മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.96.1
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा सरत्नधनसञ्जयान् ।
पाण्डवान्धार्तराष्ट्राणां कथमासीन्मनस्तदा ॥ २.९६.१ ॥
രത്നങ്ങളും ധനവും സമ്പത്തും സഹിതം അവർ യാത്രയാക്കപ്പെട്ടു എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ, പാണ്ഡവരെക്കുറിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ മനസ്സ് അന്നു എങ്ങനെയായിരുന്നു?
2.96.2
अनुज्ञातांस्तान्विदित्वा धृतराष्ट्रेण धीमता ।
राजन्दुः शासनः क्षिप्रं जगाम भ्रातरं प्रति ॥ २.९६.२ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ അവരെ യാത്രയാക്കിയെന്നറിഞ്ഞ്, രാജാവേ, ദുഃശാസനൻ വേഗം സഹോദരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
2.96.3
दुर्योधनं समासाद्य सामात्यं भरतर्षभ ।
दुःखार्तो भरतश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥ २.९६.३ ॥
ഭരതർക്കിടയിലെ വൃഷഭമേ, അമാത്യരോടൊപ്പം ദുര്യോധനന്റെ അടുത്തെത്തി, ദുഃഖാർത്തനായി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു.
2.96.4
दुःखेनैतत्समानीतं स्थविरो नाशयत्यसौ ।
शत्रुसाद्गमयद्द्रव्यं तद्बुध्यध्वं महारथाः ॥ २.९६.४ ॥
ഈ ധനം ഏറെ കഷ്ടപ്പെട്ട് ശേഖരിച്ചതാണ്; ആ വൃദ്ധൻ അതിനെ നശിപ്പിച്ച് ശത്രുവിന്റെ കൈയിൽ ഏൽപ്പിക്കുകയാണ്. മഹാരഥന്മാരേ, ഇത് മനസ്സിലാക്കുക.
2.96.5
अथ दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
मिथः सङ्गम्य सहिताः पाण्डवान्प्रति मानिनः ॥ २.९६.५ ॥
അപ്പോൾ ദുര്യോധനനും കർണനും സുബലപുത്രനായ ശകുനിയും ഒന്നിച്ചുചേർന്ന്, പാണ്ഡവർക്കെതിരെ അഹങ്കാരത്തോടെ ഒത്തുകൂടി.
2.96.6
वैचित्रवीर्यं राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् ।
अभिगम्य त्वरायुक्ताः श्लक्ष्णं वचनमब्रुवन् ॥ २.९६.६ ॥
വിചിത്രവീര്യന്റെ പുത്രനും ജ്ഞാനിയുമായ ധൃതരാഷ്ട്രരാജാവിനെ അവർ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ച്, മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.96.7
न त्वयेदं श्रुतं राजन्यज्जगाद बृहस्पतिः ।
शक्रस्य नीतिं प्रवदन्विद्वान्देवपुरोहितः ॥ २.९६.७ ॥
രാജാവേ! ഇന്ദ്രന്റെ നീതി ഉപദേശിച്ചുകൊണ്ട് ദേവപുരോഹിതനായ വിദ്വാൻ ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞത് നീ കേട്ടിട്ടില്ലേ?
2.96.8
सर्वोपायैर्निहन्तव्याः शत्रवः शत्रुसूदन ।
पुरा युद्धाद्बलाद्वापि प्रकुर्वन्ति तवाहितम् ॥ २.९६.८ ॥
ശത്രുസൂദനനേ! ശത്രുക്കളെ എല്ലാ ഉപായങ്ങളാലും നിഗ്രഹിക്കണം; അവർ യുദ്ധത്താലോ ബലത്താലോ നിനക്ക് ഹാനി ചെയ്യുന്നതിനു മുമ്പേ.
2.96.9
ते वयं पाण्डवधनैः सर्वान्सम्पूज्य पार्थिवान् ।
यदि तान्योधयिष्यामः किं वै निः परिहास्यति ॥ २.९६.९ ॥
പാണ്ഡവധനംകൊണ്ട് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും ആദരിച്ച് അവരെ യുദ്ധത്തിനിറക്കിയാൽ, പാണ്ഡവർ നമ്മെ വിട്ടുകളയുമോ?
