ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.11.1
किर्मीरस्य वधं क्षत्तः श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ।
रक्षसा भीमसेनस्य कथमासीत्समागमः ॥ ३.११.१ ॥
ਹੇ ਕਸ਼ੱਤਾ, ਕਿਰਮੀਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਦੱਸੋ। ਰਾਖਸ਼ ਨਾਲ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
3.11.2
शृणु भीमस्य कर्मेदमतिमानषकर्मणः ।
श्रुतपूर्वं मया तेषां कथान्तेषु पुनः पुनः ॥ ३.११.२ ॥
ਸੁਣੋ, ਅਤਿ-ਮਾਨੁਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਦਾ ਇਹ ਕਰਮ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
3.11.3
इतः प्रयाता राजेन्द्र पाण्डवा द्यूतनिर्जिताः ।
जग्मुस्त्रिभिरहोरात्रैः काम्यकं नाम तद्वनम् ॥ ३.११.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਇੱਥੋਂ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਕ ਨਾਮਕ ਉਸ ਬਣ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
3.11.4
रात्रौ निशीथे त्वाभीले गतेऽर्धसमये नृप ।
प्रचारे पुरुषादानां रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ ३.११.४ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਰਭੱਖੀ ਅਤੇ ਘੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ।
3.11.5
तद्वनं तापसा नित्यमशेषा वनचारिणः ।
दूरात्परिहरन्ति स्म पुरुषादभयात्किल ॥ ३.११.५ ॥
ਉਸ ਬਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਬਣਵਾਸੀ ਨਰਭੱਖੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਸਦਾ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਸਨ।
3.11.6
तेषां प्रविशतां तत्र मार्गमावृत्य भारत ।
दीप्ताक्षं भीषणं रक्षः मोल्मुकं प्रत्यपद्यत ॥ ३.११.६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕ ਕੇ, ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
3.11.7
बाहू महान्तौ कृत्वा च तथास्यं च भयानकम् ।
स्थितमावृत्यपन्थानं येन यान्ति कुरूद्वहाः ॥ ३.११.७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਕੁਰੂ ਵੀਰ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
3.11.8
दष्टोष्ठदंष्ट्रं ताम्राक्षं प्रदीप्तोर्ध्वशिरोरुहम् ।
सार्करश्मितडिच्चक्रं सबलाकमिवाम्बुदम् ॥ ३.११.८ ॥
ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਬਾਏ ਹੋਏ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਉੱਪਰ ਉਠੇ ਬਲਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ-ਕਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ, ਬਗਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ।
3.11.9
सृजन्तं राक्षसीं मायां महानादनिनादितम् ।
मुञ्चन्तं विपुलान्नादान्सतोयमिव तोयदम् ॥ ३.११.९ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਮਾਇਆ ਰਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ।
3.11.10
तस्य नादेन संत्रस्ताः पक्षिणः सर्वतोदिशम् ।
विमुक्तनादाः संपेतुः स्थलजा जलजैः सह ॥ ३.११.१० ॥
ਉਸ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਉੱਡ ਗਏ; ਥਲ ਦੇ ਜੀਵ ਜਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਭੱਜ ਗਏ।
3.11.11
संप्रद्रुतमृगद्वीपिमहिषर्क्षसमाकुलम् ।
तद्वनं तस्य नादेन संप्रस्थितमिवाभवत् ॥ ३.११.११ ॥
ਭੱਜਦੇ ਹਿਰਨਾਂ, ਚੀਤਿਆਂ, ਮੱਝਾਂ ਅਤੇ ਰਿੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਬਣ ਉਸਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
3.11.12
तस्योरुवाताभिहतास्ताम्रपल्लवबाहवः ।
विदूरजाताश्च लताः समाश्लिष्यन्ति पादपान् ॥ ३.११.१२ ॥
ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿੱਲੀਆਂ, ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਰੂਪੀ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਦੂਰ ਉੱਗੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
3.11.13
तस्मिन्क्षणेऽथ प्रववौ मारुतो भृशदारुणः ।
रजसा संवृतं तेन नष्टर्क्षमभवन्नभः ॥ ३.११.१३ ॥
ਉਸੇ ਪਲ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾ ਚੱਲੀ; ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਆਕਾਸ਼ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
