મહાભારત · અધ્યાય 2.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.96.1
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा सरत्नधनसञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्राणां कथमासीन्मनस्तदा ॥ २.९६.१ ॥
રત્નો, ધન અને સંચય સહિત તેમને વિદાય આપવામાં આવી છે એમ જાણીને, પાંડવો વિશે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોનું મન ત્યારે કેવું થયું?
2.96.2
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा धृतराष्ट्रेण धीमता ।
राजन्दुः शासनः क्षिप्रं जगाम भ्रातरं प्रति ॥ २.९६.२ ॥
બુદ્ધિમાન ધૃતરાષ્ટ્રે તેમને વિદાય આપી છે એમ જાણીને, હે રાજન, દુઃશાસન ઝડપથી પોતાના ભાઈ પાસે ગયો.
2.96.3
दुर्योधनं समासाद्य सामात्यं भरतर्षभ ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९६.३ ॥
હે ભરતર્ષભ, અમાત્યો સહિત દુર્યોધન પાસે પહોંચીને, દુઃખથી પીડિત થઈને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેણે આ વચન કહ્યું.
2.96.4
दुःखेनैतत्समानीतं स्थविरो नाशयत्यसौ ।
शत्रुसाद्गमयद्द्रव्यं तद्बुध्यध्वं महारथाः ॥ २.९६.४ ॥
આ ધન ઘણી મુશ્કેલીથી એકત્ર કરાયું હતું; તે વૃદ્ધ તેનો નાશ કરીને શત્રુના હાથમાં સોંપી રહ્યો છે. હે મહારથીઓ, આ સમજો.
2.96.5
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
मिथः सङ्गम्य सहिताः पाण्डवान्प्रति मानिनः ॥ २.९६.५ ॥
પછી દુર્યોધન, કર્ણ અને સુબલપુત્ર શકુનિ પણ એકઠા મળીને, અભિમાનથી પાંડવો સામે ભેગા થયા.
2.96.6
वैचित्रवीर्यं राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
अभिगम्य त्वरायुक्ताः श्लक्ष्णं वचनमब्रुवन् ॥ २.९६.६ ॥
વિચિત્રવીર્યના પુત્ર, બુદ્ધિમાન રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે તેઓ ઉતાવળથી જઈને મધુર વચન બોલ્યા.
2.96.7
न त्वयेदं श्रुतं राजन्यज्जगाद बृहस्पतिः ।
शक्रस्य नीतिं प्रवदन्विद्वान्देवपुरोहितः ॥ २.९६.७ ॥
રાજન! ઇન્દ્રની નીતિ સમજાવતાં દેવપુરોહિત વિદ્વાન બૃહસ્પતિએ જે કહ્યું તે તમે સાંભળ્યું નથી?
2.96.8
सर्वोपायैर्निहन्तव्याः शत्रवः शत्रुसूदन ।
पुरा युद्धाद्बलाद्वापि प्रकुर्वन्ति तवाहितम् ॥ २.९६.८ ॥
હે શત્રુસૂદન! શત્રુઓનો બધા ઉપાયોથી નાશ કરવો જોઈએ; તેઓ યુદ્ધથી કે બળથી તમારું અહિત કરે તે પહેલાં.
2.96.9
ते वयं पाण्डवधनैः सर्वान्सम्पूज्य पार्थिवान् ।
यदि तान्योधयिष्यामः किं वै निः परिहास्यति ॥ २.९६.९ ॥
પાંડવોના ધનથી સર્વ રાજાઓનો સત્કાર કરીને જો આપણે તેમને યુદ્ધ માટે લડાવીશું, તો શું પાંડવો આપણને છોડી દેશે?
2.96.10
अहीनाशीविषान्क्रुद्धान्नाशाय समुपस्थितान् ।
कृत्वा कण्ठे च पृष्ठे च कः समुत्स्रष्टुमर्हति ॥ २.९६.१० ॥
વિનાશ માટે આવેલા, ક્રોધિત ઝેરી સર્પોને ગળા પર અને પીઠ પર રાખીને કોણ તેમને છોડી શકે?
