মহাভারত · অধ্যায় 3.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.104.1
समुद्रं स समासाद्य वारुणिर्भगवानृषिः ।
उवाच सहितान्देवानृषींश्चैव समागतान् ॥ ३.१०४.१ ॥
বরুণের পুত্র ভগবান ঋষি সমুদ্রের কাছে পৌঁছে সমবেত দেবতা ও ঋষিদের বললেন।
3.104.2
एष लोकहितार्थं वै पिबामि वरुणालयम् ।
भवद्भिर्यदनुष्ठेयं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ ३.१०४.२ ॥
লোকের কল্যাণের জন্য আমি বরুণের আলয় সমুদ্রকে পান করছি। আপনাদের যা করণীয়, তা শীঘ্র ব্যবস্থা করুন।
3.104.3
एतावदुक्त्वा वचनं मैत्रावरुणिरच्युतः ।
समुद्रमपिबत्क्रुद्धः सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ३.१०४.३ ॥
এইরূপ বলে মৈত্রাবরুণি অচ্যুত ক্রুদ্ধ হয়ে সর্বলোক দেখতে দেখতে সমুদ্র পান করলেন।
3.104.4
पीयमानं समुद्रं तं दृष्ट्वा सेन्द्रास्तदाऽमराः ।
विस्मयं परमं जग्मुः स्तुतिभिश्चाप्यपूजयन् ॥ ३.१०४.४ ॥
সমুদ্র পান হতে দেখে ইন্দ্রসহ অমরগণ পরম বিস্ময়ে অভিভূত হলেন এবং স্তুতি দ্বারা তাঁর পূজা করলেন।
3.104.5
त्वं नस्त्राता विधाता च लोकानां लोकभावन ।
त्वत्प्रसादात्समुच्छेदं न गच्छेत्सामरं जगत् ॥ ३.१०४.५ ॥
তুমি আমাদের ত্রাতা ও লোকসমূহের বিধাতা; হে লোকপালক। তোমার প্রসাদে অমরসহ এই জগৎ যেন বিনষ্ট না হয়।
3.104.6
स पूज्यमानस्त्रिदशैर्महात्मा ।
गन्धर्वतूर्येषु नदत्सु सर्वशः।
दिव्यैश्च पुष्पैरवकीर्यमाणो ।
महार्णवं निःसलिलं चकार ॥ ३.१०४.६ ॥
দেবতাদের দ্বারা পূজিত সেই মহাত্মা, চারদিকে গন্ধর্ব বাদ্য বাজতে থাকা এবং দিব্য পুষ্পবৃষ্টির মধ্যে মহার্ণবকে জলশূন্য করে দিলেন।
3.104.7
दृष्ट्वा कृतंनिःसलिलं महार्णवं ।
सुराः समस्ताः परमप्रहृष्टाः।
्रगृह्य दिव्यानिवरायुधानि ।
तान्दानवाञ्जघ्रुरदीनसत्वाः ॥ ३.१०४.७ ॥
মহার্ণব জলশূন্য করা হয়েছে দেখে সকল দেবতারা অত্যন্ত হৃষ্ট হলেন। দিব্য শ্রেষ্ঠ আয়ুধ গ্রহণ করে, অদীনসত্ত্ব তাঁরা সেই দানবদের আঘাত করলেন।
3.104.8
ते वध्यमानास्त्रिदशैर्महात्मभि-
र्महाबलैर्वेगिभिरुन्नदद्भिः।
न सेहिरेवेगवतां महात्मनां ।
वेगं तदा धारयितुं दिवौकसाम् ॥ ३.१०४.८ ॥
মহাত্মা, মহাবল, বেগবান ও গর্জনকারী দেবতাদের দ্বারা নিহত হতে থাকায়, সেই দানবেরা বেগবান মহাত্মাদের বেগ সহ্য করতে পারল না।
3.104.9
ते वध्यमानास्त्रिदशैर्दानवा भीमनिःस्वनाः ।
रचक्रु सुतुमुलं युद्धं मुहूर्तमिव भारत ॥ ३.१०४.९ ॥
দেবতাদের দ্বারা নিহত হতে হতে ভীষণ গর্জনকারী দানবেরা, হে ভারত, যেন ক্ষণকালের জন্য অত্যন্ত ভীষণ যুদ্ধ করল।
3.104.10
ते पूर्वं तपसा दग्धा मुनिभिर्भावितात्मभिः ।
यतमानाः परं शक्त्या त्रिदशैर्विनिषूदिताः ॥ ३.१०४.१० ॥
তারা পূর্বে ভাবিতাত্মা মুনিদের তপস্যায় দগ্ধ হয়েছিল; সর্বশক্তিতে চেষ্টা করেও তারা দেবতাদের দ্বারা নিহত হল।
