మహాభారతం · అధ్యాయం 3.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.107.1
तेतं दृष्ट्वा हयं राजन्संप्रहृष्टतनूरुहाः ।
अनादृत् महात्मानं कपिलं कालचोदिताः ॥ ३.१०७.१ ॥
రాజా, ఆ గుర్రాన్ని చూసి వారు ఆనందంతో రోమాంచితులై, కాలప్రేరితులై, మహాత్ముడైన కపిలుని అవమానించారు.
3.107.2
संफुद्धाः संप्रधावन्त वाजिग्रहणकाङ्क्षिणः ।
ततः क्रुद्धो महाराज कपिलो मुनिसत्तमः ॥ ३.१०७.२ ॥
గుర్రాన్ని పట్టుకోవాలనే కోరికతో వారు కలవరపడి పరుగెత్తారు. అప్పుడు, మహారాజా, మునిశ్రేష్ఠుడైన కపిలుడు కోపించాడు.
3.107.3
वासुदेवेति यं प्राहुः कपिलं मुनिपुङ्गवम् ।
स चक्षुर्विकतं कृत्वा तेजस्तेषु समुत्सृजन् ॥ ३.१०७.३ ॥
వాసుదేవుడని పిలువబడే ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు కపిలుడు, కళ్లను వికృతంగా చేసి, వారిపై తేజస్సును ప్రసరింపజేశాడు.
3.107.4
ददाह सुमहातेजा मन्दबुद्धीन्स सागरान् ।
षष्टिं रतानि सहस्राणि युगपन्मुनिसत्तमः ॥ ३.१०७.४ ॥
అత్యంత తేజస్వి అయిన ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు మందబుద్ధులైన సగరపుత్రులు అరవై వేలమందిని ఒకేసారి దహించాడు.
3.107.5
तान्दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान्नारदः सुमहातपाः ।
सगरान्तिकमागत्य तच्च तस्मै न्यवेदयत् ॥ ३.१०७.५ ॥
వారు భస్మమైపోవడం చూసిన మహాతపస్వి నారదుడు సగరుని వద్దకు వచ్చి ఆ విషయాన్ని అతనికి తెలియజేశాడు.
3.107.6
स तच्छ्रुत्वा वचो घोरं राजा मुनिमुखोद्गतम् ।
महूर्तं विमना भूत्वा स्थाणोर्वाक्यमचिन्तयत् ॥ ३.१०७.६ ॥
మునిముఖం నుండి వెలువడిన ఆ భయంకర వచనాన్ని విని రాజు క్షణకాలం విచారగ్రస్తుడై, స్థాణువు (శివుని) మాటను ఆలోచించసాగాడు.
3.107.7
स पुत्रनिधनोत्थेन दुःखेन समभिप्लुतः ।
आत्मानमात्मनाऽऽश्वास्य हयमेवान्वचिन्तयत् ॥ ३.१०७.७ ॥
అతడు కుమారుల నాశనం వల్ల కలిగిన దుఃఖంతో మునిగిపోయాడు. తనను తానే ఓదార్చుకుని, అతడు గుర్రం గురించే ఆలోచించాడు.
3.107.8
अशुमन्तं समाहूय असमञ्जसुतं तदा ।
पौत्रं भरतशार्दूल इदं वचनमब्रवीत् ॥ ३.१०७.८ ॥
అప్పుడు భరతవంశపు శ్రేష్ఠుడు, అసమంజుని కుమారుడు, తన మనుమడైన అంశుమంతుని పిలిచి ఈ మాటలు పలికాడు.
3.107.9
षष्टिस्तात सहस्राणि पुत्राणाममितौजसाम् ।
कापिलं तेज आसाद्य मत्कृतेनिधनं गताः ॥ ३.१०७.९ ॥
ప్రియ వత్సా, అపరిమిత తేజస్సు గల అరవై వేల కుమారులు నా కారణంగా కపిలుని తేజస్సును పొంది నాశనాన్ని పొందారు.
