മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.107.1
तेतं दृष्ट्वा हयं राजन्संप्रहृष्टतनूरुहाः ।
अनादृत् महात्मानं कपिलं कालचोदिताः ॥ ३.१०७.१ ॥
രാജാവേ, ആ കുതിരയെ കണ്ട് അവർ സന്തോഷത്താൽ രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞ്, കാലത്താൽ പ്രേരിതരായി, മഹാത്മാവായ കപിലനെ അനാദരിച്ചു.
3.107.2
संफुद्धाः संप्रधावन्त वाजिग्रहणकाङ्क्षिणः ।
ततः क्रुद्धो महाराज कपिलो मुनिसत्तमः ॥ ३.१०७.२ ॥
കുതിരയെ പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവർ ക്ഷോഭിച്ച് കുതിച്ചു. അപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ കപിലൻ കോപിച്ചു.
3.107.3
वासुदेवेति यं प्राहुः कपिलं मुनिपुङ्गवम् ।
स चक्षुर्विकतं कृत्वा तेजस्तेषु समुत्सृजन् ॥ ३.१०७.३ ॥
വാസുദേവനെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ കപിലൻ കണ്ണുകൾ വികൃതമാക്കി അവരുടെമേൽ തേജസ്സ് ചൊരിഞ്ഞു.
3.107.4
ददाह सुमहातेजा मन्दबुद्धीन्स सागरान् ।
षष्टिं रतानि सहस्राणि युगपन्मुनिसत्तमः ॥ ३.१०७.४ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ മന്ദബുദ്ധികളായ സഗരപുത്രന്മാരെ അറുപതിനായിരം പേരെ ഒരേസമയം ദഹിപ്പിച്ചു.
3.107.5
तान्दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान्नारदः सुमहातपाः ।
सगरान्तिकमागत्य तच्च तस्मै न्यवेदयत् ॥ ३.१०७.५ ॥
അവർ ഭസ്മമായതു കണ്ട മഹാതപസ്വിയായ നാരദൻ സഗരന്റെ അടുത്തെത്തി അത് അദ്ദേഹത്തെ അറിയിച്ചു.
3.107.6
स तच्छ्रुत्वा वचो घोरं राजा मुनिमुखोद्गतम् ।
महूर्तं विमना भूत्वा स्थाणोर्वाक्यमचिन्तयत् ॥ ३.१०७.६ ॥
മുനിയുടെ വായിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട ആ ഭയങ്കരമായ വാക്ക് കേട്ട രാജാവ് ഒരു നിമിഷം വിഷണ്ണനായി, സ്ഥാണുവിന്റെ (ശിവന്റെ) വാക്ക് ചിന്തിച്ചു.
3.107.7
स पुत्रनिधनोत्थेन दुःखेन समभिप्लुतः ।
आत्मानमात्मनाऽऽश्वास्य हयमेवान्वचिन्तयत् ॥ ३.१०७.७ ॥
പുത്രന്മാരുടെ നാശത്താൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖത്താൽ അവൻ വ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. സ്വയം ആശ്വസിപ്പിച്ച് അവൻ കുതിരയെക്കുറിച്ചുതന്നെ ചിന്തിച്ചു.
3.107.8
अशुमन्तं समाहूय असमञ्जसुतं तदा ।
पौत्रं भरतशार्दूल इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१०७.८ ॥
അപ്പോൾ ഭരതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ അസമഞ്ജസ്സിന്റെ പുത്രനും തന്റെ പൗത്രനുമായ അംശുമാനെ വിളിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
3.107.9
षष्टिस्तात सहस्राणि पुत्राणाममितौजसाम् ।
कापिलं तेज आसाद्य मत्कृतेनिधनं गताः ॥ ३.१०७.९ ॥
പ്രിയ മകനേ, അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ എന്റെ കാരണത്താൽ കപിലന്റെ തേജസ്സിനെ പ്രാപിച്ച് നാശം പ്രാപിച്ചു.
3.107.10
तव चापि पिता तात परित्यक्तो मयाऽनघ ।
धर्मं संरक्षमाणेन पौराणां हितमिच्छता ॥ ३.१०७.१० ॥
പ്രിയ മകനേ, നിർമ്മലനേ, ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കുകയും പൗരന്മാരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്ത എന്നാൽ നിന്റെ അച്ഛനെയും ഞാൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.