3.104.11
तेहेमनिष्काभरणाः कुण्डलाङ्गदधारिणः ।
निहता बह्वशोभन्त पुष्पिता इव किंशुकाः ॥ ३.१०४.११ ॥
সোনার হার ও অলংকারে সজ্জিত, কুণ্ডল ও বাজুবন্ধ ধারী সেই নিহতেরা পুষ্পিত কিংশুক বৃক্ষের মতো শোভা পেল।
3.104.12
हतशेषास्ततः केचित्कालेया मनुजोत्तम ।
विदार्य वसुधां देवीं पातालतलमास्थिताः ॥ ३.१०४.१२ ॥
হে মনুজোত্তম, নিহত হতে বেঁচে যাওয়া কিছু কালেয় দেবী বসুধাকে বিদীর্ণ করে পাতালতলে আশ্রয় নিল।
3.104.13
निहतान्दानवान्दृष्ट्वा त्रिदशा मुनिपुह्गवम् ।
तुष्टुवुर्विविधैर्वाक्यैरिदं वचनमब्रुवन् ॥ ३.१०४.१३ ॥
নিহত দানবদের দেখে দেবতারা মুনিশ্রেষ্ঠকে বিবিধ বাক্যে স্তব করে এই কথা বললেন।
3.104.14
त्वत्प्रसादान्महाबाहो लोकैः प्राप्तं महत्सुखम् ।
त्वत्तेजसा च निहताः कालेयाः क्रूरविक्रमाः ॥ ३.१०४.१४ ॥
হে মহাবাহু, আপনার প্রসাদে লোকসকল মহাসুখ লাভ করেছে; আপনার তেজে ক্রূরবিক্রম কালেয়েরা নিহত হয়েছে।
3.104.15
पूरस्व महाबाहो समुद्रं लोकभावन ।
यत्त्वया सलिलं पीतं तदस्मिन्पुनरुत्सृज ॥ ३.१०४.१५ ॥
হে মহাবাহু, হে লোকপালক, সমুদ্রকে পূর্ণ করুন; আপনি যে জল পান করেছিলেন তা আবার এতে ছেড়ে দিন।
3.104.16
एवमुक्तः प्रत्युवाच भगवान्मुनिपुङ्गवः ।
तांस्तदा सहितान्देवानगस्त्यःसपुरन्दरान् ॥ ३.१०४.१६ ॥
এভাবে বলা হলে ভগবান মুনিশ্রেষ্ঠ অগস্ত্য পুরন্দরসহ সমবেত সেই দেবতাদের উত্তর দিলেন।
3.104.17
जीर्णं तद्धि मया तोयमुपायोऽन्यः प्रचिन्त्यताम् ।
पूरणार्थं समुद्रस्य भवद्भिर्यत्नमास्थितैः ॥ ३.१०४.१७ ॥
সেই জল আমার দ্বারা জীর্ণ হয়ে গেছে; অতএব সমুদ্র পূর্ণ করার জন্য আপনারা যত্ন করে অন্য উপায় চিন্তা করুন।
3.104.18
केतच्छ्रुत्वा तु वचनं महर्षेर्भावितात्मनः ।
विस्मिताश्च विषण्णाश्च बभूवुः सहिताः सुराः ॥ ३.१०४.१८ ॥
ভাবিতাত্মা সেই মহর্ষির এই বাক্য শুনে সমবেত দেবতারা বিস্মিত ও বিষণ্ণ হলেন।
3.104.19
परस्परमनुज्ञाप्यप्रणम्य मुनिपुङ्गवम् ।
प्रजाः सर्वा महाराज विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.१०४.१९ ॥
পরস্পরের অনুমতি নিয়ে, শ্রেষ্ঠ মুনিকে প্রণাম করে, হে মহারাজ, সকল প্রজারা যেমন এসেছিল তেমনই ফিরে গেল।
3.104.20
त्रिदशा विष्णुना सार्धमुपजग्मुः पितामहम् ।
पूरणार्थं समुद्रस्य मन्त्रयित्वा पुनः पुनः ॥ ३.१०४.२० ॥
দেবতারা বিষ্ণুর সঙ্গে পিতামহের কাছে গেলেন; সমুদ্র পূর্ণ করার বিষয়ে বারবার পরামর্শ করে।
3.104.21
ते धातारमुपागम्य त्रिदशाः सह विष्णुना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सागरस्याभिपूरणम् ॥ ३.१०४.२१ ॥
তাঁরা সবাই বিষ্ণুর সঙ্গে ধাতার কাছে এসে, করজোড়ে সমুদ্র পূর্ণ করার বিষয়ে বললেন।