महाभारत · अध्याय 3.104
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.104.1
समुद्रं स समासाद्य वारुणिर्भगवानृषिः ।
उवाच सहितान्देवानृषींश्चैव समागतान् ॥ ३.१०४.१ ॥
वरुणाचा पुत्र भगवान ऋषी समुद्राजवळ पोहोचून एकत्र जमलेल्या देवांना आणि ऋषींना म्हणाले.
3.104.2
एष लोकहितार्थं वै पिबामि वरुणालयम् ।
भवद्भिर्यदनुष्ठेयं तच्छीघ्रं संविधीयताम् ॥ ३.१०४.२ ॥
लोकांच्या हितासाठी मी वरुणाचे निवासस्थान असलेला समुद्र पितो. तुम्ही जे करायचे ते लवकर ठरवा.
3.104.3
एतावदुक्त्वा वचनं मैत्रावरुणिरच्युतः ।
समुद्रमपिबत्क्रुद्धः सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ३.१०४.३ ॥
एवढे बोलून मैत्रावरुणी अच्युत क्रोधाने सर्व लोक पाहत असताना समुद्र प्राशन करते झाले.
3.104.4
पीयमानं समुद्रं तं दृष्ट्वा सेन्द्रास्तदाऽमराः ।
विस्मयं परमं जग्मुः स्तुतिभिश्चाप्यपूजयन् ॥ ३.१०४.४ ॥
समुद्र प्राशन होत असल्याचे पाहून इंद्रासह अमर देव अत्यंत विस्मित झाले आणि स्तुतींनी त्यांची पूजा केली.
3.104.5
त्वं नस्त्राता विधाता च लोकानां लोकभावन ।
त्वत्प्रसादात्समुच्छेदं न गच्छेत्सामरं जगत् ॥ ३.१०४.५ ॥
तूच आमचा रक्षक आणि लोकांचा निर्माता आहेस; हे लोकपालका. तुझ्या कृपेने अमरांसह हे जग नाश पावू नये.
3.104.6
स पूज्यमानस्त्रिदशैर्महात्मा ।
गन्धर्वतूर्येषु नदत्सु सर्वशः।
दिव्यैश्च पुष्पैरवकीर्यमाणो ।
महार्णवं निःसलिलं चकार ॥ ३.१०४.६ ॥
देवांनी पूजिलेले ते महात्मा, सर्वत्र गंधर्वांची वाद्ये वाजत असता आणि दिव्य पुष्पांची वृष्टी होत असता, महासागर जलरहित करते झाले.
3.104.7
दृष्ट्वा कृतंनिःसलिलं महार्णवं ।
सुराः समस्ताः परमप्रहृष्टाः।
्रगृह्य दिव्यानिवरायुधानि ।
तान्दानवाञ्जघ्रुरदीनसत्वाः ॥ ३.१०४.७ ॥
महासागर पाण्यावाचून केलेला पाहून सर्व देव अत्यंत आनंदित झाले. दिव्य श्रेष्ठ आयुधे घेऊन, अदीनसत्त्व अशा त्यांनी त्या दानवांना ठार केले.
3.104.8
ते वध्यमानास्त्रिदशैर्महात्मभि-
र्महाबलैर्वेगिभिरुन्नदद्भिः।
न सेहिरेवेगवतां महात्मनां ।
वेगं तदा धारयितुं दिवौकसाम् ॥ ३.१०४.८ ॥
महात्मे, महाबलवान, वेगवान आणि गर्जना करणाऱ्या देवांकडून मारले जात असताना, त्या दानवांना वेगवान महात्म्या देवांचा वेग सहन करता आला नाही.
3.104.9
ते वध्यमानास्त्रिदशैर्दानवा भीमनिःस्वनाः ।
रचक्रु सुतुमुलं युद्धं मुहूर्तमिव भारत ॥ ३.१०४.९ ॥
देवांकडून मारले जात असताना भयंकर गर्जना करणाऱ्या दानवांनी, हे भारता, जणू क्षणभर अत्यंत घोर युद्ध केले.
3.104.10
ते पूर्वं तपसा दग्धा मुनिभिर्भावितात्मभिः ।
यतमानाः परं शक्त्या त्रिदशैर्विनिषूदिताः ॥ ३.१०४.१० ॥
ते पूर्वी भावितात्मा मुनींच्या तपाने दग्ध झाले होते; पूर्ण शक्तीने प्रयत्न करूनही देवांनी त्यांना ठार केले.
