महाभारत · अध्याय 3.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.100.1
ततः स वज्री बलभिद्दैवतैरभिरक्षितः ।
आससाद ततो वृत्रं स्थितमावृत्य रोदसी ॥ ३.१००.१ ॥
तेव्हा वज्रधारी, बलाचा संहार करणारा तो इंद्र, देवांनी सर्व बाजूंनी संरक्षिलेला, द्युलोक आणि पृथ्वी व्यापून उभ्या असलेल्या वृत्रापर्यंत पोहोचला.
3.100.2
कालकेयैर्महाकायै समन्तादभिरक्षितम् ।
समुद्यतप्रहरणैः सशृङ्गैरिव पर्वतैः ॥ ३.१००.२ ॥
महाकाय कालकेयांनी सर्व बाजूंनी संरक्षिलेला तो होता; उगारलेल्या शस्त्रांसह ते शिखरे असलेल्या पर्वतांसारखे होते.
3.100.3
ततो युद्धं समभवद्देवानां दानवैः सह ।
मुहूर्तं भरतश्रेष्ठ लोकत्रासकरं महत् ॥ ३.१००.३ ॥
तेव्हा देव आणि दानव यांच्यात युद्ध झाले; हे भरतश्रेष्ठा, क्षणभर ते महायुद्ध लोकांना भयभीत करणारे होते.
3.100.4
उद्यतप्रतिविद्धानां स्वङ्गानां वीरबाहुभिः ।
आसीत्सुतुमुः शब्दः शरीरेष्वभिपात्यताम् ॥ ३.१००.४ ॥
वीरांच्या बाहूंनी उगारून प्रहार केलेल्या अवयवांचा आणि शरीरांवर कोसळणाऱ्यांचा भयंकर आवाज झाला.
3.100.5
शिरोभिः प्रपतद्भिश्चाप्यन्तरिक्षान्महीतलम् ।
तालैरिव महाराज वृन्ताद्भ्रष्टैरदृश्यत ॥ ३.१००.५ ॥
हे महाराजा, आकाशातून मस्तकांसह भूमीवर कोसळणारे लोक देठापासून तुटलेल्या तालफळांसारखे दिसत होते.
3.100.6
ते हेमकवचा भूत्वा कालेयाः परिघायुधाः ।
त्रिदशानभ्यवर्तन्त दावदग्धा इवाद्रयः ॥ ३.१००.६ ॥
सोनेरी कवच धारण करून, परिघ आयुधे घेऊन ते कालेय देवांवर चालून गेले; वणव्याने जळालेल्या पर्वतांसारखे.
3.100.7
तेषां वेगवतां वेगं सहितानां प्रधावताम् ।
न शेकुस्त्रिदशाः सोढुं ते भग्नाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ३.१००.७ ॥
त्यांचा एकत्र धावणारा वेग देवांना सहन झाला नाही; ते भंग पावून भयाने पळाले.
3.100.8
तान्दृष्ट्वा द्रवतो भीतान्सहस्राक्षः पुरंदरः ।
वृत्रे विवर्धमाने च कश्मलं महदाविशत् ॥ ३.१००.८ ॥
ते भयभीत होऊन पळताना पाहून सहस्राक्ष पुरंदर, आणि वृत्र वाढत असताना, मोठ्या मोहाने व्याप्त झाला.
3.100.9
तं शक्तं कश्मलाविष्टं दृष्ट्वा विष्णुः सनातनः ।
जगाम शरणं शीघ्रं तं तु नारायणं प्रभुम् ॥ ३.१००.९ ॥
मोहग्रस्त शक्राला पाहून सनातन विष्णू त्वरित त्या प्रभू नारायणाला शरण गेला.
3.100.10
तं शक्रं कश्मलाविष्टं दृष्ट्वा विष्णुः सनातनः ।
स्वतेजो व्यदधच्छक्रे बलमस्य विवर्धयन् ॥ ३.१००.१० ॥
मोहग्रस्त त्या शक्राला पाहून सनातन विष्णूने आपले तेज शक्रात ठेवले आणि त्याचे बल वाढवले.
3.100.11
विष्णुना गोपितं शक्रं दृष्ट्वादेवगणास्ततः ।
स्वं स्वंतेजः समादध्युस्तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः ॥ ३.१००.११ ॥
विष्णूने संरक्षिलेल्या शक्राला पाहून देवगणांनी तेव्हा आपापले तेज ठेवले; तसेच निर्मल ब्रह्मर्षींनीही.
3.100.12
स समाप्यायितः शक्रो विष्णुना दैवतैः सह ।
ऋषिभिश्च महाभागैर्बलवान्समपद्यत ॥ ३.१००.१२ ॥
विष्णू, देव आणि महाभाग्यवान ऋषी यांच्याकडून पुष्ट झालेला तो शक्र बलवान झाला.
3.100.13
ज्ञात्वा बलस्थं त्रिदशाधिपं तु ।
ननाद वृत्रो महतो निनादान्।
तस् प्रणादेन धरा दिशश्च ।
खं द्यौर्नगाश्चापि चचाल सर्वम् ॥ ३.१००.१३ ॥
बलात उभ्या असलेल्या त्रिदशाधिपतीला जाणून वृत्र मोठ्या गर्जना करू लागला. त्याच्या त्या गर्जनेने पृथ्वी, दिशा, आकाश, द्युलोक आणि पर्वत, सर्व काही कंपित झाले.
