మహాభారతం · అధ్యాయం 3.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.11.1
किर्मीरस्य वधं क्षत्तः श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ।
रक्षसा भीमसेनस्य कथमासीत्समागमः ॥ ३.११.१ ॥
క్షత్తా, కిర్మీరుని వధను వినాలనుకుంటున్నాను, దానిని చెప్పుము. రాక్షసునితో భీమసేనుని కలయిక ఎలా జరిగింది?
3.11.2
शृणु भीमस्य कर्मेदमतिमानषकर्मणः ।
श्रुतपूर्वं मया तेषां कथान्तेषु पुनः पुनः ॥ ३.११.२ ॥
వినుము, అతిమానుష కర్మలు చేసిన భీముని ఈ కర్మను. వారి గురించి కథల ముగింపులలో నేను ముందు పలుమార్లు విన్నాను.
3.11.3
इतः प्रयाता राजेन्द्र पाण्डवा द्यूतनिर्जिताः ।
जग्मुस्त्रिभिरहोरात्रैः काम्यकं नाम तद्वनम् ॥ ३.११.३ ॥
రాజేంద్రా, జూదంలో ఓడిన పాండవులు ఇక్కడినుండి బయలుదేరి మూడు పగళ్లు రాత్రులలో కామ్యకం అనే ఆ అడవికి చేరుకున్నారు.
3.11.4
रात्रौ निशीथे त्वाभीले गतेऽर्धसमये नृप ।
प्रचारे पुरुषादानां रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ ३.११.४ ॥
రాజా, అర్ధరాత్రి తరువాత, నరభక్షకులూ ఘోరకర్మలు చేసే రాక్షసులూ సంచరించే సమయంలో రాత్రివేళ.
3.11.5
तद्वनं तापसा नित्यमशेषा वनचारिणः ।
दूरात्परिहरन्ति स्म पुरुषादभयात्किल ॥ ३.११.५ ॥
ఆ అడవిలోని తపస్వులూ వనవాసులందరూ ఎల్లప్పుడూ నరభక్షకుల భయంతో దూరం నుండే ఆ ప్రదేశాన్ని తప్పించుకునేవారు.
3.11.6
तेषां प्रविशतां तत्र मार्गमावृत्य भारत ।
दीप्ताक्षं भीषणं रक्षः मोल्मुकं प्रत्यपद्यत ॥ ३.११.६ ॥
భరతా, అక్కడ ప్రవేశిస్తున్న వారి మార్గాన్ని అడ్డగించి, మండే కళ్ళతో భయంకరమైన రాక్షసుడు వారి ఎదుట కనిపించాడు.
3.11.7
बाहू महान्तौ कृत्वा च तथास्यं च भयानकम् ।
स्थितमावृत्यपन्थानं येन यान्ति कुरूद्वहाः ॥ ३.११.७ ॥
అతడు తన రెండు పెద్ద బాహువులను చాచి, భయంకరమైన ముఖంతో దారిని అడ్డుకుని నిలిచాడు; దాని గుండా కురువీరులు వెళ్తున్నారు.
3.11.8
दष्टोष्ठदंष्ट्रं ताम्राक्षं प्रदीप्तोर्ध्वशिरोरुहम् ।
सार्करश्मितडिच्चक्रं सबलाकमिवाम्बुदम् ॥ ३.११.८ ॥
కొరికిన పెదవులు, కోరదంతాలు కలవాడు, రాగి వంటి కళ్లు కలవాడు, పైకి లేచిన మండే జుట్టు కలవాడు, సూర్యకిరణాలు, మెరుపుల చక్రంతో, కొంగలతో కూడిన మేఘంలా.
3.11.9
सृजन्तं राक्षसीं मायां महानादनिनादितम् ।
मुञ्चन्तं विपुलान्नादान्सतोयमिव तोयदम् ॥ ३.११.९ ॥
రాక్షసమాయను సృష్టిస్తూ, మహా గర్జనతో ప్రతిధ్వనిస్తూ, విపులమైన ధ్వనులను విడుస్తూ, నీటితో కూడిన మేఘంలా.
