มหาภารตะ · อัธยายะ 3.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.111.1
एषा देवनदी पुण्या कौशिकी भरतर्षभ ।
विश्वामित्राश्रमो रम्य एष चात्र प्रकाशते ॥ ३.१११.१ ॥
ภรตรรษภะ นี่คือแม่น้ำเทพผู้ศักดิ์สิทธิ์ เกาศิกี และที่นี่คืออาศรมอันงดงามของพระวิศวามิตร ที่ส่องแสงอยู่
3.111.2
आश्रमश्चैव पुण्याख्यः काश्यपस्य महात्मनः ।
ऋश्यशृङ्गः सुतो यस् तपस्वी संयतेन्द्रियः ॥ ३.१११.२ ॥
และยังมีอาศรมอันศักดิ์สิทธิ์ของกาศยปผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ที่ฤษยศฤงค์ บุตรของท่าน ผู้เป็นดาบสมีอินทรีย์ที่สำรวมแล้ว
3.111.3
तपसो यः प्रभावेन वर्षयामास वासवम् ।
अनावृष्ठ्यां भयाद्यस्य ववर्ष बलवृत्रहा ॥ ३.१११.३ ॥
ด้วยอำนาจแห่งตบะของเขา ท่านทำให้พระวาสวะต้องส่งฝนลงมา และเมื่อเกิดภัยแล้ง พระผู้สังหารวฤตรผู้ทรงพลัง ก็ทรงประทานฝนลงมาเพราะเขา
3.111.4
मृग्यां जातः स तेजस्वी काश्यपस्य सुतः प्रभुः ।
विषये लोमपादस्य यश्चकाराद्भुतं महत् ॥ ३.१११.४ ॥
ผู้รุ่งโรจน์ผู้นั้น บุตรของกาศยปผู้เป็นเจ้า เกิดจากนางเนื้อในป่า และในแคว้นของพระโลมปาทะ เขาได้กระทำกิจอันยิ่งใหญ่และน่าอัศจรรย์
3.111.5
निर्वर्तितेषु सस्येषु यस्मै शान्तां ददौ नृपः ।
लोमपादो दुहितरं सावित्रीं सविता यथा ॥ ३.१११.५ ॥
เมื่อพืชผลสุกงอม พระราชาโลมปาทะได้ประทานพระราชธิดาของพระองค์ คือนางศานตา แก่เขา ดุจพระสุริยเทพ สวิตฤ ที่ประทานนางสาวิตรีให้
3.111.6
ऋश्यशृङ्गः कथं मृग्यामुत्पन्नः काश्यपात्मजः ।
विरुद्धयोनिसंसर्गः कथं च तपसा युतः ॥ ३.१११.६ ॥
ฤษยศฤงค์ บุตรของกาศยป เกิดจากนางเนื้อได้อย่างไร และเขาได้รับตบะได้อย่างไร ทั้งที่กำเนิดทั้งสองนั้นขัดแย้งกัน
3.111.7
किमर्थं च भयाच्छक्रस्तस्य बालस्य धीमतः ।
अनावृष्ट्यां प्रवृत्तायां ववर्ष बलवृत्रहा ॥ ३.१११.७ ॥
เพราะเหตุใด พระอินทร์ ผู้สังหารวฤตรผู้ทรงพลัง จึงทรงส่งฝนลงมาเมื่อเกิดภัยแล้ง เพราะความหวาดกลัวต่อเด็กผู้ฉลาดคนนั้น
3.111.8
कथंरूपा च सा शान्ता राजपुत्री पतिव्रता ।
लोभयामास या चेतो मृगभूस्य तस्य वै ॥ ३.१११.८ ॥
นางศานตา พระราชธิดาผู้อ่อนโยนและซื่อสัตย์ต่อสามี มีรูปลักษณ์เช่นไร ที่ได้ชักนำใจของผู้เกิดจากนางเนื้อนั้น
3.111.9
लोमपादश्च राजर्षिर्यदाऽश्रूयत धार्मिकः ।
कथं वै विषये तस्य नावर्षत्पाकशासनः ॥ ३.१११.९ ॥
เมื่อได้ยินว่าพระราชฤษีโลมปาทะผู้ทรงธรรมปกครองอยู่ เพราะเหตุใดพระปากศาสนะ จึงมิได้ทรงส่งฝนลงมาในแคว้นของพระองค์
3.111.10
एतन्मे भगवन्सर्वं विस्तरेण यथातथम् ।
वक्तुमर्हसि शुश्रूषोर्ऋश्यशृङ्गस् चेष्टितम् ॥ ३.१११.१० ॥
