มหาภารตะ · อัธยายะ 3.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.11.1
किर्मीरस्य वधं क्षत्तः श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ।
रक्षसा भीमसेनस्य कथमासीत्समागमः ॥ ३.११.१ ॥
วิทุระ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องการสังหารกิรมีระ จงเล่าเถิด ภีมเสนกับรากษสนั้นได้พบกันอย่างไร
3.11.2
शृणु भीमस्य कर्मेदमतिमानषकर्मणः ।
श्रुतपूर्वं मया तेषां कथान्तेषु पुनः पुनः ॥ ३.११.२ ॥
จงฟังกรรมของภีมะผู้มีกรรมเหนือมนุษย์นี้ ข้าพเจ้าเคยได้ยินเรื่องของท่านเหล่านั้นมาก่อนแล้วซ้ำแล้วซ้ำเล่าในตอนจบของเรื่องเล่าต่างๆ
3.11.3
इतः प्रयाता राजेन्द्र पाण्डवा द्यूतनिर्जिताः ।
जग्मुस्त्रिभिरहोरात्रैः काम्यकं नाम तद्वनम् ॥ ३.११.३ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ บรรดาปาณฑพซึ่งพ่ายแพ้ในการพนันได้ออกเดินทางจากที่นี่ และใช้เวลาสามวันสามคืนจึงถึงป่านั้นที่เรียกว่ากามยกะ
3.11.4
रात्रौ निशीथे त्वाभीले गतेऽर्धसमये नृप ।
प्रचारे पुरुषादानां रक्षसां घोरकर्मणाम् ॥ ३.११.४ ॥
ข้าแต่พระราชา ในราตรี ยามเที่ยงคืนล่วงเลยไปแล้ว ในเวลาที่พวกปุรุษาทา รากษสผู้กระทำการอันน่าสะพรึงกลัว กำลังท่องเที่ยวหากิน
3.11.5
तद्वनं तापसा नित्यमशेषा वनचारिणः ।
दूरात्परिहरन्ति स्म पुरुषादभयात्किल ॥ ३.११.५ ॥
บรรดาดาบสและผู้อาศัยอยู่ในป่าทั้งหมดต่างเว้นห่างจากป่านั้นอยู่เสมอ ด้วยความกลัวพวกปุรุษาทาอย่างแน่นอน
3.11.6
तेषां प्रविशतां तत्र मार्गमावृत्य भारत ।
दीप्ताक्षं भीषणं रक्षः मोल्मुकं प्रत्यपद्यत ॥ ३.११.६ ॥
ข้าแต่ภารตะ ขณะที่ทั้งหมดกำลังเข้าไปในที่นั้น รากษสตนหนึ่งที่น่ากลัว มีดวงตาลุกโชน และมีใบหน้าดุจคบเพลิง ได้ขวางทางและปรากฏต่อหน้าพวกเขา
3.11.7
बाहू महान्तौ कृत्वा च तथास्यं च भयानकम् ।
स्थितमावृत्यपन्थानं येन यान्ति कुरूद्वहाः ॥ ३.११.७ ॥
มันกางแขนใหญ่สองข้างและอ้าปากอันน่าสะพรึงกลัว ยืนขวางทางที่เหล่าผู้สืบเชื้อสายกุรุกำลังเดินไป
3.11.8
दष्टोष्ठदंष्ट्रं ताम्राक्षं प्रदीप्तोर्ध्वशिरोरुहम् ।
सार्करश्मितडिच्चक्रं सबलाकमिवाम्बुदम् ॥ ३.११.८ ॥
มันกัดริมฝีปาก เขี้ยวโผล่ออกมา ดวงตาสีทองแดง ผมลุกชูขึ้นบนศีรษะ มีวงแสงอาทิตย์และสายฟ้า เหมือนเมฆที่มีนกกระเรียนอยู่ด้วย
3.11.9
सृजन्तं राक्षसीं मायां महानादनिनादितम् ।
मुञ्चन्तं विपुलान्नादान्सतोयमिव तोयदम् ॥ ३.११.९ ॥
มันร่ายมายารากษส คำรามเสียงดังลั่น ปล่อยเสียงอันกึกก้องมากมาย เหมือนเมฆที่เต็มไปด้วยน้ำ
3.11.10
तस्य नादेन संत्रस्ताः पक्षिणः सर्वतोदिशम् ।
