกลัว
2.93.14
उत्पतन्तं तु वेगेन ततो दृष्ट्वा धनञ्जयम् ।
जग्राह स तदा राजा पुरुहूतो यथा हरिम् ॥ २.९३.१४ ॥
ครั้นเห็นธนญชัยกระโดดขึ้นด้วยความเร็ว พระเจ้าแผ่นดินนั้นก็ฉุดรั้งเขาไว้ ดุจพระอินทร์ผู้ได้รับการเรียกขานว่าปุรุหูตะ เคยฉุดรั้งหริ
2.93.15
उवाच स घृणी ज्येष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
मा पार्थ साहसं कार्षीर्मा विनाशं गमेद्यशः ॥ २.९३.१५ ॥
ยุธิษฐิระ พระเจ้าแผ่นดินแห่งธรรม ผู้เป็นพี่ใหญ่ผู้มีเมตตา ตรัสว่า "ปารถะ อย่าได้กระทำการอันหุนหันนี้เลย ขออย่าให้เกียรติยศของเจ้าต้องพินาศ"
2.93.16
अहमेतान्पापकृतो द्यूतज्ञान्दग्धुमुत्सहे ।
कन्त्त्वसत्यगतिं दृष्ट्वा क्रोधो नाशमुपैति मे ॥ २.९३.१६ ॥
ข้าปรารถนาจะเผาคนชั่วเหล่านี้ผู้รู้การเล่นพนัน แต่เมื่อเห็นวิถีอันไม่สัตย์จริงของพวกเขา ความโกรธของข้าก็สงบลง
2.93.17
त्वमिमं जगतोऽर्थे वै कोपं संयच्छ पाण्डव ॥ २.९३.१७ ॥
เพื่อประโยชน์แก่โลกนี้ โอ ปาณฑพ ขอเจ้าจงข่มความโกรธนี้ไว้เถิด
2.93.18
एवमुक्तस्तदा राज्ञा पाण्डवोऽथ धनञ्जयः ।
क्रोधं संशमयन्पार्थो धार्तराष्ट्रं प्रति स्थितः ॥ २.९३.१८ ॥
เมื่อพระเจ้าแผ่นดินตรัสดังนี้ ปาณฑพธนญชัยก็ข่มความโกรธของตน ยืนมั่นหันหน้าไปทางโอรสของธฤตราษฎร์
2.93.19
तस्मिन्वीरे प्रशान्ते तु पाण्डवे फल्गुने पुनः ।
सुसम्प्रहृष्टमभवज्जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २.९३.१९ ॥
เมื่อวีรบุรุษปาณฑพฟัลคุนะสงบลงอีกครั้ง โลกทั้งสิ้น ทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ก็ปีติยินดีอย่างยิ่ง
2.93.20
वारितं च तथा दृष्ट्वा भ्रात्रा पार्थं वृकोदरः ।
बभूव विमना राजन्नभून्निश्शब्दमत्र वै ॥ २.९३.२० ॥
เมื่อวฤโกทรเห็นปารถะถูกพี่ชายห้ามไว้เช่นนั้น โอ พระราชา ก็เศร้าหมองใจ และเงียบสงัดลงที่นั่น
2.93.21
ततो राज्ञो धृतराष्ट्रस्य गेहे ।
गोमायुरुच्चैर्व्याहरदग्निहोत्रे।
तं रासभाः प्रत्यभाषन्त राज-
न्समन्ततः पक्षिणश्चैव रौद्राः ॥ २.९३.२१ ॥
ครั้งนั้น ในเรือนของพระเจ้าธฤตราษฎร์ ใกล้กองไฟบูชา สุนัขจิ้งจอกร้องเสียงดังขึ้น ข้าแต่พระราชา ลาทั้งหลายขานรับมันจากทุกทิศ และนกร้ายทั้งหลายก็ขานรับเช่นกัน
2.93.22
तं वै शब्दं विदुरस्तत्त्ववेदी ।
शुश्राव घोरं सुबलात्मजा च।
भीष्मो द्रोणो गौतमश्चापि विद्वान् ।