3.11.10
तस्य नादेन संत्रस्ताः पक्षिणः सर्वतोदिशम् ।
विमुक्तनादाः संपेतुः स्थलजा जलजैः सह ॥ ३.११.१० ॥
అతని గర్జనకు భయపడిన పక్షులు నాలుగు దిశలకూ అరుస్తూ ఎగిరిపోయాయి; భూమిపై జీవులు నీటిలో జీవులతో కలిసి పరుగెత్తాయి.
3.11.11
संप्रद्रुतमृगद्वीपिमहिषर्क्षसमाकुलम् ।
तद्वनं तस्य नादेन संप्रस्थितमिवाभवत् ॥ ३.११.११ ॥
పారిపోతున్న జింకలు, చిరుతలు, గేదెలు, ఎలుగుబంట్లతో నిండిన ఆ అడవి, అతని గర్జనకు తరలిపోయినట్లుగా ఉంది.
3.11.12
तस्योरुवाताभिहतास्ताम्रपल्लवबाहवः ।
विदूरजाताश्च लताः समाश्लिष्यन्ति पादपान् ॥ ३.११.१२ ॥
అతని తొడల గాలికి దెబ్బతిన్న, రాగి రంగు చిగురుల చేతులున్న, దూరంగా పెరిగిన తీగలు చెట్లను కౌగిలించుకుంటున్నాయి.
3.11.13
तस्मिन्क्षणेऽथ प्रववौ मारुतो भृशदारुणः ।
रजसा संवृतं तेन नष्टर्क्षमभवन्नभः ॥ ३.११.१३ ॥
ఆ క్షణంలో అత్యంత భయంకరమైన గాలి వీచింది; ధూళితో కప్పబడిన ఆకాశం నక్షత్రాలు కనబడకుండా అయింది.
3.11.14
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणामविज्ञातो महारिपुः ।
पञ्चानामिन्द्रियाणां तु शोकावेश इवातुलः ॥ ३.११.१४ ॥
పాండు ఐదుగురు కుమారులకు తెలియని మహాశత్రువు; ఐదు ఇంద్రియాలపై అసమానమైన శోకం ఆవహించినట్లు ఉండెను.
3.11.15
स दृष्ट्वा पाण्डवान्दूरात्कृष्णाजिनसमावृतान् ।
आवृणोत्तद्वनद्वारं मैनाक इव पर्वतः ॥ ३.११.१५ ॥
అతడు దూరం నుండి కృష్ణాజినాలు ధరించిన పాండవులను చూసి, మైనాక పర్వతంలా అడవి ద్వారాన్ని అడ్డగించాడు.
3.11.16
तं समासाद्य वित्रस्ता कृष्णा कमललोचना ।
अदृष्टपूर्वं संत्रासान्न्यमीलयत लोचने ॥ ३.११.१६ ॥
అతని సమీపానికి చేరిన భయకంపితురాలైన కమలనేత్ర కృష్ణ, ఎన్నడూ చూడని ఆ భయంతో కళ్ళు మూసుకుంది.
3.11.17
दुःशासनकरोत्सृष्टविप्रकीर्णशिरोरुहा ।
पञ्चपर्वतमध्यस्था नदीवाकुलतां गता ॥ ३.११.१७ ॥
దుశ్శాసనుని చేతితో విడివడి చెదిరిన జుట్టుతో, ఐదు పర్వతాల మధ్య ప్రవహించే నదిలా ఆమె కలతపడింది.
3.11.18
विमुह्यमानां तां तत्र जगृहुः पञ्च पाण्डवाः ।
इन्द्रियाणि प्रसक्तानि विषयेषु यथारतिम् ॥ ३.११.१८ ॥
అక్కడ మూర్ఛపోతున్న ఆమెను ఐదుగురు పాండవులు పట్టుకున్నారు; ఇంద్రియాలు ఇష్టవిషయాలను అంటిపెట్టుకున్నట్లు.
3.11.19
अथ तां राक्षसीं मायामुत्थितां घोरदर्शनाम् ।
रक्षोघ्नैर्विविधैर्मन्त्रैर्धौम्यः सम्यक्प्रयोजितैः ॥ ३.११.१९ ॥
అప్పుడు ధౌమ్యుడు లేచిన ఆ భయంకరరూపమైన రాక్షసీ మాయను, రాక్షసులను నాశనం చేసే వివిధ మంత్రాలను సరిగ్గా ప్రయోగించి అణచివేశాడు.