3.107.11
किमर्थं राजशार्दूलः सगरः पुत्रमात्मजम् ।
त्यक्तवान्दुस्त्यजं वीरं तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ३.१०७.११ ॥
തപോധനാ, രാജാക്കന്മാരിൽ സിംഹമായ സഗരൻ തന്റെ സ്വന്തം വീരപുത്രനെ, ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനെ, എന്തിനു ഉപേക്ഷിച്ചു? അത് എന്നോട് പറയൂ.
3.107.12
असमञ्ज इति ख्यातः सगरस्य सुतो ह्यभूत् ।
यं शैव्या जनयामास पौराणां स हि दारकान् ॥ ३.१०७.१२ ॥
സഗരന് അസമഞ്ജൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു; ശൈവ്യ അവനെ പ്രസവിച്ചു. അവൻ പൗരന്മാരുടെ കുട്ടികളെ ഉപദ്രവിച്ചിരുന്നു.
3.107.13
क्रीडतः सहसाऽऽसाद्य तत्रतत्र महीपते ।
चूडासु क्रोशतो गृह्यनद्यां चिक्षेप दुर्बलान् ॥ ३.१०७.१३ ॥
മഹീപതേ! കളിക്കുന്നതിനിടെ അവൻ പെട്ടെന്ന് അവിടവിടെ ചെന്ന്, കരയുന്ന ദുർബലരായ കുട്ടികളെ അവരുടെ ചൂടാമണികളിൽ പിടിച്ച് നദിയിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
3.107.14
ततः पौराः समाजग्मुर्भयशोकपरिप्लुताः ।
सगरं चाभ्यभाषन्त सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ३.१०७.१४ ॥
അപ്പോൾ ഭയത്താലും ദുഃഖത്താലും മുങ്ങിപ്പോയ പൗരന്മാരെല്ലാം ഒന്നിച്ചു വന്ന്, കൈകൂപ്പി നിന്നുകൊണ്ട് സഗരനോട് സംസാരിച്ചു.
3.107.15
त्वं नस्त्राता महाराज परचक्रादिभिर्भयात् ।
असमञ्जभयाद्धोरात्ततो नस्त्रातुनर्हसि ॥ ३.१०७.१५ ॥
മഹാരാജാവേ! ശത്രുസൈന്യാദി ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും, അസമഞ്ജന്റെ ഭയങ്കരഭയത്തിൽ നിന്നും നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ; അതിനാൽ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യം.
3.107.16
पौराणां वचनं श्रुत्वा घोरं नृपतिसत्तमः ।
मुहूर्तं विमना भूत्वासचिवानिदमब्रवीत् ॥ ३.१०७.१६ ॥
പൗരന്മാരുടെ ആ ഭയങ്കര വാക്കുകൾ കേട്ട് നൃപശ്രേഷ്ഠനായ സഗരൻ ഒരു നിമിഷം വിഷണ്ണമനസ്കനായി, തന്റെ മന്ത്രിമാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
3.107.17
असमञ्ज पुरादद्य सुतो मे विप्रवास्यताम् ।
यदि वो मत्प्रियं कार्यमेतच्छीध्रं विधीयताम् ॥ ३.१०७.१७ ॥
എന്റെ പുത്രൻ അസമഞ്ജൻ ഇന്നുതന്നെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടട്ടെ. എനിക്ക് പ്രിയമായ കാര്യം നിങ്ങൾ ചെയ്യണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഇത് വേഗം നിർവഹിക്കുക.
3.107.18
एवमुक्ता नरेन्द्रेण सचिवास्ते नराधिप ।
यथोक्तं त्वरिताश्चक्रुर्यथाऽऽज्ञापितवान्नृपः ॥ ३.१०७.१८ ॥
ഹേ നരാധിപാ! നരേന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മന്ത്രിമാർ രാജാവ് കൽപ്പിച്ചതുപോലെതന്നെ വേഗത്തിൽ ചെയ്തു.
