Mahābhārata · Adhyāya 3.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.107.1
तेतं दृष्ट्वा हयं राजन्संप्रहृष्टतनूरुहाः ।
अनादृत् महात्मानं कपिलं कालचोदिताः ॥ ३.१०७.१ ॥
Oh rey, al ver aquel caballo, con los pelos erizados de alegría, impulsados por el tiempo, desdeñaron al magnánimo Kapila.
3.107.2
संफुद्धाः संप्रधावन्त वाजिग्रहणकाङ्क्षिणः ।
ततः क्रुद्धो महाराज कपिलो मुनिसत्तमः ॥ ३.१०७.२ ॥
Agitados, deseando apoderarse del caballo, corrieron hacia adelante. Entonces, oh gran rey, Kapila, el mejor de los sabios, se enfureció.
3.107.3
वासुदेवेति यं प्राहुः कपिलं मुनिपुङ्गवम् ।
स चक्षुर्विकतं कृत्वा तेजस्तेषु समुत्सृजन् ॥ ३.१०७.३ ॥
Kapila, el toro entre los sabios a quien llaman Vāsudeva, torciendo sus ojos, lanzó sobre ellos su energía ardiente.
3.107.4
ददाह सुमहातेजा मन्दबुद्धीन्स सागरान् ।
षष्टिं रतानि सहस्राणि युगपन्मुनिसत्तमः ॥ ३.१०७.४ ॥
Aquel de gran esplendor, el mejor de los sabios, quemó de una vez a sesenta mil hijos de Sagara de entendimiento obtuso.
3.107.5
तान्दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान्नारदः सुमहातपाः ।
सगरान्तिकमागत्य तच्च तस्मै न्यवेदयत् ॥ ३.१०७.५ ॥
Al verlos reducidos a cenizas, el gran asceta Nārada se presentó ante Sagara y le informó de todo.
3.107.6
स तच्छ्रुत्वा वचो घोरं राजा मुनिमुखोद्गतम् ।
महूर्तं विमना भूत्वा स्थाणोर्वाक्यमचिन्तयत् ॥ ३.१०७.६ ॥
Al oír aquellas palabras terribles salidas de la boca del sabio, el rey se entristeció por un momento y meditó las palabras de Sthāṇu (Śiva).
3.107.7
स पुत्रनिधनोत्थेन दुःखेन समभिप्लुतः ।
आत्मानमात्मनाऽऽश्वास्य हयमेवान्वचिन्तयत् ॥ ३.१०७.७ ॥
Abrumado por el dolor nacido de la destrucción de sus hijos, se consoló a sí mismo y pensó únicamente en el caballo.
3.107.8
अशुमन्तं समाहूय असमञ्जसुतं तदा ।
पौत्रं भरतशार्दूल इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१०७.८ ॥
Entonces el tigre de los Bharatas, llamando a Aṃśumat, hijo de Asamañjas y su propio nieto, pronunció estas palabras.
3.107.9
षष्टिस्तात सहस्राणि पुत्राणाममितौजसाम् ।
कापिलं तेज आसाद्य मत्कृतेनिधनं गताः ॥ ३.१०७.९ ॥
Querido hijo, los sesenta mil hijos de poder inmensurable, por mi causa, encontraron el esplendor de Kapila y hallaron la destrucción.
3.107.10
तव चापि पिता तात परित्यक्तो मयाऽनघ ।
धर्मं संरक्षमाणेन पौराणां हितमिच्छता ॥ ३.१०७.१० ॥
Querido hijo, inmaculado, también abandoné a tu propio padre, protegiendo el dharma y deseando el bienestar de los ciudadanos.
3.107.11
किमर्थं राजशार्दूलः सगरः पुत्रमात्मजम् ।
त्यक्तवान्दुस्त्यजं वीरं तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ३.१०७.११ ॥
Dime, asceta, ¿por qué abandonó Sagara, tigre entre los reyes, a su propio hijo heroico, al que era difícil abandonar?
