મહાભારત · અધ્યાય 3.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.112.1
सा तु नाव्याश्रमं चक्रे राजकार्यार्थसिद्धये ।
संदेशाच्चैव नृपतेः स्वबुद्ध्या चैव भारत ॥ ३.११२.१ ॥
હે ભરતવંશી! રાજાના આદેશથી અને પોતાની બુદ્ધિથી રાજકાર્યની સિદ્ધિ માટે તેણે નૌકા-આશ્રમ બનાવ્યો.
3.112.2
नानापुष्पफलैर्वृक्षैः कृत्रिमैरुपशोभितैः ।
नानागुल्मलतोपेतैः स्वादुकामफलप्रदैः ॥ ३.११२.२ ॥
તે અનેક પ્રકારનાં ફૂલ અને ફળવાળાં કૃત્રિમ વૃક્ષોથી શોભિત હતું; વિવિધ ઝાડી અને વેલાઓથી યુક્ત, ઇચ્છિત સ્વાદિષ્ટ ફળ આપતું હતું.
3.112.3
अतीव रमणीयं तदतीव च मनोहरम् ।
चक्रे नाव्याश्रमं रम्यमद्भुतोपमदेर्शनम् ॥ ३.११२.३ ॥
તે નૌકા-આશ્રમને અત્યંત રમણીય અને અત્યંત મનોહર બનાવાયો; સુંદર અને અદ્ભુત દેખાવવાળો હતો.
3.112.4
ततो निवध्य सा नावमदूरे काश्यपाश्रमात् ।
चारयामास पुरुषैर्विहारं तस्य वै मुनेः ॥ ३.११२.४ ॥
પછી તેણે નૌકાને કશ્યપના આશ્રમથી થોડે દૂર બાંધી અને માણસો દ્વારા તે મુનિનો વિહાર કરાવ્યો.
3.112.5
ततो दुहितरं वेश्यां समाधायेतिकार्यताम् ।
दृष्ट्वाऽन्तरं काशय्पस्य प्राहिणोद्बुद्धिसंमताम् ॥ ३.११२.५ ॥
પછી તેણે પોતાની વેશ્યા દીકરીને આ કાર્ય સમજાવીને, કશ્યપનો અવસર જોઈને, બુદ્ધિમાનોએ માન્ય કરેલી તેને મોકલી.
3.112.6
सा तत्र गत्वा कुशला तपोनित्यस्य संनिधौ ।
आश्रमं तं समासाद्य ददर्श तमृषेः सुतम् ॥ ३.११२.६ ॥
તે કુશળ સ્ત્રી ત્યાં જઈને, નિત્ય તપ કરનારા તે ઋષિની સમીપે આશ્રમે પહોંચીને તે ઋષિપુત્રને જોતી થઈ.
3.112.7
कच्चिन्मुने कुशलं तापसानां ।
कच्चिच्च वो मूलफलं प्रभूतम्।
कच्चिद्भवान्रमते चाश्रेऽस्मिं-
स्त्वां वै द्रष्टुं सांप्रतमागतास्मि ॥ ३.११२.७ ॥
હે મુનિ, તપસ્વીઓનું કુશળ છે ને? તમારી પાસે મૂળ અને ફળ પુષ્કળ છે ને? તમે આ આશ્રમમાં આનંદથી રહો છો ને? હું હમણાં તમને મળવા આવી છું.
3.112.8
कच्चित्तपो वर्धते तापसानां ।
पिता च ते कच्चिदहीनतेजाः।
कच्चित्त्वया प्रीयतेचैव विप्र ।
कच्चित्स्वाध्यायः क्रियते चर्श्यशृङ्गः ॥ ३.११२.८ ॥
તપસ્વીઓનું તપ વધે છે ને? તારા પિતાનું તેજ અખંડ છે ને? હે વિપ્ર, તું પ્રસન્ન રહે છે ને? હે ઋષ્યશૃંગ, સ્વાધ્યાય ચાલે છે ને?
3.112.9
ऋद्ध्या भवाञ्ज्योतिरिव प्रकाशते ।
मन्ये चाहं त्वामभिवादनीयम्।
पाद्यं वै ते संप्रदास्यामि कामा-
द्यथाधर्मं फलमूलानि चैव ॥ ३.११२.९ ॥
તું સમૃદ્ધિથી પ્રકાશ જેવી ઝળકે છે. હું તને અભિવાદન યોગ્ય માનું છું. તને પાદ્ય જળ આપું છું; ઇચ્છા મુજબ અને ધર્મ અનુસાર ફળમૂળ પણ આપું છું.
