ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.96.1
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा सरत्नधनसञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्राणां कथमासीन्मनस्तदा ॥ २.९६.१ ॥
ରତ୍ନ, ଧନ ଓ ସଞ୍ଚୟ ସହିତ ସେମାନେ ବିଦାୟ ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମନ ସେତେବେଳେ କିପରି ହେଲା?
2.96.2
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा धृतराष्ट्रेण धीमता ।
राजन्दुः शासनः क्षिप्रं जगाम भ्रातरं प्रति ॥ २.९६.२ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ହେ ରାଜନ୍, ଦୁଃଶାସନ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଭାଇ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
2.96.3
दुर्योधनं समासाद्य सामात्यं भरतर्षभ ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९६.३ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
2.96.4
दुःखेनैतत्समानीतं स्थविरो नाशयत्यसौ ।
शत्रुसाद्गमयद्द्रव्यं तद्बुध्यध्वं महारथाः ॥ २.९६.४ ॥
ଏହି ଧନ ବହୁ କଷ୍ଟରେ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା; ସେହି ବୃଦ୍ଧ ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି। ହେ ମହାରଥୀଗଣ, ଏହା ବୁଝନ୍ତୁ।
2.96.5
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
मिथः सङ्गम्य सहिताः पाण्डवान्प्रति मानिनः ॥ २.९६.५ ॥
ତାପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ମଧ୍ୟ ଏକତ୍ର ମିଳିତ ହୋଇ, ଅହଂକାରରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକାଠି ହେଲେ।
2.96.6
वैचित्रवीर्यं राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
अभिगम्य त्वरायुक्ताः श्लक्ष्णं वचनमब्रुवन् ॥ २.९६.६ ॥
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.96.7
न त्वयेदं श्रुतं राजन्यज्जगाद बृहस्पतिः ।
शक्रस्य नीतिं प्रवदन्विद्वान्देवपुरोहितः ॥ २.९६.७ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନୀତି ପ୍ରବଚନ କରି ଦେବପୁରୋହିତ ବିଦ୍ବାନ ବୃହସ୍ପତି ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ଆପଣ ଶୁଣି ନାହାଁନ୍ତି କି?
2.96.8
सर्वोपायैर्निहन्तव्याः शत्रवः शत्रुसूदन ।
पुरा युद्धाद्बलाद्वापि प्रकुर्वन्ति तवाहितम् ॥ २.९६.८ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ! ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ଉଚିତ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ବା ବଳ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କର ଅହିତ କରିବା ପୂର୍ବେ।
2.96.9
ते वयं पाण्डवधनैः सर्वान्सम्पूज्य पार्थिवान् ।
यदि तान्योधयिष्यामः किं वै निः परिहास्यति ॥ २.९६.९ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଧନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଯଦି ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରାଇବା, ତେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ କ'ଣ ଆମକୁ ଛାଡ଼ିବେ?
2.96.10
अहीनाशीविषान्क्रुद्धान्नाशाय समुपस्थितान् ।
कृत्वा कण्ठे च पृष्ठे च कः समुत्स्रष्टुमर्हति ॥ २.९६.१० ॥
ବିନାଶ ପାଇଁ ଆସିଥିବା କ୍ରୁଦ୍ଧ ବିଷଧର ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଗଳା ଓ ପିଠିରେ ରଖି କିଏ ଛାଡ଼ିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବ?