3.107.12
असमञ्ज इति ख्यातः सगरस्य सुतो ह्यभूत् ।
यं शैव्या जनयामास पौराणां स हि दारकान् ॥ ३.१०७.१२ ॥
Sagara tuvo un hijo famoso como Asamañja, a quien dio a luz Śaibyā; ciertamente solía atormentar a los niños de los ciudadanos.
3.107.13
क्रीडतः सहसाऽऽसाद्य तत्रतत्र महीपते ।
चूडासु क्रोशतो गृह्यनद्यां चिक्षेप दुर्बलान् ॥ ३.१०७.१३ ॥
Oh señor de la tierra, jugando, de pronto se abalanzó aquí y allá, agarró por los mechones a los niños débiles que gritaban y los arrojó al río.
3.107.14
ततः पौराः समाजग्मुर्भयशोकपरिप्लुताः ।
सगरं चाभ्यभाषन्त सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ३.१०७.१४ ॥
Entonces todos los ciudadanos, abrumados por el miedo y el dolor, se reunieron y, de pie con las manos juntas, se dirigieron a Sagara.
3.107.15
त्वं नस्त्राता महाराज परचक्रादिभिर्भयात् ।
असमञ्जभयाद्धोरात्ततो नस्त्रातुनर्हसि ॥ ३.१०७.१५ ॥
Oh gran rey, tú eres nuestro protector del temor a los ejércitos enemigos y otros, y del terrible temor a Asamañja; por tanto, debes protegernos.
3.107.16
पौराणां वचनं श्रुत्वा घोरं नृपतिसत्तमः ।
मुहूर्तं विमना भूत्वासचिवानिदमब्रवीत् ॥ ३.१०७.१६ ॥
Tras oír las terribles palabras de los ciudadanos, el mejor de los reyes, Sagara, se entristeció por un momento y dijo esto a sus ministros.
3.107.17
असमञ्ज पुरादद्य सुतो मे विप्रवास्यताम् ।
यदि वो मत्प्रियं कार्यमेतच्छीध्रं विधीयताम् ॥ ३.१०७.१७ ॥
Que mi hijo Asamañja sea desterrado de la ciudad hoy mismo. Si deseáis hacer lo que me es grato, que esto se cumpla pronto.
3.107.18
एवमुक्ता नरेन्द्रेण सचिवास्ते नराधिप ।
यथोक्तं त्वरिताश्चक्रुर्यथाऽऽज्ञापितवान्नृपः ॥ ३.१०७.१८ ॥
Oh señor de los hombres, así exhortados por el señor de los hombres, los ministros hicieron con prisa lo que el rey había ordenado.
3.107.19
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा पुत्रो महात्मना ।
पौराणां हितकामेन सगरेण विवासितः ॥ ३.१०७.१९ ॥
Todo esto te ha sido relatado: cómo el magnánimo Sagara, deseando el bien de los ciudadanos, desterró a su hijo.
3.107.20
अंशुमांस्तु महेष्वासो यदुक्तः सगरेण हि ।
तत्ते सर्वंप्रवक्ष्यामि कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ ३.१०७.२० ॥
Lo que Sagara dijo al gran arquero Aṃśumān, te lo relataré por completo; escúchame mientras lo cuento.
3.107.21
पितुश् तेऽहंत्यागेन पुत्राणां निधनेन च ।
अलाभेन तथाऽश्वस् परितप्यामि पुत्रक ॥ ३.१०७.२१ ॥
Hijo mío, me atormento por haberte abandonado, por la muerte de mis hijos y por no haber recuperado el caballo.
3.107.22
तस्माद्दुःखाभिसंतप्तं यज्ञविघ्नाच्च मोहितम् ।
हयस्यानयनात्पौत्र नरकान्मां समुद्धर ॥ ३.१०७.२२ ॥
Por tanto, atormentado por el dolor y confundido por el obstáculo del sacrificio, sálvame, nieto, del infierno trayendo de vuelta el caballo.