2.96.11
आत्तशस्त्रा रथगताः कुपितास्तात पाण्डवाः ।
निःशेषान्नः करिष्यन्ति क्रुद्धा ह्याशीविषा इव ॥ २.९६.११ ॥
હે તાત! શસ્ત્રો ધારણ કરીને રથમાં બેઠેલા ક્રોધિત પાંડવો, ક્રોધિત ઝેરી સર્પોની જેમ આપણો સંપૂર્ણ નાશ કરશે.
2.96.12
सन्नद्धो ह्यर्जुनो याति विधृत्य परमेषुधी ।
गाण्डीवं मुहुरादत्ते निःश्वसंश्च निरीक्षते ॥ २.९६.१२ ॥
કવચ ધારણ કરેલો અર્જુન બે શ્રેષ્ઠ ભાથાં બાંધીને જાય છે; વારંવાર ગાંડીવ ઉપાડે છે અને નિસાસો નાખીને જુએ છે.
2.96.13
गदां गुर्वी समुद्यम्य त्वरितश्च वृकोदरः ।
स्वरथं योजयित्वाऽशु निर्यात इति नः श्रुतम् ॥ २.९६.१३ ॥
ભારે ગદા ઉપાડીને, વૃકોદર (ભીમ) ઝડપથી પોતાનો રથ જોડીને તરત નીકળી ગયો, એમ અમે સાંભળ્યું છે.
2.96.14
नकुलः खह्गमादाय चर्म चाप्यर्धचन्द्रवत् ।
सहदेवश्च राजा च चक्रुराकारमिङ्गितैः ॥ २.९६.१४ ॥
નકુલે તલવાર અને અર્ધચંદ્ર જેવી ઢાલ લીધી; સહદેવ અને રાજાએ પણ ઇશારાથી પોતાનો સંકેત પ્રગટ કર્યો.
2.96.15
ते त्वास्थाय रथान्सर्वे बहुशस्त्रपरिच्छदान् ।
अभिघ्नान्तो रथव्रातान्सेनायोगाय निर्ययुः ॥ २.९६.१५ ॥
તેઓ સર્વે અનેક શસ્ત્રોથી સજ્જ રથો પર આરૂઢ થઈ, રથસમૂહોને પ્રહારતાં સેનામાં ભળવા નીકળ્યા.
2.96.16
न क्षंस्यन्ते तथाऽस्माभिर्जातु विप्रकृता हि ते ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं कस्तेषां क्षन्तुमर्हति ॥ २.९६.१६ ॥
આપણા દ્વારા અપમાનિત થયેલા તેઓ આપણને ક્યારેય માફ નહીં કરે; અને દ્રૌપદીના ક્લેશને તેમના વતી કોણ માફ કરી શકે?
2.96.17
न पश्यामि रणे क्रद्धुं बीभत्सुं प्रतिवारणम् ।
भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिश्च रथिनां वरः ॥ २.९६.१७ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધે ભરાયેલા બીભત્સુ (અર્જુન)ને અટકાવી શકે એવા કોઈને હું જોતો નથી; ભીષ્મ, દ્રોણ, કર્ણ અને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણપુત્ર પણ.
2.96.18
कृपश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च जयद्रथः ।
वाह्लीकः सोमदत्तश्च भूरिर्भूरिश्रवाः शलः ॥ २.९६.१८ ॥
કૃપ અને વૃષસેન, વિકર્ણ અને જયદ્રથ, વાહ્લીક અને સોમદત્ત, ભૂરિ, ભૂરિશ્રવા અને શલ્ય પણ.
2.96.19
शकुनिः ससुतश्चैव नृपाश्चान्ये च कौरवाः ।
नैते सर्वे रणोद्युक्ताः पार्थं सोढुमशक्नुवन् ॥ २.९६.१९ ॥
શકુનિ પોતાના પુત્ર સાથે, અને અન્ય રાજાઓ તથા કૌરવો — આ સૌ યુદ્ધ માટે તત્પર હોવા છતાં પાર્થને સહન કરી શકશે નહીં.
2.96.20
अर्जुनेन समो लोके नास्ति वीर्ये धनुर्धरः ।
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ॥ २.९६.२० ॥
જગતમાં પરાક્રમમાં અર્જુન સમાન ધનુર્ધર નથી; અર્જુન સમાન દ્વિબાહુ બહુબાહુ સમાન છે.