2.96.11
आत्तशस्त्रा रथगताः कुपितास्तात पाण्डवाः ।
निःशेषान्नः करिष्यन्ति क्रुद्धा ह्याशीविषा इव ॥ २.९६.११ ॥
ହେ ତାତ! ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ରଥରେ ଥିବା କ୍ରୁଦ୍ଧ ପାଣ୍ଡବମାନେ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ବିଷଧର ସର୍ପ ପରି ଆମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ କରିବେ।
2.96.12
सन्नद्धो ह्यर्जुनो याति विधृत्य परमेषुधी ।
गाण्डीवं मुहुरादत्ते निःश्वसंश्च निरीक्षते ॥ २.९६.१२ ॥
କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ତୂଣୀର ବାନ୍ଧି ଯାଉଛନ୍ତି; ବାରମ୍ବାର ଗାଣ୍ଡୀବ ଉଠାଉଛନ୍ତି ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
2.96.13
गदां गुर्वी समुद्यम्य त्वरितश्च वृकोदरः ।
स्वरथं योजयित्वाऽशु निर्यात इति नः श्रुतम् ॥ २.९६.१३ ॥
ଭାରୀ ଗଦା ଉଠାଇ ଓ ଶୀଘ୍ର ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ନିଜ ରଥ ଯୋଡ଼ି ତୁରନ୍ତ ବାହାରି ଗଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
2.96.14
नकुलः खह्गमादाय चर्म चाप्यर्धचन्द्रवत् ।
सहदेवश्च राजा च चक्रुराकारमिङ्गितैः ॥ २.९६.१४ ॥
ନକୁଳ ଖଡ୍ଗ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକୃତି ଢାଲ ନେଲେ; ସହଦେବ ଓ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସଙ୍କେତରେ ନିଜ ଇଙ୍ଗିତ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
2.96.15
ते त्वास्थाय रथान्सर्वे बहुशस्त्रपरिच्छदान् ।
अभिघ्नान्तो रथव्रातान्सेनायोगाय निर्ययुः ॥ २.९६.१५ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବହୁ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ରଥସମୂହକୁ ଆଘାତ କରି ସେନାସହ ମିଶିବାକୁ ବାହାରି ଗଲେ।
2.96.16
न क्षंस्यन्ते तथाऽस्माभिर्जातु विप्रकृता हि ते ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं कस्तेषां क्षन्तुमर्हति ॥ २.९६.१६ ॥
ଆମ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ସେମାନେ ଆମକୁ କେବେ ବି କ୍ଷମା କରିବେ ନାହିଁ; ଦ୍ରୌପଦୀର କ୍ଲେଶ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଏ କ୍ଷମା କରିପାରିବ?
2.96.17
न पश्यामि रणे क्रद्धुं बीभत्सुं प्रतिवारणम् ।
भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिश्च रथिनां वरः ॥ २.९६.१७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ) ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବା ଲୋକ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ; ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ।
2.96.18
कृपश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च जयद्रथः ।
वाह्लीकः सोमदत्तश्च भूरिर्भूरिश्रवाः शलः ॥ २.९६.१८ ॥
କୃପ ଓ ବୃଷସେନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜୟଦ୍ରଥ, ବାହ୍ଲୀକ ଓ ସୋମଦତ୍ତ, ଭୂରି, ଭୂରିଶ୍ରବା ଓ ଶଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ।
2.96.19
शकुनिः ससुतश्चैव नृपाश्चान्ये च कौरवाः ।
नैते सर्वे रणोद्युक्ताः पार्थं सोढुमशक्नुवन् ॥ २.९६.१९ ॥
ଶକୁନି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜା ଓ କୌରବମାନେ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ସହି ପାରିବେ ନାହିଁ।
2.96.20
अर्जुनेन समो लोके नास्ति वीर्ये धनुर्धरः ।
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ॥ २.९६.२० ॥
ଜଗତରେ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର କେହି ନାହାନ୍ତି; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ ଦ୍ୱିବାହୁ ବହୁବାହୁଙ୍କ ସମାନ।
2.96.21
कस्त्वयोक्तः पुमान्वीरो बीभत्सुसमविक्रमः ।
तं ये व्रूहि महावीर्यं श्रोतुमिच्छामि पुत्रक ॥ २.९६.२१ ॥
ତୁମେ ଯେଉଁ ବୀର ପୁରୁଷଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲ, ଯାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ସମାନ — ସେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ କିଏ? ପୁତ୍ର, ମୋତେ କୁହ; ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
2.96.22
कार्तवीर्यस्य चरितं शृणु राजन्महात्मनः ।
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥ २.९६.२२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମହାତ୍ମା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣ। ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜାତ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ପିତାମହ।
