మహాభారతం · అధ్యాయం 2.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.93.1
द्रौपद्या वचनं श्रुत्वा चुकोपाथ धनञ्जयः ।
स तदा क्रोधताम्राक्ष इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९३.१ ॥
ద్రౌపది మాటలు విని ధనంజయుడు కోపించెను. అప్పుడు కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో ఇలా అన్నాడు.
2.93.2
अयं तु मां वारयते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षो धनुरादाय वीर्यवान् ॥ २.९३.२ ॥
'ఈ ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు నన్ను ఆపుతున్నాడు' అని చెప్పి, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నుల వీరుడు ధనుస్సు తీసుకున్నాడు.
2.93.3
सव्यसाची समुत्पत्य ताञ्छत्रून्समुदैक्षत ।
उद्यतं फल्गुनं तत्र ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ २.९३.३ ॥
సవ్యసాచి లేచి ఆ శత్రువులను తీక్షణంగా చూశాడు. అక్కడ సర్వ రాజులు లేచిన ఫల్గునుని చూశారు.
2.93.4
युगान्ते सर्वलोकांस्तु दहन्तमिव पावकम् ।
वीक्षमाणं धनुष्पामिं हन्तुकामं मुहुर्मुहुः ॥ २.९३.४ ॥
యుగాంతంలో సర్వ లోకాలను దహించే అగ్నిలా, ధనుస్సు చేతబట్టి పదేపదే చూస్తూ, కొట్టాలనే కోరికతో.
2.93.5
हन्तुकामं पशून्क्रुद्धं रुद्रं दक्षक्रतौ यथा ।
तथाभूतं नरं दृष्ट्वा विषेदुस्तत्र मानवाः ॥ २.९३.५ ॥
దక్షుని యజ్ఞంలో పశువులను చంపగోరిన కోపించిన రుద్రుని వలె ఉన్న ఆ వ్యక్తిని చూసి అక్కడి మానవులు విషాదం పొందారు.
2.93.6
धनञ्जयस्यव वीर्यज्ञा निराशा जीविते तदा ।
मृतभूता भवन्सर्वे नेत्रैरनिमिषैरिव ॥ २.९३.६ ॥
ధనంజయుని పరాక్రమం తెలిసిన వారందరూ అప్పుడు జీవితంపై ఆశ కోల్పోయారు; చచ్చినవారివలె రెప్పవేయని కన్నులతో ఉండిపోయారు.
2.93.7
अर्जुनं धर्मपुत्रं च समुदैक्षन्त पार्थिवाः ।
क्रुद्धं तदाऽर्जुनं दृष्ट्वा पृथिवी च चचाल ह ॥ २.९३.७ ॥
రాజులు అర్జునుని, ధర్మపుత్రుని పరిశీలనగా చూశారు. అప్పుడు క్రుద్ధుడైన అర్జునుని చూసి భూమి కూడా వణికింది.
2.93.8
खेचराणि च भूतानि वित्रेसुर्वै भयार्दिताः ।
नादित्यो विरराजाथ नापि वान्ति च मारुताः। ॥ २.९३.८ ॥
ఆకాశంలో సంచరించే ప్రాణులు కూడా భయంతో పీడితమై వణికాయి. అప్పుడు సూర్యుడు ప్రకాశించలేదు, గాలులు కూడా వీయలేదు.
2.93.9
न चन्द्रो न च नक्षत्रं द्यौर्दिशोन न विभान्ति ह ।
सर्वमाविद्धमभवज्जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २.९३.९ ॥
చంద్రుడు కాదు, నక్షత్రాలు కాదు; ఆకాశం, దిక్కులు కూడా ప్రకాశించలేదు. చలించే, చలించని సమస్త జగత్తు కలత చెందింది.
2.93.10
उत्पतन्स वभौ पार्तो दिवाकर इवाम्बरे। ॥ २.९३.१० ॥
పైకి ఎగిరిన పార్థుడు ఆకాశంలో సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
2.93.11
पार्थं दृष्ट्वा क्रुद्धं कालान्तकयमोपमम् ।
भीमसेनो मुदा युक्तो युद्धायैव मनो दधे ॥ २.९३.११ ॥
క్రుద్ధుడైన పార్థుని కాలుడు, అంతకుడు, యముని వలె చూసి భీమసేనుడు సంతోషంతో యుద్ధం కోసమే మనసు నిలిపాడు.