3.11.14
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणामविज्ञातो महारिपुः ।
पञ्चानामिन्द्रियाणां तु शोकावेश इवातुलः ॥ ३.११.१४ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਅਣਜਾਣ ਮਹਾਵੈਰੀ; ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੋਗ ਛਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
3.11.15
स दृष्ट्वा पाण्डवान्दूरात्कृष्णाजिनसमावृतान् ।
आवृणोत्तद्वनद्वारं मैनाक इव पर्वतः ॥ ३.११.१५ ॥
ਦੂਰੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਜਿਨ ਪਹਿਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨਾਕ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
3.11.16
तं समासाद्य वित्रस्ता कृष्णा कमललोचना ।
अदृष्टपूर्वं संत्रासान्न्यमीलयत लोचने ॥ ३.११.१६ ॥
ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਕਮਲ-ਨੈਣੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੇ ਗਏ ਤ੍ਰਾਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਲਈਆਂ।
3.11.17
दुःशासनकरोत्सृष्टविप्रकीर्णशिरोरुहा ।
पञ्चपर्वतमध्यस्था नदीवाकुलतां गता ॥ ३.११.१७ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਿੰਡੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੰਜ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ।
3.11.18
विमुह्यमानां तां तत्र जगृहुः पञ्च पाण्डवाः ।
इन्द्रियाणि प्रसक्तानि विषयेषु यथारतिम् ॥ ३.११.१८ ॥
ਉੱਥੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
3.11.19
अथ तां राक्षसीं मायामुत्थितां घोरदर्शनाम् ।
रक्षोघ्नैर्विविधैर्मन्त्रैर्धौम्यः सम्यक्प्रयोजितैः ॥ ३.११.१९ ॥
ਫਿਰ ਧੌਮ੍ਯ ਨੇ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ।
3.11.20
पश्यतां पाण्डुपुत्राणां नाशयामास वीर्यवान् ।
स नष्टमायोऽतिबलः क्रोधविस्फारितेक्षणः ॥ ३.११.२० ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਪਰਾਕਰਮੀ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਉਸਦੀ ਮਾਇਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਫੈਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
3.11.21
काममूर्तिधरः क्रूरः कालकल्पो व्यदृश्यत ।
तमुवाच ततो राजा दीर्घप्रज्ञो युधिष्ठिरः ॥ ३.११.२१ ॥
ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਰੂਰ, ਕਾਲ ਵਰਗਾ ਉਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ।
3.11.22
को भवान्कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यमुच्यताम् ।
प्रत्युवाचाथ तद्रक्षो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ३.११.२२ ॥
"ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸਦਾ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਦੱਸ।
3.11.23
अहं वकस्य वै भ्राता किर्मीर इति विश्रुतः ।
वनेऽस्मिन्काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरः ॥ ३.११.२३ ॥
"ਮੈਂ ਵਕ ਦਾ ਭਰਾ ਹਾਂ, ਕਿਰਮੀਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਕਾਮਯਕ ਬਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।"
3.11.24
युधि निर्जित्य पुरुषानाहारं नित्यमाचरन् ।
के यूयमभिसंप्राप्ता भक्ष्यभूता ममान्तिकम्।
युधि निर्जित्यवः सर्वान्भक्षयिष्ये गतज्वरः ॥ ३.११.२४ ॥
"ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਭੋਜਨ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਖਾਵਾਂਗਾ।"
3.11.25
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दुरात्मनः ।
आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारत ॥ ३.११.२५ ॥
ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣਾ ਗੋਤਰ, ਨਾਮ ਆਦਿ ਸਭ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
3.11.26
पाण्डवो धर्मराजोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्भीमसेनार्जुनादिभिः ॥ ३.११.२६ ॥
ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਾਂਡਵ ਧਰਮਰਾਜ ਹਾਂ; ਭੀਮਸੇਨ, ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਸਭ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ।