2.96.23
ब्रह्मणोऽत्रिः सुतो विद्वानत्रेः पुत्रो निशाकरः ।
सोमस्य तदु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः ॥ २.९६.२३ ॥
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତ୍ରି; ଅତ୍ରିଙ୍କ ବିଦ୍ୱାନ ପୁତ୍ର ନିଶାକର (ଚନ୍ଦ୍ର)। ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଧ, ଏବଂ ବୁଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁରୂରବା।
2.96.24
तस्याप्यध सुतोऽप्यायुरायोस्तु नहुषः सुतः ।
नहुशस्य ययातिस्तु ययातेस्तनुजो यदुः ॥ २.९६.२४ ॥
ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆୟୁ; ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ନହୁଷ। ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯଯାତି, ଏବଂ ଯଯାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯଦୁ।
2.96.25
यदोः पुत्रो महाराज सहस्रैजेति विश्रुतः ।
सहसौजसुतो राजञ्छक्रदासेति विश्रुतः ॥ २.९६.२५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଯଦୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହସ୍ରଜିତ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ, ସହସ୍ରୌଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକ୍ରଦାସ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ।
2.96.26
शक्रदानस्य दायादो हेहयो नाम पार्थिवः ।
हेहयस्याभवत्पुत्रो धर्मनेत्र इति श्रुतः ॥ २.९६.२६ ॥
ଶକ୍ରଦାନଙ୍କ ବଂଶଧର ହୈହୟ ନାମକ ରାଜା ହେଲେ। ହୈହୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମନେତ୍ର ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ।
2.96.27
धर्मनेत्रस्य तु कृती कृतवीर्यस्तु कार्तिजः ।
कृतवीर्यस्य तनयो ह्यर्जुनो बलिनां वरः ॥ २.९६.२७ ॥
ଧର୍ମନେତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃତୀ; କୀର୍ତ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃତବୀର୍ଯ୍ୟ। କୃତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ, ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
2.96.28
स चार्जुनो महाराज तपो घोरं चकार ह ।
साग्रं वर्षायुतं जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं पुरा ॥ २.९६.२८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ଅର୍ଜୁନ ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏହା ହେଲା ବୋଲି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛି।
2.96.29
तथेयं पृथिवी राजन्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.२९ ॥
ସେହିପରି, ହେ ରାଜନ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ନଗର, ସମୁଦ୍ର ଓ ଖଣି ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ, ହେ ତାତ, ସେହି ଘୋର ବିଧାନରେ ପ୍ରକୃତରେ ଜିତା ଯାଇଥିଲା।
2.96.30
स चार्जुनोऽथ तेजस्वी तपः परमदुश्चरम् ।
दत्तमाराधयामास सोऽर्जुनोऽत्रिसुतं मुनिम् ॥ २.९६.३० ॥
ଅନନ୍ତର ତେଜସ୍ୱୀ ଅର୍ଜୁନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେହି ଅର୍ଜୁନ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁନିଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
2.96.31
तस्य दत्तो वरान्प्रादाच्चतुरः पार्थिवस्य वै ।
पूर्वं बाहुसहस्रं तु प्रार्थितः परमो वरः ॥ २.९६.३१ ॥
ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଦତ୍ତ ଚାରୋଟି ବର ଦେଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ସହସ୍ର ବାହୁ ମାଗିଥିଲେ; ସେଇଟି ପରମ ବର।
2.96.32
अधर्मे प्रीयमाणस्य सद्भिस्तत्र निवारणम् ।
धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैव हि रञ्जनम् ॥ २.९६.३२ ॥
ଅଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସେଠାରେ ସଜ୍ଜନମାନେ ନିବାରଣ କରୁଥିଲେ। ଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ଜିଣି ଧର୍ମରେ ହିଁ ତାକୁ ରଞ୍ଜିତ କଲେ।
2.96.33
सङ्ग्रामान्सुबहून्कृत्वा हत्वा चारीन्सहस्रशः ।
सङ्ग्रामे यतमानस्य वधश्चैवाधिकाद्रणै ॥ २.९६.३३ ॥
ବହୁ ଯୁଦ୍ଧ କରି ହଜାର ହଜାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ୟମକାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରଣରେ ହିଁ ହେଲା।
2.96.34
तस्य बाहुसहस्रं तु युध्यतः किल भारत ।