3.100.14
ततो महेन्द्रः परमाभितप्तः ।
श्रुत्वा रवं घोररूपं महान्तम्।
भये निमग्नस्त्वरितो मुमोच ।
वज्रं महत्तस्य वधाय राजन् ॥ ३.१००.१४ ॥
तेव्हा महेंद्र अत्यंत व्यथित झाला, त्या महान भयंकर ध्वनीने ऐकून भयात बुडाला आणि त्याच्या वधासाठी त्वरेने महान वज्र सोडला, हे राजन्.
3.100.15
स चक्रवज्राभिहतः पपात ।
महासुरः काञ्चनमाल्यधारी।
यथा महाशैलवरः पुरस्ता-
त्स मन्दरो विष्णुकराद्विमुक्तः ॥ ३.१००.१५ ॥
चक्र आणि वज्राने आहत होऊन तो महान असुर, सुवर्णमाळा धारण करणारा, पडला; जसा पूर्वी विष्णूच्या हातातून सुटलेला महान पर्वत मंदर पडला होता.
3.100.16
तस्मिन्हते दैत्यवरे भयार्तः ।
शक्रः प्रदुद्राव सरः प्रवेष्टुम्।
वज्रं न मेने स्वकराद्विमुक्तं ।
वृत्रं भयाच्चापि हतं न मेने ॥ ३.१००.१६ ॥
त्या श्रेष्ठ दैत्याचा वध झाल्यावर, भयाने पीडित झालेला शक्र एका सरोवरात प्रवेश करण्यासाठी धावला. आपल्या हातातून सुटलेल्या वज्रावरही त्याचा विश्वास बसला नाही; भयामुळे वृत्र मारला गेला हेही त्याला पटले नाही.
3.100.17
सर्वे च देवा मुदिताः प्रहृष्टा ।
महर्षयश्चन्द्रमभिष्टुवन्तः।
वृत्रं हतं संददृशुः पृथिव्यां ।
वज्राहतं शैलमिवावदीर्णम् ॥ ३.१००.१७ ॥
सर्व देव आनंदित व प्रसन्न झाले; महर्षि चंद्राची स्तुती करीत असताना, वज्राने आहत होऊन विदीर्ण झालेल्या पर्वतासारखा पृथ्वीवर पडलेला वृत्र मारला गेलेला त्यांनी पाहिला.
3.100.18
सर्वांश्च दैत्यांस्त्वरिताः समेत्य ।
जघ्नुः सुरा वृत्रवधाभितप्तान्।
ते वध्यमानास्त्रिदशैः समेतैः ।
समुद्रमेवाविविशुर्भयार्ताः ॥ ३.१००.१८ ॥
देवांनी त्वरित एकत्र येऊन सर्व दैत्यांचा वध केला. वृत्रवधाने पीडित झालेले ते, एकत्र आलेल्या त्रिदशांकडून मारले जात असताना, भयभीत होऊन समुद्रातच शिरले.
3.100.19
प्रविश्य चैवोदधिमप्रमेयं ।
झषाकुलं नक्रसमाकुलं च।
तदा स्म मन्त्रं सहिताः प्रचक्रु-
स्त्रैलोक्यनाशार्थमभिप्रयत्नात् ॥ ३.१००.१९ ॥
अप्रमेय, मासे आणि मगरींनी भरलेल्या त्या समुद्रात शिरून तेव्हा ते एकत्र येऊन त्रैलोक्याच्या नाशासाठी मोठ्या प्रयत्नाने मसलत करू लागले.
3.100.20
तत्रस्म केचिन्मतिनिश्चयज्ञा-
स्तांस्तानुपयानुपवर्णयन्ति।
तेषां तु तत्रक्रमकालयोगा-
द्धोरा मतिश्चिन्तयतां बभूव ॥ ३.१००.२० ॥
तेथे निश्चयबुद्धी जाणणारे काही जण त्या त्या उपायांचे वर्णन करत होते; परंतु त्यांच्यापैकी क्रम आणि काळाच्या योगाने विचार करणाऱ्यांच्या मनात एक भयंकर विचार उद्भवला.
3.100.21
ये सन्ति विद्यातपसोपपन्ना-
स्तेषां विनाशः प्रथमं तु कार्यः।
लोका हि सर्वे तपसा ध्रियन्ते ।
तस्मात्त्वरध्वं तपसः क्षयाय ॥ ३.१००.२१ ॥
विद्या आणि तपाने युक्त जे आहेत, त्यांचा नाश प्रथम करणे आवश्यक आहे, कारण सर्व लोक तपानेच धारण केले जातात. म्हणून तपाच्या नाशासाठी त्वरा करा.
3.100.22
येसन्ति केचिच्च वसुंधरायां ।
तपस्विनो धर्मविदश् तज्ज्ञाः।
तेषां वधः क्रियतां क्षिप्रमेव ।
तेषु प्रनष्टेषु जगत्प्रनष्टम् ॥ ३.१००.२२ ॥
पृथ्वीवर जे तपस्वी, धर्म जाणणारे आणि त्याचे जाणकार आहेत, त्यांचा वध लवकर करावा. ते नष्ट झाले तर जग नष्ट होईल.
3.100.23
एवं हि सर्वे गतबुद्धिभावा ।
जगद्विनाशे परमप्रहृष्टाः।
दुर्गं समाश्रित्य महोर्मिमन्तं ।
रत्नाकरं वरुणस्यालयं स्म ॥ ३.१००.२३ ॥
अशा प्रकारे ते सर्व बुद्धिभाव गमावून, जगाच्या विनाशात अत्यंत हर्षित होऊन, मोठ्या लाटांनी युक्त, रत्नाकर, वरुणाचे आलय अशा समुद्राचा दुर्ग म्हणून आश्रय घेत.