మహాభారతం · అధ్యాయం 2.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.96.1
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा सरत्नधनसञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्राणां कथमासीन्मनस्तदा ॥ २.९६.१ ॥
రత్నాలు, ధనం, సంపదతో వారు పంపబడ్డారని తెలుసుకున్నప్పుడు, పాండవుల పట్ల ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల మనసు అప్పుడు ఎలా ఉంది?
2.96.2
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा धृतराष्ट्रेण धीमता ।
राजन्दुः शासनः क्षिप्रं जगाम भ्रातरं प्रति ॥ २.९६.२ ॥
బుద్ధిమంతుడైన ధృతరాష్ట్రుడు వారిని పంపాడని తెలుసుకుని, ఓ రాజా, దుశ్శాసనుడు వేగంగా తన సోదరుని వద్దకు వెళ్ళాడు.
2.96.3
दुर्योधनं समासाद्य सामात्यं भरतर्षभ ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९६.३ ॥
భరతులలో వృషభమా, మంత్రులతో కూడిన దుర్యోధనుని చేరి, దుఃఖపీడితుడై, భరతశ్రేష్ఠా, ఈ మాట అన్నాడు.
2.96.4
दुःखेनैतत्समानीतं स्थविरो नाशयत्यसौ ।
शत्रुसाद्गमयद्द्रव्यं तद्बुध्यध्वं महारथाः ॥ २.९६.४ ॥
ఈ ధనం ఎంతో కష్టంతో సమకూర్చబడింది; ఆ ముసలివాడు దానిని నాశనం చేసి శత్రువుల చేతికి అప్పగిస్తున్నాడు. మహారథులారా, దీనిని గ్రహించండి.
2.96.5
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
मिथः सङ्गम्य सहिताः पाण्डवान्प्रति मानिनः ॥ २.९६.५ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, సుబలుని కుమారుడైన శకుని కూడా ఒకచోట కలిసి, పాండవులపై గర్వంతో సమావేశమయ్యారు.
2.96.6
वैचित्रवीर्यं राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
अभिगम्य त्वरायुक्ताः श्लक्ष्णं वचनमब्रुवन् ॥ २.९६.६ ॥
విచిత్రవీర్యుని కుమారుడు, జ్ఞాని అయిన ధృతరాష్ట్ర రాజును వారు త్వరగా సమీపించి, మృదువైన మాటలు పలికారు.
2.96.7
न त्वयेदं श्रुतं राजन्यज्जगाद बृहस्पतिः ।
शक्रस्य नीतिं प्रवदन्विद्वान्देवपुरोहितः ॥ २.९६.७ ॥
రాజా! ఇంద్రుని నీతిని బోధిస్తూ దేవగురువైన విద్వాంసుడు బృహస్పతి చెప్పినది నీవు వినలేదా?
2.96.8
सर्वोपायैर्निहन्तव्याः शत्रवः शत्रुसूदन ।
पुरा युद्धाद्बलाद्वापि प्रकुर्वन्ति तवाहितम् ॥ २.९६.८ ॥
శత్రుసూదనా! శత్రువులను అన్ని ఉపాయాలతో సంహరించాలి; వారు యుద్ధంతో లేదా బలంతో నీకు హాని చేయకముందే.
2.96.9
ते वयं पाण्डवधनैः सर्वान्सम्पूज्य पार्थिवान् ।
यदि तान्योधयिष्यामः किं वै निः परिहास्यति ॥ २.९६.९ ॥
పాండవుల ధనంతో రాజులందరినీ సత్కరించి వారితో యుద్ధం చేయిస్తే, పాండవులు మనలను వదిలిపెడతారా?
2.96.10
अहीनाशीविषान्क्रुद्धान्नाशाय समुपस्थितान् ।
कृत्वा कण्ठे च पृष्ठे च कः समुत्स्रष्टुमर्हति ॥ २.९६.१० ॥
నాశనం కోసం సమీపించిన, కోపించిన విషసర్పాలను మెడపైనా వీపుపైనా పెట్టుకుని వదిలేందుకు ఎవరు అర్హుడు?
2.96.11
आत्तशस्त्रा रथगताः कुपितास्तात पाण्डवाः ।
निःशेषान्नः करिष्यन्ति क्रुद्धा ह्याशीविषा इव ॥ २.९६.११ ॥
తండ్రీ! ఆయుధాలు ధరించి రథాలపై ఉన్న కోపించిన పాండవులు, కోపించిన విషసర్పాల వలె మనలను పూర్తిగా నాశనం చేస్తారు.