2.96.21
कस्त्वयोक्तः पुमान्वीरो बीभत्सुसमविक्रमः ।
तं ये व्रूहि महावीर्यं श्रोतुमिच्छामि पुत्रक ॥ २.९६.२१ ॥
તેં જે વીર પુરુષનું વર્ણન કર્યું, જેનો પરાક્રમ બીભત્સુ (અર્જુન) સમાન છે — તે મહાવીર્યવાન કોણ? પુત્ર, મને કહે; સાંભળવાની ઇચ્છા છે.
2.96.22
कार्तवीर्यस्य चरितं शृणु राजन्महात्मनः ।
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥ २.९६.२२ ॥
રાજન્, મહાત્મા કાર્તવીર્યનું ચરિત્ર સાંભળ. અવ્યક્તમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા બ્રહ્મા, સર્વ લોકોના પિતામહ.
2.96.23
ब्रह्मणोऽत्रिः सुतो विद्वानत्रेः पुत्रो निशाकरः ।
सोमस्य तदु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः ॥ २.९६.२३ ॥
બ્રહ્માથી અત્રિ ઉત્પન્ન થયા; અત્રિનો વિદ્વાન પુત્ર નિશાકર (ચંદ્ર). સોમનો પુત્ર બુધ, અને બુધનો પુત્ર પુરૂરવા.
2.96.24
तस्याप्यध सुतोऽप्यायुरायोस्तु नहुषः सुतः ।
नहुशस्य ययातिस्तु ययातेस्तनुजो यदुः ॥ २.९६.२४ ॥
તેમનો પુત્ર આયુ; આયુનો પુત્ર નહુષ. નહુષનો પુત્ર યયાતિ, અને યયાતિનો પુત્ર યદુ.
2.96.25
यदोः पुत्रो महाराज सहस्रैजेति विश्रुतः ।
सहसौजसुतो राजञ्छक्रदासेति विश्रुतः ॥ २.९६.२५ ॥
હે મહારાજ, યદુનો પુત્ર સહસ્રજિત નામે પ્રસિદ્ધ થયો. હે રાજન, સહસ્રૌજાનો પુત્ર શક્રદાસ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
2.96.26
शक्रदानस्य दायादो हेहयो नाम पार्थिवः ।
हेहयस्याभवत्पुत्रो धर्मनेत्र इति श्रुतः ॥ २.९६.२६ ॥
શક્રદાનનો વંશજ હૈહય નામનો રાજા થયો. હૈહયનો પુત્ર ધર્મનેત્ર નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
2.96.27
धर्मनेत्रस्य तु कृती कृतवीर्यस्तु कार्तिजः ।
कृतवीर्यस्य तनयो ह्यर्जुनो बलिनां वरः ॥ २.९६.२७ ॥
ધર્મનેત્રનો પુત્ર કૃતી; કીર્તિનો પુત્ર કૃતવીર્ય. કૃતવીર્યનો પુત્ર અર્જુન, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ.
2.96.28
स चार्जुनो महाराज तपो घोरं चकार ह ।
साग्रं वर्षायुतं जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं पुरा ॥ २.९६.२८ ॥
હે મહારાજ, તે અર્જુને ઘોર તપ કર્યું. પૂરાં દસ હજાર વર્ષ સુધી એ થયું, એવું મેં પહેલાં સાંભળ્યું છે.
2.96.29
तथेयं पृथिवी राजन्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.२९ ॥
એ જ રીતે, હે રાજન, સાત દ્વીપો, નગરો, સમુદ્રો અને ખાણો સહિત આ પૃથ્વી, હે તાત, એ ઘોર વિધિથી ખરેખર જીતાઈ.
2.96.30
स चार्जुनोऽथ तेजस्वी तपः परमदुश्चरम् ।
दत्तमाराधयामास सोऽर्जुनोऽत्रिसुतं मुनिम् ॥ २.९६.३० ॥
પછી તેજસ્વી અર્જુને અત્યંત દુષ્કર તપ કર્યું. એ અર્જુને અત્રિના પુત્ર મુનિની આરાધના કરીને તેમને પ્રસન્ન કર્યા.