2.96.10
अहीनाशीविषान्क्रुद्धान्नाशाय समुपस्थितान् ।
कृत्वा कण्ठे च पृष्ठे च कः समुत्स्रष्टुमर्हति ॥ २.९६.१० ॥
നാശത്തിനായി അടുത്തുവന്ന, കോപിച്ച വിഷസർപ്പങ്ങളെ കഴുത്തിലും പുറത്തും വെച്ച ശേഷം വിടാൻ ആർക്കു കഴിയും?
2.96.11
आत्तशस्त्रा रथगताः कुपितास्तात पाण्डवाः ।
निःशेषान्नः करिष्यन्ति क्रुद्धा ह्याशीविषा इव ॥ २.९६.११ ॥
അച്ഛാ! ആയുധമെടുത്ത് രഥങ്ങളിലിരിക്കുന്ന കോപിച്ച പാണ്ഡവർ, കോപിച്ച വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ നമ്മെ പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കും.
2.96.12
सन्नद्धो ह्यर्जुनो याति विधृत्य परमेषुधी ।
गाण्डीवं मुहुरादत्ते निःश्वसंश्च निरीक्षते ॥ २.९६.१२ ॥
കവചം ധരിച്ച അർജ്ജുനൻ രണ്ട് ഉത്തമ അമ്പറാത്തൂണികൾ കെട്ടി പോകുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും ഗാണ്ഡീവം എടുത്ത്, ദീർഘനിശ്വാസമെടുത്ത് നോക്കുന്നു.
2.96.13
गदां गुर्वी समुद्यम्य त्वरितश्च वृकोदरः ।
स्वरथं योजयित्वाऽशु निर्यात इति नः श्रुतम् ॥ २.९६.१३ ॥
ഭാരമേറിയ ഗദ ഉയർത്തി, വൃകോദരൻ (ഭീമൻ) വേഗത്തിൽ തന്റെ രഥം പൂട്ടി ഉടനെ പുറപ്പെട്ടുവെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിരിക്കുന്നു.
2.96.14
नकुलः खह्गमादाय चर्म चाप्यर्धचन्द्रवत् ।
सहदेवश्च राजा च चक्रुराकारमिङ्गितैः ॥ २.९६.१४ ॥
നകുലൻ വാളും അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള പരിചയും എടുത്തു; സഹദേവനും രാജാവും ആംഗ്യങ്ങളാൽ തങ്ങളുടെ സൂചന പ്രകടിപ്പിച്ചു.
2.96.15
ते त्वास्थाय रथान्सर्वे बहुशस्त्रपरिच्छदान् ।
अभिघ्नान्तो रथव्रातान्सेनायोगाय निर्ययुः ॥ २.९६.१५ ॥
അവരെല്ലാവരും പല ആയുധങ്ങളാൽ സജ്ജമായ രഥങ്ങളിൽ കയറി, രഥസംഘങ്ങളെ പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ട് സേനയോടു ചേരാൻ പുറപ്പെട്ടു.
2.96.16
न क्षंस्यन्ते तथाऽस्माभिर्जातु विप्रकृता हि ते ।
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं कस्तेषां क्षन्तुमर्हति ॥ २.९६.१६ ॥
നമ്മാൽ അപമാനിതരായ അവർ നമ്മോട് ഒരിക്കലും ക്ഷമിക്കില്ല; ദ്രൗപദിയുടെ ദുഃഖം അവർക്കുവേണ്ടി ആർ ക്ഷമിക്കാൻ അർഹനാണ്?
2.96.17
न पश्यामि रणे क्रद्धुं बीभत्सुं प्रतिवारणम् ।
भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च द्रौणिश्च रथिनां वरः ॥ २.९६.१७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച ബീഭത്സുവിനെ (അർജുനനെ) തടുക്കാൻ കഴിയുന്ന ആരെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; ഭീഷ്മനും ദ്രോണനും കർണനും രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്രോണപുത്രനും.
2.96.18
कृपश्च वृषसेनश्च विकर्णश्च जयद्रथः ।
वाह्लीकः सोमदत्तश्च भूरिर्भूरिश्रवाः शलः ॥ २.९६.१८ ॥
കൃപനും വൃഷസേനനും വികർണനും ജയദ്രഥനും, വാഹ്ലീകനും സോമദത്തനും, ഭൂരിയും ഭൂരിശ്രവസ്സും ശല്യനും.