रथो ध्वजश्च सञ्जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं परा ॥ २.९६.३४ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ସହସ୍ର ବାହୁ ଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କ ରଥ ଓ ଧ୍ୱଜ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହିପରି ମୁଁ ପରମ ରୂପେ ଶୁଣିଛି।
2.96.35
तथेयं पृथिवी राजन्त्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.३५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ଏ ପୃଥିବୀ ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ନଗର, ସମୁଦ୍ର ଓ ଖଣି ସହିତ, ହେ ତାତ, କଠୋର ବିଧିରେ ଜିଣାଗଲା।
2.96.36
चार्जुनोऽथ तेजस्वी सप्तद्वीपेश्वरो।़भवत् ।
च राजा महायज्ञानाजहार महाबलः।
प्रशशास महाबाहुर्महीं स च समा बहूः ॥ २.९६.३६ ॥
ତେଜସ୍ୱୀ ଅର୍ଜୁନ ସାତ ଦ୍ୱୀପର ଈଶ୍ୱର ହେଲେ। ସେହି ମହାବଳୀ ରାଜା ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ; ସେହି ମହାବାହୁ ବହୁ ବର୍ଷ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲେ।
2.96.37
ततोऽर्जुनः कदाचिद्वै राजन्माहिष्मतीपतिः ।
नर्मदां भरतश्रेष्ठं तां तु दारैर्ययौ सह ॥ २.९६.३७ ॥
ତା'ପରେ ମାହିଷ୍ମତୀର ଅଧିପତି ଅର୍ଜୁନ ଏକଦା, ହେ ରାଜନ୍, ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ଗଲେ।
2.96.38
ततस्तां स नदीं गत्वा प्रविश्यन्तर्जले तदा ।
कर्तुं राजञ्जलक्रीडां ततो राजोपचक्रमे ॥ २.९६.३८ ॥
ତା'ପରେ ସେ ସେହି ନଦୀ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଜଳ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ହେ ରାଜନ୍, ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ତା'ପରେ ରାଜା ତାହା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
2.96.39
तस्मिन्नेव ततः काले रावमो राक्षसैः सह ।
लङ्काया ईश्वरस्तात तं देशं प्रययौ बली ॥ २.९६.३९ ॥
ସେହି ସମୟରେ ଲଙ୍କାର ଅଧିପତି ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ, ହେ ତାତ, ବଳବାନ ହୋଇ ସେହି ଦେଶକୁ ଗଲେ।
2.96.40
ततस्तमर्जुनं दृष्ट्वा नर्मदायां दशाननः ।
नित्यं क्रोधपरो धीरो वरदानेन मोहितः ॥ २.९६.४० ॥
ତା'ପରେ ନର୍ମଦାରେ ସେହି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦଶାନନ, ସର୍ବଦା କ୍ରୋଧରେ ତତ୍ପର, ଧୀର, ବରଦାନରେ ମୋହିତ।
2.96.41
अभ्यघावत्सुसङ्क्रुद्धो महेन्द्रं शम्बरो यथा ।
अर्जुनोऽप्यथ तं दृष्ट्वा रावणं प्रत्यवारयत् ॥ २.९६.४१ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଧାଇଁଲେ, ଶମ୍ବର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଥିବା ପରି; ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
2.96.42
ततस्तौ चक्रतुर्युद्धं रावणश्चार्जुनश्च वै ।
ततस्तु दुर्जयं वीरं वरदानेन दर्पितम् ॥ २.९६.४२ ॥
ତା'ପରେ ରାବଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଉଭୟେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ତା'ପରେ ବରଦାନରେ ଗର୍ବିତ ସେହି ଦୁର୍ଜୟ ବୀରଙ୍କୁ।
2.96.43
राक्षसेन्द्रं मनुष्येन्द्रो जित्वा बध्वा रणे बलात् ।
बध्वा धनुर्ज्यया राजन्विवेशाथ पुरीं स्वकाम् ॥ २.९६.४३ ॥
ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ରଣରେ ବଳପୂର୍ବକ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି ଧନୁ-ଜ୍ୟାରେ ବାନ୍ଧି, ହେ ରାଜନ୍, ନିଜ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
2.96.44
स तु तं बन्धितं श्रुत्वा पुलस्त्यो रावणं तदा ।
मोक्षयाणास बन्धाद्वै पुरे दृष्ट्वाऽर्जुनं तदा ॥ २.९६.४४ ॥
କିନ୍ତୁ ରାବଣ ବନ୍ଧା ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ସେତେବେଳେ ନଗରରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
2.96.45
ततः कदाचित्तेजस्वी कार्तवीर्योर्जुनो बली ।
समुद्रतीरं गत्वाथ विरचन्दर्पमोहितः ॥ २.९६.४५ ॥
ତାପରେ ଏକଦା ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ବଳବାନ କାର୍ତବୀର୍ଯାର୍ଜୁନ ସମୁଦ୍ର-ତୀରକୁ ଯାଇ ଦର୍ପରେ ମୋହିତ ହୋଇ (କିଛି) ରଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
2.96.46
अवाकिरच्छितशरैः समुद्रं स तु भारत ।
तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिरभाषत ॥ २.९६.४६ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆବୃତ କଲେ। ତେବେ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କହିଲା।
2.96.47
आशुगान्वीर मा मुञ्च ब्रूहि किं करवाणि ते ।
मदाश्रयाणि सत्वानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिः।
बाध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो ॥ २.९६.४७ ॥