विमुक्तनादाः संपेतुः स्थलजा जलजैः सह ॥ ३.११.१० ॥
เหล่านกที่ตื่นตระหนกด้วยเสียงคำรามของมัน ต่างบินหนีไปทุกทิศทางพร้อมส่งเสียงร้อง สัตว์บกก็หนีไปพร้อมกับสัตว์น้ำ
3.11.11
संप्रद्रुतमृगद्वीपिमहिषर्क्षसमाकुलम् ।
तद्वनं तस्य नादेन संप्रस्थितमिवाभवत् ॥ ३.११.११ ॥
ป่านั้นเต็มไปด้วยกวาง เสือดาว ควาย และหมี ที่วิ่งหนีอย่างตื่นตระหนก ดูเหมือนว่าด้วยเสียงคำรามของมัน ทั้งป่าได้เริ่มออกเดินทางหนีไป
3.11.12
तस्योरुवाताभिहतास्ताम्रपल्लवबाहवः ।
विदूरजाताश्च लताः समाश्लिष्यन्ति पादपान् ॥ ३.११.१२ ॥
เถาวัลย์ที่งอกอยู่ห่างกันออกไป ถูกลมจากต้นขาของมันพัดกระทบ มีแขนเป็นยอดสีแดงทองแดง จึงเกาะเกี่ยวและโอบกอดต้นไม้ไว้
3.11.13
तस्मिन्क्षणेऽथ प्रववौ मारुतो भृशदारुणः ।
रजसा संवृतं तेन नष्टर्क्षमभवन्नभः ॥ ३.११.१३ ॥
ในขณะนั้น ลมแรงอย่างยิ่งได้พัดขึ้น ท้องฟ้าถูกปกคลุมด้วยฝุ่น ดวงดาวจึงหายไป
3.11.14
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणामविज्ञातो महारिपुः ।
पञ्चानामिन्द्रियाणां तु शोकावेश इवातुलः ॥ ३.११.१४ ॥
ศัตรูผู้ยิ่งใหญ่ที่บุตรทั้งห้าของปาณฑุไม่รู้จัก ดูเหมือนการโถมทับของความโศกเศร้าอันไม่มีใครเทียบได้ ที่มาสู่อินทรีย์ทั้งห้า
3.11.15
स दृष्ट्वा पाण्डवान्दूरात्कृष्णाजिनसमावृतान् ।
आवृणोत्तद्वनद्वारं मैनाक इव पर्वतः ॥ ३.११.१५ ॥
เมื่อมันเห็นปาณฑพทั้งหลายจากระยะไกล ซึ่งห่มหนังกวางดำ มันก็ปิดประตูป่านั้นไว้ เหมือนภูเขาไมนากะ
3.11.16
तं समासाद्य वित्रस्ता कृष्णा कमललोचना ।
अदृष्टपूर्वं संत्रासान्न्यमीलयत लोचने ॥ ३.११.१६ ॥
กฤษณาตาดุจดอกบัว หวาดกลัวเข้าไปใกล้มัน ด้วยความหวาดกลัวที่ไม่เคยพบมาก่อน นางจึงหลับตาลง
3.11.17
दुःशासनकरोत्सृष्टविप्रकीर्णशिरोरुहा ।
पञ्चपर्वतमध्यस्था नदीवाकुलतां गता ॥ ३.११.१७ ॥
ผมของนางกระจัดกระจาย ถูกมือของทุศศาสนะดึงหลุดลุ่ย นางสั่นไหวเหมือนแม่น้ำที่อยู่ท่ามกลางภูเขาห้าลูก
3.11.18
विमुह्यमानां तां तत्र जगृहुः पञ्च पाण्डवाः ।
इन्द्रियाणि प्रसक्तानि विषयेषु यथारतिम् ॥ ३.११.१८ ॥
ตรงนั้น ปาณฑพทั้งห้าได้ฉุดนางไว้ในขณะที่นางหมดสติ เหมือนอินทรีย์ที่ยึดติดกับอารมณ์ที่ตนยินดี
3.11.19
अथ तां राक्षसीं मायामुत्थितां घोरदर्शनाम् ।
रक्षोघ्नैर्विविधैर्मन्त्रैर्धौम्यः सम्यक्प्रयोजितैः ॥ ३.११.१९ ॥
จากนั้น เธามยะได้ใช้มนตร์ต่างๆ ที่ขับไล่รากษส ซึ่งร่ายอย่างถูกต้อง สยบมายารากษสที่ผุดขึ้นมาอย่างน่าสะพรึงกลัวนั้นได้
3.11.20
पश्यतां पाण्डुपुत्राणां नाशयामास वीर्यवान् ।