2.96.19
शकुनिः ससुतश्चैव नृपाश्चान्ये च कौरवाः ।
नैते सर्वे रणोद्युक्ताः पार्थं सोढुमशक्नुवन् ॥ २.९६.१९ ॥
ശകുനി പുത്രനോടൊപ്പം, മറ്റു രാജാക്കന്മാരും കൗരവരും — ഇവരെല്ലാം യുദ്ധത്തിന് സന്നദ്ധരെങ്കിലും പാർത്ഥനെ നേരിടാൻ കഴിയാത്തവരാണ്.
2.96.20
अर्जुनेन समो लोके नास्ति वीर्ये धनुर्धरः ।
योऽर्जुनेनार्जुनस्तुल्यो द्विबाहुर्बहुबाहुना ॥ २.९६.२० ॥
ലോകത്തിൽ വീര്യത്തിൽ അർജ്ജുനന് സമനായ വില്ലാളി ഇല്ല; അർജ്ജുനനു തുല്യനായ ദ്വിബാഹു ബഹുബാഹുവിന് തുല്യനാണ്.
2.96.21
कस्त्वयोक्तः पुमान्वीरो बीभत्सुसमविक्रमः ।
तं ये व्रूहि महावीर्यं श्रोतुमिच्छामि पुत्रक ॥ २.९६.२१ ॥
നീ പറഞ്ഞ ആ വീരപുരുഷൻ, ബീഭത്സുവിന് (അർജ്ജുനന്) തുല്യപരാക്രമനായവൻ ആര്? ആ മഹാവീര്യനെ എനിക്കു പറഞ്ഞുതരൂ, മകനേ; കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.96.22
कार्तवीर्यस्य चरितं शृणु राजन्महात्मनः ।
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ॥ २.९६.२२ ॥
രാജാവേ, മഹാത്മാവായ കാർത്തവീര്യന്റെ ചരിതം കേൾക്കൂ. അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ്, സർവ്വലോകപിതാമഹൻ.
2.96.23
ब्रह्मणोऽत्रिः सुतो विद्वानत्रेः पुत्रो निशाकरः ।
सोमस्य तदु बुधः पुत्रो बुधस्य तु पुरूरवाः ॥ २.९६.२३ ॥
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് അത്രി ജനിച്ചു; അത്രിയുടെ പുത്രൻ വിദ്വാനായ നിശാകരൻ (ചന്ദ്രൻ). സോമന്റെ പുത്രൻ ബുധൻ; ബുധന്റെ പുത്രൻ പുരൂരവസ്.
2.96.24
तस्याप्यध सुतोऽप्यायुरायोस्तु नहुषः सुतः ।
नहुशस्य ययातिस्तु ययातेस्तनुजो यदुः ॥ २.९६.२४ ॥
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ ആയുസ്; ആയുസിന്റെ പുത്രൻ നഹുഷൻ. നഹുഷന്റെ പുത്രൻ യയാതി; യയാതിയുടെ പുത്രൻ യദു.
2.96.25
यदोः पुत्रो महाराज सहस्रैजेति विश्रुतः ।
सहसौजसुतो राजञ्छक्रदासेति विश्रुतः ॥ २.९६.२५ ॥
മഹാരാജാവേ, യദുവിന്റെ പുത്രൻ സഹസ്രജിത് എന്നു പ്രസിദ്ധനായി. രാജാവേ, സഹസ്രൗജസിന്റെ പുത്രൻ ശക്രദാസൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി.
2.96.26
शक्रदानस्य दायादो हेहयो नाम पार्थिवः ।
हेहयस्याभवत्पुत्रो धर्मनेत्र इति श्रुतः ॥ २.९६.२६ ॥
ശക്രദാനന്റെ അവകാശിയായ ഹൈഹയൻ എന്ന രാജാവുണ്ടായി. ഹൈഹയന്റെ പുത്രൻ ധർമനേത്രൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി.