स्वस्तिस्वस्तीत्यपि चैवाहुरुच्चैः ॥ २.९३.२२ ॥
วิทุระผู้รู้ความจริงได้ยินเสียงอันน่าสะพรึงนั้น และพระธิดาของสุพละก็ได้ยินเช่นกัน ภีษมะ โทรณะ และเกาตมะผู้มีความรู้ก็ร้องขึ้นเสียงดังว่า "สวัสดี สวัสดี"
2.93.23
ततो गान्धारी विदुरश्चापि विद्वां-
स्तमुत्पातं घोरमालक्ष्य राज्ञे।
निवेदयामासतुरार्तवत्तदा ।
ततो राजा वाक्यमिदं बभाषे ॥ २.९३.२३ ॥
ครั้งนั้น คานธารีและวิทุระผู้มีความรู้ เมื่อเห็นลางร้ายอันน่าสะพรึงนั้น ก็กราบทูลแด่พระราชาด้วยความทุกข์ใจ แล้วพระราชาจึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
2.93.24
हतोऽसि दुर्योधन मन्दबुद्धे ।
यस्त्वं सभायां कुरुपुङ्गवानाम्।
स्त्रियं समाभाषसि दुर्विनीत ।
विशेषतो द्रौपदीं धर्मपत्नीम् ॥ २.९३.२४ ॥
ทุรโยธน์ ผู้มีปัญญาทราม เจ้าถึงกาลพินาศแล้ว เจ้าผู้ไร้มารยาท กลางท้องพระโรงของบรรดาผู้ประเสริฐแห่งกุรุ เจ้ากลับกล่าวกับสตรี และโดยเฉพาะกับเทราปที ผู้เป็นชายาโดยธรรม
2.93.25
एवमुक्त्वा धृतराष्ट्रो मनीषी ।
हितान्वेषी बान्धवानामपायात्।
कृष्णां पाञ्चालीमब्रवीत्सान्त्वपूर्वं ॥ २.९३.२५ ॥
พระธฤตราษฎร์ผู้ฉลาด ผู้ปรารถนาความเกื้อกูลแก่ญาติพี่น้องและต้องการให้พ้นจากความพินาศ เมื่อตรัสดังนี้แล้ว ก็ตรัสกับกฤษณาธิดาแห่งปัญจาละด้วยถ้อยคำปลอบโยนก่อนเป็นอันดับแรก
2.93.26
विमृश्यैतत्प्रज्ञया तत्त्वबुद्धिः ।
वरं वृणीष्व पाञ्चालि मत्तो यदभिवाञ्छसि। ॥ २.९३.२६ ॥
ทรงพิจารณาเรื่องนี้ด้วยปัญญาแล้ว ผู้มีความเข้าใจในความจริงชัดเจนตรัสว่า ข้าแต่เทวีปัญจาลี จงเลือกพรที่เจ้าปรารถนาจากข้าเถิด
2.93.27
वधूनां हि विशिष्टा मे त्वं धर्मपरमा सती ।
ददासि चेद्वरं मह्यंवृणोमि भरतर्षभ।
सर्वधर्मानुगः श्रीमानदासोऽस्तु युधिष्ठिरः ॥ २.९३.२७ ॥
ในบรรดาสะใภ้ทั้งหลาย เจ้าเป็นผู้โดดเด่นที่สุดสำหรับข้า เป็นสตรีผู้ดีที่ยิ่งด้วยธรรม หากเจ้าประทานพรแก่ข้า ข้าขอเลือกสิ่งนี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภารตะ ขอให้ยุธิษฐิระผู้รุ่งเรืองซึ่งดำเนินตามธรรมทั้งปวง อย่าได้เป็นทาส
2.93.28
मनस्विनमजानन्तो मैवं ब्रूयुः कुमारकाः ।
एतं वै दासपुत्रेति प्रतिविन्ध्यं ममात्मजम् ॥ २.९३.२८ ॥
ขออย่าให้เด็กๆ ซึ่งไม่รู้จักบุรุษผู้มีใจสูงนี้ กล่าวเช่นนี้เลย ว่าปฏิวินธยะบุตรของข้าผู้นี้เป็นบุตรของทาส
2.93.29