3.11.27
हृतराज्यो वने वासं वस्तुं कृतमतिस्ततः ।
वनमभ्यागतो घोरमिदं तव परिग्रहम् ॥ ३.११.२७ ॥
ਰਾਜ ਗੁਆ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉੱਥੋਂ ਤੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠਲੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।
3.11.28
विस्मयं परमं गत्वा राक्षसो घोरदर्शनः ।
किर्मीरस्त्वब्रवीदेनं दिष्ट्या देवैरिदं मम।
उपपादितमद्येह चिरकालान्मनोरथम् ॥ ३.११.२८ ॥
ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ ਕਿਰਮੀਰ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ — 'ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਚਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।'
3.11.29
भीमसेनवधार्थं हि नित्यमभ्युद्यतायुधः ।
चरामि पृथिवीं कृत्स्नां नैनं चासादयाम्यहम् ॥ ३.११.२९ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਸਦਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਮੈਂ ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਸੀ।
3.11.30
सोयमासादितो दिष्ट्या भ्रातृहा काङ्क्षितश्चिरम् ।
अनेन हि मम भ्राता बको विनिहतः प्रियः ॥ ३.११.३० ॥
ਇਹ ਭਰਾ-ਕਾਤਲ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਬਕ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
3.11.31
वैत्रकीयवने राजन्ब्राह्मणच्छद्मरूपिणा ।
विद्याबलमुपाश्रित्य न ह्मस्त्यस्यौरसं बलम् ॥ ३.११.३१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵੈਤਰਕੀਯ ਵਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ; ਇਸ ਕੋਲ ਕੁਦਰਤੀ ਬਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
3.11.32
हिडिम्बश्च सखा मह्मं दयितो वनगोचरः ।
हतो दुरात्मनाऽनेन स्वसा चास्य हृता पुरा ॥ ३.११.३२ ॥
ਹਿਡਿੰਬ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਵਣ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ; ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।
3.11.33
सोयमभ्यागतो मूढो ममेदं गहनं वनम् ।
प्रचारसमयेऽस्माकमर्द्धरात्रे स्थिते समे ॥ ३.११.३३ ॥
ਇਹ ਮੂਰਖ ਮੇਰੇ ਇਸ ਸੰਘਣੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਵਿਚਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.11.34
अद्यास्य यातयिष्यामि तद्वैरं चिरसंभृतम् ।
तर्पयिष्यामि च बकं रुधिरेणास्य भूरिणा ॥ ३.११.३४ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਵੈਰ ਲਵਾਂਗਾ; ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਨਾਲ ਬਕ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।
3.11.35
अद्याहमनृणो भूत्वा भ्रातुः सख्युस्तथैव च ।
शान्तिं लब्धास्मि परमां हत्वा राक्षसकण्टकम् ॥ ३.११.३५ ॥
ਅੱਜ ਮੈਂ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਰਾਖਸ਼ ਕੰਡੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
3.11.36
यदि तेन पुरा मुक्तो भीमसेनो बकेन वै ।
अद्यैनं भक्षयिष्यामि पश्यतस्ते युधिष्ठिर ॥ ३.११.३६ ॥
ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਕ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ — ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੇਰੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ।
3.11.37
एनं हि विपुलप्राणमद्य हत्वा वृकोदरम् ।
संभक्ष्य जरयिष्यामि यथाऽगस्त्यो महासुरम् ॥ ३.११.३७ ॥
ਅੱਜ ਇਸ ਵਿਪੁਲ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਕੋਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਨਿਗਲ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਮਹਾਸੁਰ ਨੂੰ ਪਚਾਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਪਚਾ ਲਵਾਂਗਾ।
3.11.38
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सत्यसन्धो युधिष्ठिरः ।
नैतदस्तीति सक्रोधो भर्त्सयामास राक्षसम् ॥ ३.११.३८ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸਤਯਸੰਧ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ 'ਇਹ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕਿਆ।