2.96.27
धर्मनेत्रस्य तु कृती कृतवीर्यस्तु कार्तिजः ।
कृतवीर्यस्य तनयो ह्यर्जुनो बलिनां वरः ॥ २.९६.२७ ॥
ധർമനേത്രന്റെ പുത്രൻ കൃതി; കീർത്തിയുടെ പുത്രൻ കൃതവീര്യൻ. കൃതവീര്യന്റെ പുത്രൻ അർജുനൻ, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.
2.96.28
स चार्जुनो महाराज तपो घोरं चकार ह ।
साग्रं वर्षायुतं जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं पुरा ॥ २.९६.२८ ॥
മഹാരാജാവേ, ആ അർജുനൻ കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു. പതിനായിരം വർഷം പൂർണമായി അങ്ങനെയുണ്ടായി എന്നു ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
2.96.29
तथेयं पृथिवी राजन्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.२९ ॥
അതുപോലെ, രാജാവേ, ഈ ഭൂമി ഏഴു ദ്വീപുകളും പട്ടണങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും ഖനികളുമായി, പുത്രാ, ആ കഠിനമായ വിധിയാൽ യഥാർഥത്തിൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു.
2.96.30
स चार्जुनोऽथ तेजस्वी तपः परमदुश्चरम् ।
दत्तमाराधयामास सोऽर्जुनोऽत्रिसुतं मुनिम् ॥ २.९६.३० ॥
അതിനുശേഷം തേജസ്വിയായ അർജുനൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു. ആ അർജുനൻ അത്രിയുടെ പുത്രനായ മുനിയെ ആരാധിച്ചു പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
2.96.31
तस्य दत्तो वरान्प्रादाच्चतुरः पार्थिवस्य वै ।
पूर्वं बाहुसहस्रं तु प्रार्थितः परमो वरः ॥ २.९६.३१ ॥
ആ രാജാവിന് ദത്തൻ നാല് വരങ്ങൾ നൽകി. ആദ്യം ആയിരം ബാഹുക്കൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു; അതാണ് പരമവരം.
2.96.32
अधर्मे प्रीयमाणस्य सद्भिस्तत्र निवारणम् ।
धर्मेण पृथिवीं जित्वा धर्मेणैव हि रञ्जनम् ॥ २.९६.३२ ॥
അധർമ്മത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നവനെ അവിടെ സജ്ജനങ്ങൾ തടഞ്ഞു. ധർമ്മത്താൽ ഭൂമിയെ ജയിച്ച് ധർമ്മത്താൽ തന്നെ അതിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.
2.96.33
सङ्ग्रामान्सुबहून्कृत्वा हत्वा चारीन्सहस्रशः ।
सङ्ग्रामे यतमानस्य वधश्चैवाधिकाद्रणै ॥ २.९६.३३ ॥
ഒട്ടനവധി യുദ്ധങ്ങൾ ചെയ്ത് ആയിരക്കണക്കിന് ശത്രുക്കളെ കൊന്ന്, യുദ്ധത്തിൽ പൊരുതുന്നവന്റെ മരണവും അധികം യുദ്ധങ്ങളിൽ തന്നെയായിരുന്നു.
2.96.34
तस्य बाहुसहस्रं तु युध्यतः किल भारत ।
रथो ध्वजश्च सञ्जज्ञ इत्येवं मे श्रुतं परा ॥ २.९६.३४ ॥
ഭാരത, യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ അവന് ആയിരം ബാഹുക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു; അവന്റെ രഥവും ധ്വജവും ഉണ്ടായി. ഇങ്ങനെ ഞാൻ പരമമായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
2.96.35
तथेयं पृथिवी राजन्त्सप्तद्वीपा सपत्तना ।
ससमुद्राकरा तात विधिनोग्रेण वै जिता ॥ २.९६.३५ ॥
രാജാവേ, ഇപ്രകാരം ഈ ഭൂമി ഏഴു ദ്വീപുകളും പട്ടണങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും ഖനികളുമായി, പ്രിയനേ, കഠിനമായ വിധിയാൽ ജയിക്കപ്പെട്ടു.