2.96.12
सन्नद्धो ह्यर्जुनो याति विधृत्य परमेषुधी ।
गाण्डीवं मुहुरादत्ते निःश्वसंश्च निरीक्षते ॥ २.९६.१२ ॥
కవచం ధరించిన అర్జునుడు రెండు శ్రేష్ఠమైన అంబులపొదులను ధరించి వెళ్తున్నాడు; మళ్లీ మళ్లీ గాండీవాన్ని పట్టుకుని, నిట్టూర్చుతూ చూస్తున్నాడు.
2.96.13
गदां गुर्वी समुद्यम्य त्वरितश्च वृकोदरः ।
स्वरथं योजयित्वाऽशु निर्यात इति नः श्रुतम् ॥ २.९६.१३ ॥
బరువైన గదను ఎత్తి, వృకోదరుడు (భీముడు) త్వరగా తన రథాన్ని కట్టి వెంటనే బయలుదేరాడని మేము విన్నాము.
2.96.14
नकुलः खह्गमादाय चर्म चाप्यर्धचन्द्रवत् ।
सहदेवश्च राजा च चक्रुराकारमिङ्गितैः ॥ २.९६.१४ ॥
నకులుడు ఖడ్గాన్ని, అర్ధచంద్రాకారపు డాలును తీసుకున్నాడు; సహదేవుడు, రాజు కూడా సంజ్ఞలతో తమ భావాన్ని వ్యక్తం చేశారు.
2.96.15
ते त्वास्थाय रथान्सर्वे बहुशस्त्रपरिच्छदान् ।
अभिघ्नान्तो रथव्रातान्सेनायोगाय निर्ययुः ॥ २.९६.१५ ॥
వారందరూ అనేక ఆయుధాలతో అలంకరించిన రథాలను ఎక్కి, రథసమూహాలను ఎదిరిస్తూ సైన్యంతో కలవడానికి బయలుదేరారు.
2.96.16
न क्षंस्यन्ते तथाऽस्माभिर्जातु विप्रकृता हि ते ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं कस्तेषां क्षन्तुमर्हति ॥ २.९६.१६ ॥
మనచేత అవమానితులైన వారు మనల్ని ఎప్పటికీ క్షమించరు; ద్రౌపది పడిన క్లేశాన్ని వారి తరఫున ఎవరు క్షమించగలరు?
2.96.17
न पश्यामि रणे क्रद्धुं बीभत्सुं प्रतिवारणम् ।
भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिश्च रथिनां वरः ॥ २.९६.१७ ॥
యుద్ధంలో కోపించిన బీభత్సుడిని (అర్జునుడిని) ఎదుర్కొనగలవారిని నేను చూడను; భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణపుత్రుడు కూడా.
2.96.18
कृपश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च जयद्रथः ।
वाह्लीकः सोमदत्तश्च भूरिर्भूरिश्रवाः शलः ॥ २.९६.१८ ॥
కృపుడు, వృషసేనుడు, వికర్ణుడు, జయద్రథుడు, వాహ్లీకుడు, సోమదత్తుడు, భూరి, భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు కూడా.
2.96.19
शकुनिः ससुतश्चैव नृपाश्चान्ये च कौरवाः ।
नैते सर्वे रणोद्युक्ताः पार्थं सोढुमशक्नुवन् ॥ २.९६.१९ ॥
శకుని తన కుమారుడితో, ఇతర రాజులు మరియు కౌరవులు — వీరంతా యుద్ధానికి సిద్ధమైనా పార్థుని ఎదుర్కోలేరు.
2.96.20
अर्जुनेन समो लोके नास्ति वीर्ये धनुर्धरः ।
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ॥ २.९६.२० ॥
లోకంలో వీర్యంలో అర్జునునికి సమానమైన విలుకాడు లేడు; అర్జునునితో సమానుడైన ద్విబాహువు బహుబాహువుతో సమానుడు.