3.107.19
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा पुत्रो महात्मना ।
पौराणां हितकामेन सगरेण विवासितः ॥ ३.१०७.१९ ॥
മഹാത്മാവായ സഗരൻ പൗരന്മാരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് തന്റെ പുത്രനെ എങ്ങനെ നാടുകടത്തി എന്നതെല്ലാം നിനക്ക് പറയപ്പെട്ടു.
3.107.20
अंशुमांस्तु महेष्वासो यदुक्तः सगरेण हि ।
तत्ते सर्वंप्रवक्ष्यामि कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ ३.१०७.२० ॥
മഹാധനുർധരനായ അംശുമാനോട് സഗരൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് പറയാം; ഞാൻ പറയുന്നത് കേൾക്കുക.
3.107.21
पितुश् तेऽहंत्यागेन पुत्राणां निधनेन च ।
अलाभेन तथाऽश्वस् परितप्यामि पुत्रक ॥ ३.१०७.२१ ॥
മകനേ, നിന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാലും പുത്രന്മാരുടെ മരണത്താലും കുതിരയെ കിട്ടാത്തതിനാലും ഞാൻ വേദനിക്കുന്നു.
3.107.22
तस्माद्दुःखाभिसंतप्तं यज्ञविघ्नाच्च मोहितम् ।
हयस्यानयनात्पौत्र नरकान्मां समुद्धर ॥ ३.१०७.२२ ॥
അതിനാൽ, ദുഃഖത്താൽ തപിക്കുന്നവനും യാഗവിഘ്നത്താൽ മോഹിതനുമായ എന്നെ, പൗത്രാ, കുതിരയെ കൊണ്ടുവന്ന് നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുക.
3.107.23
अंशुमानेवमुक्तस्तु सगरण महात्मना ।
जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
एवं स सागरो राजन्पूरितोऽगस्त्यदूपितः
जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही ॥ ३.१०७.२३ ॥
മഹാത്മാവായ സഗരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അംശുമാൻ ഭൂമി പിളർന്ന ദുഃഖിതമായ ആ ദേശത്തേക്ക് പോയി. നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെല്ലാം നിനക്ക് പറയപ്പെട്ടു. രാജാവേ, അഗസ്ത്യനാൽ ദൂഷിതമായി നിറഞ്ഞ ആ സമുദ്രവും ഭൂമി പിളർന്ന ആ ദേശത്തേക്ക് പോയി.
3.107.24
स तु तेनैव मार्गेण समुद्रं प्रविवेश ह ।
अपश्यच्च महात्मानं कपिलं तुरगं च तम् ॥ ३.१०७.२४ ॥
അവൻ ആ വഴിയിലൂടെ തന്നെ സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, മഹാത്മാവായ കപിലനെയും ആ കുതിരയെയും കണ്ടു.
3.107.25
स दृष्ट्वा तेजसो राशिं पुराणमृपिसत्तमम् ।
प्रणम्य शिरसा भूमौ कार्यमस्मै न्यवेदयत् ॥ ३.१०७.२५ ॥
ആ തേജസ്സിന്റെ പുഞ്ജവും പുരാതനനും ഋഷിശ്രേഷ്ഠനുമായവനെ കണ്ട് അവൻ തല നിലത്തുവെച്ച് നമസ്കരിച്ചു, തന്റെ കാര്യം അദ്ദേഹത്തെ അറിയിച്ചു.
3.107.26
ततः प्रीतो महाराज कपिलोंऽशुमतोऽभवत् ।
उवाच चैनं धर्मात्मा वरदोस्मीति भारत ॥ ३.१०७.२६ ॥
അപ്പോൾ മഹാരാജാവേ, കപിലൻ അംശുമാനിൽ പ്രസന്നനായി. ധർമ്മാത്മാവായ അദ്ദേഹം അവനോട്, ഭാരതാ, ഞാൻ വരദായകനാണ് എന്നു പറഞ്ഞു.
3.107.27
स वव्रे तुरगं तत्र प्रथमं यज्ञकारणात् ।
द्वितीयमुदकं वव्रे पितॄणां पावनेच्छया ॥ ३.१०७.२७ ॥
അവൻ അവിടെ ആദ്യം യജ്ഞത്തിനായി കുതിരയെ വരമായി ചോദിച്ചു; രണ്ടാമതായി പിതൃക്കളെ പവിത്രമാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ വെള്ളം ചോദിച്ചു.