2.96.36
चार्जुनोऽथ तेजस्वी सप्तद्वीपेश्वरो।़भवत् ।
च राजा महायज्ञानाजहार महाबलः।
प्रशशास महाबाहुर्महीं स च समा बहूः ॥ २.९६.३६ ॥
തേജസ്വിയായ അർജ്ജുനൻ ഏഴു ദ്വീപുകളുടെ ഈശ്വരനായി. ആ മഹാബലനായ രാജാവ് മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി; മഹാബാഹുവായ അവൻ പല വർഷങ്ങൾ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
2.96.37
ततोऽर्जुनः कदाचिद्वै राजन्माहिष्मतीपतिः ।
नर्मदां भरतश्रेष्ठं तां तु दारैर्ययौ सह ॥ २.९६.३७ ॥
അനന്തരം മാഹിഷ്മതിയുടെ അധിപനായ അർജുനൻ ഒരിക്കൽ, ഹേ രാജാവേ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ആ നർമ്മദാ നദിയിലേക്ക് പോയി.
2.96.38
ततस्तां स नदीं गत्वा प्रविश्यन्तर्जले तदा ।
कर्तुं राजञ्जलक्रीडां ततो राजोपचक्रमे ॥ २.९६.३८ ॥
അനന്തരം അവൻ ആ നദിയിലേക്ക് ചെന്ന്, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി, ഹേ രാജാവേ, ജലക്രീഡ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി; പിന്നെ രാജാവ് അത് ആരംഭിച്ചു.
2.96.39
तस्मिन्नेव ततः काले रावमो राक्षसैः सह ।
लङ्काया ईश्वरस्तात तं देशं प्रययौ बली ॥ २.९६.३९ ॥
ആ സമയത്ത് ലങ്കയുടെ അധിപനായ രാവണൻ, രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം, പ്രിയനേ, ബലവാനായി ആ ദേശത്തേക്ക് പോയി.
2.96.40
ततस्तमर्जुनं दृष्ट्वा नर्मदायां दशाननः ।
नित्यं क्रोधपरो धीरो वरदानेन मोहितः ॥ २.९६.४० ॥
അനന്തരം നർമ്മദയിൽ ആ അർജുനനെ കണ്ട ദശാനനൻ, എപ്പോഴും കോപത്തിൽ മുഴുകിയ, ധീരനായ, വരദാനത്താൽ മോഹിതനായ.
2.96.41
अभ्यघावत्सुसङ्क्रुद्धो महेन्द्रं शम्बरो यथा ।
अर्जुनोऽप्यथ तं दृष्ट्वा रावणं प्रत्यवारयत् ॥ २.९६.४१ ॥
അത്യന്തം കുപിതനായി അവൻ പാഞ്ഞടുത്തു, ശംബരൻ ഇന്ദ്രനെ ആക്രമിച്ചതുപോലെ; അർജുനനും അവനെ കണ്ട് രാവണനെ തടഞ്ഞു.
2.96.42
ततस्तौ चक्रतुर्युद्धं रावणश्चार्जुनश्च वै ।
ततस्तु दुर्जयं वीरं वरदानेन दर्पितम् ॥ २.९६.४२ ॥
അനന്തരം രാവണനും അർജുനനും യുദ്ധം ചെയ്തു; പിന്നെ വരദാനത്താൽ അഹങ്കരിച്ച ആ അജയ്യനായ വീരനെ.
2.96.43
राक्षसेन्द्रं मनुष्येन्द्रो जित्वा बध्वा रणे बलात् ।
बध्वा धनुर्ज्यया राजन्विवेशाथ पुरीं स्वकाम् ॥ २.९६.४३ ॥
മനുഷ്യേന്ദ്രൻ രാക്ഷസേന്ദ്രനെ യുദ്ധത്തിൽ ബലപൂർവ്വം ജയിച്ച് വില്ലിന്റെ ചരടുകൊണ്ട് ബന്ധിച്ച്, ഹേ രാജൻ, തന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.96.44
स तु तं बन्धितं श्रुत्वा पुलस्त्यो रावणं तदा ।
मोक्षयाणास बन्धाद्वै पुरे दृष्ट्वाऽर्जुनं तदा ॥ २.९६.४४ ॥
രാവണൻ ബന്ധിതനായി എന്നു കേട്ട പുലസ്ത്യൻ, അപ്പോൾ നഗരത്തിൽ അർജുനനെ കണ്ട് രാവണനെ ബന്ധനത്തിൽനിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു.