2.96.21
कस्त्वयोक्तः पुमान्वीरो बीभत्सुसमविक्रमः ।
तं ये व्रूहि महावीर्यं श्रोतुमिच्छामि पुत्रक ॥ २.९६.२१ ॥
నీవు చెప్పిన ఆ వీరుడు, బీభత్సుడి (అర్జునుని) పరాక్రమంతో సమానుడైనవాడు ఎవరు? ఆ మహావీర్యుణ్ణి నాకు చెప్పు, కుమారా; వినాలనుకుంటున్నాను.
2.96.22
कार्तवीर्यस्य चरितं शृणु राजन्महात्मनः ।
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥ २.९६.२२ ॥
రాజా, మహాత్ముడైన కార్తవీర్యుని చరిత్రను వినుము. అవ్యక్తం నుండి పుట్టిన బ్రహ్మ, సర్వలోకాలకు పితామహుడు.
2.96.23
ब्रह्मणोऽत्रिः सुतो विद्वानत्रेः पुत्रो निशाकरः ।
सोमस्य तदु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः ॥ २.९६.२३ ॥
బ్రహ్మ నుండి అత్రి జన్మించెను; అత్రి కుమారుడు విద్వాంసుడైన నిశాకరుడు (చంద్రుడు). సోముని కుమారుడు బుధుడు; బుధుని కుమారుడు పురూరవుడు.
2.96.24
तस्याप्यध सुतोऽप्यायुरायोस्तु नहुषः सुतः ।
नहुशस्य ययातिस्तु ययातेस्तनुजो यदुः ॥ २.९६.२४ ॥
అతనికి కుమారుడు ఆయువు; ఆయువు కుమారుడు నహుషుడు. నహుషుని కుమారుడు యయాతి; యయాతి కుమారుడు యదువు.
2.96.25
यदोः पुत्रो महाराज सहस्रैजेति विश्रुतः ।
सहसौजसुतो राजञ्छक्रदासेति विश्रुतः ॥ २.९६.२५ ॥
మహారాజా, యదువు కుమారుడు సహస్రజిత్ అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. రాజా, సహస్రౌజసు కుమారుడు శక్రదాసుడు అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
2.96.26
शक्रदानस्य दायादो हेहयो नाम पार्थिवः ।
हेहयस्याभवत्पुत्रो धर्मनेत्र इति श्रुतः ॥ २.९६.२६ ॥
శక్రదానుని వారసుడు హైహయుడు అనే రాజు. హైహయుని కుమారుడు ధర్మనేత్రుడు అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
2.96.27
धर्मनेत्रस्य तु कृती कृतवीर्यस्तु कार्तिजः ।
कृतवीर्यस्य तनयो ह्यर्जुनो बलिनां वरः ॥ २.९६.२७ ॥
ధర్మనేత్రుని కుమారుడు కృతి; కీర్తి కుమారుడు కృతవీర్యుడు. కృతవీర్యుని కుమారుడు అర్జునుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు.
2.96.28
स चार्जुनो महाराज तपो घोरं चकार ह ।
साग्रं वर्षायुतं जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं पुरा ॥ २.९६.२८ ॥
మహారాజా, ఆ అర్జునుడు ఘోరమైన తపస్సు చేశాడు. పదివేల సంవత్సరాలు పూర్తిగా అలా జరిగిందని నేను పూర్వం విన్నాను.
2.96.29
तथेयं पृथिवी राजन्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.२९ ॥
అలాగే, రాజా, ఈ భూమి ఏడు ద్వీపాలు, పట్టణాలు, సముద్రాలు, గనులతో, వత్సా, ఆ ఘోరమైన విధానంతో నిజంగా జయించబడింది.
2.96.30
स चार्जुनोऽथ तेजस्वी तपः परमदुश्चरम् ।
दत्तमाराधयामास सोऽर्जुनोऽत्रिसुतं मुनिम् ॥ २.९६.३० ॥
అప్పుడు తేజస్వి అయిన అర్జునుడు అత్యంత కష్టమైన తపస్సు చేశాడు. ఆ అర్జునుడు అత్రి కుమారుడైన ముని(దత్తాత్రేయుడు)ను ఆరాధించాడు.
2.96.31
तस्य दत्तो वरान्प्रादाच्चतुरः पार्थिवस्य वै ।
पूर्वं बाहुसहस्रं तु प्रार्थितः परमो वरः ॥ २.९६.३१ ॥
ఆ రాజుకు దత్తుడు నాలుగు వరాలు ఇచ్చాడు. ముందుగా వేయి బాహువులు కోరాడు; అదే గొప్ప వరం.