स नष्टमायोऽतिबलः क्रोधविस्फारितेक्षणः ॥ ३.११.२० ॥
ต่อหน้าบุตรของปาณฑุ ผู้มีพลังได้ทำลายมันเสีย เมื่อมายาของมันหายไปแล้ว มันก็ยืนอยู่ด้วยพลังอันยิ่งใหญ่ ดวงตาเบิกกว้างด้วยความโกรธ
3.11.21
काममूर्तिधरः क्रूरः कालकल्पो व्यदृश्यत ।
तमुवाच ततो राजा दीर्घप्रज्ञो युधिष्ठिरः ॥ ३.११.२१ ॥
เขาปรากฏตัวในรูปใดก็ได้ตามความปรารถนา ดุร้ายดุจความตาย ครั้นนั้น พระเจ้าแผ่นดินยุธิษฐิระ ผู้มีปัญญาไกล ตรัสแก่เขา
3.11.22
को भवान्कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यमुच्यताम् ।
प्रत्युवाचाथ तद्रक्षो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ३.११.२२ ॥
ท่านเป็นผู้ใด และเป็นของผู้ใด ท่านต้องการสิ่งใด ขอให้บอกภารกิจมาเถิด ครั้นนั้น รากษสตนนั้นตอบพระธรรมราชายุธิษฐิระ
3.11.23
अहं वकस्य वै भ्राता किर्मीर इति विश्रुतः ।
वनेऽस्मिन्काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरः ॥ ३.११.२३ ॥
ข้าเป็นพี่ชายของพกะ มีชื่อเสียงว่า กีรมีระ ข้าอาศัยอยู่ในป่ากามยกะอันเปลี่ยวเปล่านี้ ปราศจากไข้ร้อนทั้งปวง
3.11.24
युधि निर्जित्य पुरुषानाहारं नित्यमाचरन् ।
के यूयमभिसंप्राप्ता भक्ष्यभूता ममान्तिकम्।
युधि निर्जित्यवः सर्वान्भक्षयिष्ये गतज्वरः ॥ ३.११.२४ ॥
ข้าชนะมนุษย์ในการรบ แล้วกินพวกเขาเป็นอาหารเป็นประจำ พวกเจ้าเป็นใคร เข้ามาใกล้ข้าในฐานะเหยื่อ ข้าจะชนะพวกเจ้าทั้งหมดในการรบ แล้วกินพวกเจ้าโดยไม่มีความกังวล
3.11.25
युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दुरात्मनः ।
आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारत ॥ ३.११.२५ ॥
ยุธิษฐิระได้ฟังคำของคนชั่วร้ายนั้น แล้วจึงกล่าวทุกอย่าง ตั้งแต่เชื้อสาย นาม และสิ่งอื่นๆ ดูก่อนพระภารตะ
3.11.26
पाण्डवो धर्मराजोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्भीमसेनार्जुनादिभिः ॥ ३.११.२६ ॥
หากเรื่องนี้ได้มาถึงหูของท่าน ข้าคือพระธรรมราชา ผู้เป็นปาณฑพ พร้อมด้วยพี่น้องทั้งหมด มีภีมเสนและอรชุนเป็นต้น
3.11.27
हृतराज्यो वने वासं वस्तुं कृतमतिस्ततः ।
वनमभ्यागतो घोरमिदं तव परिग्रहम् ॥ ३.११.२७ ॥
ข้าถูกชิงราชสมบัติ จึงตั้งใจอยู่อาศัยในป่า แล้วจึงมาจากที่นั่นสู่ป่าอันน่ากลัวนี้ ซึ่งบัดนี้เป็นเขตของท่าน
3.11.28
विस्मयं परमं गत्वा राक्षसो घोरदर्शनः ।
किर्मीरस्त्वब्रवीदेनं दिष्ट्या देवैरिदं मम।
उपपादितमद्येह चिरकालान्मनोरथम् ॥ ३.११.२८ ॥
รากษสผู้มีรูปร่างน่าสะพรึงกลัว เกิดความตื่นตะลึงอย่างยิ่ง แล้วกีรมีระจึงกล่าวกับเขาว่า "ด้วยโชคชะตาและเทพเจ้า ความปรารถนาที่ข้าหมายมั่นมานานได้สำเร็จแล้วในวันนี้"