3.11.20
पश्यतां पाण्डुपुत्राणां नाशयामास वीर्यवान् ।
स नष्टमायोऽतिबलः क्रोधविस्फारितेक्षणः ॥ ३.११.२० ॥
పాండుపుత్రులు చూస్తుండగా ఆ పరాక్రమవంతుడు దానిని నాశనం చేశాడు; అప్పుడు అతని మాయ నశించగా, అత్యంత బలవంతుడై, కోపంతో విప్పారిన కళ్లతో అతడు నిలిచాడు.
3.11.21
काममूर्तिधरः क्रूरः कालकल्पो व्यदृश्यत ।
तमुवाच ततो राजा दीर्घप्रज्ञो युधिष्ठिरः ॥ ३.११.२१ ॥
ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించే, క్రూరుడైన, కాలునిలా ఆ రాక్షసుడు కనిపించాడు. అప్పుడు దీర్ఘదర్శియైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
3.11.22
को भवान्कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यमुच्यताम् ।
प्रत्युवाचाथ तद्रक्षो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ३.११.२२ ॥
"నీవు ఎవరు? ఎవరికి చెందినవాడవు? నీకు ఏమి కావాలి? చేయవలసిన పని చెప్పు." అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునకు సమాధానమిచ్చాడు.
3.11.23
अहं वकस्य वै भ्राता किर्मीर इति विश्रुतः ।
वनेऽस्मिन्काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरः ॥ ३.११.२३ ॥
"నేను వకుని సోదరుడను, కిర్మీరుడు అని ప్రసిద్ధుడను. ఈ శూన్యమైన కామ్యక వనంలో చింత లేకుండా నివసిస్తున్నాను."
3.11.24
युधि निर्जित्य पुरुषानाहारं नित्यमाचरन् ।
के यूयमभिसंप्राप्ता भक्ष्यभूता ममान्तिकम्।
युधि निर्जित्यवः सर्वान्भक्षयिष्ये गतज्वरः ॥ ३.११.२४ ॥
"యుద్ధంలో మనుషులను జయించి నేను ఎప్పుడూ ఆహారం తీసుకుంటాను. ఆహారంగా నా దగ్గరకు వచ్చిన మీరు ఎవరు? యుద్ధంలో మిమ్మల్నందరినీ జయించి చింత లేకుండా భక్షిస్తాను."
3.11.25
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दुरात्मनः ।
आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारत ॥ ३.११.२५ ॥
ఆ దురాత్ముని మాట విని యుధిష్ఠిరుడు అప్పుడు తన గోత్రం, పేరు మొదలైనవన్నీ చెప్పాడు, ఓ భారతా.
3.11.26
पाण्डवो धर्मराजोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्भीमसेनार्जुनादिभिः ॥ ३.११.२६ ॥
నీ చెవిని చేరి ఉంటే, నేను పాండవుడైన ధర్మరాజును; భీమసేనుడు, అర్జునుడు మొదలైన సోదరులందరితో కూడినవాడిని.
3.11.27
हृतराज्यो वने वासं वस्तुं कृतमतिस्ततः ।
वनमभ्यागतो घोरमिदं तव परिग्रहम् ॥ ३.११.२७ ॥
రాజ్యాన్ని కోల్పోయి అడవిలో నివసించాలని నిశ్చయించుకుని, అక్కడి నుండి నీ ఆధీనంలోని ఈ భయంకర అరణ్యానికి వచ్చాను.
3.11.28
विस्मयं परमं गत्वा राक्षसो घोरदर्शनः ।
किर्मीरस्त्वब्रवीदेनं दिष्ट्या देवैरिदं मम।
उपपादितमद्येह चिरकालान्मनोरथम् ॥ ३.११.२८ ॥
అత్యంత ఆశ్చర్యపడి, భయంకర రూపుడైన రాక్షసుడు కిర్మీరుడు అతనితో అన్నాడు — 'అదృష్టం వల్ల, దేవతల అనుగ్రహం వల్ల ఈ రోజు నా చిరకాల కోరిక ఇక్కడ నెరవేరింది.'