ข้าแต่ท่านผู้ทรงพระภาคเจ้า ขอท่านโปรดเล่าเรื่องทั้งหมดนี้ให้ข้าพเจ้าฟังโดยละเอียดตามที่เป็นจริง ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังกิจของฤษยศฤงค์
3.111.11
विभाण्डकस्य ब्रह्मर्षेस्तपसा भावितात्मनः ।
अमोघवीर्यस्य सतः प्रजापतिसमद्युतेः ॥ ३.१११.११ ॥
เกี่ยวกับพระพรหมฤษีวิภาณฑกะ ผู้มีอาตมันที่บริสุทธิ์ด้วยตบะ ผู้มีพลังที่ไม่เคยพลาด ผู้เป็นสัตบุรุษ มีความรุ่งโรจน์เทียบเท่าพระประชาบดี
3.111.12
शृणु पुत्रो यथा जात ऋश्यशृङ्गः प्रतापवान् ।
महाह्रदे महातेजा बालः स्थविरसंभतः ॥ ३.१११.१२ ॥
จงฟังเถิดว่าฤษยศฤงค์ผู้ทรงานุภาพเกิดเป็นบุตรได้อย่างไร ในทะเลสาบใหญ่ เด็กผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่นั้น ได้รับการเลี้ยงดูโดยฤๅษีชรา
3.111.13
महाह्रदं समासाद्य काश्यपस्तपसि स्थितः ।
दीर्घकालं रिश्रान्त ऋषिर्देवर्षिसंमितः ॥ ३.१११.१३ ॥
กาศยปเมื่อมาถึงทะเลสาบใหญ่ ก็ตั้งมั่นในการบำเพ็ญตบะ ฤๅษีผู้เหน็ดเหนื่อยมาเป็นเวลานาน เทียบเท่ากับเทวฤษี
3.111.14
तस्य रेतः प्रचस्कन्द दृष्ट्वाऽप्सरसमुर्वशीम् ।
अप्सूपस्पृशतो राजन्मृगी तच्चापिबत्तदा।
सह तोयेन तृषिता गर्भिणी चाभवत्ततः ॥ ३.१११.१४ ॥
เมื่อเห็นนางอัปสรอุรวศี น้ำอสุจิของท่านก็หลั่งไหลออกมา ข้าแต่พระราชา ขณะที่ท่านกำลังสัมผัสน้ำ นางเนื้อตัวหนึ่งได้ดื่มน้ำนั้น นางกระหายน้ำ จึงตั้งครรภ์ขึ้นจากน้ำนั้น
3.111.15
सा पुरोक्ता भगवता ब्रह्मणा लोककर्तृणा ।
देवकन्या मृगी भूत्वा मुनिं सूय विमोक्ष्यसे ॥ ३.१११.१५ ॥
ครั้งก่อนนั้น พระพรหมผู้ทรงพระภาค ผู้สร้างโลกทั้งหลาย ได้ตรัสกับนางไว้แล้วว่า เจ้าซึ่งเป็นธิดาของเทวดาจะกลายเป็นนางเนื้อ จะให้กำเนิดฤๅษี แล้วเจ้าจะได้รับการปลดปล่อย
3.111.16
अमोघत्वाद्विधेश्चैव भावित्वाद्दैवनिर्मितात् ।
तस्यां मृग्यां समभवत्तस्व पुत्रो महानृषिः।
ऋश्यशृङ्गस्तपोनित्यो वन एवाभ्यवर्धत ॥ ३.१११.१६ ॥
เพราะคำสั่งของพระพรหมนั้นไม่มีวันผิดพลาด และเพราะสิ่งที่พระเป็นเจ้าจัดสรรไว้ นางเนื้อนั้นจึงให้กำเนิดบุตรของท่าน คือฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ ฤษยศฤงค์ ผู้เพียรบำเพ็ญตบะเป็นนิตย์ และเติบโตขึ้นในป่านั่นเอง
3.111.17
तस्य शृङ्गं शिरसि वै राजन्नासीन्महात्मनः ।
तेनर्श्यशृङ्ग इत्येवं तदा स प्रथितोऽभवत् ॥ ३.१११.१७ ॥
ข้าแต่พระราชา บนศีรษะของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นมีเขาอยู่ เพราะเหตุนั้น เขาจึงเป็นที่รู้จักในนามฤษยศฤงค์
3.111.18
न तेन दृष्टपूर्वोऽन्यः पितुरन्यत्रमानुषः ।
तस्मात्तस्य मनो नित्यं ब्रह्मचर्येऽभवन्नृप ॥ ३.१११.१८ ॥
เขาไม่เคยเห็นผู้อื่นนอกจากบิดาของตนซึ่งมิใช่มนุษย์ ฉะนั้น ข้าแต่พระราชา จิตใจของเขาจึงมุ่งมั่นอยู่กับการถือพรหมจรรย์เป็นนิตย์