3.107.10
तव चापि पिता तात परित्यक्तो मयाऽनघ ।
धर्मं संरक्षमाणेन पौराणां हितमिच्छता ॥ ३.१०७.१० ॥
ప్రియ వత్సా, పాపరహితుడా, ధర్మాన్ని రక్షిస్తూ, పౌరుల హితాన్ని కోరుతూ నేను నీ తండ్రిని కూడా పరిత్యజించాను.
3.107.11
किमर्थं राजशार्दूलः सगरः पुत्रमात्मजम् ।
त्यक्तवान्दुस्त्यजं वीरं तन्मे ब्रूहि तपोधन ॥ ३.१०७.११ ॥
తపోధనుడా, రాజులలో సింహమైన సగరుడు తన స్వంత వీర పుత్రుడిని, విడిచిపెట్టడానికి కష్టమైన వాడిని, ఎందుకు విడిచిపెట్టాడు? అది నాకు చెప్పండి.
3.107.12
असमञ्ज इति ख्यातः सगरस्य सुतो ह्यभूत् ।
यं शैव्या जनयामास पौराणां स हि दारकान् ॥ ३.१०७.१२ ॥
సగరునికి అసమంజుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన ఒక కుమారుడు ఉన్నాడు; శైవ్య అతనిని కన్నది. అతడు నగరవాసుల బాలురను నిజంగా హింసించేవాడు.
3.107.13
क्रीडतः सहसाऽऽसाद्य तत्रतत्र महीपते ।
चूडासु क्रोशतो गृह्यनद्यां चिक्षेप दुर्बलान् ॥ ३.१०७.१३ ॥
ఓ మహీపతీ! ఆడుకుంటూ అతడు అకస్మాత్తుగా అక్కడక్కడ తిరిగి, ఏడుస్తున్న బలహీనులైన పిల్లలను వారి జుట్టుముడులు పట్టుకుని నదిలో విసిరివేశాడు.
3.107.14
ततः पौराः समाजग्मुर्भयशोकपरिप्लुताः ।
सगरं चाभ्यभाषन्त सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥ ३.१०७.१४ ॥
అప్పుడు భయశోకాలతో నిండిన పౌరులందరూ కలిసి వచ్చి, చేతులు జోడించి నిలబడి సగరునితో మాట్లాడారు.
3.107.15
त्वं नस्त्राता महाराज परचक्रादिभिर्भयात् ।
असमञ्जभयाद्धोरात्ततो नस्त्रातुनर्हसि ॥ ३.१०७.१५ ॥
మహారాజా! శత్రుసైన్యాది భయాల నుండి మీరే మమ్మల్ని రక్షించువారు; అసమంజుని ఘోరభయం నుండి కూడా; కావున మమ్మల్ని రక్షించుట మీకు తగును.
3.107.16
पौराणां वचनं श्रुत्वा घोरं नृपतिसत्तमः ।
मुहूर्तं विमना भूत्वासचिवानिदमब्रवीत् ॥ ३.१०७.१६ ॥
పౌరుల ఆ భయంకర మాటలు విని, రాజశ్రేష్ఠుడైన సగరుడు క్షణకాలం విచారమనస్కుడై, తన మంత్రులతో ఇలా అన్నాడు.
3.107.17
असमञ्ज पुरादद्य सुतो मे विप्रवास्यताम् ।
यदि वो मत्प्रियं कार्यमेतच्छीध्रं विधीयताम् ॥ ३.१०७.१७ ॥
నా కుమారుడు అసమంజుడు ఈ రోజే నగరం నుండి బహిష్కరింపబడాలి. మీరు నాకు ప్రియమైన కార్యం చేయదలిస్తే, ఇది త్వరగా నెరవేర్చండి.
3.107.18
एवमुक्ता नरेन्द्रेण सचिवास्ते नराधिप ।
यथोक्तं त्वरिताश्चक्रुर्यथाऽऽज्ञापितवान्नृपः ॥ ३.१०७.१८ ॥
ఓ నరాధిపా! నరేంద్రుడు ఈవిధంగా చెప్పగా, ఆ మంత్రులు రాజు ఆజ్ఞాపించినట్లే త్వరగా చేశారు.