3.11.29
भीमसेनवधार्थं हि नित्यमभ्युद्यतायुधः ।
चरामि पृथिवीं कृत्स्नां नैनं चासादयाम्यहम् ॥ ३.११.२९ ॥
భీమసేనుని వధ కోసమే నేను ఎల్లప్పుడూ ఆయుధాలు ఎత్తి భూమి అంతా తిరుగుతున్నాను; కానీ ఇతడిని నేను కనుగొనలేకపోయాను.
3.11.30
सोयमासादितो दिष्ट्या भ्रातृहा काङ्क्षितश्चिरम् ।
अनेन हि मम भ्राता बको विनिहतः प्रियः ॥ ३.११.३० ॥
అన్నను చంపినవాడూ, చిరకాలంగా నేను కోరుకుంటున్నవాడూ అయిన ఇతడు అదృష్టం వల్ల దొరికాడు; ఇతడే నా ప్రియమైన సోదరుడు బకుడిని చంపాడు.
3.11.31
वैत्रकीयवने राजन्ब्राह्मणच्छद्मरूपिणा ।
विद्याबलमुपाश्रित्य न ह्मस्त्यस्यौरसं बलम् ॥ ३.११.३१ ॥
ఓ రాజా, వైత్రకీయ వనంలో బ్రాహ్మణ వేషం ధరించి, విద్యా బలాన్ని ఆశ్రయించినవాడు; అతనికి సహజమైన బలం లేదు.
3.11.32
हिडिम्बश्च सखा मह्मं दयितो वनगोचरः ।
हतो दुरात्मनाऽनेन स्वसा चास्य हृता पुरा ॥ ३.११.३२ ॥
హిడింబుడు, నా ప్రియ మిత్రుడు, అడవిలో తిరిగేవాడు; ఈ దురాత్ముని చేత చంపబడ్డాడు. పూర్వం ఇతని సోదరిని కూడా ఇతడు అపహరించాడు.
3.11.33
सोयमभ्यागतो मूढो ममेदं गहनं वनम् ।
प्रचारसमयेऽस्माकमर्द्धरात्रे स्थिते समे ॥ ३.११.३३ ॥
ఈ మూర్ఖుడు నా ఈ దట్టమైన అడవికి వచ్చాడు; మనం తిరిగే సమయంలో, అర్ధరాత్రి, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు.
3.11.34
अद्यास्य यातयिष्यामि तद्वैरं चिरसंभृतम् ।
तर्पयिष्यामि च बकं रुधिरेणास्य भूरिणा ॥ ३.११.३४ ॥
ఈ రోజు నేను దీనితో చిరకాలంగా పేరుకుపోయిన ఆ వైరాన్ని తీర్చుకుంటాను; అతని విస్తారమైన రక్తంతో బకుని తృప్తిపరుస్తాను.
3.11.35
अद्याहमनृणो भूत्वा भ्रातुः सख्युस्तथैव च ।
शान्तिं लब्धास्मि परमां हत्वा राक्षसकण्टकम् ॥ ३.११.३५ ॥
ఈ రోజు నేను సోదరునికి మరియు మిత్రునికి ఋణం తీర్చుకుని, ఈ రాక్షస కంటకుని చంపి పరమ శాంతిని పొందాను.
3.11.36
यदि तेन पुरा मुक्तो भीमसेनो बकेन वै ।
अद्यैनं भक्षयिष्यामि पश्यतस्ते युधिष्ठिर ॥ ३.११.३६ ॥
పూర్వం బకుడు భీమసేనుని వదిలిపెట్టి ఉంటే, ఈ రోజు నేను ఇతనిని తినేస్తాను — ఓ యుధిష్ఠిరా, నీవు చూస్తుండగానే.
3.11.37
एनं हि विपुलप्राणमद्य हत्वा वृकोदरम् ।
संभक्ष्य जरयिष्यामि यथाऽगस्त्यो महासुरम् ॥ ३.११.३७ ॥
ఈ రోజు విపుల ప్రాణం గల వృకోదరుడిని చంపి, మ్రింగి, అగస్త్యుడు మహాసురుని జీర్ణించుకున్నట్లు నేను వీడిని జీర్ణించుకుంటాను.