2.96.31
तस्य दत्तो वरान्प्रादाच्चतुरः पार्थिवस्य वै ।
पूर्वं बाहुसहस्रं तु प्रार्थितः परमो वरः ॥ २.९६.३१ ॥
તે રાજાને દત્તે ચાર વર આપ્યા. પ્રથમ તેણે હજાર બાહુ માગ્યા; એ જ પરમ વર હતો.
2.96.32
अधर्मे प्रीयमाणस्य सद्भिस्तत्र निवारणम् ।
धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैव हि रञ्जनम् ॥ २.९६.३२ ॥
અધર્મમાં આનંદ પામનારને ત્યાં સજ્જનો રોકતા. ધર્મથી પૃથ્વી જીતીને ધર્મથી જ તેને પ્રસન્ન કરી.
2.96.33
सङ्ग्रामान्सुबहून्कृत्वा हत्वा चारीन्सहस्रशः ।
सङ्ग्रामे यतमानस्य वधश्चैवाधिकाद्रणै ॥ २.९६.३३ ॥
ઘણાં યુદ્ધો કરીને હજારો શત્રુઓને મારીને, યુદ્ધમાં પ્રયત્નશીલનું મૃત્યુ પણ અનેક રણોમાં જ થયું.
2.96.34
तस्य बाहुसहस्रं तु युध्यतः किल भारत ।
रथो ध्वजश्च सञ्जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं परा ॥ २.९६.३४ ॥
હે ભારત, યુદ્ધ કરતાં તેને હજાર બાહુ હતા એમ કહેવાય છે; તેનો રથ અને ધ્વજ પણ પ્રગટ થયા. આ મેં પરમ રીતે સાંભળ્યું છે.
2.96.35
तथेयं पृथिवी राजन्त्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.३५ ॥
હે રાજન, આ રીતે આ પૃથ્વી સાત દ્વીપો, નગરો, સમુદ્રો અને ખાણો સહિત, હે તાત, કઠોર વિધિથી જીતાઈ.
2.96.36
चार्जुनोऽथ तेजस्वी सप्तद्वीपेश्वरो।़भवत् ।
च राजा महायज्ञानाजहार महाबलः।
प्रशशास महाबाहुर्महीं स च समा बहूः ॥ २.९६.३६ ॥
તેજસ્વી અર્જુન સાત દ્વીપોનો સ્વામી થયો. તે મહાબલી રાજાએ મહાયજ્ઞો કર્યા; તે મહાબાહુએ ઘણાં વર્ષો સુધી પૃથ્વી પર શાસન કર્યું.
2.96.37
ततोऽर्जुनः कदाचिद्वै राजन्माहिष्मतीपतिः ।
नर्मदां भरतश्रेष्ठं तां तु दारैर्ययौ सह ॥ २.९६.३७ ॥
પછી માહિષ્મતીનો સ્વામી અર્જુન એક સમયે, હે રાજન, ભરતશ્રેષ્ઠ, પોતાની પત્નીઓ સાથે તે નર્મદા નદી તરફ ગયો.
2.96.38
ततस्तां स नदीं गत्वा प्रविश्यन्तर्जले तदा ।
कर्तुं राजञ्जलक्रीडां ततो राजोपचक्रमे ॥ २.९६.३८ ॥
પછી તે તે નદી પાસે જઈને, પાણીમાં પ્રવેશીને, હે રાજન, જળક્રીડા કરવા લાગ્યો; ત્યારે રાજાએ તે આરંભી.
2.96.39
तस्मिन्नेव ततः काले रावमो राक्षसैः सह ।
लङ्काया ईश्वरस्तात तं देशं प्रययौ बली ॥ २.९६.३९ ॥
તે જ સમયે લંકાનો સ્વામી રાવણ, રાક્ષસો સાથે, હે તાત, બળવાન થઈને તે પ્રદેશ તરફ ગયો.
2.96.40
ततस्तमर्जुनं दृष्ट्वा नर्मदायां दशाननः ।
नित्यं क्रोधपरो धीरो वरदानेन मोहितः ॥ २.९६.४० ॥
પછી નર્મદામાં તે અર્જુનને જોઈને દશાનન, હંમેશાં ક્રોધમાં તત્પર, ધીર, વરદાનથી મોહિત થયેલો.