2.96.32
अधर्मे प्रीयमाणस्य सद्भिस्तत्र निवारणम् ।
धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैव हि रञ्जनम् ॥ २.९६.३२ ॥
అధర్మంలో ఆనందించేవానిని అక్కడ సజ్జనులు నిరోధించారు. ధర్మంతో భూమిని జయించి ధర్మంతోనే దానిని ఆనందింపజేశాడు.
2.96.33
सङ्ग्रामान्सुबहून्कृत्वा हत्वा चारीन्सहस्रशः ।
सङ्ग्रामे यतमानस्य वधश्चैवाधिकाद्रणै ॥ २.९६.३३ ॥
అనేక యుద్ధాలు చేసి వేలాది శత్రువులను చంపి, యుద్ధంలో పోరాడేవానికి మరణం కూడా అనేక రణాలలోనే వచ్చింది.
2.96.34
तस्य बाहुसहस्रं तु युध्यतः किल भारत ।
रथो ध्वजश्च सञ्जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं परा ॥ २.९६.३४ ॥
ఓ భారతా, యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు అతనికి వేయి బాహువులు ఉండేవని అంటారు; అతని రథం, ధ్వజం కూడా ప్రత్యక్షమయ్యాయి. ఇలా నేను గొప్పగా విన్నాను.
2.96.35
तथेयं पृथिवी राजन्त्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.३५ ॥
రాజా, ఈ విధంగానే ఈ భూమి ఏడు ద్వీపాలు, పట్టణాలు, సముద్రాలు, గనులతో, తాతా, కఠిన విధానంతో జయించబడింది.
2.96.36
चार्जुनोऽथ तेजस्वी सप्तद्वीपेश्वरो।़भवत् ।
च राजा महायज्ञानाजहार महाबलः।
प्रशशास महाबाहुर्महीं स च समा बहूः ॥ २.९६.३६ ॥
తేజస్వి అర్జునుడు ఏడు ద్వీపాలకు అధిపతి అయ్యాడు. ఆ మహాబలుడైన రాజు గొప్ప యజ్ఞాలు చేశాడు; ఆ మహాబాహుడు అనేక సంవత్సరాలు భూమిని పాలించాడు.
2.96.37
ततोऽर्जुनः कदाचिद्वै राजन्माहिष्मतीपतिः ।
नर्मदां भरतश्रेष्ठं तां तु दारैर्ययौ सह ॥ २.९६.३७ ॥
అప్పుడు మాహిష్మతీ పతి అయిన అర్జునుడు, ఒకప్పుడు, ఓ రాజా, భరతశ్రేష్ఠా, తన భార్యలతో కలిసి ఆ నర్మదా నదికి వెళ్లాడు.
2.96.38
ततस्तां स नदीं गत्वा प्रविश्यन्तर्जले तदा ।
कर्तुं राजञ्जलक्रीडां ततो राजोपचक्रमे ॥ २.९६.३८ ॥
అప్పుడు అతడు ఆ నదికి వెళ్లి, నీటిలోకి ప్రవేశించి, ఓ రాజా, జలక్రీడ చేయడం ప్రారంభించాడు; తరువాత ఆ రాజు దానిని మొదలుపెట్టాడు.
2.96.39
तस्मिन्नेव ततः काले रावमो राक्षसैः सह ।
लङ्काया ईश्वरस्तात तं देशं प्रययौ बली ॥ २.९६.३९ ॥
అదే సమయంలో లంకాధిపతి అయిన రావణుడు, రాక్షసులతో కలిసి, ఓ తాతా, బలవంతుడై ఆ ప్రదేశానికి వెళ్లాడు.
2.96.40
ततस्तमर्जुनं दृष्ट्वा नर्मदायां दशाननः ।
नित्यं क्रोधपरो धीरो वरदानेन मोहितः ॥ २.९६.४० ॥
అప్పుడు నర్మదా నదిలో ఆ అర్జునుడిని చూసిన దశముఖుడు, ఎప్పుడూ కోపంతో ఉన్న ధీరుడు, వరదానంతో మోహితుడై.
2.96.41
अभ्यघावत्सुसङ्क्रुद्धो महेन्द्रं शम्बरो यथा ।
अर्जुनोऽप्यथ तं दृष्ट्वा रावणं प्रत्यवारयत् ॥ २.९६.४१ ॥
అత్యంత కోపంతో అతడు దూకాడు, శంబరుడు ఇంద్రునిపై దూకినట్టు; అర్జునుడు కూడా అతడిని చూసి రావణుని అడ్డుకున్నాడు.