2.96.45
ततः कदाचित्तेजस्वी कार्तवीर्योर्जुनो बली ।
समुद्रतीरं गत्वाथ विरचन्दर्पमोहितः ॥ २.९६.४५ ॥
പിന്നീടൊരിക്കൽ തേജസ്വിയും ബലവാനുമായ കാർത്തവീര്യാർജുനൻ കടൽത്തീരത്ത് ചെന്ന്, അഹങ്കാരത്താൽ മോഹിതനായി (എന്തോ) ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
2.96.46
अवाकिरच्छितशरैः समुद्रं स तु भारत ।
तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिरभाषत ॥ २.९६.४६ ॥
ഹേ ഭാരത, അവൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് സമുദ്രത്തെ മൂടി. അപ്പോൾ സമുദ്രം അവനെ നമസ്കരിച്ച് കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
2.96.47
आशुगान्वीर मा मुञ्च ब्रूहि किं करवाणि ते ।
मदाश्रयाणि सत्वानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिः।
बाध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो ॥ २.९६.४७ ॥
വേഗബാണനായ വീരാ, വിടരുതേ. നിനക്കായി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം എന്നു പറയൂ. എന്നെ ആശ്രയിച്ചുള്ള ജീവികൾ നീ എയ്ത വലിയ അമ്പുകളാൽ പീഡിതരാകുന്നു. ഹേ രാജശാർദൂല, ഹേ വിഭോ, അവർക്ക് അഭയം നൽകൂ.
2.96.48
देहि सिन्धुपते युद्धमद्यैव त्वरया मम ।
अथवा पीडयामि त्वां तस्मात्त्वं कुरु माचिरम् ॥ २.९६.४८ ॥
ഹേ സമുദ്രനാഥാ, ഇന്നുതന്നെ വേഗം എനിക്ക് യുദ്ധം തരിക; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ പീഡിപ്പിക്കും. അതിനാൽ താമസിക്കരുത്.
2.96.49
लोके राजन्महावीर्या बहवो निवसन्ति ये ।
तेषामेकेन राजेन्द्र कुरु युद्धं महाबल ॥ २.९६.४९ ॥
ഹേ രാജാവേ, ഈ ലോകത്തിൽ മഹാവീര്യമുള്ള പലരും വസിക്കുന്നു. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഹേ മഹാബലാ, അവരിലൊരാളോടു യുദ്ധം ചെയ്യുക.
2.96.50
मत्समो यदि सङ्ग्रामे वरायुधधरः क्वचित् ।
विद्यते तं ममाचक्ष्व यः समासेत मा मृधे ॥ २.९६.५० ॥
യുദ്ധത്തിൽ എന്നോടു തുല്യനായി ശ്രേഷ്ഠായുധങ്ങൾ ധരിച്ച ആരെങ്കിലും എവിടെയെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, യുദ്ധത്തിൽ എന്നെ നേരിടാൻ കഴിയുന്ന അവനെ എനിക്കു പറഞ്ഞുതരിക.
2.96.51
महर्षिर्जमदग्निस्तु यदि राजन्परिश्रुतः ।
तस्य पुत्रो रणं दातुं यथावद्वै तवार्हति ॥ २.९६.५१ ॥
ഹേ രാജാവേ, മഹർഷി ജമദഗ്നി പ്രസിദ്ധനെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനാണ് നിനക്ക് യഥാവിധി യുദ്ധം നൽകാൻ യോഗ്യൻ.
2.96.52
समुद्रस्य वचः श्रुत्वा राजा माहिष्मतीपतिः ।
नारदस्य च वै पूर्वं क्रोधेन महता वृतः ॥ २.९६.५२ ॥
സമുദ്രത്തിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മാഹിഷ്മതിയുടെ രാജാവ്, മുമ്പു നാരദന്റെ വാക്കുകളാലും മഹാക്രോധത്താൽ ബാധിതനായിരുന്നവൻ, വീണ്ടും ക്രോധത്താൽ വലയം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
2.96.53
ततः प्रतिययौ शीघ्रं क्रोधेन सह भारत ।
स तमाश्रममागत्य काममेवान्वपद्यत ॥ २.९६.५३ ॥
അനന്തരം, ഹേ ഭാരത, അവൻ ക്രോധത്തോടെ വേഗം മടങ്ങി. ആ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി അവൻ തന്റെ കാമത്തിന് വഴങ്ങി.