3.107.19
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा पुत्रो महात्मना ।
पौराणां हितकामेन सगरेण विवासितः ॥ ३.१०७.१९ ॥
మహాత్ముడైన సగరుడు పౌరుల హితాన్ని కోరి తన కుమారుడిని ఎలా బహిష్కరించాడో ఇవన్నీ నీకు చెప్పబడ్డాయి.
3.107.20
अंशुमांस्तु महेष्वासो यदुक्तः सगरेण हि ।
तत्ते सर्वंप्रवक्ष्यामि कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ ३.१०७.२० ॥
మహాధనుర్ధారి అంశుమంతునికి సగరుడు చెప్పినదంతా నీకు చెబుతాను; నేను చెప్పేది విను.
3.107.21
पितुश् तेऽहंत्यागेन पुत्राणां निधनेन च ।
अलाभेन तथाऽश्वस् परितप्यामि पुत्रक ॥ ३.१०७.२१ ॥
కుమారా, నిన్ను త్యజించడం వల్ల, కుమారుల మరణం వల్ల, అశ్వం దొరకకపోవడం వల్ల నేను బాధపడుతున్నాను.
3.107.22
तस्माद्दुःखाभिसंतप्तं यज्ञविघ्नाच्च मोहितम् ।
हयस्यानयनात्पौत्र नरकान्मां समुद्धर ॥ ३.१०७.२२ ॥
కాబట్టి దుఃఖంతో బాధపడుతూ, యజ్ఞవిఘ్నంతో మోహితుడనైన నన్ను, మనవడా, అశ్వాన్ని తెచ్చి నరకం నుండి ఉద్ధరించు.
3.107.23
अंशुमानेवमुक्तस्तु सगरण महात्मना ।
जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
एवं स सागरो राजन्पूरितोऽगस्त्यदूपितः
जगाम दुःखात्तं देशं यत्रवै दारिता मही ॥ ३.१०७.२३ ॥
మహాత్ముడైన సగరుని ఇలా ఆజ్ఞాపించగా అంశుమంతుడు భూమి చీల్చబడిన ఆ దుఃఖిత ప్రదేశానికి వెళ్ళాడు. నీవు నన్ను అడిగినదంతా నీకు చెప్పబడింది. ఓ రాజా, అగస్త్యునిచే దూషితమై నిండిపోయిన ఆ సముద్రం భూమి చీల్చబడిన ఆ ప్రదేశానికి వెళ్ళింది.
3.107.24
स तु तेनैव मार्गेण समुद्रं प्रविवेश ह ।
अपश्यच्च महात्मानं कपिलं तुरगं च तम् ॥ ३.१०७.२४ ॥
అతడు అదే మార్గంలో సముద్రంలోకి ప్రవేశించి, మహాత్ముడైన కపిలుని, ఆ అశ్వాన్ని చూశాడు.
3.107.25
स दृष्ट्वा तेजसो राशिं पुराणमृपिसत्तमम् ।
प्रणम्य शिरसा भूमौ कार्यमस्मै न्यवेदयत् ॥ ३.१०७.२५ ॥
ఆ తేజోరాశిని, పురాతనుడు ఋషిశ్రేష్ఠుడు అయినవానిని చూసి, అతడు తలతో నేలపై ప్రణమిల్లి తన కార్యాన్ని ఆయనకు నివేదించాడు.
3.107.26
ततः प्रीतो महाराज कपिलोंऽशुमतोऽभवत् ।
उवाच चैनं धर्मात्मा वरदोस्मीति भारत ॥ ३.१०७.२६ ॥
అప్పుడు మహారాజా, కపిలుడు అంశుమంతునిపై సంతోషించాడు. ధర్మాత్ముడైన ఆయన అతనితో, భారతా, నేను వరాలిచ్చేవాడను అని పలికాడు.