2.96.41
अभ्यघावत्सुसङ्क्रुद्धो महेन्द्रं शम्बरो यथा ।
अर्जुनोऽप्यथ तं दृष्ट्वा रावणं प्रत्यवारयत् ॥ २.९६.४१ ॥
અતિ ક્રોધે ભરાઈને તે દોડ્યો, શંબર ઇન્દ્ર પર ધસ્યો તેમ; અર્જુને પણ તેને જોઈને રાવણને રોક્યો.
2.96.42
ततस्तौ चक्रतुर्युद्धं रावणश्चार्जुनश्च वै ।
ततस्तु दुर्जयं वीरं वरदानेन दर्पितम् ॥ २.९६.४२ ॥
પછી રાવણ અને અર્જુને યુદ્ધ કર્યું; પછી વરદાનથી અભિમાની તે દુર્જય વીરને.
2.96.43
राक्षसेन्द्रं मनुष्येन्द्रो जित्वा बध्वा रणे बलात् ।
बध्वा धनुर्ज्यया राजन्विवेशाथ पुरीं स्वकाम् ॥ २.९६.४३ ॥
મનુષ્યેન્દ્રે યુદ્ધમાં બળપૂર્વક રાક્ષસેન્દ્રને જીતીને ધનુષ્યની દોરીથી બાંધ્યો, હે રાજન્, અને પછી પોતાની નગરીમાં પ્રવેશ્યો.
2.96.44
स तु तं बन्धितं श्रुत्वा पुलस्त्यो रावणं तदा ।
मोक्षयाणास बन्धाद्वै पुरे दृष्ट्वाऽर्जुनं तदा ॥ २.९६.४४ ॥
પણ રાવણ બંધાયેલો છે એમ સાંભળીને પુલસ્ત્યે ત્યારે નગરમાં અર્જુનને જોઈ રાવણને બંધનમાંથી મુક્ત કરાવ્યો.
2.96.45
ततः कदाचित्तेजस्वी कार्तवीर्योर्जुनो बली ।
समुद्रतीरं गत्वाथ विरचन्दर्पमोहितः ॥ २.९६.४५ ॥
પછી એક વખત તેજસ્વી અને બળવાન કાર્તવીર્યાર્જુન દરિયાકિનારે જઈને ગર્વથી મોહિત થઈ (કંઈક) રચવા લાગ્યો.
2.96.46
अवाकिरच्छितशरैः समुद्रं स तु भारत ।
तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिरभाषत ॥ २.९६.४६ ॥
હે ભારત, તેણે તીક્ષ્ણ બાણોથી સમુદ્રને ઢાંકી દીધો. ત્યારે સમુદ્રે તેને નમસ્કાર કરીને, હાથ જોડીને કહ્યું.
2.96.47
आशुगान्वीर मा मुञ्च ब्रूहि किं करवाणि ते ।
मदाश्रयाणि सत्वानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिः।
बाध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो ॥ २.९६.४७ ॥
હે ઝડપી બાણવાળા વીર, છોડ નહીં. કહે, હું તારા માટે શું કરું? મારા આશ્રયે રહેલાં પ્રાણીઓ તારા છોડેલા મોટા બાણોથી પીડાઈ રહ્યાં છે. હે રાજશાર્દૂલ, હે વિભો, તેમને અભય આપ.
2.96.48
देहि सिन्धुपते युद्धमद्यैव त्वरया मम ।
अथवा पीडयामि त्वां तस्मात्त्वं कुरु माचिरम् ॥ २.९६.४८ ॥
હે સિંધુપતિ, આજે જ ઝડપથી મને યુદ્ધ આપ; નહીંતર હું તને પીડા આપીશ. તેથી વિલંબ ન કર.
2.96.49
लोके राजन्महावीर्या बहवो निवसन्ति ये ।
तेषामेकेन राजेन्द्र कुरु युद्धं महाबल ॥ २.९६.४९ ॥
હે રાજન, આ લોકમાં મહાપરાક્રમી ઘણા લોકો વસે છે. હે રાજેન્દ્ર, હે મહાબલ, તેમાંના એક સાથે યુદ્ધ કર.
2.96.50
मत्समो यदि सङ्ग्रामे वरायुधधरः क्वचित् ।
विद्यते तं ममाचक्ष्व यः समासेत मा मृधे ॥ २.९६.५० ॥
યુદ્ધમાં મારા જેવો શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રધારી ક્યાંય હોય, જે યુદ્ધમાં મારી સામે લડી શકે, તેનું નામ મને કહો.