2.96.42
ततस्तौ चक्रतुर्युद्धं रावणश्चार्जुनश्च वै ।
ततस्तु दुर्जयं वीरं वरदानेन दर्पितम् ॥ २.९६.४२ ॥
తరువాత రావణుడు, అర్జునుడు ఇద్దరూ యుద్ధం చేశారు; ఆ తరువాత వరదానంతో గర్వించిన ఆ జయించలేని వీరుని.
2.96.43
राक्षसेन्द्रं मनुष्येन्द्रो जित्वा बध्वा रणे बलात् ।
बध्वा धनुर्ज्यया राजन्विवेशाथ पुरीं स्वकाम् ॥ २.९६.४३ ॥
మనుష్యేంద్రుడు రాక్షసేంద్రుడిని యుద్ధంలో బలవంతంగా జయించి, విల్లు నారితో బంధించి, ఓ రాజా, తన నగరంలో ప్రవేశించెను.
2.96.44
स तु तं बन्धितं श्रुत्वा पुलस्त्यो रावणं तदा ।
मोक्षयाणास बन्धाद्वै पुरे दृष्ट्वाऽर्जुनं तदा ॥ २.९६.४४ ॥
అయితే రావణుడు బంధింపబడ్డాడని విని, పులస్త్యుడు అప్పుడు నగరంలో అర్జునుని చూచి రావణుని బంధం నుండి విడిపించెను.
2.96.45
ततः कदाचित्तेजस्वी कार्तवीर्योर्जुनो बली ।
समुद्रतीरं गत्वाथ विरचन्दर्पमोहितः ॥ २.९६.४५ ॥
అనంతరం ఒకప్పుడు తేజస్వి, బలవంతుడైన కార్తవీర్యార్జునుడు సముద్రతీరానికి వెళ్లి, గర్వంతో మోహితుడై (ఏదో) చేయనారంభించెను.
2.96.46
अवाकिरच्छितशरैः समुद्रं स तु भारत ।
तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिरभाषत ॥ २.९६.४६ ॥
ఓ భారతా, అతడు వాడి బాణాలతో సముద్రాన్ని కప్పివేశాడు. అప్పుడు సముద్రుడు అతనికి నమస్కరించి, అంజలి ఘటించి పలికెను.
2.96.47
आशुगान्वीर मा मुञ्च ब्रूहि किं करवाणि ते ।
मदाश्रयाणि सत्वानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिः।
बाध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो ॥ २.९६.४७ ॥
ఓ వేగ బాణధారీ వీరుడా, విడువుము. నేను నీకు ఏమి చేయాలో చెప్పుము. నాపై ఆధారపడిన ప్రాణులు నీవు ప్రయోగించిన గొప్ప బాణాలతో బాధించబడుతున్నాయి. ఓ రాజశార్దూలా, ఓ ప్రభూ, వాటికి అభయమివ్వుము.
2.96.48
देहि सिन्धुपते युद्धमद्यैव त्वरया मम ।
अथवा पीडयामि त्वां तस्मात्त्वं कुरु माचिरम् ॥ २.९६.४८ ॥
ఓ సముద్రపతీ, ఈరోజే త్వరగా నాకు యుద్ధాన్ని ఇవ్వు; లేకుంటే నిన్ను బాధిస్తాను. కాబట్టి ఆలస్యం చేయకు.
2.96.49
लोके राजन्महावीर्या बहवो निवसन्ति ये ।
तेषामेकेन राजेन्द्र कुरु युद्धं महाबल ॥ २.९६.४९ ॥
ఓ రాజా, ఈ లోకంలో మహా పరాక్రమశాలురైన అనేకులు నివసిస్తున్నారు. ఓ రాజేంద్రా, ఓ మహాబలా, వారిలో ఒకరితో యుద్ధం చేయి.
2.96.50
मत्समो यदि सङ्ग्रामे वरायुधधरः क्वचित् ।
विद्यते तं ममाचक्ष्व यः समासेत मा मृधे ॥ २.९६.५० ॥
యుద్ధంలో నాతో సమానుడైన, శ్రేష్ఠ ఆయుధధారి ఎక్కడైనా ఉంటే, యుద్ధంలో నన్ను ఎదుర్కోగలవాడు ఎవడో నాకు చెప్పు.