3.107.27
स वव्रे तुरगं तत्र प्रथमं यज्ञकारणात् ।
द्वितीयमुदकं वव्रे पितॄणां पावनेच्छया ॥ ३.१०७.२७ ॥
అతడు అక్కడ మొదట యజ్ఞం కోసం గుర్రాన్ని వరంగా కోరాడు; రెండవది పితృదేవతలను పవిత్రం చేయాలనే కోరికతో నీటిని కోరాడు.
3.107.28
तमुवाच महातेजाः कपिलो मुनिपुङ्गवः ।
ददानि तव भद्रं ते यद्यत्प्रार्थयसेऽनघ ॥ ३.१०७.२८ ॥
మహాతేజస్వి, మునిశ్రేష్ఠుడైన కపిలుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: నీకు శుభం కలుగుగాక; పాపరహితుడా, నీవు ఏది కోరితే అది నేను నీకు ఇస్తాను.
3.107.29
त्वयि क्षमा च धर्मश्च सत्यं चापि प्रतिष्ठितम् ।
त्वया कृतार्थः सगरः पुत्रवांश्च त्वया पिता ॥ ३.१०७.२९ ॥
నీలో క్షమ, ధర్మం, సత్యం కూడా స్థిరంగా ఉన్నాయి; నీ వల్ల సగరుడు కృతార్థుడయ్యాడు, నీ వల్ల తండ్రి పుత్రవంతుడయ్యాడు.
3.107.30
तव चैव प्रभावेन स्वर्गं यास्यन्ति सागराः ।
शलभत्वं गता ये ते मम क्रोधहुताशने ॥ ३.१०७.३० ॥
నీ ప్రభావం వల్లనే సగరుని పుత్రులు స్వర్గానికి వెళ్తారు; నా క్రోధాగ్నిలో పడి మిడతల స్థితిని పొందినవారు వారే.
3.107.31
पौत्रश्च ते त्रिपथगां त्रिदिवादानयिष्यति ।
पावनार्थं सागराणां तोषयित्वा महेश्वरम् ॥ ३.१०७.३१ ॥
నీ మనుమడు సాగరులను పవిత్రం చేయడానికి మహేశ్వరుని ప్రసన్నం చేసి, త్రిపథగ గంగను స్వర్గం నుండి తీసుకువస్తాడు.
3.107.32
हयं नयस्व भद्रं ते याज्ञिं नरपुङ्गव ।
यज्ञः समाप्यतां तात सगरस्य महात्मनः ॥ ३.१०७.३२ ॥
నరశ్రేష్ఠుడా, నీకు శుభం కలుగుగాక; యజ్ఞార్థమైన అశ్వాన్ని తీసుకువెళ్లు. ప్రియుడా, మహాత్ముడైన సగరుని యజ్ఞం పూర్తి కావాలి.
3.107.33
अंशुमानेवमुक्तस्तु कपिलेन महात्मना ।
आजगाम हयं गृह्य यज्ञवाटं महात्मनः ॥ ३.१०७.३३ ॥
మహాత్ముడైన కపిలుడు ఈవిధంగా చెప్పగా, అంశుమానుడు అశ్వాన్ని తీసుకుని మహాత్ముని యజ్ఞవాటికకు వచ్చాడు.
3.107.34
सोभिवाद्य ततः पादौ सगरस्य महात्मनः ।
मूर्ध्नि तनाप्युपाघ्रातस्तस्मै सर्वंनय्वेदयत् ॥ ३.१०७.३४ ॥
అతడు మహాత్ముడైన సగరుని పాదాలకు నమస్కరించి, ఆయన శిరస్సును తాకి ఆలింగనం పొందిన తర్వాత, అన్నింటినీ ఆయనకు విన్నవించాడు.
3.107.35
यथा दृष्टं श्रुतं चापि सागराणां क्षयं तथा ।
तं चास्मै हयमाचष्ट यज्ञवाटमुपागतम् ॥ ३.१०७.३५ ॥
సాగరుల నాశనాన్ని తాను చూసినట్లు, విన్నట్లు అలాగే చెప్పాడు; యజ్ఞవాటికకు వచ్చిన ఆ అశ్వాన్ని కూడా అతనికి చూపించాడు.