3.11.29
भीमसेनवधार्थं हि नित्यमभ्युद्यतायुधः ।
चरामि पृथिवीं कृत्स्नां नैनं चासादयाम्यहम् ॥ ३.११.२९ ॥
แท้จริงแล้ว เพื่อจะฆ่าภีมเสน ข้าได้เที่ยวไปทั่วทั้งแผ่นดินเป็นนิตย์ โดยยกอาวุธเตรียมพร้อมอยู่เสมอ แต่ข้าก็หาเขาไม่พบ
3.11.30
सोयमासादितो दिष्ट्या भ्रातृहा काङ्क्षितश्चिरम् ।
अनेन हि मम भ्राता बको विनिहतः प्रियः ॥ ३.११.३० ॥
ผู้ฆ่าพี่น้องผู้นี้ ซึ่งข้าปรารถนามานาน บัดนี้พบแล้วด้วยโชคดี เป็นเขาเองที่ฆ่าพกะน้องชายที่รักของข้า
3.11.31
वैत्रकीयवने राजन्ब्राह्मणच्छद्मरूपिणा ।
विद्याबलमुपाश्रित्य न ह्मस्त्यस्यौरसं बलम् ॥ ३.११.३१ ॥
ดูก่อนพระราชา ในป่าไวตรกียะ เขาแปลงกายเป็นพราหมณ์ อาศัยพลังแห่งวิชา แต่เขาไม่มีกำลังโดยกำเนิดของตนเอง
3.11.32
हिडिम्बश्च सखा मह्मं दयितो वनगोचरः ।
हतो दुरात्मनाऽनेन स्वसा चास्य हृता पुरा ॥ ३.११.३२ ॥
หิฑิมพะ สหายผู้เป็นที่รักของข้า ผู้เที่ยวอยู่ในป่า ถูกคนชั่วร้ายผู้นี้สังหาร และน้องสาวของเขาก็เคยถูกเขาลักพาไปก่อนหน้านี้
3.11.33
सोयमभ्यागतो मूढो ममेदं गहनं वनम् ।
प्रचारसमयेऽस्माकमर्द्धरात्रे स्थिते समे ॥ ३.११.३३ ॥
คนโง่ผู้นี้มาถึงป่ารกทึบของข้า ในเวลาที่เราออกเดินทาง ตอนเที่ยงคืน ยามที่ทุกสิ่งอยู่ในความสม่ำเสมอ
3.11.34
अद्यास्य यातयिष्यामि तद्वैरं चिरसंभृतम् ।
तर्पयिष्यामि च बकं रुधिरेणास्य भूरिणा ॥ ३.११.३४ ॥
วันนี้ ข้าจะให้เขาชดใช้เวรที่สะสมมานาน และข้าจะทำให้พกะพอใจด้วยเลือดจำนวนมากของเขา
3.11.35
अद्याहमनृणो भूत्वा भ्रातुः सख्युस्तथैव च ।
शान्तिं लब्धास्मि परमां हत्वा राक्षसकण्टकम् ॥ ३.११.३५ ॥
วันนี้ ข้าพ้นจากหนี้ต่อพี่ชายและสหายเช่นกัน และได้บรรลุความสงบสูงสุดแล้ว เพราะได้ฆ่าหนามของพวกรากษสนี้
3.11.36
यदि तेन पुरा मुक्तो भीमसेनो बकेन वै ।
अद्यैनं भक्षयिष्यामि पश्यतस्ते युधिष्ठिर ॥ ३.११.३६ ॥
หากพกะเคยปล่อยภีมเสนไปแล้วครั้งหนึ่ง วันนี้ข้าจะกินเขาต่อหน้าท่าน ดูก่อนยุธิษฐิระ
3.11.37
एनं हि विपुलप्राणमद्य हत्वा वृकोदरम् ।
संभक्ष्य जरयिष्यामि यथाऽगस्त्यो महासुरम् ॥ ३.११.३७ ॥
วันนี้ ข้าจะฆ่าวฤโกทรผู้มีชีวิตยืนยาวนี้ แล้วกินและย่อยเขาเสีย ดุจอคัสตยะย่อยอสูรผู้ยิ่งใหญ่
3.11.38
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सत्यसन्धो युधिष्ठिरः ।
नैतदस्तीति सक्रोधो भर्त्सयामास राक्षसम् ॥ ३.११.३८ ॥
ยุธิษฐิระผู้มีจิตธรรมะและซื่อตรงต่อคำมั่น เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ก็โกรธและตำหนิรากษสว่า "ไม่เป็นเช่นนั้น"