3.107.28
तमुवाच महातेजाः कपिलो मुनिपुङ्गवः ।
ददानि तव भद्रं ते यद्यत्प्रार्थयसेऽनघ ॥ ३.१०७.२८ ॥
മഹാതേജസ്വിയും മുനിശ്രേഷ്ഠനുമായ കപിലൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: നിനക്ക് ശുഭമുണ്ടാകട്ടെ; പാപരഹിതനേ, നീ എന്ത് ചോദിച്ചാലും ഞാൻ നിനക്ക് തരാം.
3.107.29
त्वयि क्षमा च धर्मश्च सत्यं चापि प्रतिष्ठितम् ।
त्वया कृतार्थः सगरः पुत्रवांश्च त्वया पिता ॥ ३.१०७.२९ ॥
നിന്നിൽ ക്ഷമയും ധർമ്മവും സത്യവും പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്; നിന്നാൽ സഗരൻ കൃതാർത്ഥനായി, നിന്നാൽ പിതാവ് പുത്രവാനായി.
3.107.30
तव चैव प्रभावेन स्वर्गं यास्यन्ति सागराः ।
शलभत्वं गता ये ते मम क्रोधहुताशने ॥ ३.१०७.३० ॥
നിന്റെ പ്രഭാവത്താൽത്തന്നെ സഗരപുത്രന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകും; എന്റെ ക്രോധാഗ്നിയിൽ വീണ് വെട്ടുകിളിയുടെ അവസ്ഥ പ്രാപിച്ചവരാണ് അവർ.
3.107.31
पौत्रश्च ते त्रिपथगां त्रिदिवादानयिष्यति ।
पावनार्थं सागराणां तोषयित्वा महेश्वरम् ॥ ३.१०७.३१ ॥
നിന്റെ പേരക്കുട്ടി സാഗരന്മാരെ പവിത്രമാക്കുന്നതിനായി മഹേശ്വരനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് ത്രിപഥഗയായ ഗംഗയെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവരും.
3.107.32
हयं नयस्व भद्रं ते याज्ञिं नरपुङ्गव ।
यज्ञः समाप्यतां तात सगरस्य महात्मनः ॥ ३.१०७.३२ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ; യാഗത്തിനുള്ള കുതിരയെ കൊണ്ടുപോകൂ. പ്രിയനേ, മഹാത്മാവായ സഗരന്റെ യാഗം പൂർത്തിയാകട്ടെ.
3.107.33
अंशुमानेवमुक्तस्तु कपिलेन महात्मना ।
आजगाम हयं गृह्य यज्ञवाटं महात्मनः ॥ ३.१०७.३३ ॥
മഹാത്മാവായ കപിലൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ അംശുമാൻ കുതിരയെ എടുത്ത് മഹാത്മാവിന്റെ യാഗശാലയിൽ എത്തി.
3.107.34
सोभिवाद्य ततः पादौ सगरस्य महात्मनः ।
मूर्ध्नि तनाप्युपाघ्रातस्तस्मै सर्वंनय्वेदयत् ॥ ३.१०७.३४ ॥
അവൻ മഹാത്മാവായ സഗരന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി; പിന്നെ തലയിൽ തലോടലും ആലിംഗനവും ലഭിച്ചു; എല്ലാം അവനെ അറിയിച്ചു.
3.107.35
यथा दृष्टं श्रुतं चापि सागराणां क्षयं तथा ।
तं चास्मै हयमाचष्ट यज्ञवाटमुपागतम् ॥ ३.१०७.३५ ॥
സാഗരന്മാരുടെ നാശം താൻ കണ്ടതും കേട്ടതുമായ പ്രകാരം തന്നെ പറഞ്ഞു; യാഗശാലയിൽ എത്തിയ ആ കുതിരയെയും അവനു കാണിച്ചു.