2.93.12
पाञ्चाली च ददर्शाथ सुसङ्क्रुद्धं धनञ्जयम् ।
हन्तुकामं रिपून्मर्वान्सुपर्णमिव पन्नगान् ॥ २.९३.१२ ॥
పాంచాలి కూడా అప్పుడు అత్యంత క్రుద్ధుడైన ధనంజయుని చూసింది; శత్రువులను చంపాలన్న కోరికతో, గరుత్మంతుడు సర్పాలను చూసినట్లు.
2.93.13
दुष्प्रेक्षः सोऽभवत्क्रुद्धो युगान्ताग्निरिव ज्वलन् ।
तं दृष्ट्वा तेजसा युक्तं विव्यधुः पुरवासिनः ॥ २.९३.१३ ॥
కోపంతో అతడు యుగాంత అగ్నిలా ప్రజ్వలిస్తూ చూడలేనివాడయ్యాడు. తేజస్సుతో కూడిన అతడిని చూసి నగరవాసులు భయపడ్డారు.
2.93.14
उत्पतन्तं तु वेगेन ततो दृष्ट्वा धनञ्जयम् ।
जग्राह स तदा राजा पुरुहूतो यथा हरिम् ॥ २.९३.१४ ॥
వేగంగా ఎగిరి దూకుతున్న ధనంజయుడిని చూసి, అప్పుడు రాజు పురుహూతుడు ఇంద్రుడు హరిని పట్టుకున్నట్టు అతడిని పట్టుకున్నాడు.
2.93.15
उवाच स घृणी ज्येष्ठो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
मा पार्थ साहसं कार्षीर्मा विनाशं गमेद्यशः ॥ २.९३.१५ ॥
అప్పుడు దయగల జ్యేష్ఠుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ పార్థా, సాహసం చేయకు; నీ కీర్తి నశించకూడదు."
2.93.16
अहमेतान्पापकृतो द्यूतज्ञान्दग्धुमुत्सहे ।
कन्त्त्वसत्यगतिं दृष्ट्वा क्रोधो नाशमुपैति मे ॥ २.९३.१६ ॥
ఈ పాపులను, జూదవిద్య తెలిసిన వారిని, దహించడానికి నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను. వారి అసత్య మార్గాన్ని చూసి నా కోపం నశిస్తుంది.
2.93.17
त्वमिमं जगतोऽर्थे वै कोपं संयच्छ पाण्डव ॥ २.९३.१७ ॥
ఓ పాండవా, ఈ లోకం మేలు కోసం నీ ఈ కోపాన్ని నిగ్రహించు.
2.93.18
एवमुक्तस्तदा राज्ञा पाण्डवोऽथ धनञ्जयः ।
क्रोधं संशमयन्पार्थो धार्तराष्ट्रं प्रति स्थितः ॥ २.९३.१८ ॥
రాజు ఇలా అనగా, పాండవుడైన ధనంజయుడు తన కోపాన్ని శమింపజేసుకుని ధార్తరాష్ట్రుల వైపు నిలబడ్డాడు.
2.93.19
तस्मिन्वीरे प्रशान्ते तु पाण्डवे फल्गुने पुनः ।
सुसम्प्रहृष्टमभवज्जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ २.९३.१९ ॥
ఆ వీరుడు, పాండవుడు ఫల్గునుడు మళ్ళీ శాంతించగా, చలించే చలించని జగత్తంతా ఎంతో సంతోషించింది.
2.93.20
वारितं च तथा दृष्ट्वा भ्रात्रा पार्थं वृकोदरः ।
बभूव विमना राजन्नभून्निश्शब्दमत्र वै ॥ २.९३.२० ॥
సోదరుడి చేత పార్థుడు అలా ఆపబడటం చూసి, ఓ రాజా, వృకోదరుడు మనసు చెడి అక్కడ పూర్తిగా మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
2.93.21
ततो राज्ञो धृतराष्ट्रस्य गेहे ।
गोमायुरुच्चैर्व्याहरदग्निहोत्रे।
तं रासभाः प्रत्यभाषन्त राज-
न्समन्ततः पक्षिणश्चैव रौद्राः ॥ २.९३.२१ ॥
అప్పుడు రాజు ధృతరాష్ట్రుని ఇంట, అగ్నిహోత్రం దగ్గర ఒక నక్క బిగ్గరగా అరిచింది. ఓ రాజా, దానికి చుట్టూ గాడిదలు ప్రతిస్పందించాయి, భయంకరమైన పక్షులూ అలాగే.