3.111.19
एतस्मिन्नेव काले तु सखा दशरशस्य वै ।
कलोमपाद इतिख्यातो ह्यङ्गानामीश्वरोऽभवत् ॥ ३.१११.१९ ॥
ในกาลเดียวกันนั้นเอง พระโลมปาทะ สหายของท้าวทศรถ ผู้มีชื่อเสียงว่าเป็นผู้ปกครอง ได้เป็นใหญ่เหนือแคว้นอังคะ
3.111.20
तेन कामः कृतो मिथ्या ब्राह्मणेभ्य इति श्रुतिः ।
दैवोपहतसत्त्वेन धर्मज्ञेनापि भारत।
स ब्राह्मणैः परित्यक्तस्तदा भरतसत्तम ॥ ३.१११.२० ॥
มีคำกล่าวว่า พระองค์ได้ทรงตั้งความปรารถนาอันผิดต่อพราหมณ์ทั้งหลาย แม้พระองค์มีจิตใจที่ถูกโชคชะตาทำร้าย และทรงรู้ธรรม ข้าแต่ภรตศรษฐะ ผู้สืบเชื้อสายภรตะ เมื่อนั้นพระองค์ก็ถูกพราหมณ์ทั้งหลายทอดทิ้ง
3.111.21
पुरोहितापचाराच्च तस्य राज्ञो यदच्छया ।
न ववर्ष सहस्राक्षस्ततोऽपीड्यन्त वै प्रजाः ॥ ३.१११.२१ ॥
เพราะความผิดของปุโรหิต ท้าวสหัสรากษะ (พระอินทร์) จึงมิได้ให้ฝนตกแก่พระราชาองค์นั้น และประชาชนก็พลอยเดือดร้อนไปด้วย
3.111.22
स ब्राह्मणान्पर्यपृच्छत्तपोयुक्तान्मनीषिणः ।
प्रवर्षणे सुरेन्द्रस्य समर्थान्पृथिवीपते ॥ ३.१११.२२ ॥
พระองค์ทรงถามพราหมณ์ทั้งหลาย ผู้มีตบะและปัญญา ผู้สามารถจะให้พระอินทร์ประทานฝนได้ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดิน
3.111.23
कथं प्रवर्षेत्पर्जन्य उपायः परिमृश्यताम् ।
तमूचुश्चोदितास्ते तु स्वमतानि मनीषिणः ॥ ३.१११.२३ ॥
ฝนจะตกได้อย่างไร ขอให้พิจารณาหาอุบายเถิด ฤๅษีผู้มีปัญญาเหล่านั้นถูกถาม จึงกล่าวความเห็นของตนออกมา
3.111.24
तत्र त्वेको रमुनिवरस्तं राजानमुवाच ह ।
कुपितास्तव राजेन्द्र ब्राह्मणा निष्कृतिं चर ॥ ३.१११.२४ ॥
ในที่นั้น มีฤๅษีผู้ประเสริฐองค์หนึ่งทูลพระราชาว่า ข้าแต่จอมกษัตริย์ พราหมณ์ทั้งหลายโกรธพระองค์อยู่ ขอพระองค์จงทำพิธีชดใช้เถิด
3.111.25
ऋश्यशृङ्गं मुनिसुतमानयस्व च पार्थिव ।
ऐणेयमनभिज्ञं च नारीणामार्जवे रतम् ॥ ३.१११.२५ ॥
ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์จงนำบุตรของฤๅษี ฤษยศฤงคะ ซึ่งเกิดจากกวาง ไม่รู้จักวิธีการอันตรงไปตรงมาของสตรี และมีความยินดีในนางเหล่านั้น มาเถิด
3.111.26
स चेदवतरेद्राजन्विषयं ते महातपाः ।
सद्यः प्रवर्षेत्पर्जन्य इति मे नास्ति संशयः ॥ ३.१११.२६ ॥
ข้าแต่พระราชา หากฤๅษีผู้ทรงตบะยิ่งใหญ่นั้นเสด็จเข้ามาในแว่นแคว้นของพระองค์ ฝนก็จะตกทันที ข้าพระองค์ไม่มีความสงสัยในเรื่องนี้
3.111.27
एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्कृत्वा निष्कृतिमात्मनः ।
स गत्वा पुनरागच्छत्प्रसन्नेषु द्विजातिषु ॥ ३.१११.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้นแล้ว พระองค์ก็ทรงกระทำพิธีชดใช้ให้แก่พระองค์เอง แล้วเสด็จไป และเสด็จกลับมาอีก เมื่อบรรดาทวิชาติทั้งหลายพอพระทัย