3.107.36
तच्छ्रुत्वा सगरो राजा पुत्रजं दुःखमत्यजत् ।
अंशुमन्तं च संपूज्यसमापयत तं क्रतुम् ॥ ३.१०७.३६ ॥
అది విని సగర రాజు పుత్రులవల్ల కలిగిన దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టాడు; అంశుమానుని గౌరవించి ఆ యజ్ఞాన్ని పూర్తి చేశాడు.
3.107.37
समाप्तयज्ञः सगरो देवैः सर्वैः सभाजितः ।
पुत्रत्वे कल्पयामास समुद्रं वरुणालयम् ॥ ३.१०७.३७ ॥
యజ్ఞం పూర్తయిన తర్వాత దేవతలందరిచేత సత్కరించబడిన సగరుడు, వరుణుని నివాసమైన సముద్రాన్ని తన కుమారునిగా నియమించుకున్నాడు.
3.107.38
प्रशास्य सुचिरं कालं राज्यं राजीवलोचनः ।
पौत्रे भारं समवेश्य जगाम त्रिदिवं तदा ॥ ३.१०७.३८ ॥
చాలా కాలం రాజ్యపాలన చేసిన కమలనేత్రుడైన రాజు, మనవడిపై భారాన్ని అప్పగించి అప్పుడు స్వర్గానికి వెళ్ళాడు.
3.107.39
अंशुमानपि धर्मात्मा महीं सागरमेखलाम् ।
प्रशशास महाराज यथैवास् पितामहः ॥ ३.१०७.३९ ॥
ధర్మాత్ముడైన అంశుమానుడు కూడా సముద్రం మేఖలగా కలిగిన భూమిని, ఓ మహారాజా, తన తాతగారిలాగే పాలించాడు.
3.107.40
तस्य पुत्रः समभवद्दिलीपो नाम धर्मवित् ।
तस्मिन्राज्यं समाधाय अंशुमानपि संस्थितः ॥ ३.१०७.४० ॥
అతనికి ధర్మం తెలిసిన దిలీపుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతనిపై రాజ్యాన్ని ఉంచి అంశుమానుడు కూడా ఉన్నాడు.
3.107.41
दिलीपस्तु ततः श्रुत्वा पितॄणां निधनं महत् ।
पर्यतप्यत दुःखेन तेषां गतिमचिन्तयत् ॥ ३.१०७.४१ ॥
అప్పుడు దిలీపుడు తన పితృదేవతల మహాసంహారాన్ని విని దుఃఖంతో బాధపడి, వారి గతి గురించి ఆలోచించాడు.
3.107.42
गङ्गावतरणए यत्नं सुमहच्चाकरोन्नृपः ।
न चावतारयामास चेष्टमानो यथाबलम् ॥ ३.१०७.४२ ॥
గంగావతరణ కోసం రాజు ఎంతో గొప్ప ప్రయత్నం చేశాడు, కానీ తన బలానికి తగినట్లు ప్రయత్నిస్తూనే ఆమెను దిగి రప్పించలేకపోయాడు.
3.107.43
तस् पुत्र समभवच्छ्रीमान्धर्मपराणः ।
भगीरथ इति ख्यातः सत्यवागनसूयकः ॥ ३.१०७.४३ ॥
అతనికి శ్రీమంతుడు, ధర్మపరాయణుడు అయిన కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు భగీరథుడనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, సత్యవాక్కు కలవాడు, అసూయలేనివాడు.
3.107.44
अभिषिच्य तु तं राज्येदिलीपो वनमाश्रितः ॥ ३.१०७.४४ ॥
అతనిని రాజ్యాభిషేకం చేసిన తరువాత దిలీపుడు అడవిని ఆశ్రయించాడు.
3.107.45
तपः सिद्धिसमायोगात्स राजा भरतर्षभ ।
वनाज्जगाम त्रिदिवं कालयोगेन भारत ॥ ३.१०७.४५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, తపస్సు సిద్ధించడంతో ఆ రాజు కాలక్రమంలో అడవి నుండి త్రిదివానికి వెళ్లాడు.