2.93.22
तं वै शब्दं विदुरस्तत्त्ववेदी ।
शुश्राव घोरं सुबलात्मजा च।
भीष्मो द्रोणो गौतमश्चापि विद्वान् ।
स्वस्तिस्वस्तीत्यपि चैवाहुरुच्चैः ॥ २.९३.२२ ॥
ఆ భయంకర శబ్దాన్ని తత్త్వజ్ఞుడైన విదురుడు విన్నాడు; సుబలుని కుమార్తె కూడా విన్నది. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, విద్వాంసుడైన గౌతముడు కూడా 'స్వస్తి, స్వస్తి' అని బిగ్గరగా పలికారు.
2.93.23
ततो गान्धारी विदुरश्चापि विद्वां-
स्तमुत्पातं घोरमालक्ष्य राज्ञे।
निवेदयामासतुरार्तवत्तदा ।
ततो राजा वाक्यमिदं बभाषे ॥ २.९३.२३ ॥
అప్పుడు గాంధారి, విద్వాంసుడైన విదురుడు ఆ భయంకర అపశకునాన్ని గమనించి, ఆందోళనతో రాజుకు విన్నవించారు. అప్పుడు రాజు ఈ మాటలు పలికాడు.
2.93.24
हतोऽसि दुर्योधन मन्दबुद्धे ।
यस्त्वं सभायां कुरुपुङ्गवानाम्।
स्त्रियं समाभाषसि दुर्विनीत ।
विशेषतो द्रौपदीं धर्मपत्नीम् ॥ २.९३.२४ ॥
మందబుద్ధీ దుర్యోధనా, నువ్వు నశించావు. కురు శ్రేష్ఠుల సభలో ఒక స్త్రీతో, ముఖ్యంగా ధర్మపత్ని ద్రౌపదితో, నువ్వు మాట్లాడుతున్నావు, దుర్వినీతుడా.
2.93.25
एवमुक्त्वा धृतराष्ट्रो मनीषी ।
हितान्वेषी बान्धवानामपायात्।
कृष्णां पाञ्चालीमब्रवीत्सान्त्वपूर्वं ॥ २.९३.२५ ॥
ఇలా చెప్పి, బంధువుల నాశనం నుండి హితాన్ని కోరిన జ్ఞాని ధృతరాష్ట్రుడు, పాంచాలి కృష్ణతో మొదట సాంత్వన వాక్యాలతో మాట్లాడాడు.
2.93.26
विमृश्यैतत्प्रज्ञया तत्त्वबुद्धिः ।
वरं वृणीष्व पाञ्चालि मत्तो यदभिवाञ्छसि। ॥ २.९३.२६ ॥
దీనిని ప్రజ్ఞతో ఆలోచించి, తత్త్వబుద్ధిగల అతడు ఇలా అన్నాడు: పాంచాలీ, నీవు నాదగ్గర ఏమి కోరుతున్నావో ఆ వరాన్ని ఎంచుకో.
2.93.27
वधूनां हि विशिष्टा मे त्वं धर्मपरमा सती ।
ददासि चेद्वरं मह्यंवृणोमि भरतर्षभ।
सर्वधर्मानुगः श्रीमानदासोऽस्तु युधिष्ठिरः ॥ २.९३.२७ ॥
కోడళ్లలో నువ్వే నాకు అత్యుత్తమురాలివి, ధర్మపరాయణురాలివి, సాధ్వివి. నువ్వు నాకు వరం ఇస్తే, భరతశ్రేష్ఠా, నేను కోరేది: అన్ని ధర్మాలను అనుసరించే శ్రీమంతుడైన యుధిష్ఠిరుడు దాసుడు కాకుండు గాక.