2.96.54
स कामं प्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः ।
आयासं जनयामास रामस्य स महात्मनः ॥ २.९६.५४ ॥
അവൻ തന്റെ കാമത്താൽ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം പ്രതികൂലമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തു; ആ മഹാത്മാവായ രാമന് ക്ലേശം വരുത്തി.
2.96.55
ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः ।
प्रदहन्निव सैन्यानि रश्मिमानिव तेजसा ॥ २.९६.५५ ॥
അപ്പോൾ അമിത തേജസ്സുള്ള രാമന്റെ തേജസ്സ് ജ്വലിച്ചു; സേനകളെ ദഹിപ്പിക്കുമാറ്, സൂര്യനെപ്പോലെ തന്റെ പ്രഭയാൽ.
2.96.56
अथ तौ चक्रतुर्युद्धं वृत्रवासवयोरिव ॥ २.९६.५६ ॥
പിന്നെ ആ ഇരുവരും വൃത്രനും വാസവനും (ഇന്ദ്രനും) തമ്മിലെന്നപോലെ യുദ്ധം ചെയ്തു.
2.96.57
ततः परशुमादाय नृपं बाहुसहस्रिणम् ।
चिच्छेद सहसा रामो बहुशाखमिव द्रुमम् ॥ २.९६.५७ ॥
പിന്നെ രാമൻ കോടാലിയെടുത്ത് ആയിരം കൈകളുള്ള ആ രാജാവിനെ പെട്ടെന്ന് വെട്ടി, പല ശാഖകളുള്ള മരത്തെ വെട്ടുന്നതുപോലെ.
2.96.58
तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेतास्तस्य बान्धवाः ।
असीनादाय शक्तीश्च रामं ते प्रत्यवारयन् ॥ २.९६.५८ ॥
അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ട് വീണതു കണ്ട് അവന്റെ ബന്ധുക്കൾ ഒന്നിച്ചുകൂടി, വാളുകളും ശക്തികളും എടുത്ത് രാമനെ എതിർത്തു.
2.96.59
रामोऽपि रथमास्थाय धनुरायम्य सत्वरः ।
विसृजन्परमास्त्राणि व्यधमत्पार्थिवान्बली ॥ २.९६.५९ ॥
രാമനും രഥത്തിൽ കയറി, വേഗത്തിൽ വില്ലുവലിച്ച്, ശ്രേഷ്ഠാസ്ത്രങ്ങൾ തൊടുത്ത്, ബലവാന്മാരായ രാജാക്കന്മാരെ ചിതറിച്ചു.
2.96.60
ततस्तु क्षत्रिया राजञ्जामदग्न्यभयार्दिताः ।
विविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहभयादिव ॥ २.९६.६० ॥
പിന്നെ, രാജാവേ, ജാമദഗ്നിയുടെ ഭയത്താൽ പീഡിതരായ ക്ഷത്രിയർ സിംഹഭയത്താൽ മാനുകൾ എന്നപോലെ പർവതദുർഗങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.96.61
तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठति ।
प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात् ॥ २.९६.६१ ॥
അവർക്കു വിധിച്ച കർമ്മം അവരുടെ ഭയം കൊണ്ട് അനുഷ്ഠിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ബ്രാഹ്മണർ കാണപ്പെടാത്തതിനാൽ പ്രജകൾ വൃഷലത്വം പ്രാപിച്ചു.
2.96.62
तथा च द्रविडाः काचाः पुण्डाश्च शबरैः सह ।
वृषलत्वं परिगता विच्छिन्नाः क्षत्रधर्मिणः ॥ २.९६.६२ ॥
അതുപോലെ ദ്രവിഡർ, കാചർ, പുണ്ഡ്രർ എന്നിവർ ശബരരോടൊപ്പം വൃഷലത്വം പ്രാപിച്ചു; ക്ഷത്രധർമ്മം പിന്തുടർന്നവർ വേർപെട്ടു.