3.11.39
ततो भीमो महाबाहुरारुज्यतरसा द्रुमम् ।
दशव्याममथोद्विद्धं निष्पत्रमकरोत्तदा ॥ ३.११.३९ ॥
ครั้งนั้น ภีมะผู้มีแขนอันทรงพลัง ถอนต้นไม้ที่สูงสิบวยามด้วยแรงอันมั่นคง แล้วทำให้มันหมดใบ
3.11.40
चकार सज्यं गाण्डीवं वज्रनिष्पेषगौरवम् ।
निमेषान्तरमात्रेण तथैव विजयोऽर्जुनः ॥ ३.११.४० ॥
ในชั่วพริบตาเดียว วิชัย (อรชุน) ขึงคันธนูคาณฑีวะที่หนักดุจเสียงฟ้าผ่า ก็เช่นเดียวกัน
3.11.41
निवार्य भीमो जिष्णुं तं तद्रक्षो मेघनिःस्वनम् ।
अभिद्रुत्याब्रवीद्वाक्यं तिष्ठतिष्ठेति भारत ॥ ३.११.४१ ॥
ภีมะกั้นอรชุนผู้มีชัยไว้ แล้วพุ่งเข้าหายักษ์ตนนั้นซึ่งมีเสียงกึกก้องดังเมฆ และกล่าวว่า "หยุด หยุด" โอ้ พระภารตะ
3.11.42
इत्युक्त्वैनमतिक्रुद्धः कक्ष्यामुत्पीड्य पाण्डवः ।
निष्पिष्य पाणिना पाणिं संदष्टौष्ठपुटो बली।
तमभ्यधावद्वेगेन भीमो वृक्षायुधस्तदा ॥ ३.११.४२ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ปาณฑพผู้โกรธจัดรัดผ้าคาดเอวให้แน่น บีบมือต่อมือ กัดริมฝีปากแน่น ภีมะผู้แข็งแรงซึ่งมีต้นไม้เป็นอาวุธจึงพุ่งเข้าหาอย่างรวดเร็วในทันที
3.11.43
यमदण्डप्रतीकाशं ततस्तं तस्य मूर्धनि ।
पातयामास वेगेन कुलिशं मघवानिव ॥ ३.११.४३ ॥
ดุจกระบองของพระยม เขาเงื้อต้นไม้ฟาดลงบนกลางศีรษะของอีกฝ่ายอย่างแรง ดุจพระมฆวานปล่อยสายฟ้าฟาด
3.11.44
असंभ्रान्तं तु तद्रक्षः समरे प्रत्यदृश्यत ।
चिक्षेप चोल्मुकं दीप्तमशनिं ज्वलितामिव ॥ ३.११.४४ ॥
แต่ยักษ์ตนนั้นไม่หวั่นไหวในการรบ มันขว้างท่อนไม้ที่ลุกโชนไปดุจสายฟ้าที่ลุกไหม้
3.11.45
तदुदस्तमलातं तु भीमः प्रहरतां वरः ।
पदा सव्येन चिक्षेप तद्रक्षः पुनराव्रजत् ॥ ३.११.४५ ॥
แต่ภีมะผู้เป็นเลิศในบรรดานักรบ ใช้เท้าซ้ายถีบท่อนไม้ที่ขว้างมานั้นให้กระเด็นไป ยักษ์ตนนั้นจึงวิ่งกลับเข้ามาอีก
3.11.46
किर्मीरश्चापि सहसा वृक्षमुत्पाट्य पाण्डवम् ।
दण्डपाणिरिव क्रुद्धः समरे प्रत्यधावत ॥ ३.११.४६ ॥
กีรมีระก็เช่นกัน ฉับพลันถอนต้นไม้ขึ้น แล้วโกรธจัดดุจพระยมถือกระบอง พุ่งเข้าหาปาณฑพในการรบ
3.11.47
तद्वृक्षयुद्धमभवन्महीरुहविनाशनम् ।
वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोर्यथा स्त्रीकाङ्क्षिणोः पुरा ॥ ३.११.४७ ॥
การต่อสู้ด้วยต้นไม้นั้นได้เกิดขึ้นทำลายต้นไม้ใหญ่ ดุจการสู้รบแต่ก่อนระหว่างพี่น้องวาลินกับสุครีพ ผู้ปรารถนาหญิงคนเดียวกัน
3.11.48
शीर्षयोः पतिता वृक्षा विभिदुर्नैकधा तयोः ।
यथैवोत्पलपत्राणि मत्तयोर्द्विपयोस्तथा ॥ ३.११.४८ ॥