ହେ ଦ୍ରୁତବାଣ ବୀର, ଛାଡ଼ ନାହିଁ। କୁହ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି? ମୋ ଆଶ୍ରିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତୁମ ନିକ୍ଷେପିତ ବଡ଼ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛନ୍ତି। ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ହେ ବିଭୋ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦିଅ।
2.96.48
देहि सिन्धुपते युद्धमद्यैव त्वरया मम ।
अथवा पीडयामि त्वां तस्मात्त्वं कुरु माचिरम् ॥ २.९६.४८ ॥
ହେ ସିନ୍ଧୁପତି, ଆଜି ହିଁ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ; ନହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୀଡ଼ିତ କରିବି। ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
2.96.49
लोके राजन्महावीर्या बहवो निवसन्ति ये ।
तेषामेकेन राजेन्द्र कुरु युद्धं महाबल ॥ २.९६.४९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏ ଜଗତରେ ମହାପରାକ୍ରମୀ ବହୁତ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ମହାବଳ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର।
2.96.50
मत्समो यदि सङ्ग्रामे वरायुधधरः क्वचित् ।
विद्यते तं ममाचक्ष्व यः समासेत मा मृधे ॥ २.९६.५० ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପରି ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ କେଉଁଠି ଥାଏ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସହ ମୁକାବିଲା କରିପାରିବ, ତାହାର ନାମ ମୋତେ କୁହ।
2.96.51
महर्षिर्जमदग्निस्तु यदि राजन्परिश्रुतः ।
तस्य पुत्रो रणं दातुं यथावद्वै तवार्हति ॥ २.९६.५१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମହର୍ଷି ଜମଦଗ୍ନି ଯଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହିଁ ତୁମକୁ ଯଥାବିଧି ଯୁଦ୍ଧ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
2.96.52
समुद्रस्य वचः श्रुत्वा राजा माहिष्मतीपतिः ।
नारदस्य च वै पूर्वं क्रोधेन महता वृतः ॥ २.९६.५२ ॥
ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମାହିଷ୍ମତୀର ରାଜା, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ନାରଦଙ୍କ ବଚନରେ ମଧ୍ୟ ମହାକ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୋଇଥିଲେ, ପୁନର୍ବାର କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହେଲେ।
2.96.53
ततः प्रतिययौ शीघ्रं क्रोधेन सह भारत ।
स तमाश्रममागत्य काममेवान्वपद्यत ॥ २.९६.५३ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଭାରତ, ସେ କ୍ରୋଧ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଗଲେ। ସେହି ଆଶ୍ରମରେ ଆସି ସେ ନିଜ କାମନାର ବଶୀଭୂତ ହେଲେ।
2.96.54
स कामं प्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः ।
आयासं जनयामास रामस्य स महात्मनः ॥ २.९६.५४ ॥
ସେ କାମନାବଶରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିକୂଳ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା; ସେହି ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ଦେଲା।
2.96.55
ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः ।
प्रदहन्निव सैन्यानि रश्मिमानिव तेजसा ॥ २.९६.५५ ॥
ତାପରେ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାମଙ୍କ ତେଜ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା, ସେନାମାନଙ୍କୁ ଦହନ କରୁଥିବା ପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ନିଜ ପ୍ରଭାରେ।
2.96.56
अथ तौ चक्रतुर्युद्धं वृत्रवासवयोरिव ॥ २.९६.५६ ॥
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
2.96.57
ततः परशुमादाय नृपं बाहुसहस्रिणम् ।
चिच्छेद सहसा रामो बहुशाखमिव द्रुमम् ॥ २.९६.५७ ॥
ତାପରେ ରାମ ପରଶୁ ଧରି ସହସ୍ରବାହୁ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ହଠାତ୍ କାଟିଦେଲେ, ଅନେକ ଶାଖାଯୁକ୍ତ ଗଛକୁ କାଟିବା ପରି।
2.96.58
तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेतास्तस्य बान्धवाः ।
असीनादाय शक्तीश्च रामं ते प्रत्यवारयन् ॥ २.९६.५८ ॥
ତାକୁ ହତ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ତାର ବନ୍ଧୁମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ଖଡ୍ଗ ଓ ଶକ୍ତି ଧରି ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
2.96.59
रामोऽपि रथमास्थाय धनुरायम्य सत्वरः ।
विसृजन्परमास्त्राणि व्यधमत्पार्थिवान्बली ॥ २.९६.५९ ॥