3.11.38
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सत्यसन्धो युधिष्ठिरः ।
नैतदस्तीति सक्रोधो भर्त्सयामास राक्षसम् ॥ ३.११.३८ ॥
ఇలా అనబడిన ధర్మాత్ముడు, సత్యసంధుడు యుధిష్ఠిరుడు 'ఇది అలా కాదు' అని కోపంతో ఆ రాక్షసుడిని మందలించాడు.
3.11.39
ततो भीमो महाबाहुरारुज्यतरसा द्रुमम् ।
दशव्याममथोद्विद्धं निष्पत्रमकरोत्तदा ॥ ३.११.३९ ॥
అప్పుడు మహాబాహువు భీముడు వేగంగా పది వ్యామాల ఎత్తున్న ఒక వృక్షాన్ని విరిచి, దాని ఆకులన్నీ రాల్చాడు.
3.11.40
चकार सज्यं गाण्डीवं वज्रनिष्पेषगौरवम् ।
निमेषान्तरमात्रेण तथैव विजयोऽर्जुनः ॥ ३.११.४० ॥
వజ్ర ఘోషంలా గంభీరమైన గాండీవాన్ని విజయుడైన అర్జునుడు క్షణమాత్రంలో తీగతో సిద్ధం చేశాడు.
3.11.41
निवार्य भीमो जिष्णुं तं तद्रक्षो मेघनिःस्वनम् ।
अभिद्रुत्याब्रवीद्वाक्यं तिष्ठतिष्ठेति भारत ॥ ३.११.४१ ॥
విజేత అర్జునుడిని నివారించిన భీముడు, మేఘగర్జనలా గర్జించే ఆ రాక్షసుని వద్దకు పరుగెత్తి, 'ఆగు, ఆగు!' అని పలికాడు, ఓ భారతా!
3.11.42
इत्युक्त्वैनमतिक्रुद्धः कक्ष्यामुत्पीड्य पाण्डवः ।
निष्पिष्य पाणिना पाणिं संदष्टौष्ठपुटो बली।
तमभ्यधावद्वेगेन भीमो वृक्षायुधस्तदा ॥ ३.११.४२ ॥
ఇలా చెప్పి, అత్యంత కోపంతో పాండవుడు నడికట్టును బిగించి, చేతితో చేతిని నొక్కి, పెదవులు బిగించి, బలవంతుడైన భీముడు వృక్షాన్ని ఆయుధంగా చేసుకుని అతనిపై వేగంగా దూకాడు.
3.11.43
यमदण्डप्रतीकाशं ततस्तं तस्य मूर्धनि ।
पातयामास वेगेन कुलिशं मघवानिव ॥ ३.११.४३ ॥
యముని దండంలా ఉన్న ఆ గదను అతడు వేగంగా అతని తలపై ఇంద్రుడు వజ్రాన్ని వేసినట్లు కొట్టాడు.
3.11.44
असंभ्रान्तं तु तद्रक्षः समरे प्रत्यदृश्यत ।
चिक्षेप चोल्मुकं दीप्तमशनिं ज्वलितामिव ॥ ३.११.४४ ॥
కానీ ఆ రాక్షసుడు యుద్ధంలో చలించకుండా కనిపించి, మండుతున్న కొరివిని విసిరాడు, మండే పిడుగులా.
3.11.45
तदुदस्तमलातं तु भीमः प्रहरतां वरः ।
पदा सव्येन चिक्षेप तद्रक्षः पुनराव्रजत् ॥ ३.११.४५ ॥
కానీ యోధులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముడు ఎడమ కాలితో ఆ విసిరిన కొరివిని తన్ని దూరంగా పంపాడు; ఆ రాక్షసుడు మళ్ళీ తిరిగి వచ్చాడు.
3.11.46
किर्मीरश्चापि सहसा वृक्षमुत्पाट्य पाण्डवम् ।
दण्डपाणिरिव क्रुद्धः समरे प्रत्यधावत ॥ ३.११.४६ ॥
కిర్మీరుడు కూడా అకస్మాత్తుగా ఒక చెట్టును పెకిలించి, దండం పట్టిన యముడిలా కోపంతో యుద్ధంలో పాండవుడిపై దూకాడు.
3.11.47
तद्वृक्षयुद्धमभवन्महीरुहविनाशनम् ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोर्यथा स्त्रीकाङ्क्षिणोः पुरा ॥ ३.११.४७ ॥
అది చెట్లను నాశనం చేసే వృక్షయుద్ధమైంది; పూర్వం స్త్రీని కోరిన సోదరులైన వాలి, సుగ్రీవుల యుద్ధంలా.