3.11.39
ततो भीमो महाबाहुरारुज्यतरसा द्रुमम् ।
दशव्याममथोद्विद्धं निष्पत्रमकरोत्तदा ॥ ३.११.३९ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮ ਨੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦਸ ਵਿਆਮ ਉੱਚਾ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਪੁੱਟ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੱਤੇ ਝਾੜ ਦਿੱਤੇ।
3.11.40
चकार सज्यं गाण्डीवं वज्रनिष्पेषगौरवम् ।
निमेषान्तरमात्रेण तथैव विजयोऽर्जुनः ॥ ३.११.४० ॥
ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗਾ ਭਾਰਾ ਗਾਂਡੀਵ ਵਿਜੈ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪਲਕ ਝਪਕਦਿਆਂ ਹੀ ਚਿੱਲੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ।
3.11.41
निवार्य भीमो जिष्णुं तं तद्रक्षो मेघनिःस्वनम् ।
अभिद्रुत्याब्रवीद्वाक्यं तिष्ठतिष्ठेति भारत ॥ ३.११.४१ ॥
ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਭੀਮ ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਗਰਜ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਰੁਕ, ਰੁਕ!' ਹੇ ਭਾਰਤ!
3.11.42
इत्युक्त्वैनमतिक्रुद्धः कक्ष्यामुत्पीड्य पाण्डवः ।
निष्पिष्य पाणिना पाणिं संदष्टौष्ठपुटो बली।
तमभ्यधावद्वेगेन भीमो वृक्षायुधस्तदा ॥ ३.११.४२ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਰ-ਪੱਟੀ ਕੱਸੀ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਲਿਆ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਦੰਦਾਂ ਹੇਠ ਦਬਾਏ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਭੀਮ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਝਪਟਿਆ।
3.11.43
यमदण्डप्रतीकाशं ततस्तं तस्य मूर्धनि ।
पातयामास वेगेन कुलिशं मघवानिव ॥ ३.११.४३ ॥
ਯਮ ਦੇ ਦੰਡ ਵਰਗੀ ਉਸ ਗਦਾ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਤਦ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਜ੍ਰ ਵਾਂਗ ਮਾਰਿਆ।
3.11.44
असंभ्रान्तं तु तद्रक्षः समरे प्रत्यदृश्यत ।
चिक्षेप चोल्मुकं दीप्तमशनिं ज्वलितामिव ॥ ३.११.४४ ॥
ਪਰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਨੇ ਬਲਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਸੁੱਟੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦੀ ਬਿਜਲੀ।
3.11.45
तदुदस्तमलातं तु भीमः प्रहरतां वरः ।
पदा सव्येन चिक्षेप तद्रक्षः पुनराव्रजत् ॥ ३.११.४५ ॥
ਪਰ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਨੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਸੁੱਟੀ ਹੋਈ ਮਸ਼ਾਲ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ।
3.11.46
किर्मीरश्चापि सहसा वृक्षमुत्पाट्य पाण्डवम् ।
दण्डपाणिरिव क्रुद्धः समरे प्रत्यधावत ॥ ३.११.४६ ॥
ਕਿਰਮੀਰ ਨੇ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਪੁੱਟ ਕੇ, ਦੰਡਧਾਰੀ ਯਮ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।
3.11.47
तद्वृक्षयुद्धमभवन्महीरुहविनाशनम् ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोर्यथा स्त्रीकाङ्क्षिणोः पुरा ॥ ३.११.४७ ॥
ਇਹ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਾਂਗ।
3.11.48
शीर्षयोः पतिता वृक्षा विभिदुर्नैकधा तयोः ।
यथैवोत्पलपत्राणि मत्तयोर्द्विपयोस्तथा ॥ ३.११.४८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਰੁੱਖ ਅਨੇਕ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਏ; ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਖਿੱਲਰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.11.49
मूर्ध्निजर्झरभूतास्तु बहवस्तत्र पादपाः ।
चीराणीव व्युदस्तानि रेजुस्तत्र महावने ॥ ३.११.४९ ॥
ਉਸ ਮਹਾਂਬਣ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀਆਂ ਤੋਂ ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗੇ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
3.11.50
तद्वृक्षयुद्धमभवन्महूर्तं भरतर्षभ ।