ରାମ ମଧ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଧନୁ ଟାଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରି ବଳବାନ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ।
2.96.60
ततस्तु क्षत्रिया राजञ्जामदग्न्यभयार्दिताः ।
विविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहभयादिव ॥ २.९६.६० ॥
ତାପରେ ହେ ରାଜନ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ସିଂହ ଭୟରେ ହରିଣମାନେ ପରି, ପର୍ବତ ଦୁର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
2.96.61
तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठति ।
प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ २.९६.६१ ॥
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିହିତ କର୍ମ ସେମାନଙ୍କ ଭୟ ଯୋଗୁ ଆଚରଣ କରାଯାଉନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅଦର୍ଶନ ହେତୁ ପ୍ରଜା ବୃଷଳତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
2.96.62
तथा च द्रविडाः काचाः पुण्डाश्च शबरैः सह ।
वृषलत्वं परिगता विच्छिन्नाः क्षत्रधर्मिणः ॥ २.९६.६२ ॥
ସେହିପରି ଦ୍ରାବିଡ଼, କାଚ ଓ ପୁଣ୍ଡ୍ର ଶବରମାନଙ୍କ ସହ ବୃଷଳତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ପାଳକମାନେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।
2.96.63
ततस्तु हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः ।
द्विजैरभ्युदितं क्षत्रं तानि रामो निहत्य च ॥ २.९६.६३ ॥
ତାପରେ ବୀର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବାରମ୍ବାର ନିହତ ହେଲେ ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷତ୍ର ବର୍ଗକୁ ପୁନର୍ବାର ଉଠାଇଲେ; ରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି।
2.96.64
ततस्त्रिस्मप्तमे याते रामं वागशरीरिणी ।
दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता ॥ २.९६.६४ ॥
ତାପରେ ଏକବିଂଶ ଥର ଅତିକ୍ରମ ହେଲେ ରାମଙ୍କୁ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ କହିଲା; ତାହା ଦିବ୍ୟ, ମଧୁର ଓ ସର୍ବଲୋକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।
2.96.65
रामराम निवर्तस्व स्वगुणं नात्र पश्यसि ।
क्षत्रबन्धूनिमान्प्रामैर्विप्रयुज्य पुनः पुनः ॥ २.९६.६५ ॥
ହେ ରାମ, ରାମ! ଫେରିଯାଅ। ଏଠାରେ ତୁମେ ନିଜ ଗୁଣ ଦେଖୁନ; ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା କରି।
2.96.66
तथैव तं महात्मानमृचीकप्रमुखास्तथा ।
रामराम महावीर्य निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन् ॥ २.९६.६६ ॥
ସେହିପରି ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଋଚୀକ ପ୍ରମୁଖମାନେ କହିଲେ — ହେ ରାମ, ରାମ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ଫେରିଯାଅ।
2.96.67
पितुर्वधमसमृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तानृषीन् ।
नार्हा हन्त भवन्तो मां निवारयितुमित्युत ॥ २.९६.६७ ॥
ପିତାଙ୍କ ବଧ ସହ୍ୟ ନ କରି ରାମ ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣମାନଙ୍କ ପକ୍ଷେ ମୋତେ ଅଟକାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।"
2.96.68
नार्हसि क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतां वर ।
न हि युक्तं त्वया तात ब्राह्मणेनसता नृपान् ॥ २.९६.६८ ॥
ହେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ପୁତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ ନୁହେଁ।
2.96.69
पितॄणां वचनं श्रुत्वा क्रोधं त्यक्त्वा स भार्गवः ।
अश्वमेधसहस्राणि नरमेधशतानि च ॥ २.९६.६९ ॥
ପିତୃମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି ସେହି ଭାର୍ଗବ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶହ ନରମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
2.96.70
इष्ट्वा सागरपर्यन्तां काश्यपाय ददौ महीम् ।
तेन रामेण सङ्ग्रामे तुल्यस्तात दयञ्जयः ॥ २.९६.७० ॥
ଯଜ୍ଞ କରି ସେ ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ହେ ତାତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ରାମଙ୍କ ସମାନ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ)।
2.96.71
कार्तवीर्येण च रणे तुल्यः पार्थो न संशयः ।
रणे विक्रम्य राजेन्द्र पार्थं जेतुं न शक्यते ॥ २.९६.७१ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ଅଛନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।