3.11.48
शीर्षयोः पतिता वृक्षा विभिदुर्नैकधा तयोः ।
यथैवोत्पलपत्राणि मत्तयोर्द्विपयोस्तथा ॥ ३.११.४८ ॥
వారి తలలపై పడిన చెట్లు అనేక ముక్కలుగా విరిగిపోయాయి; మదించిన రెండు ఏనుగులపై పడిన కలువ రేకుల్లా.
3.11.49
मूर्ध्निजर्झरभूतास्तु बहवस्तत्र पादपाः ।
चीराणीव व्युदस्तानि रेजुस्तत्र महावने ॥ ३.११.४९ ॥
అక్కడ ఆ మహారణ్యంలో శిఖరాల నుండి జలపాతాలుగా పడిన అనేక చెట్లు, విసిరివేసిన వస్త్రాల వలె మెరిశాయి.
3.11.50
तद्वृक्षयुद्धमभवन्महूर्तं भरतर्षभ ।
राक्षसानां च मुख्यस्य नराणामुत्तमस्य च ॥ ३.११.५० ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ వృక్షయుద్ధం కొద్దిసేపు జరిగింది—రాక్షసుల ప్రధానుడికీ, మనుషులలో ఉత్తముడికీ మధ్య.
3.11.51
ततः शिलां समुत्क्षिप्य भीमस्य युधि तिष्ठतः ।
प्राहिणोद्रासः क्रुद्धो भीमसेनश्चचाल ह ॥ ३.११.५१ ॥
అప్పుడు కోపోద్రిక్తుడైన రాక్షసుడు ఒక బండను ఎత్తి యుద్ధంలో నిలిచిన భీముని మీదికి విసిరాడు; భీమసేనుడు కంపించాడు.
3.11.52
तं शिलाताडनजडं पर्यधावत राक्षसः ।
बाहुविक्षिप्तकिरणः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ३.११.५२ ॥
రాయి దెబ్బతో మొద్దుబారిన ఆ భీముని చుట్టూ రాక్షసుడు తిరిగాడు—తన చేతులచే కిరణాలను విసిరే స్వర్భానువు సూర్యుని చుట్టూ తిరిగినట్లు.
3.11.53
तावन्योन्यं समाश्लिश्य प्रकर्षन्तौ परस्परम् ।
उभावपि चकाशेते प्रवृद्धौ वृषभाविव ॥ ३.११.५३ ॥
ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని, ఒకరినొకరు లాగుతూ, వారిద్దరూ బలిసిన రెండు ఎద్దుల వలె ప్రకాశించారు.
3.11.54
तयोरासीत्सुतुमुलः संप्रहारः सुदारुणः ।
नखदंष्ट्रायुधवतोर्व्याघ्रयोरिव दृप्तयोः ॥ ३.११.५४ ॥
గోళ్లు, కోరలు ఆయుధాలుగా కలిగిన గర్విష్ఠులైన రెండు పులులవలె, వారిద్దరి మధ్య అత్యంత భయంకరమైన, భీకరమైన ఘర్షణ జరిగింది.
3.11.55
दुर्योधननिकाराच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः ।
कृष्णानयनदृष्टश्च व्यवर्धत वृकोदरः ॥ ३.११.५५ ॥
దుర్యోధనుని అవమానం వల్లా, తన బాహుబలం వల్లా గర్వితుడైన వృకోదరుడు (భీముడు), కృష్ణ (ద్రౌపది) తీసుకురాబడటాన్ని చూచి మరింత ఉద్రేకించాడు.
3.11.56
अभिहत्याथ बाहुभ्यां प्रत्यगृह्णादमर्षितः ।
मातङ्गमिव मातङ्गः प्रभिननकरटामुखम् ॥ ३.११.५६ ॥
ఆగ్రహంతో రెండు చేతులతో కొట్టి, మదజలం కారే ముఖంగల ఏనుగు మరొక ఏనుగును పట్టుకున్నట్లుగా అతన్ని పట్టుకున్నాడు.