राजपुत्रः पुरा भूत्वा यथा नान्यः पुमान्क्वचित् ।
लालितो दासपुत्रत्वं पश्यन्नश्येद्धि भारत ॥ २.९३.२९ ॥
เขาเคยเป็นพระราชโอรสมาก่อน ได้รับการเลี้ยงดูประคบประหงมดังไม่มีบุรุษใดเคยได้รับ ข้าแต่ภารตะ หากเห็นตนเองกลายเป็นบุตรของทาส เขาคงพินาศเป็นแน่
2.93.30
एवं भवतु कल्याणि यथा त्वमभिभाषसे ।
द्वितीयं ते वरं भद्रे ददानि वरयस्व ह।
मनो हि मे वितरति नैकं त्वं वरमर्हसि ॥ २.९३.३० ॥
เป็นไปตามที่เจ้ากล่าวเถิด ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ข้าขอประทานพรที่สองแก่เจ้า เจ้าผู้เป็นสิริมงคลจงเลือกเถิด ใจของข้าไม่โน้มเอียงที่จะให้เพียงพรเดียว เจ้าสมควรที่จะขอ
2.93.31
सरथौ सघनुष्कौ न भीमसेनधनञ्जयौ ।
यमौ च वरये राजन्नदासान्स्ववशानहम् ॥ २.९३.३१ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าไม่ขอให้ภีมเสนและธนัญชัยพร้อมรถศึกและคันธนู ทั้งฝาแฝดก็มิได้ขอ ข้าขอให้พวกเขาอย่าเป็นทาส แต่เป็นอิสระ อยู่ในอำนาจของตนเอง
2.93.32
तथाऽस्तु ते महाभागे यथा त्वं नन्दिनीच्छसि ।
तृतीयं वरयास्मत्तो नासि द्वाभ्यां सुसंस्कृता। ॥ २.९३.३२ ॥
เป็นไปดังนั้นเถิด ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง ตามที่เจ้าปรารถนา จงขอพรที่สามจากพวกเราเถิด เจ้าไม่ได้รับเกียรติเพียงสองประการ
2.93.33
त्वं हि सर्वस्नुषाणां मे श्रेयसी धर्मचारिणी ।
लोभो धर्मस्य नाशाय भगवन्नाहमुत्सहे।
अनर्हा वरमादातुं तृतीयं राजसत्तम ॥ २.९३.३३ ॥
เจ้าเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาสะใภ้ทั้งหลายของข้า ผู้ดำเนินตามธรรม ความโลภเป็นเหตุให้ธรรมพินาศ ข้าแต่ผู้ทรงพระภาค ข้าไม่เต็มใจที่จะทำเช่นนั้น ข้าแต่ราชาผู้ประเสริฐ ข้าไม่คู่ควรที่จะรับพรที่สาม
2.93.34
एकामाहुर्वैश्यवरं द्वौ तु क्षत्रस्त्रियो वरौ ।
त्रयस्तु राज्ञो राजेन्द्र ब्राह्मणस्य शतं वराः ॥ २.९३.३४ ॥
กล่าวกันว่า ภริยาของแพศย์มีพรหนึ่งประการ ภริยาของกษัตริย์มีสองประการ แต่พระราชามีสามประการ และพราหมณ์มีร้อยประการ ข้าแต่จอมราชา
2.93.35
पापीयांस इमे भूत्वा सन्तीर्णाः पतयो मम ।
वेत्स्यन्ति चैव भद्राणि राजन्पुण्येन कर्मणा ॥ २.९३.३५ ॥
สามีของข้าเหล่านี้ซึ่งกลายเป็นผู้ชั่วร้ายยิ่งขึ้น บัดนี้พ้นภัยแล้ว ข้าแต่พระราชา ด้วยกรรมอันเป็นบุญ พวกเขาจักได้พบความเป็นมงคลเช่นกัน