ต้นไม้ที่ล้มลงบนศีรษะของทั้งสองแตกเป็นหลายส่วน ดุจกลีบบัวที่กระจายบนช้างตกมันสองเชือก
3.11.49
मूर्ध्निजर्झरभूतास्तु बहवस्तत्र पादपाः ।
चीराणीव व्युदस्तानि रेजुस्तत्र महावने ॥ ३.११.४९ ॥
ในป่าใหญ่แห่งนั้น ต้นไม้จำนวนมากซึ่งถูกฟาดให้ปลายแตกเป็นน้ำตก ส่องแสงอยู่ดุจผ้าที่ถูกโยนทิ้ง
3.11.50
तद्वृक्षयुद्धमभवन्महूर्तं भरतर्षभ ।
राक्षसानां च मुख्यस्य नराणामुत्तमस्य च ॥ ३.११.५० ॥
โอ้ผู้เป็นดั่งวัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ การต่อสู้ด้วยต้นไม้นั้นดำเนินอยู่ชั่วขณะหนึ่ง ระหว่างหัวหน้ายักษ์กับบุรุษผู้ประเสริฐที่สุด
3.11.51
ततः शिलां समुत्क्षिप्य भीमस्य युधि तिष्ठतः ।
प्राहिणोद्रासः क्रुद्धो भीमसेनश्चचाल ह ॥ ३.११.५१ ॥
ต่อมา ยักษ์ผู้โกรธจัดยกหินก้อนหนึ่งขึ้นแล้วขว้างใส่ภีมะขณะที่ยืนอยู่ในการรบ ภีมเสนะจึงสั่นสะเทือน
3.11.52
तं शिलाताडनजडं पर्यधावत राक्षसः ।
बाहुविक्षिप्तकिरणः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥ ३.११.५२ ॥
ยักษ์วิ่งวนรอบภีมะ ซึ่งชาไปเพราะถูกก้อนหินฟาด ดุจพระราหูที่กระจายรัศมีด้วยแขนวิ่งวนรอบพระอาทิตย์
3.11.53
तावन्योन्यं समाश्लिश्य प्रकर्षन्तौ परस्परम् ।
उभावपि चकाशेते प्रवृद्धौ वृषभाविव ॥ ३.११.५३ ॥
ทั้งสองกอดกันแน่นแล้วฉุดลากซึ่งกันและกัน ทั้งสองคนส่องแสงอยู่ ดุจวัวตัวใหญ่สองตัว
3.11.54
तयोरासीत्सुतुमुलः संप्रहारः सुदारुणः ।
नखदंष्ट्रायुधवतोर्व्याघ्रयोरिव दृप्तयोः ॥ ३.११.५४ ॥
ระหว่างทั้งสองเกิดการปะทะกันอย่างดุเดือดและน่าสยดสยอง ดุจเสือสองตัวที่ผยองอาวุธคือเล็บและเขี้ยว
3.11.55
दुर्योधननिकाराच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः ।
कृष्णानयनदृष्टश्च व्यवर्धत वृकोदरः ॥ ३.११.५५ ॥
ภีมะซึ่งถูกกระตุ้นด้วยการดูหมิ่นของทุรโยธน์ และด้วยกำลังแขนของตน และเมื่อเห็นพระกฤษณาถูกนำมา วฤโกทรก็ยิ่งเดือดพล่านขึ้นเรื่อยๆ
3.11.56
अभिहत्याथ बाहुभ्यां प्रत्यगृह्णादमर्षितः ।
मातङ्गमिव मातङ्गः प्रभिननकरटामुखम् ॥ ३.११.५६ ॥
ยักษ์ผู้ไม่อดกลั้นตีด้วยสองแขน แล้วคว้าตัวอีกฝ่ายตอบกลับ ดุจช้างที่มีน้ำมันตกมันไหลออกจากขมับ คว้าช้างอีกเชือกหนึ่ง
3.11.57
स चाप्येनं ततो रक्षः प्रतिजग्राह वीर्यबान् ।
तमाक्षिपद्भीमसेनो बलेन बलिनां वरः ॥ ३.११.५७ ॥
จากนั้นยักษ์ผู้มีพลังนั้นก็คว้าตัวภีมะไว้เช่นกัน แต่ภีมเสนะผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้แข็งแรง เหวี่ยงมันออกไปด้วยกำลัง
3.11.58
तयोर्भुजविनिष्पेषादुभयोर्बलिनोस्तदा ।
शब्दः समभवद्घोरो वेणुस्फोटसमो युधि ॥ ३.११.५८ ॥