3.11.57
स चाप्येनं ततो रक्षः प्रतिजग्राह वीर्यबान् ।
तमाक्षिपद्भीमसेनो बलेन बलिनां वरः ॥ ३.११.५७ ॥
అప్పుడు ఆ పరాక్రమశాలి రాక్షసుడు కూడా అతన్ని పట్టుకున్నాడు; కానీ బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీమసేనుడు అతన్ని బలంతో పైకెత్తి విసిరివేశాడు.
3.11.58
तयोर्भुजविनिष्पेषादुभयोर्बलिनोस्तदा ।
शब्दः समभवद्घोरो वेणुस्फोटसमो युधि ॥ ३.११.५८ ॥
ఆ ఇద్దరు బలవంతుల చేతుల తాకిడి వల్ల, యుద్ధంలో వెదురు పగిలినట్టు భయంకరమైన శబ్దం వెలువడింది.
3.11.59
अथैनमाक्षिप्य बलाद्गृद्य मध्ये वृकोदरः ।
धूनयामास वेगेन वायुश्चण्ड इव द्रुमम् ॥ ३.११.५९ ॥
అప్పుడు వృకోదరుడు (భీముడు) అతన్ని బలంగా పైకెత్తి, మధ్యలో పట్టుకుని, ప్రచండ వాయువు చెట్టును ఊపినట్లు వేగంగా ఊపాడు.
3.11.60
स भीमेन परामृष्टो दुर्बलो बलिनां रणे ।
व्यस्पन्दत यथाप्राणं विचकर्ष च पाण्डवम् ॥ ३.११.६० ॥
భీముని చేతికి చిక్కిన ఆ బలహీన రాక్షసుడు, యుద్ధంలో బలవంతుల మధ్య ప్రాణం ఉన్నంత వరకు కొట్టుకుని, పాండవుని కూడా లాగడానికి ప్రయత్నించాడు.
3.11.61
तत एनं परिश्रान्तमुपलक्ष्य वृकोदरः ।
योक्रयामास बाहुभ्यां पशुं रशनया यथा ॥ ३.११.६१ ॥
అప్పుడు అలసిపోయిన అతన్ని చూచిన వృకోదరుడు (భీముడు) తాడుతో పశువును కట్టినట్లు తన రెండు బాహువులతో అతన్ని బంధించాడు.
3.11.62
विनदन्तं महानादं भिन्नभिरीस्वनं बली ।
भ्रामयामास सुचिरं विस्फुरन्तमचेतसम् ॥ ३.११.६२ ॥
మహాధ్వనితో అరుస్తూ, పగిలిన డప్పు వంటి ధ్వని చేస్తూ, తడబడుతూ, స్పృహ కోల్పోతున్న అతన్ని బలవంతుడు (భీముడు) చాలసేపు తిప్పాడు.
3.11.63
तं विषीदन्तमाज्ञाय राक्षसं पाण्डुनन्दनः ।
प्रगृह्य तरसा दोर्भ्यां पशुमारममारयत् । ॥ ३.११.६३ ॥
అతను కుంగిపోతున్నాడని తెలుసుకుని పాండు కుమారుడు (భీముడు) ఆ రాక్షసుడిని బలంగా రెండు చేతులతో పట్టుకుని, పశువును చంపినట్లు చంపాడు.
3.11.64
आक्रम्य च कटीदेशे जानुना राक्षसाधमम् ।
पीडयामास पाणिभ्यां तस्य कण्ठंवृकोदरः ॥ ३.११.६४ ॥
నడుము ప్రదేశంలో మోకాలితో ఆ నీచ రాక్షసుడిని అణచి, వృకోదరుడు (భీముడు) రెండు చేతులతో అతని కంఠాన్ని నొక్కాడు.
3.11.65
अथ जर्जरसर्वाङ्गं व्यावृत्तनयनोल्बणम् ।
भूतले भ्रामयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ३.११.६५ ॥
అప్పుడు అవయవాలన్నీ నలిగి, కళ్లు తిరుగుతూ, భయంకరంగా ఉన్న అతన్ని భీముడు నేలపై తిప్పి ఈ మాటలు అన్నాడు.