3.107.23
अंशुमानेवमुक्तस्तु सगरण महात्मना ।
जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
एवं स सागरो राजन्पूरितोऽगस्त्यदूपितः
जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही ॥ ३.१०७.२३ ॥
Así instruido por el magnánimo Sagara, Aṃśumān fue a aquel país doloroso donde la tierra había sido hendida. Todo esto te ha sido relatado, lo que me preguntas. Así, oh rey, aquel mar, colmado y mancillado por Agastya, fue a aquel país doloroso donde la tierra había sido hendida.
3.107.24
स तु तेनैव मार्गेण समुद्रं प्रविवेश ह ।
अपश्यच्च महात्मानं कपिलं तुरगं च तम् ॥ ३.१०७.२४ ॥
Por ese mismo camino entró en el océano, y vio al magnánimo Kapila y al caballo.
3.107.25
स दृष्ट्वा तेजसो राशिं पुराणमृपिसत्तमम् ।
प्रणम्य शिरसा भूमौ कार्यमस्मै न्यवेदयत् ॥ ३.१०७.२५ ॥
Al ver aquella masa de resplandor, el antiguo mejor de los sabios, se inclinó con la cabeza hasta el suelo y le expuso su propósito.
3.107.26
ततः प्रीतो महाराज कपिलोंऽशुमतोऽभवत् ।
उवाच चैनं धर्मात्मा वरदोस्मीति भारत ॥ ३.१०७.२६ ॥
Entonces, oh gran rey, Kapila se complació con Aṃśumat, y el de alma justa le dijo: Oh Bhārata, soy el otorgador de dones.
3.107.27
स वव्रे तुरगं तत्र प्रथमं यज्ञकारणात् ।
द्वितीयमुदकं वव्रे पितॄणां पावनेच्छया ॥ ३.१०७.२७ ॥
Allí eligió primero el caballo por el sacrificio, y en segundo lugar eligió el agua, deseando purificar a sus antepasados.
3.107.28
तमुवाच महातेजाः कपिलो मुनिपुङ्गवः ।
ददानि तव भद्रं ते यद्यत्प्रार्थयसेऽनघ ॥ ३.१०७.२८ ॥
Kapila, el de gran resplandor, el mejor de los sabios, le dijo: Que la fortuna te acompañe, oh sin mácula; lo que pidas, te lo daré.
3.107.29
त्वयि क्षमा च धर्मश्च सत्यं चापि प्रतिष्ठितम् ।
त्वया कृतार्थः सगरः पुत्रवांश्च त्वया पिता ॥ ३.१०७.२९ ॥
En ti están establecidos la paciencia, el dharma y también la verdad; por ti Sagara ha quedado cumplido, y por ti su padre ha tenido hijos.
3.107.30
तव चैव प्रभावेन स्वर्गं यास्यन्ति सागराः ।
शलभत्वं गता ये ते मम क्रोधहुताशने ॥ ३.१०७.३० ॥
Y por tu propio poder los hijos de Sagara irán al cielo, los que, habiendo caído en el fuego de mi ira, llegaron al estado de langostas.
3.107.31
पौत्रश्च ते त्रिपथगां त्रिदिवादानयिष्यति ।
पावनार्थं सागराणां तोषयित्वा महेश्वरम् ॥ ३.१०७.३१ ॥
Tu nieto traerá al Ganges de tres sendas desde el cielo, para purificar a los hijos de Sagara, tras complacer al gran Señor Maheśvara.
3.107.32
हयं नयस्व भद्रं ते याज्ञिं नरपुङ्गव ।
यज्ञः समाप्यतां तात सगरस्य महात्मनः ॥ ३.१०७.३२ ॥
Toro entre los hombres, que te vaya bien: lleva el caballo destinado al sacrificio. Querido, que se complete el sacrificio del gran Sagara.
3.107.33
अंशुमानेवमुक्तस्तु कपिलेन महात्मना ।
आजगाम हयं गृह्य यज्ञवाटं महात्मनः ॥ ३.१०७.३३ ॥
Cuando el magnánimo Kapila le habló así, Aṃśumān tomó el caballo y llegó al recinto del sacrificio del magnánimo.