3.111.28
राजानमागतं ज्ञात्वा प्रतिसंजगृहुः प्रजाः ।
स च ता प्रतिजग्राह पितेव हितकृत्सदा ॥ ३.१११.२८ ॥
เมื่อทราบว่าพระราชาเสด็จมาถึง ประชาชนก็ต้อนรับตอบ และพระองค์ก็ทรงโอบรับประชาชนเหล่านั้น เหมือนบิดาผู้ทำประโยชน์แก่บุตรอยู่เสมอ
3.111.29
ततोऽङ्गपतिराहूय सचिवान्मन्त्रकोविदान् ।
ऋश्यशृङ्गागमे यत्नमकरोन्मन्त्रनिश्चये ॥ ३.१११.२९ ॥
ครั้นแล้ว เจ้าแห่งอังคะทรงเรียกเหล่าอำมาตย์ผู้ชำนาญในการปรึกษาหารือ และเมื่อตกลงใจในการปรึกษาแล้ว ก็ทรงพยายามให้ฤษยศฤงคะเสด็จมาถึง
3.111.30
सोऽध्यगच्छदुपायं तु तैरमात्यैः सहाच्युतः ।
शास्त्रज्ञैरलमर्थज्ञौर्नीत्यां च परिनिष्ठितैः ॥ ३.१११.३० ॥
พระราชาผู้มั่นคงไม่เสื่อมคลายนั้น ร่วมกับอำมาตย์เหล่านั้น ผู้รู้คัมภีร์ ผู้รู้ประโยชน์ และตั้งมั่นในนีติศาสตร์ ได้พบอุบายหนึ่ง
3.111.31
ततश्चानाययामास वारमुख्या महीपतिः ।
वेश्याः सर्वत्रनिष्णातास्ता उवाच स पार्थिवः ॥ ३.१११.३१ ॥
จากนั้น พระราชาจึงรับสั่งให้นำหญิงโคณิกาผู้เป็นหัวหน้า ซึ่งชำนาญทุกประการ เข้าเฝ้า แล้วพระองค์ก็ตรัสกับนางเหล่านั้น
3.111.32
ऋश्यशृङ्गमृषेः पुत्रमानयध्वमुपायतः ।
लोभयित्वाऽभिविश्चास्य विषयं मम शोभनाः ॥ ३.१११.३२ ॥
แม่ทั้งหลาย ขอให้นำบุตรของฤๅษี ฤษยศฤงคะ มาด้วยอุบาย เมื่อล่อลวงและได้ความไว้วางใจจากเขาแล้ว จงนำเขามายังแว่นแคว้นของเรา ข้าแต่หญิงงาม
3.111.33
ता राजभयभीताश्च शापभीताश्च योषितः ।
अशक्यमूचुस्तत्कार्यं विषण्णा गतचेतसः ॥ ३.१११.३३ ॥
นางเหล่านั้นหวาดกลัวพระพิโรธของพระราชาและหวาดกลัวคำสาป จึงทูลว่างานนั้นทำไม่ได้ ด้วยใจหดหู่และสับสน
3.111.34
तत्र त्वेका जरद्योषा राजानमिदमब्रवीत् ।
प्रयतिष्ये महाराज तमानेतुं तपोधनम् ॥ ३.१११.३४ ॥
ในที่นั้น มีหญิงโคณิกาชราคนหนึ่งทูลพระราชาว่า ข้าแต่มหาราช ข้าพระองค์จะพยายามนำฤๅษีผู้เป็นขุมทรัพย์แห่งตบะนั้นมาให้ได้
3.111.35
अभिप्रेतांस्तु मे कामांस्त्वमनुज्ञातुमर्हसि ।
ततः शक्ष्याम्यानयितुमृश्यशृङ्गमृषेः सुतम् ॥ ३.१११.३५ ॥
แต่ขอพระองค์โปรดอนุญาตความปรารถนาของข้าพระองค์ด้วย แล้วข้าพระองค์จึงจะสามารถนำบุตรของฤๅษี ฤษยศฤงคะ มาได้
3.111.36
तस्याः सर्वमभिप्रेतमन्वजानात्स पार्थिवः ।
धनं च प्रददौ भूरि रत्नानि विविधानि च ॥ ३.१११.३६ ॥
พระราชาทรงอนุญาตความปรารถนาทั้งหมดของนาง และพระราชทานทรัพย์สมบัติอันมากและอัญมณีหลายชนิดแก่นาง
3.111.37
ततो रूपेण सपन्ना वयसा च महीपते ।
स्त्रिय आदाय काश्चित्सा जगाम वनमञ्जसा ॥ ३.१११.३७ ॥
ข้าแต่จอมแห่งแผ่นดิน จากนั้นนางผู้มีรูปโฉมและวัยเทียบเท่าคู่แข่ง ได้พาหญิงบางคนไปด้วย และเดินทางเข้าสู่ป่าโดยเร็ว