2.96.51
महर्षिर्जमदग्निस्तु यदि राजन्परिश्रुतः ।
तस्य पुत्रो रणं दातुं यथावद्वै तवार्हति ॥ २.९६.५१ ॥
ఓ రాజా, మహర్షి జమదగ్ని ప్రసిద్ధుడైతే, ఆయన కుమారుడే నీకు తగిన రీతిలో యుద్ధం ఇవ్వడానికి అర్హుడు.
2.96.52
समुद्रस्य वचः श्रुत्वा राजा माहिष्मतीपतिः ।
नारदस्य च वै पूर्वं क्रोधेन महता वृतः ॥ २.९६.५२ ॥
సముద్రుని మాటలు విని, ఇంతకుముందే నారదుని మాటలతో మహా క్రోధానికి లోనైన మాహిష్మతీ రాజు, మళ్ళీ క్రోధంతో చుట్టబడ్డాడు.
2.96.53
ततः प्रतिययौ शीघ्रं क्रोधेन सह भारत ।
स तमाश्रममागत्य काममेवान्वपद्यत ॥ २.९६.५३ ॥
అప్పుడు ఓ భారతా, అతడు క్రోధంతో త్వరగా తిరిగి వెళ్ళాడు. ఆ ఆశ్రమానికి వచ్చి తన కామానికే లొంగిపోయాడు.
2.96.54
स कामं प्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः ।
आयासं जनयामास रामस्य स महात्मनः ॥ २.९६.५४ ॥
అతడు తన కామంతో బంధువులతో కలిసి ప్రతికూలమైన పనులు చేశాడు; ఆ మహాత్ముడైన రాముడికి క్లేశాన్ని కలిగించాడు.
2.96.55
ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः ।
प्रदहन्निव सैन्यानि रश्मिमानिव तेजसा ॥ २.९६.५५ ॥
అప్పుడు అమిత తేజస్సు గల రాముని తేజస్సు ప్రజ్వలించింది; సైన్యాలను దహించునట్లు, సూర్యునివలె తన తేజస్సుతో.
2.96.56
अथ तौ चक्रतुर्युद्धं वृत्रवासवयोरिव ॥ २.९६.५६ ॥
అప్పుడు వారిద్దరూ వృత్రుడు, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వలె యుద్ధం చేశారు.
2.96.57
ततः परशुमादाय नृपं बाहुसहस्रिणम् ।
चिच्छेद सहसा रामो बहुशाखमिव द्रुमम् ॥ २.९६.५७ ॥
అప్పుడు రాముడు గొడ్డలిని పట్టి, వేయి చేతుల ఆ రాజును అకస్మాత్తుగా నరికాడు, అనేక కొమ్మలు గల చెట్టును నరికినట్లు.
2.96.58
तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेतास्तस्य बान्धवाः ।
असीनादाय शक्तीश्च रामं ते प्रत्यवारयन् ॥ २.९६.५८ ॥
అతడు చంపబడి పడిపోయినది చూచి అతని బంధువులు కూడి, కత్తులు శక్తులు పట్టుకుని రాముని ఎదుర్కొన్నారు.
2.96.59
रामोऽपि रथमास्थाय धनुरायम्य सत्वरः ।
विसृजन्परमास्त्राणि व्यधमत्पार्थिवान्बली ॥ २.९६.५९ ॥
రాముడు కూడా రథమెక్కి, వేగంగా ధనుస్సును లాగి, శ్రేష్ఠ అస్త్రాలను ప్రయోగించి, బలవంతులైన రాజులను చెదరగొట్టాడు.
2.96.60
ततस्तु क्षत्रिया राजञ्जामदग्न्यभयार्दिताः ।
विविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहभयादिव ॥ २.९६.६० ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, జామదగ్న్య భయంతో పీడితులైన క్షత్రియులు, సింహభయంతో మృగాలు వలె, పర్వత దుర్గాలలో ప్రవేశించారు.
2.96.61
तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठति ।
प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ २.९६.६१ ॥
వారికి విధించబడిన కర్మ వారి భయం కారణంగా ఆచరించబడటం లేదు. బ్రాహ్మణులు కనిపించకపోవడంతో ప్రజలు వృషలత్వాన్ని పొందారు.