3.107.34
सोभिवाद्य ततः पादौ सगरस्य महात्मनः ।
मूर्ध्नि तनाप्युपाघ्रातस्तस्मै सर्वंनय्वेदयत् ॥ ३.१०७.३४ ॥
Se inclinó ante los pies del magnánimo Sagara y, tras ser tocado en la cabeza y abrazado por él, le informó de todo.
3.107.35
यथा दृष्टं श्रुतं चापि सागराणां क्षयं तथा ।
तं चास्मै हयमाचष्ट यज्ञवाटमुपागतम् ॥ ३.१०७.३५ ॥
Tal como lo había visto y oído, contó la destrucción de los hijos de Sagara, y le mostró el caballo que había llegado al recinto del sacrificio.
3.107.36
तच्छ्रुत्वा सगरो राजा पुत्रजं दुःखमत्यजत् ।
अंशुमन्तं च संपूज्यसमापयत तं क्रतुम् ॥ ३.१०७.३६ ॥
Al oír esto, el rey Sagara abandonó el dolor nacido de sus hijos; y tras honrar a Aṃśumān, completó aquel sacrificio.
3.107.37
समाप्तयज्ञः सगरो देवैः सर्वैः सभाजितः ।
पुत्रत्वे कल्पयामास समुद्रं वरुणालयम् ॥ ३.१०७.३७ ॥
Terminado el sacrificio y honrado por todos los dioses, Sagara hizo del océano, morada de Varuṇa, su hijo.
3.107.38
प्रशास्य सुचिरं कालं राज्यं राजीवलोचनः ।
पौत्रे भारं समवेश्य जगाम त्रिदिवं तदा ॥ ३.१०७.३८ ॥
Tras gobernar el reino durante mucho tiempo, el rey de ojos de loto confió la carga a su nieto y entonces marchó al cielo.
3.107.39
अंशुमानपि धर्मात्मा महीं सागरमेखलाम् ।
प्रशशास महाराज यथैवास् पितामहः ॥ ३.१०७.३९ ॥
También Aṃśumān, de alma justa, gobernó la tierra ceñida por el océano, oh gran rey, tal como lo había hecho su abuelo.
3.107.40
तस्य पुत्रः समभवद्दिलीपो नाम धर्मवित् ।
तस्मिन्राज्यं समाधाय अंशुमानपि संस्थितः ॥ ३.१०७.४० ॥
Nació su hijo, llamado Dilīpa, conocedor del dharma. Tras poner el reino en sus manos, también Aṃśumān permaneció.
3.107.41
दिलीपस्तु ततः श्रुत्वा पितॄणां निधनं महत् ।
पर्यतप्यत दुःखेन तेषां गतिमचिन्तयत् ॥ ३.१०७.४१ ॥
Entonces Dilīpa, tras oír de la gran muerte de sus antepasados, fue atormentado por el dolor y meditó sobre su destino.
3.107.42
गङ्गावतरणए यत्नं सुमहच्चाकरोन्नृपः ।
न चावतारयामास चेष्टमानो यथाबलम् ॥ ३.१०७.४२ ॥
El rey hizo un esfuerzo muy grande por el descenso del Gaṅgā, pero, esforzándose según su fuerza, no logró hacerla descender.
3.107.43
तस् पुत्र समभवच्छ्रीमान्धर्मपराणः ।
भगीरथ इति ख्यातः सत्यवागनसूयकः ॥ ३.१०७.४३ ॥
Le nació un hijo glorioso, devoto del dharma, llamado Bhagīratha, veraz y libre de envidia.
3.107.44
अभिषिच्य तु तं राज्येदिलीपो वनमाश्रितः ॥ ३.१०७.४४ ॥
Tras consagrarlo como rey, Dilīpa se retiró al bosque.
3.107.45
तपः सिद्धिसमायोगात्स राजा भरतर्षभ ।
वनाज्जगाम त्रिदिवं कालयोगेन भारत ॥ ३.१०७.४५ ॥
Por la unión de la austeridad y la perfección, aquel rey, oh toro de los Bharatas, pasó del bosque al cielo con el tiempo, oh Bhārata.