2.93.28
मनस्विनमजानन्तो मैवं ब्रूयुः कुमारकाः ।
एतं वै दासपुत्रेति प्रतिविन्ध्यं ममात्मजम् ॥ २.९३.२८ ॥
మనస్వి అయిన వాడిని తెలియని పిల్లలు ఇలా అనకూడదు: ఇతడు, నా కుమారుడు ప్రతివింధ్యుడు, దాసపుత్రుడు అని.
2.93.29
राजपुत्रः पुरा भूत्वा यथा नान्यः पुमान्क्वचित् ।
लालितो दासपुत्रत्वं पश्यन्नश्येद्धि भारत ॥ २.९३.२९ ॥
పూర్వం రాజపుత్రుడిగా, ఇతరుడెవరూ అలా లాలించబడనంతగా పెరిగినవాడు, తాను దాసపుత్రుడిగా మారడం చూసి నిజంగా నశిస్తాడు, భారతా.
2.93.30
एवं भवतु कल्याणि यथा त्वमभिभाषसे ।
द्वितीयं ते वरं भद्रे ददानि वरयस्व ह।
मनो हि मे वितरति नैकं त्वं वरमर्हसि ॥ २.९३.३० ॥
అలాగే కానివ్వు, కల్యాణీ, నీవు కోరినట్లు. భద్రే, నీకు రెండవ వరం ఇస్తాను; దానిని ఎంచుకో. నా మనసు ఒకే వరానికి పరిమితం కావడం లేదు; నీవు అర్హురాలవు.
2.93.31
सरथौ सघनुष्कौ न भीमसेनधनञ्जयौ ।
यमौ च वरये राजन्नदासान्स्ववशानहम् ॥ २.९३.३१ ॥
రాజా, రథాలతో, ధనుస్సులతో ఉన్న భీమసేనుడిని, ధనంజయుడిని నేను కోరను; ఈ కవల సోదరులను కూడా కోరను. వారు దాసులు కాకుండా స్వతంత్రులుగా ఉండాలని నేను కోరుతున్నాను.
2.93.32
तथाऽस्तु ते महाभागे यथा त्वं नन्दिनीच्छसि ।
तृतीयं वरयास्मत्तो नासि द्वाभ्यां सुसंस्कृता। ॥ २.९३.३२ ॥
అలాగే కానివ్వు, మహాభాగే, నీవు కోరినట్లు. మా నుండి మూడవ వరాన్ని కోరుకో; నీవు రెండింటితో మాత్రమే సత్కరించబడలేదు.
2.93.33
त्वं हि सर्वस्नुषाणां मे श्रेयसी धर्मचारिणी ।
लोभो धर्मस्य नाशाय भगवन्नाहमुत्सहे।
अनर्हा वरमादातुं तृतीयं राजसत्तम ॥ २.९३.३३ ॥
నీవు నా కోడళ్లందరిలో శ్రేష్ఠురాలవు, ధర్మాన్ని అనుసరించేదానవు. లోభం ధర్మ నాశనానికి కారణం; భగవాన్, నేను అందుకు సిద్ధంగా లేను. రాజశ్రేష్ఠా, మూడవ వరాన్ని స్వీకరించడానికి నేను అర్హుడను కాను.
2.93.34
एकामाहुर्वैश्यवरं द्वौ तु क्षत्रस्त्रियो वरौ ।
त्रयस्तु राज्ञो राजेन्द्र ब्राह्मणस्य शतं वराः ॥ २.९३.३४ ॥
వైశ్యునికి ఒక వరం, క్షత్రియ స్త్రీకి రెండు వరాలు అంటారు; కానీ రాజులకు మూడు వరాలు, బ్రాహ్మణునికి నూరు వరాలు ఉంటాయి, రాజేంద్రా.
2.93.35
पापीयांस इमे भूत्वा सन्तीर्णाः पतयो मम ।
वेत्स्यन्ति चैव भद्राणि राजन्पुण्येन कर्मणा ॥ २.९३.३५ ॥
ఈ నా భర్తలు, పాపాత్ములుగా మారి, కష్టాల నుండి దాటిపోయారు; రాజా, పుణ్యకర్మ ద్వారా వారు శుభాలను పొందుతారు.