महाभारत · अध्याय 3.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.105.1
तानुवाच समेतांस्तु ब्रह्मा लोकपितामहः ।
निर्ह्रादिन्या गिरा राजन्देवानाश्वासयंस्तदा ॥ ३.१०५.१ ॥
लोमश म्हणाला: हे राजन्, तेव्हा लोकपितामह ब्रह्मदेवांनी एकत्र जमलेल्या त्या देवांशी गर्जनेसारख्या वाणीने बोलून त्यांना धीर दिला.
3.105.2
गच्छध्वं विबुधाः सर्वे यथाकामं यथेप्सितम् ।
महता कालयोगेन प्रकृतिं यास्यतेऽर्णवः ॥ ३.१०५.२ ॥
हे देवांनो, तुम्ही सर्वजण आपल्या इच्छेनुसार, जिथे इच्छा असेल तिथे जा; महाकालाच्या योगाने समुद्र आपल्या मूळ स्थितीला पोहोचेल.
3.105.3
ज्ञातींश्च कारणं कृत्वा महाराजो भगीथः ।
पूरयिष्यति तोयौघैः समुद्रं निधिमम्भसाम् ॥ ३.१०५.३ ॥
महाराज भगीरथ आपल्या ज्ञातींना कारण करून, जलप्रवाहांनी जलनिधी असलेला समुद्र भरून टाकतील.
3.105.4
पितामहवचः श्रुत्वा सर्वे विबुधसत्तमाः ।
कालयोगं प्रतीक्षन्तो जग्मुश्चापि यथागतम् ॥ ३.१०५.४ ॥
पितामहांचे वचन ऐकून सर्व श्रेष्ठ देव कालयोगाची प्रतीक्षा करत जसे आले होते तसेच परत गेले.
3.105.5
कथं वै ज्ञातयोब्रह्मन्कारणं चात्र किं मुने ।
कथं समुद्रः पूर्णश्च भगीरथपरिश्रमात् ॥ ३.१०५.५ ॥
हे ब्रह्मन्, हे मुनी, येथे ज्ञाती कसे (उद्धरले)? याचे कारण काय? भगीरथाच्या परिश्रमाने समुद्र कसा भरला?
3.105.6
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन ।
कथ्यमानं त्वया विप्र राज्ञां चरितमुत्तमम् ॥ ३.१०५.६ ॥
हे तपोधना, हे विप्रा, आपण सांगत असलेले राजांचे हे उत्तम चरित्र मला सविस्तर ऐकायचे आहे.
3.105.7
एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मराज्ञा महात्मना ।
कथयामास माहात्म्यं सगरस्य महात्मनः ॥ ३.१०५.७ ॥
धर्मराजाने असे सांगितल्यावर विप्रश्रेष्ठांनी महात्मा सगराचे माहात्म्य सांगितले.
3.105.8
इक्ष्वाकूणां कुले जातः सगरो नाम पार्थिवः ।
रूपसत्वबलोपेतः स चापुत्रः प्रतापवान् ॥ ३.१०५.८ ॥
इक्ष्वाकू वंशात सगर नावाचा राजा जन्मला. रूप, सत्त्व आणि बल यांनी युक्त असा तो प्रतापी होता, पण त्याला पुत्र नव्हता.
3.105.9
स हैहयान्समुत्साद्य तालजङ्घांश्च भारत ।
वशे च कृत्वा राजन्यान्स्वराज्यमनुशिष्टवान् ॥ ३.१०५.९ ॥
हे भरता, त्याने हैहयांचा आणि तालजंघांचा पूर्ण नाश करून क्षत्रिय राजांना आपल्या वशात आणले आणि आपले राज्य व्यवस्थित चालवले.
3.105.10
तस्य भार्ये त्वभवतां रूपयौवनदर्पिते ।
वैदर्भी भरतश्रेष्ठ शैव्या च भरतर्षभ ॥ ३.१०५.१० ॥
त्याला रूप आणि तारुण्याच्या अभिमानाने भरलेल्या दोन पत्नी होत्या — हे भरतश्रेष्ठा, वैदर्भी आणि शैव्या, हे भरतर्षभा.
3.105.11
सपुत्रकामो नृपतिस्तप्यते स्म महत्तपः ।
पत्नीभ्यां सह राजेन्द्र कैलासं गिरिमाश्रितः ॥ ३.१०५.११ ॥
पुत्राच्या इच्छेने राजाने दोन्ही पत्नींसह कैलास पर्वताचा आश्रय घेऊन महान तप केले, हे राजेंद्रा.
3.105.12
स तप्यमानः सुमहत्तपोयोगसमन्वितः ।
आससाद महात्मानं त्र्यक्षं त्रिपुरमर्दनम् ॥ ३.१०५.१२ ॥
तो अत्यंत महान तप आणि योगाने युक्त होऊन तपश्चर्या करत असता, त्रिपुराचा नाश करणाऱ्या, त्र्यंबक महात्म्यापाशी पोहोचला.