จากการบดขยี้ของแขนทั้งสองของผู้แข็งแรงทั้งสองคน เกิดเสียงอันน่าสะพรึงในการรบนั้น ดุจเสียงไม้ไผ่แตกปะทุ
3.11.59
अथैनमाक्षिप्य बलाद्गृद्य मध्ये वृकोदरः ।
धूनयामास वेगेन वायुश्चण्ड इव द्रुमम् ॥ ३.११.५९ ॥
จากนั้น วฤโกทรยกยักษ์ขึ้นด้วยกำลัง คว้าตรงกลางลำตัว แล้วเขย่าอย่างรุนแรง ดุจลมพายุพัดต้นไม้
3.11.60
स भीमेन परामृष्टो दुर्बलो बलिनां रणे ।
व्यस्पन्दत यथाप्राणं विचकर्ष च पाण्डवम् ॥ ३.११.६० ॥
ยักษ์ผู้อ่อนแรงที่ถูกภีมะคว้าไว้ท่ามกลางผู้แข็งแรงในการรบ ดิ้นทุรนทุรายตราบเท่าที่ยังมีชีวิต และพยายามลากปาณฑพไปพร้อมกับตนเอง
3.11.61
तत एनं परिश्रान्तमुपलक्ष्य वृकोदरः ।
योक्रयामास बाहुभ्यां पशुं रशनया यथा ॥ ३.११.६१ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นว่าราक्षसนั้นอ่อนล้าลง วฤโกทร (ภีมะ) จึงรัดมันด้วยสองแขน เหมือนผูกสัตว์ด้วยเชือก
3.11.62
विनदन्तं महानादं भिन्नभिरीस्वनं बली ।
भ्रामयामास सुचिरं विस्फुरन्तमचेतसम् ॥ ३.११.६२ ॥
ราक्षสคำรามเสียงดังลั่น เสียงเหมือนกลองแตก ดิ้นทุรนทุรายและหมดสติ ผู้เข้มแข็งนั้น (ภีมะ) จึงเหวี่ยงมันไปมานานมาก
3.11.63
तं विषीदन्तमाज्ञाय राक्षसं पाण्डुनन्दनः ।
प्रगृह्य तरसा दोर्भ्यां पशुमारममारयत् । ॥ ३.११.६३ ॥
เมื่อรู้ว่าราक्षสนั้นกำลังอ่อนแรง โอรสของปาณฑุ (ภีมะ) จึงคว้ามันด้วยแรงแขนทั้งสอง แล้วฆ่ามันเหมือนฆ่าสัตว์
3.11.64
आक्रम्य च कटीदेशे जानुना राक्षसाधमम् ।
पीडयामास पाणिभ्यां तस्य कण्ठंवृकोदरः ॥ ३.११.६४ ॥
ภีมะ วฤโกทร กดเข่าลงบนสะโพกของราक्षसผู้เลวทรามนั้น แล้วใช้สองมือบีบลำคอมันจนแน่น
3.11.65
अथ जर्जरसर्वाङ्गं व्यावृत्तनयनोल्बणम् ।
भूतले भ्रामयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ ३.११.६५ ॥
จากนั้น ภีมะหมุนร่างของมันบนพื้นดิน ร่างกายทั้งตัวของมันแหลกละเอียด ตาเหลือกค้างและน่าสะพรึงกลัว แล้วจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
3.11.66
हिडिम्बबकयोः पाप न त्वमश्रुप्रमार्जनम् ।
करिष्यसि गतश्चापि यमस्य सदनं प्रति ॥ ३.११.६६ ॥
เจ้าคนบาปเอ๋ย เจ้าจะไม่มีโอกาสเช็ดน้ำตาให้หิดิมบาและพกะ แม้เจ้าจะไปถึงที่อยู่ของยมแล้วก็ตาม
3.11.67
इत्येवमुक्त्वा पुरुषप्रवीर-
स्तं राक्षसं क्रोधपरीतचेताः।
विस्रस्तवस्त्राभरणं स्फुरन्त-
मुद्धान्तचित्तं व्यसुमुत्ससर्ज ॥ ३.११.६७ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว วีรบุรุษผู้เป็นยอดของมนุษย์ ใจเต็มไปด้วยความโกรธ ได้ผลักราक्षसนั้นลง เสื้อผ้าและเครื่องประดับของมันหลุดลุ่ย มันดิ้นทุรนทุราย จิตใจสับสน และสิ้นลมหายใจ