2.96.51
महर्षिर्जमदग्निस्तु यदि राजन्परिश्रुतः ।
तस्य पुत्रो रणं दातुं यथावद्वै तवार्हति ॥ २.९६.५१ ॥
હે રાજન, મહર્ષિ જમદગ્નિ પ્રસિદ્ધ છે, તો તેમનો પુત્ર જ તને યોગ્ય રીતે યુદ્ધ આપવાને લાયક છે.
2.96.52
समुद्रस्य वचः श्रुत्वा राजा माहिष्मतीपतिः ।
नारदस्य च वै पूर्वं क्रोधेन महता वृतः ॥ २.९६.५२ ॥
સમુદ્રના વચન સાંભળીને માહિષ્મતીનો રાજા, જે પહેલાં નારદના વચનોથી પણ મહા ક્રોધથી ઘેરાયેલો હતો, ફરી ક્રોધથી ઘેરાયો.
2.96.53
ततः प्रतिययौ शीघ्रं क्रोधेन सह भारत ।
स तमाश्रममागत्य काममेवान्वपद्यत ॥ २.९६.५३ ॥
પછી, હે ભારત, તે ક્રોધ સાથે ઝડપથી પાછો ફર્યો. તે આશ્રમમાં આવીને પોતાની કામનાને વશ થયો.
2.96.54
स कामं प्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः ।
आयासं जनयामास रामस्य स महात्मनः ॥ २.९६.५४ ॥
તેણે કામનાથી સગાંઓ સાથે પ્રતિકૂળ કાર્યો કર્યાં; તે મહાત્મા રામને ક્લેશ પહોંચાડ્યો.
2.96.55
ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः ।
प्रदहन्निव सैन्यानि रश्मिमानिव तेजसा ॥ २.९६.५५ ॥
ત્યારે અમિત તેજવાળા રામનું તેજ પ્રજ્વલિત થયું, સેનાઓને બાળતું હોય તેમ, સૂર્યની જેમ પોતાના તેજથી.
2.96.56
अथ तौ चक्रतुर्युद्धं वृत्रवासवयोरिव ॥ २.९६.५६ ॥
પછી તેઓ બંને વૃત્ર અને વાસવ (ઇન્દ્ર) ની જેમ યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
2.96.57
ततः परशुमादाय नृपं बाहुसहस्रिणम् ।
चिच्छेद सहसा रामो बहुशाखमिव द्रुमम् ॥ २.९६.५७ ॥
પછી રામે પરશુ ઉઠાવીને હજાર બાહુવાળા તે રાજાને અચાનક કાપી નાખ્યો, અનેક ડાળીઓવાળા વૃક્ષને કાપે તેમ.
2.96.58
तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेतास्तस्य बान्धवाः ।
असीनादाय शक्तीश्च रामं ते प्रत्यवारयन् ॥ २.९६.५८ ॥
તેને મરાયેલો અને પડેલો જોઈને તેના બંધુઓ ભેગા થયા અને તલવારો તથા શક્તિઓ ઉઠાવીને રામને રોક્યો.
2.96.59
रामोऽपि रथमास्थाय धनुरायम्य सत्वरः ।
विसृजन्परमास्त्राणि व्यधमत्पार्थिवान्बली ॥ २.९६.५९ ॥
રામે પણ રથ પર ચઢીને ઝડપથી ધનુષ ખેંચીને શ્રેષ્ઠ અસ્ત્રો છોડીને બળવાન રાજાઓને વિખેરી નાખ્યા.
2.96.60
ततस्तु क्षत्रिया राजञ्जामदग्न्यभयार्दिताः ।
विविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहभयादिव ॥ २.९६.६० ॥
પછી હે રાજન, જામદગ્ન્યના ભયથી પીડાયેલા ક્ષત્રિયો, સિંહના ભયથી હરણોની જેમ, પર્વતના દુર્ગમ સ્થાનોમાં પ્રવેશ્યા.
2.96.61
तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठति ।
प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ २.९६.६१ ॥
તેમનું વિહિત કર્મ તેમના ભયને કારણે કરાતું નથી. બ્રાહ્મણોના અદર્શનથી પ્રજા વૃષલત્વ પામી છે.