राक्षसानां च मुख्यस्य नराणामुत्तमस्य च ॥ ३.११.५० ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਕੁਝ ਪਲ ਚੱਲੀ—ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਵਿਚਕਾਰ।
3.11.51
ततः शिलां समुत्क्षिप्य भीमस्य युधि तिष्ठतः ।
प्राहिणोद्रासः क्रुद्धो भीमसेनश्चचाल ह ॥ ३.११.५१ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਚੱਟਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਭੀਮ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ; ਭੀਮਸੇਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ।
3.11.52
तं शिलाताडनजडं पर्यधावत राक्षसः ।
बाहुविक्षिप्तकिरणः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ३.११.५२ ॥
ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਸੁੰਨ ਹੋਏ ਉਸ ਭੀਮ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਦੌੜਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਛੱਡਦਾ ਸਵਰਭਾਨੂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
3.11.53
तावन्योन्यं समाश्लिश्य प्रकर्षन्तौ परस्परम् ।
उभावपि चकाशेते प्रवृद्धौ वृषभाविव ॥ ३.११.५३ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਤਕੜੇ ਹੋਏ ਦੋ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
3.11.54
तयोरासीत्सुतुमुलः संप्रहारः सुदारुणः ।
नखदंष्ट्रायुधवतोर्व्याघ्रयोरिव दृप्तयोः ॥ ३.११.५४ ॥
ਨਹੁੰਆਂ ਤੇ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮਦਮਸਤ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ, ਭਾਰੀ ਟੱਕਰ ਹੋਈ।
3.11.55
दुर्योधननिकाराच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः ।
कृष्णानयनदृष्टश्च व्यवर्धत वृकोदरः ॥ ३.११.५५ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
3.11.56
अभिहत्याथ बाहुभ्यां प्रत्यगृह्णादमर्षितः ।
मातङ्गमिव मातङ्गः प्रभिननकरटामुखम् ॥ ३.११.५६ ॥
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਦ ਵਗਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਹਾਥੀ ਦੂਜੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ।
3.11.57
स चाप्येनं ततो रक्षः प्रतिजग्राह वीर्यबान् ।
तमाक्षिपद्भीमसेनो बलेन बलिनां वरः ॥ ३.११.५७ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਰਾਖਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਪਰ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
3.11.58
तयोर्भुजविनिष्पेषादुभयोर्बलिनोस्तदा ।
शब्दः समभवद्घोरो वेणुस्फोटसमो युधि ॥ ३.११.५८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਪੀਸੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਂਸ ਫਟਣ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
3.11.59
अथैनमाक्षिप्य बलाद्गृद्य मध्ये वृकोदरः ।
धूनयामास वेगेन वायुश्चण्ड इव द्रुमम् ॥ ३.११.५९ ॥
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹਵਾ ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ।
3.11.60
स भीमेन परामृष्टो दुर्बलो बलिनां रणे ।
व्यस्पन्दत यथाप्राणं विचकर्ष च पाण्डवम् ॥ ३.११.६० ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਖਸ਼, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਜਾਨ ਸੀ ਤਿੰਨਾ ਚਿਰ ਤੜਫਿਆ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
3.11.61
तत एनं परिश्रान्तमुपलक्ष्य वृकोदरः ।
योक्रयामास बाहुभ्यां पशुं रशनया यथा ॥ ३.११.६१ ॥
ਫਿਰ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
3.11.62
विनदन्तं महानादं भिन्नभिरीस्वनं बली ।
भ्रामयामास सुचिरं विस्फुरन्तमचेतसम् ॥ ३.११.६२ ॥
ਵੱਡੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ, ਟੁੱਟੇ ਢੋਲ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਤੜਫਦੇ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ (ਭੀਮ) ਨੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਘੁਮਾਇਆ।
3.11.63
तं विषीदन्तमाज्ञाय राक्षसं पाण्डुनन्दनः ।
प्रगृह्य तरसा दोर्भ्यां पशुमारममारयत् । ॥ ३.११.६३ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਪੈਂਦਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