2.96.63
ततस्तु हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः ।
द्विजैरभ्युदितं क्षत्रं तानि रामो निहत्य च ॥ २.९६.६३ ॥
പിന്നെ വീരന്മാരായ ക്ഷത്രിയർ വീണ്ടും വീണ്ടും കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ദ്വിജന്മാർ ക്ഷത്രത്തെ വീണ്ടും ഉയർത്തി; രാമൻ അവരെ കൊന്നിട്ട്.
2.96.64
ततस्त्रिस्मप्तमे याते रामं वागशरीरिणी ।
दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता ॥ २.९६.६४ ॥
പിന്നെ ഇരുപത്തൊന്നാം തവണ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാമനോട് ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു വാണി സംസാരിച്ചു; അത് ദിവ്യവും മധുരവും സർവലോകപ്രസിദ്ധവുമായിരുന്നു.
2.96.65
रामराम निवर्तस्व स्वगुणं नात्र पश्यसि ।
क्षत्रबन्धूनिमान्प्रामैर्विप्रयुज्य पुनः पुनः ॥ २.९६.६५ ॥
രാമാ, രാമാ! തിരിച്ചുപോകൂ. ഇവിടെ നിന്റെ സ്വഗുണം നീ കാണുന്നില്ല; ഈ ക്ഷത്രിയ ബന്ധുക്കളെ ആവർത്തിച്ച് സാധാരണ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി.
2.96.66
तथैव तं महात्मानमृचीकप्रमुखास्तथा ।
रामराम महावीर्य निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन् ॥ २.९६.६६ ॥
അതുപോലെ ആ മഹാത്മാവിനോട് ഋചീകനെ മുൻനിർത്തി മുഖ്യന്മാർ പറഞ്ഞു — രാമാ, രാമാ, മഹാവീര്യാ, തിരിച്ചുപോകൂ.
2.96.67
पितुर्वधमसमृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तानृषीन् ।
नार्हा हन्त भवन्तो मां निवारयितुमित्युत ॥ २.९६.६७ ॥
പിതാവിന്റെ വധം സഹിക്കാനാവാതെ രാമൻ ആ ഋഷിമാരോട് പറഞ്ഞു: "എന്നെ തടയുന്നത് നിങ്ങൾക്ക് യോജിച്ചതല്ല."
2.96.68
नार्हसि क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतां वर ।
न हि युक्तं त्वया तात ब्राह्मणेनसता नृपान् ॥ २.९६.६८ ॥
ജയിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ക്ഷത്രബന്ധുക്കളെ കൊല്ലുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല. പ്രിയ പുത്രാ, ബ്രാഹ്മണനായിരിക്കെ രാജാക്കന്മാരെ കൊല്ലുന്നത് നിനക്ക് ഉചിതമല്ല.
2.96.69
पितॄणां वचनं श्रुत्वा क्रोधं त्यक्त्वा स भार्गवः ।
अश्वमेधसहस्राणि नरमेधशतानि च ॥ २.९६.६९ ॥
പിതൃക്കളുടെ വാക്ക് കേട്ട് കോപം ഉപേക്ഷിച്ച ആ ഭാർഗവൻ ആയിരം അശ്വമേധങ്ങളും നൂറ് നരമേധങ്ങളും നടത്തി.
2.96.70
इष्ट्वा सागरपर्यन्तां काश्यपाय ददौ महीम् ।
तेन रामेण सङ्ग्रामे तुल्यस्तात दयञ्जयः ॥ २.९६.७० ॥
യാഗങ്ങൾ ചെയ്ത്, സമുദ്രം വരെ നീണ്ട ഭൂമി കശ്യപന് ദാനം ചെയ്തു. പ്രിയനേ, യുദ്ധത്തിൽ ആ രാമന് തുല്യനാണ് ധനഞ്ജയൻ (അർജ്ജുനൻ).
2.96.71
कार्तवीर्येण च रणे तुल्यः पार्थो न संशयः ।
रणे विक्रम्य राजेन्द्र पार्थं जेतुं न शक्यते ॥ २.९६.७१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ കാർത്തവീര്യന് തുല്യനാണ് പാർത്ഥൻ (അർജ്ജുനൻ), സംശയമില്ല. രാജേന്ദ്രാ, യുദ്ധത്തിൽ വിക്രമം കാട്ടി പാർത്ഥനെ ജയിക്കുക സാധ്യമല്ല.