2.96.62
तथा च द्रविडाः काचाः पुण्डाश्च शबरैः सह ।
वृषलत्वं परिगता विच्छिन्नाः क्षत्रधर्मिणः ॥ २.९६.६२ ॥
అలాగే ద్రవిడులు, కాచులు, పుండ్రులు శబరులతో కలిసి వృషలత్వాన్ని పొందారు; క్షత్రధర్మాన్ని అనుసరించేవారు విడదీయబడ్డారు.
2.96.63
ततस्तु हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः ।
द्विजैरभ्युदितं क्षत्रं तानि रामो निहत्य च ॥ २.९६.६३ ॥
అప్పుడు వీర క్షత్రియులు పదే పదే హతమైనప్పుడు, ద్విజులు క్షత్ర వర్గాన్ని మళ్లీ లేపారు; రాముడు వారిని చంపి.
2.96.64
ततस्त्रिस्मप्तमे याते रामं वागशरीरिणी ।
दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता ॥ २.९६.६४ ॥
అప్పుడు ఇరవై ఒకటవ సారి గడిచినప్పుడు, రాముడితో ఒక అశరీరవాణి పలికింది; అది దివ్యమైనది, మధురమైనది, సర్వలోకప్రసిద్ధమైనది.
2.96.65
रामराम निवर्तस्व स्वगुणं नात्र पश्यसि ।
क्षत्रबन्धूनिमान्प्रामैर्विप्रयुज्य पुनः पुनः ॥ २.९६.६५ ॥
రామా, రామా! వెనక్కి మరలు. ఇక్కడ నీ స్వగుణాన్ని చూడటం లేదు; ఈ క్షత్రియ బంధువులను పదే పదే సామాన్య జనం నుండి వేరుచేసి.
2.96.66
तथैव तं महात्मानमृचीकप्रमुखास्तथा ।
रामराम महावीर्य निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन् ॥ २.९६.६६ ॥
అలాగే ఆ మహాత్ముడితో ఋచీకుడు మొదలైన ప్రముఖులు — రామా, రామా, మహాపరాక్రమా, వెనక్కి మరలు అని పలికారు.
2.96.67
पितुर्वधमसमृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तानृषीन् ।
नार्हा हन्त भवन्तो मां निवारयितुमित्युत ॥ २.९६.६७ ॥
తండ్రి వధను సహించలేక రాముడు ఆ ఋషులతో ఇలా అన్నాడు: "అయ్యలారా, నన్ను ఆపడం మీకు తగదు."
2.96.68
नार्हसि क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतां वर ।
न हि युक्तं त्वया तात ब्राह्मणेनसता नृपान् ॥ २.९६.६८ ॥
విజేతలలో శ్రేష్ఠుడా, క్షత్రియ బంధువులను చంపడం నీకు తగదు. కుమారా, బ్రాహ్మణుడవై ఉండి రాజులను చంపడం నీకు తగదు.
2.96.69
पितॄणां वचनं श्रुत्वा क्रोधं त्यक्त्वा स भार्गवः ।
अश्वमेधसहस्राणि नरमेधशतानि च ॥ २.९६.६९ ॥
పితరుల మాట విని, కోపాన్ని విడిచి ఆ భార్గవుడు వేయి అశ్వమేధ యాగాలు, వంద నరమేధ యాగాలు చేశాడు.
2.96.70
इष्ट्वा सागरपर्यन्तां काश्यपाय ददौ महीम् ।
तेन रामेण सङ्ग्रामे तुल्यस्तात दयञ्जयः ॥ २.९६.७० ॥
యాగాలు చేసి, సముద్రపర్యంతమైన భూమిని కశ్యపునికి దానం చేశాడు. కుమారా, యుద్ధంలో ఆ రామునితో సమానుడు ధనంజయుడు (అర్జునుడు).
2.96.71
कार्तवीर्येण च रणे तुल्यः पार्थो न संशयः ।
रणे विक्रम्य राजेन्द्र पार्थं जेतुं न शक्यते ॥ २.९६.७१ ॥
యుద్ధంలో కార్తవీర్యునితో సమానుడు పార్థుడు (అర్జునుడు) అనడంలో సందేహం లేదు. రాజేంద్రా, యుద్ధంలో పరాక్రమంతో పార్థుడిని జయించడం సాధ్యం కాదు.