3.112.10
कौश्यां बृस्यामास्स्व यथोपजोषं ।
कृष्णाजिनेनावृतायां सुखाय।
क्व चाश्रमस्तव किं नाम चेदं ।
व्रतंब्रह्मंश्चरसि हि देववत्त्वम् ॥ ३.११२.१० ॥
કુશના આસન પર, કાળા મૃગચર્મથી ઢંકાયેલા આસન પર, જેમ ગમે તેમ સુખેથી બેસ. તારો આશ્રમ ક્યાં છે, તેનું નામ શું છે? હે બ્રાહ્મણ, તું દેવની જેમ વ્રત કરે છે.
3.112.11
ममाश्रमः काश्यपपुत्र रम्य-
स्त्रियोजनं शैलमिमं परेण।
तत्रस्वधर्मोऽनभिवादनं नो ।
न चोदकं पाद्यमुपस्पृशामः ॥ ३.११२.११ ॥
હે કાશ્યપપુત્ર, મારો આશ્રમ રમણીય છે; આ પર્વતની પેલે પાર ત્રણ યોજન દૂર છે. ત્યાં અમારો ધર્મ છે કે અમે અભિવાદન કરતા નથી અને પાદ્ય જળને પણ સ્પર્શતા નથી.
3.112.12
भवता नाभिवाद्योऽहमभिवाद्यो भवान्मया ।
व्रतमेतादृशं ब्रह्मन्परिष्वज्यो भवान्मया ॥ ३.११२.१२ ॥
તમારે મને પ્રણામ કરવાના નથી, હું તમને પ્રણામ કરીશ. હે બ્રાહ્મણ, મારું વ્રત એવું છે કે મારે તમને આલિંગન આપવું.
3.112.13
फलानि पक्वानि ददानि तेऽहं ।
भल्लातकान्यामलकानि चैव।
करूषकानीङ्गुदधन्वनानि ।
प्रियालानां काङ्क्षितं वै कुरुष्व ॥ ३.११२.१३ ॥
હું તને પાકાં ફળો આપીશ — ભલ્લાતક, આમળાં, કરૂષક અને ઈંગુદી વનનાં ફળ; પ્રિયાલનાં જે ફળ તને ગમે તે તું સ્વીકાર.
3.112.14
सा तानि सर्वाणि विसर्जयित्वा ।
भक्ष्याण्यनर्हाणि ददौ ततोऽस्मै।
तान्यृश्यशृङ्गाय महारसानि ।
भृशं सुरूपाणि च मोदकानि ॥ ३.११२.१४ ॥
તેણે તે બધાં કાઢી નાખીને, અયોગ્ય ભોજન દૂર કરીને, પછી ઋશ્યશૃંગને અત્યંત સ્વાદિષ્ટ, સુંદર મોદક આપ્યા.
3.112.15
ददौ च माल्यानि सुगन्धवन्ति ।
चित्राणि वासांसि च भानुमन्ति।
पेयानि चाग्र्याणि ततो मुमोद ।
चिक्रीड चैव प्रजहास चैव ॥ ३.११२.१५ ॥
તેણે સુગંધિત માળાઓ, રંગબેરંગી ચમકતાં વસ્ત્રો અને ઉત્તમ પીણાં આપ્યાં; તે આનંદિત થયો, રમ્યો અને હસ્યો પણ.
3.112.16
सा कन्दुकेनारमतास्य मूले ।
विभज्यमाना फलिता लतेव।
गात्रैश्च गात्राणि निषेवमाणा ।
समाश्लिषच्चासकृदृश्यशृङ्गम् ॥ ३.११२.१६ ॥
તે તેની પાસે દડાથી રમી; ફળથી લચેલી વેલ જેવી વળી, પોતાનાં અંગોથી તેનાં અંગોને સ્પર્શતી, વારંવાર ઋશ્યશૃંગને આલિંગન આપ્યું.
3.112.17
सर्जानशोकांस्तिलकांश्च वृक्षा-
न्सुपुष्पितानवनाम्यावभज्य।
विलज्जमानेव मदाभिभूता ।
प्रोभयामास सुतं महर्षेः ॥ ३.११२.१७ ॥
સાલ, અશોક અને તિલક વૃક્ષોને નમાવી અને તોડીને, મદથી અભિભૂત થઈ લજ્જિત હોય તેમ તે મહર્ષિના પુત્રને ઉત્તેજિત કરવા લાગી.