3.105.13
शंकरं भवमीशानं पिनाकिं शूलपाणिनम् ।
त्र्यम्बकं शिवमुग्रेशं बहुरूपमुमापतिम् ॥ ३.१०५.१३ ॥
शंकर, भव, ईशान, पिनाकी, शूलपाणी, त्र्यंबक, शिव, उग्रेश, बहुरूप, उमापती यांना (त्याने पाहिले).
3.105.14
स तं दृष्ट्वैव वरदं पत्नीभ्यां सहितो नृपः ।
प्रणिपत्य महाबाहुः पुत्रार्थे समयाचत ॥ ३.१०५.१४ ॥
वरदात्याला पाहताच तो राजा दोन पत्नींसह, महाबाहू, नमस्कार करून पुत्रासाठी याचना करता झाला.
3.105.15
तं प्रीतिमान्हरः प्राह सभार्यं नृपसत्तमम् ।
यस्मिन्वृतो मुहूर्तेऽहं त्वयेह नृपते वरम् ॥ ३.१०५.१५ ॥
तेव्हा प्रसन्न होऊन हर त्या श्रेष्ठ राजाला, पत्नीसह असलेल्याला म्हणाला — हे राजा, इथे तू ज्या क्षणी माझ्याकडे वर मागितलास.
3.105.16
षष्टिः पुत्रसहस्राणि शूराः परमदर्पिताः ।
एकस्यां संभविष्यन्ति पत्न्यां नरवरोत्तम ॥ ३.१०५.१६ ॥
साठ हजार पुत्र, शूर, अत्यंत गर्विष्ठ, एकाच पत्नीपासून जन्म घेतील, हे नरश्रेष्ठा.
3.105.17
ते चैवसर्वे सहिताः क्षयं यास्यन्ति पार्थिव ।
एको वंशधरः शूर एकस्यां संभविष्यति ॥ ३.१०५.१७ ॥
ते सर्व एकत्र नाश पावतील, हे राजा; एक शूर, वंशधर, एकाच पत्नीपासून जन्म घेईल.
3.105.18
एवमुक्त्वा तु तं रुद्रस्तत्रैवान्तरधीयत ।
स चापि सगरो राजा जगाम स्वं निवेशनम् ॥ ३.१०५.१८ ॥
असे बोलून रुद्र तिथेच अंतर्धान पावला. तो राजा सगरही आपल्या निवासस्थानी परतला.
3.105.19
पत्नीभ्यां सहितस्तत्र होऽतिहृष्टमनास्तदा ।
कालं शंभुवरप्राप्तं प्रतीक्षन्सगरोऽनयत् ॥ ३.१०५.१९ ॥
दोन पत्न्यांसह तेथे अत्यंत आनंदित मनाने, शंभूच्या वराने प्राप्त झालेल्या काळाची प्रतीक्षा करीत सगराने काल घालवला.
3.105.20
तस्य तेमनुजश्रेष्ठ भार्ये कललोचने ।
वैदर्भी चैव शैब्या च गर्भिण्यौ संबभूवतुः ॥ ३.१०५.२० ॥
हे मनुजश्रेष्ठा, त्याच्या कमलनयनी पत्न्या वैदर्भी आणि शैब्या गर्भवती झाल्या.
3.105.21
ततः कालेन वैदर्भी गर्भालाबुं व्यजायत ।
शैव्या च सुषुवे पुत्रं कुमारं देवरूपिणम् ॥ ३.१०५.२१ ॥
नंतर कालांतराने वैदर्भीने एक भोपळा जन्माला घातला; आणि शैब्येने देवरूपी कुमार पुत्राला जन्म दिला.
3.105.22
तदाऽलाबुं समुत्स्रष्टुं मनश्चक्रे स पार्थिवः ।
अथान्तरिक्षाच्छुश्राव वाचं गंभीरनिःस्वनाम् ॥ ३.१०५.२२ ॥
तेव्हा त्या राजाने तो भोपळा फेकून देण्याचा निश्चय केला; तेवढ्यात आकाशातून गंभीर स्वराची वाणी त्याने ऐकली.
3.105.23
राजन्मा साहसंकार्षीः पुत्रान्न त्यक्तुमर्हसि ।
अलाबुमध्यान्निष्कृष्य वीजं यत्नेन गोप्यताम् ॥ ३.१०५.२३ ॥
हे राजा, साहस करू नकोस; पुत्रांना त्यागणे तुला योग्य नाही. भोपळ्याच्या मध्यातून बीज काढून यत्नाने जपावे.
3.105.24
सोपस्वेदेषु पात्रेषु घृतपूर्णेषु भागशः ।
ततः पुत्रसहस्राणि षष्टिं प्राप्स्यसि पार्थिव ॥ ३.१०५.२४ ॥
तुपाने भरलेल्या पात्रांत, उपस्वेदांसह, भागाभागाने ठेव; तेव्हा हे राजा, तू साठ हजार पुत्र मिळवशील.
3.105.25
महादेवेन दिष्टं ते पुत्रजन्म नराधिप ।
अनेन क्रमयोगेन मा ते बुद्धिरतोऽन्यथा ॥ ३.१०५.२५ ॥
हे नराधिपा, महादेवाने तुझ्यासाठी पुत्रजन्म नियत केला आहे. या क्रमयोगानेच तो होईल; तुझी बुद्धी याहून वेगळी होऊ नये.