3.11.66
हिडिम्बबकयोः पाप न त्वमश्रुप्रमार्जनम् ।
करिष्यसि गतश्चापि यमस्य सदनं प्रति ॥ ३.११.६६ ॥
ఓ పాపీ! నువ్వు హిడింబుడికి, బకుడికి కన్నీళ్లు తుడిచేవాడివి కాలేవు; యముని నివాసానికి వెళ్లినా కూడా.
3.11.67
इत्येवमुक्त्वा पुरुषप्रवीर-
स्तं राक्षसं क्रोधपरीतचेताः।
विस्रस्तवस्त्राभरणं स्फुरन्त-
मुद्धान्तचित्तं व्यसुमुत्ससर्ज ॥ ३.११.६७ ॥
ఇలా చెప్పి, కోపంతో మనసు కలత చెందిన ఆ పురుషోత్తముడు, వస్త్రాభరణాలు చెదిరి తొట్రిల్లుతున్న ఆ రాక్షసుణ్ణి ప్రాణం లేకుండా చేసి విడిచిపెట్టాడు.
3.11.68
तस्मिन्हते तोयदतुल्यरूपे ।
कृष्णां पुरस्कृत्य नरेन्द्रपुत्राः।
भीमं प्रशस्याथ गुणैरनेकै-
र्हृष्टास्ततो द्वैतवनाय जग्मुः ॥ ३.११.६८ ॥
మేఘతుల్య రూపుడైన ఆ రాక్షసుడు చంపబడ్డాక, కృష్ణను (ద్రౌపదిని) ముందుంచుకుని రాకుమారులు భీముని అనేక గుణాలను ప్రశంసించి సంతోషంతో ద్వైతవనానికి వెళ్లారు.
3.11.69
एवं विनिहतः सङ्ख्ये किर्मोरो मनुजाधिप ।
भीमेन वचनात्तस् धर्मराजस्य कौरव ॥ ३.११.६९ ॥
మానవాధిపా, కౌరవా! ఈ విధంగా యుద్ధంలో కీర్మీరుడు చంపబడ్డాడు. ధర్మరాజు మాట ప్రకారం భీముని చేత.
3.11.70
ततो निष्कष्टकं कृत्वा वनं तदयराजितः ।
द्रौपद्या सह धर्मज्ञो वसतिं तामुवास ह ॥ ३.११.७० ॥
అప్పుడు ఆ వనాన్ని కంటకరహితం చేసి, జయించలేని ధర్మజ్ఞుడు ద్రౌపదితో కలిసి ఆ నివాసంలో ఉన్నాడు.
3.11.71
समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाः ।
प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रसशंसुर्वृकोदरम् ॥ ३.११.७१ ॥
ద్రౌపదిని ఓదార్చి, భరతవంశ ఋషభులందరూ సంతోషించిన మనసుతో ప్రేమతో వృకోదరుడిని (భీముడిని) బాగా ప్రశంసించారు.
3.11.72
भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततः ।
विविशुस्ते वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम् ॥ ३.११.७२ ॥
భీముని బాహుబలంతో నలిగిపోయిన ఆ రాక్షసుడు నశించాక, ఆ వీరులు కంటకరహితమై క్షేమమైన ఆ వనంలో ప్రవేశించారు.
3.11.73
स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णो भयावहः ।
वने महति दुष्टात्मा दृष्टो भीमबलाद्धतः ॥ ३.११.७३ ॥
నేను దారిలో వెళ్తుండగా ఆ భయంకరుడిని చూశాను. ఆ పెద్ద అడవిలో చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్న ఆ దుష్టాత్ముడు భీముని బలంతో హతమైనవాడు.
3.11.74
तत्राश्रौषमहं चैतत्कर्म भीमस् भारत ।
ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्रासन्समागताः ॥ ३.११.७४ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, అక్కడ చేరిన బ్రాహ్మణులు చెబుతుండగా నేనూ భీముని ఆ కర్మను విన్నాను.
3.11.75
एवं विनिहतं सङ्ख्ये किर्मीरं रक्षसां वरम् ।
श्रुत्वा ध्यानपरो राजा निशश्वासार्तवत्तदा ॥ ३.११.७५ ॥
యుద్ధంలో ఈ విధంగా హతమైన రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన కిర్మీరుడి గురించి విని, ధ్యానంలో మునిగిన రాజు అప్పుడు దుఃఖితుడిలా నిట్టూర్చాడు.