3.11.68
तस्मिन्हते तोयदतुल्यरूपे ।
कृष्णां पुरस्कृत्य नरेन्द्रपुत्राः।
भीमं प्रशस्याथ गुणैरनेकै-
र्हृष्टास्ततो द्वैतवनाय जग्मुः ॥ ३.११.६८ ॥
เมื่อราक्षसผู้มีรูปร่างเหมือนเมฆฝนนั้นถูกฆ่าแล้ว บรรดาโอรสของกษัตริย์ให้พระกฤษณาเดินนำหน้า สรรเสริญภีมะด้วยคุณงามความดีมากมาย แล้วด้วยความยินดี จึงเดินทางไปยังป่าไทวิตะ
3.11.69
एवं विनिहतः सङ्ख्ये किर्मोरो मनुजाधिप ।
भीमेन वचनात्तस् धर्मराजस्य कौरव ॥ ३.११.६९ ॥
โอ้ ผู้เป็นจอมคน โอ้ กาวราวะ กิรมีระถูกฆ่าตายในการรบเช่นนี้ โดยภีมะตามพระบัญชาของพระยุธิษฐิระ ผู้เป็นกษัตริย์แห่งธรรม
3.11.70
ततो निष्कष्टकं कृत्वा वनं तदयराजितः ।
द्रौपद्या सह धर्मज्ञो वसतिं तामुवास ह ॥ ३.११.७० ॥
จากนั้น ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้และรู้แจ้งในธรรม ได้ทำให้ป่านั้นปลอดหนาม แล้วพำนักอยู่ที่นั่นพร้อมกับเทราปที
3.11.71
समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाः ।
प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रसशंसुर्वृकोदरम् ॥ ३.११.७१ ॥
บรรดาวีรบุรุษแห่งภรตวงศ์ ปลอบโยนเทราปทีแล้ว จึงมีใจยินดี และสรรเสริญวฤโกทรด้วยความรักใคร่อย่างยิ่ง
3.11.72
भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततः ।
विविशुस्ते वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम् ॥ ३.११.७२ ॥
เมื่อราक्षसนั้นถูกแขนอันทรงพลังของภีมะบดขยี้และถูกทำลายแล้ว วีรบุรุษเหล่านั้นจึงเข้าไปในป่า ซึ่งบัดนี้ปลอดภัยและปราศจากหนาม
3.11.73
स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णो भयावहः ।
वने महति दुष्टात्मा दृष्टो भीमबलाद्धतः ॥ ३.११.७३ ॥
ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังเดินทางไปตามถนน ข้าพเจ้าเห็นปีศาจจิตชั่วร้ายที่น่าสะพรึงกลัวนั้น นอนกระจัดกระจายอยู่ในป่าใหญ่ ถูกฆ่าด้วยกำลังของภีมะ
3.11.74
तत्राश्रौषमहं चैतत्कर्म भीमस् भारत ।
ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्रासन्समागताः ॥ ३.११.७४ ॥
ที่นั่น ข้าพเจ้าก็ได้ยินเรื่องการกระทำของภีมะ โอ้ ผู้สืบเชื้อสายแห่งภรตะ จากพราหมณ์ที่มาชุมนุมกันอยู่ที่นั่นขณะกำลังเล่าเรื่องนี้
3.11.75
एवं विनिहतं सङ्ख्ये किर्मीरं रक्षसां वरम् ।
श्रुत्वा ध्यानपरो राजा निशश्वासार्तवत्तदा ॥ ३.११.७५ ॥
เมื่อได้ยินว่ากิรมีระ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ราक्षส ถูกฆ่าตายในการรบเช่นนี้ พระราชาผู้จมอยู่ในความคิด จึงถอนหายใจยาวอย่างคนมีทุกข์