2.96.62
तथा च द्रविडाः काचाः पुण्डाश्च शबरैः सह ।
वृषलत्वं परिगता विच्छिन्नाः क्षत्रधर्मिणः ॥ २.९६.६२ ॥
તેવી જ રીતે દ્રવિડ, કાચ અને પુંડ્ર શબરો સાથે વૃષલત્વ પામ્યા છે; ક્ષત્રધર્મ પાળનારાઓ વિચ્છિન્ન થયા છે.
2.96.63
ततस्तु हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः ।
द्विजैरभ्युदितं क्षत्रं तानि रामो निहत्य च ॥ २.९६.६३ ॥
પછી વીર ક્ષત્રિયો વારંવાર હણાયા ત્યારે દ્વિજોએ ક્ષત્રવર્ગને ફરી ઉભો કર્યો; રામે તેમને હણીને.
2.96.64
ततस्त्रिस्मप्तमे याते रामं वागशरीरिणी ।
दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता ॥ २.९६.६४ ॥
પછી એકવીસમી વાર વીત્યા પછી રામને એક અશરીરી વાણી બોલી; તે દિવ્ય, મધુર અને સર્વલોકપ્રસિદ્ધ હતી.
2.96.65
रामराम निवर्तस्व स्वगुणं नात्र पश्यसि ।
क्षत्रबन्धूनिमान्प्रामैर्विप्रयुज्य पुनः पुनः ॥ २.९६.६५ ॥
હે રામ, રામ! પાછા ફરો. અહીં તમે તમારો ગુણ જોતા નથી — આ ક્ષત્રિય સ્વજનોને વારંવાર સામાન્ય લોકોથી અલગ કરીને.
2.96.66
तथैव तं महात्मानमृचीकप्रमुखास्तथा ।
रामराम महावीर्य निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन् ॥ २.९६.६६ ॥
તેવી જ રીતે તે મહાત્માને ઋચીક વગેરે પ્રમુખોએ કહ્યું — હે રામ, રામ, મહાવીર્ય, પાછા ફરો.
2.96.67
पितुर्वधमसमृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तानृषीन् ।
नार्हा हन्त भवन्तो मां निवारयितुमित्युत ॥ २.९६.६७ ॥
પિતાના વધને સહન ન કરતાં રામે તે ઋષિઓને કહ્યું, "તમારે મને રોકવો યોગ્ય નથી."
2.96.68
नार्हसि क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतां वर ।
न हि युक्तं त्वया तात ब्राह्मणेनसता नृपान् ॥ २.९६.६८ ॥
હે વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ, ક્ષત્રિય બંધુઓને મારવા તને યોગ્ય નથી. હે પુત્ર, બ્રાહ્મણ થઈને રાજાઓને મારવા તને યોગ્ય નથી.
2.96.69
पितॄणां वचनं श्रुत्वा क्रोधं त्यक्त्वा स भार्गवः ।
अश्वमेधसहस्राणि नरमेधशतानि च ॥ २.९६.६९ ॥
પિતૃઓના વચન સાંભળીને ક્રોધ ત્યજીને તે ભાર્ગવે હજારો અશ્વમેધ અને સેંકડો નરમેધ યજ્ઞો કર્યા.
2.96.70
इष्ट्वा सागरपर्यन्तां काश्यपाय ददौ महीम् ।
तेन रामेण सङ्ग्रामे तुल्यस्तात दयञ्जयः ॥ २.९६.७० ॥
યજ્ઞો કરીને, સમુદ્રપર્યંતની પૃથ્વી તેણે કશ્યપને દાનમાં આપી. હે તાત, યુદ્ધમાં તે રામ સમાન ધનંજય (અર્જુન) છે.
2.96.71
कार्तवीर्येण च रणे तुल्यः पार्थो न संशयः ।
रणे विक्रम्य राजेन्द्र पार्थं जेतुं न शक्यते ॥ २.९६.७१ ॥
યુદ્ધમાં કાર્તવીર્ય સમાન પાર્થ (અર્જુન) છે, એમાં સંશય નથી. હે રાજેન્દ્ર, યુદ્ધમાં પરાક્રમ કરીને પાર્થને જીતવો શક્ય નથી.