3.11.64
आक्रम्य च कटीदेशे जानुना राक्षसाधमम् ।
पीडयामास पाणिभ्यां तस्य कण्ठंवृकोदरः ॥ ३.११.६४ ॥
ਕਮਰ ਦੇ ਕੋਲ ਗੋਡੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਘੁੱਟਿਆ।
3.11.65
अथ जर्जरसर्वाङ्गं व्यावृत्तनयनोल्बणम् ।
भूतले भ्रामयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ३.११.६५ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਚੂਰ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਘੁਮਾਉਂਦੇ, ਭਿਆਨਕ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁਮਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.11.66
हिडिम्बबकयोः पाप न त्वमश्रुप्रमार्जनम् ।
करिष्यसि गतश्चापि यमस्य सदनं प्रति ॥ ३.११.६६ ॥
ਹੇ ਪਾਪੀ! ਹਿਡਿੰਬ ਅਤੇ ਬਕ ਲਈ ਤੂੰ ਅੱਥਰੂ ਪੂੰਝਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣੇਂਗਾ; ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਵੀ।
3.11.67
इत्येवमुक्त्वा पुरुषप्रवीर-
स्तं राक्षसं क्रोधपरीतचेताः।
विस्रस्तवस्त्राभरणं स्फुरन्त-
मुद्धान्तचित्तं व्यसुमुत्ससर्ज ॥ ३.११.६७ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਤੜਫਦੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਕਰਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
3.11.68
तस्मिन्हते तोयदतुल्यरूपे ।
कृष्णां पुरस्कृत्य नरेन्द्रपुत्राः।
भीमं प्रशस्याथ गुणैरनेकै-
र्हृष्टास्ततो द्वैतवनाय जग्मुः ॥ ३.११.६८ ॥
ਮੇਘ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਭੀਮ ਦੇ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦ੍ਵੈਤਵਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
3.11.69
एवं विनिहतः सङ्ख्ये किर्मोरो मनुजाधिप ।
भीमेन वचनात्तस् धर्मराजस्य कौरव ॥ ३.११.६९ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕੌਰਵ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿਰਮੀਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਭੀਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ।
3.11.70
ततो निष्कष्टकं कृत्वा वनं तदयराजितः ।
द्रौपद्या सह धर्मज्ञो वसतिं तामुवास ह ॥ ३.११.७० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬਣ ਨੂੰ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਜਿੱਤ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।
3.11.71
समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाः ।
प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रसशंसुर्वृकोदरम् ॥ ३.११.७१ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
3.11.72
भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततः ।
विविशुस्ते वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम् ॥ ३.११.७२ ॥
ਭੀਮ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਵੀਰ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਸ ਬਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
3.11.73
स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णो भयावहः ।
वने महति दुष्टात्मा दृष्टो भीमबलाद्धतः ॥ ३.११.७३ ॥
ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਿਆਂ ਮੈਂ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡਿਆ ਪਿਆ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਭੀਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
3.11.74
तत्राश्रौषमहं चैतत्कर्म भीमस् भारत ।
ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्रासन्समागताः ॥ ३.११.७४ ॥
ਹੇ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਮੈਂ ਵੀ ਭੀਮ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਸੁਣਿਆ।
3.11.75
एवं विनिहतं सङ्ख्ये किर्मीरं रक्षसां वरम् ।
श्रुत्वा ध्यानपरो राजा निशश्वासार्तवत्तदा ॥ ३.११.७५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਰਮੀਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਾਜਾ ਉਦੋਂ ਦੁਖੀ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਭਰਨ ਲੱਗਾ।