3.112.18
अथर्श्यशृङ्गं विकृतंसमीक्ष्य ।
पुनः पुनः पीञ्य च कायमस्य।
अवेक्ष्यमाणा शनकैर्जगाम ।
कृत्वाऽग्निहोत्रस्य तदाऽपदेशम् ॥ ३.११२.१८ ॥
પછી ઋષ્યશૃંગને વિકૃત જોઈને, તેના શરીરને વારંવાર દબાવી, પાછળ જોતી તે ધીમે ધીમે ચાલી ગઈ, અગ્નિહોત્રનું બહાનું કરીને.
3.112.19
तस्यां गतायां मदनेन मत्तो ।
विचेतनश्चाभवदृश्यशृङ्गः।
तामेव भावेन गतेन शून्ये ।
विनिःश्वसन्नार्तरूपो बभूव ॥ ३.११२.१९ ॥
તે ગઈ પછી, મદનથી ઉન્મત્ત ઋષ્યશૃંગ બેભાન થયા; તેનું જ મનમાં ધ્યાન કરી, શૂન્યમાં લાંબા નિસાસા નાખતા તેઓ પીડિત થયા.
3.112.20
ततो मुहूर्ताद्धरिपिङ्गलाक्षः ।
प्रवेष्टितो रोमभिरानखाग्रात्।
स्वाध्यायवान्वृत्तसमाधियुक्तो ।
विभाण्डकः काश्यपः प्रादुरासीत् ॥ ३.११२.२० ॥
પછી ક્ષણમાં, લીલા-પીળા નેત્રોવાળા, નખના અગ્રભાગ સુધી રોમથી આવૃત, સ્વાધ્યાય અને સમાધિયુક્ત કશ્યપપુત્ર વિભાણ્ડક પ્રગટ થયા.
3.112.21
सोऽपश्यदासीनमुपेत्य पुत्रं ।
ध्यायन्तमेकं विपरीतचित्तम्।
विनिःश्वसन्तं मुहुरूर्ध्वदृष्टिं ।
विभाण्कः पुत्रमुवाच दीनम् ॥ ३.११२.२१ ॥
તેઓ પાસે જઈને જોયું, એકલા બેઠેલા, ધ્યાન કરતા, વિચલિત મનવાળા, વારંવાર લાંબા નિસાસા નાખતા, ઉપર જોતા પોતાના પુત્રને; વિભાણ્ડકે દીન પુત્રને કહ્યું.
3.112.22
न कल्पिताः समिधः किंनु तात ।
कच्चिद्धुतं चाग्निहोऽत्रं त्वयाऽद्य।
न संसृष्टं क्रियते द्वारभागे ।
सुवृक्षाणा खण्डने कः प्रवृत्तः ॥ ३.११२.२२ ॥
હે પુત્ર, શું સમિધાઓ તૈયાર નથી કરાઈ? શું આજે તેં અગ્નિહોત્રની આહુતિ નથી આપી? દ્વારના ભાગમાં સુંદર વૃક્ષો કાપવાનું કામ કોણે શરૂ કર્યું?
3.112.23
सुनिर्णिक्तं स्रुक्स्रुवं होमधेनुः ।
कच्चित्सवत्साद्यकृता त्वया च।
कोप्यागतः शुश्रूषणायेह पुत्र ।
कुतश्चित्रं माल्यमिदं प्रवृद्धम् ॥ ३.११२.२३ ॥
શું સ્રુક્ અને સ્રુવ બરાબર ધોવાયાં નથી? શું આજે તેં હોમધેનુને વાછરડા સહિત દોહી નથી? હે પુત્ર, અહીં સેવા માટે કોઈ આવ્યું છે? આ વિચિત્ર માળા ક્યાંથી આવી અને આટલી મોટી કેવી રીતે થઈ?
3.112.24
न वै यथापूर्वमिवासि पुत्र ।
चिन्तापरश्चासि विचेतनश्च।
दीनोतिमात्रं किमिवाद्य खिन्नः ।
पृच्छामि त्वां क इहाद्यागतोऽभूत् ॥ ३.११२.२४ ॥
હે પુત્ર, તું પહેલાં જેવો નથી. ચિંતામાં ડૂબેલો અને વિચલિત લાગે છે. આજે આટલો દુઃખી અને ખિન્ન કેમ છે? હું તને પૂછું છું, આજે અહીં કોણ આવ્યું હતું?