3.107.36
तच्छ्रुत्वा सगरो राजा पुत्रजं दुःखमत्यजत् ।
अंशुमन्तं च संपूज्यसमापयत तं क्रतुम् ॥ ३.१०७.३६ ॥
അതു കേട്ട് സഗരരാജാവ് പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ചുള്ള ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു; അംശുമാനെ ബഹുമാനിച്ച് ആ യാഗം പൂർത്തിയാക്കി.
3.107.37
समाप्तयज्ञः सगरो देवैः सर्वैः सभाजितः ।
पुत्रत्वे कल्पयामास समुद्रं वरुणालयम् ॥ ३.१०७.३७ ॥
യജ്ഞം പൂർത്തിയായപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരാലും ആദരിക്കപ്പെട്ട സഗരൻ, വരുണന്റെ ആലയമായ സമുദ്രത്തെ തന്റെ പുത്രനായി നിശ്ചയിച്ചു.
3.107.38
प्रशास्य सुचिरं कालं राज्यं राजीवलोचनः ।
पौत्रे भारं समवेश्य जगाम त्रिदिवं तदा ॥ ३.१०७.३८ ॥
ദീർഘകാലം രാജ്യം ഭരിച്ച താമരക്കണ്ണനായ രാജാവ്, ചെറുമകനെ ഭാരം ഏൽപ്പിച്ച് അപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
3.107.39
अंशुमानपि धर्मात्मा महीं सागरमेखलाम् ।
प्रशशास महाराज यथैवास् पितामहः ॥ ३.१०७.३९ ॥
ധർമ്മാത്മാവായ അംശുമാനും, മഹാരാജാവേ, സമുദ്രമാകുന്ന മേഖലയണിഞ്ഞ ഭൂമിയെ തന്റെ മുത്തച്ഛനെപ്പോലെതന്നെ ഭരിച്ചു.
3.107.40
तस्य पुत्रः समभवद्दिलीपो नाम धर्मवित् ।
तस्मिन्राज्यं समाधाय अंशुमानपि संस्थितः ॥ ३.१०७.४० ॥
അദ്ദേഹത്തിന് ധർമ്മം അറിയുന്ന ദിലീപൻ എന്നൊരു പുത്രനുണ്ടായി. അവനിൽ രാജ്യം ഏൽപ്പിച്ച് അംശുമാനും സ്ഥിതനായി.
3.107.41
दिलीपस्तु ततः श्रुत्वा पितॄणां निधनं महत् ।
पर्यतप्यत दुःखेन तेषां गतिमचिन्तयत् ॥ ३.१०७.४१ ॥
പിന്നീട് ദിലീപൻ തന്റെ പിതൃക്കളുടെ മഹാനാശത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ട് ദുഃഖത്താൽ വേദനിച്ച്, അവരുടെ ഗതിയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.
3.107.42
गङ्गावतरणए यत्नं सुमहच्चाकरोन्नृपः ।
न चावतारयामास चेष्टमानो यथाबलम् ॥ ३.१०७.४२ ॥
ഗംഗയെ അവതരിപ്പിക്കാൻ രാജാവ് വലിയ പ്രയത്നം ചെയ്തു; എന്നാൽ തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ശ്രമിച്ചിട്ടും അവളെ ഇറക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
3.107.43
तस् पुत्र समभवच्छ्रीमान्धर्मपराणः ।
भगीरथ इति ख्यातः सत्यवागनसूयकः ॥ ३.१०७.४३ ॥
അവന് ശ്രീമാനും ധർമ്മപരായണനുമായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ ഭഗീരഥൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനും സത്യവാദിയും അസൂയയില്ലാത്തവനുമായിരുന്നു.
3.107.44
अभिषिच्य तु तं राज्येदिलीपो वनमाश्रितः ॥ ३.१०७.४४ ॥
അവനെ രാജ്യത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത ശേഷം ദിലീപൻ വനത്തെ ആശ്രയിച്ചു.
3.107.45
तपः सिद्धिसमायोगात्स राजा भरतर्षभ ।
वनाज्जगाम त्रिदिवं कालयोगेन भारत ॥ ३.१०७.४५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, തപസ്സിന്റെ സിദ്ധി ലഭിച്ചതിനാൽ ആ രാജാവ് കാലക്രമത്തിൽ വനത്തിൽ നിന്ന് ത്രിദിവത്തിലേക്ക് പോയി.