3.104.11
तेहेमनिष्काभरणाः कुण्डलाङ्गदधारिणः ।
निहता बह्वशोभन्त पुष्पिता इव किंशुकाः ॥ ३.१०४.११ ॥
सोन्याचे हार व अलंकार घातलेले, कुंडले व बाजूबंद धारण केलेले ते अनेक ठार होऊन फुललेल्या पळस वृक्षांसारखे शोभू लागले.
3.104.12
हतशेषास्ततः केचित्कालेया मनुजोत्तम ।
विदार्य वसुधां देवीं पातालतलमास्थिताः ॥ ३.१०४.१२ ॥
हे मनुजोत्तमा, मारले न गेलेले काही कालेय देवी पृथ्वीला विदीर्ण करून पाताळतलात आश्रयाला गेले.
3.104.13
निहतान्दानवान्दृष्ट्वा त्रिदशा मुनिपुह्गवम् ।
तुष्टुवुर्विविधैर्वाक्यैरिदं वचनमब्रुवन् ॥ ३.१०४.१३ ॥
मारले गेलेले दानव पाहून देवांनी मुनिश्रेष्ठाची विविध वाक्यांनी स्तुती केली आणि हे वचन म्हटले.
3.104.14
त्वत्प्रसादान्महाबाहो लोकैः प्राप्तं महत्सुखम् ।
त्वत्तेजसा च निहताः कालेयाः क्रूरविक्रमाः ॥ ३.१०४.१४ ॥
हे महाबाहो, तुमच्या प्रसादाने लोकांना मोठे सुख मिळाले; तुमच्या तेजाने क्रूर पराक्रमी कालेय मारले गेले.
3.104.15
पूरस्व महाबाहो समुद्रं लोकभावन ।
यत्त्वया सलिलं पीतं तदस्मिन्पुनरुत्सृज ॥ ३.१०४.१५ ॥
हे महाबाहो, हे लोकपालका, समुद्र भरा; तुम्ही प्यालेले ते पाणी पुन्हा त्यात सोडा.
3.104.16
एवमुक्तः प्रत्युवाच भगवान्मुनिपुङ्गवः ।
तांस्तदा सहितान्देवानगस्त्यःसपुरन्दरान् ॥ ३.१०४.१६ ॥
असे सांगितल्यावर भगवान मुनिश्रेष्ठ अगस्त्य यांनी पुरंदरासह एकत्र असलेल्या त्या देवांना उत्तर दिले.
3.104.17
जीर्णं तद्धि मया तोयमुपायोऽन्यः प्रचिन्त्यताम् ।
पूरणार्थं समुद्रस्य भवद्भिर्यत्नमास्थितैः ॥ ३.१०४.१७ ॥
ते पाणी माझ्याकडून पचले गेले आहे; म्हणून समुद्र भरण्यासाठी तुम्ही प्रयत्न करून दुसरा उपाय विचारात घ्या.
3.104.18
केतच्छ्रुत्वा तु वचनं महर्षेर्भावितात्मनः ।
विस्मिताश्च विषण्णाश्च बभूवुः सहिताः सुराः ॥ ३.१०४.१८ ॥
भावितात्मा त्या महर्षीचे हे वचन ऐकून एकत्र जमलेले देव आश्चर्यचकित आणि खिन्न झाले.
3.104.19
परस्परमनुज्ञाप्यप्रणम्य मुनिपुङ्गवम् ।
प्रजाः सर्वा महाराज विप्रजग्मुर्यथागतम् ॥ ३.१०४.१९ ॥
परस्परांची अनुमती घेऊन, श्रेष्ठ मुनींना नमस्कार करून, हे महाराजा, सर्व प्रजा जशा आल्या होत्या तशाच परत गेल्या.
3.104.20
त्रिदशा विष्णुना सार्धमुपजग्मुः पितामहम् ।
पूरणार्थं समुद्रस्य मन्त्रयित्वा पुनः पुनः ॥ ३.१०४.२० ॥
देव विष्णूसह पितामहांकडे गेले; समुद्र भरण्याच्या उपायावर वारंवार विचार करून.
3.104.21
ते धातारमुपागम्य त्रिदशाः सह विष्णुना ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सागरस्याभिपूरणम् ॥ ३.१०४.२१ ॥
ते सर्व विष्णूसह धात्याकडे गेले आणि हात जोडून समुद्र भरण्याविषयी बोलले.