ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.112.1
सा तु नाव्याश्रमं चक्रे राजकार्यार्थसिद्धये ।
संदेशाच्चैव नृपतेः स्वबुद्ध्या चैव भारत ॥ ३.११२.१ ॥
ହେ ଭରତବଂଶଧର! ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେ ଏକ ନୌକା-ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମାଣ କଲା।
3.112.2
नानापुष्पफलैर्वृक्षैः कृत्रिमैरुपशोभितैः ।
नानागुल्मलतोपेतैः स्वादुकामफलप्रदैः ॥ ३.११२.२ ॥
ଏହା ନାନା ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳଯୁକ୍ତ କୃତ୍ରିମ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ବିବିଧ ଗୁଳ୍ମ ଓ ଲତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ରୁଚିକର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଉଥିଲା।
3.112.3
अतीव रमणीयं तदतीव च मनोहरम् ।
चक्रे नाव्याश्रमं रम्यमद्भुतोपमदेर्शनम् ॥ ३.११२.३ ॥
ସେହି ନୌକା-ଆଶ୍ରମ ଅତି ରମଣୀୟ ଓ ଅତି ମନୋହର ଭାବେ ନିର୍ମିତ ହେଲା; ସୁନ୍ଦର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା।
3.112.4
ततो निवध्य सा नावमदूरे काश्यपाश्रमात् ।
चारयामास पुरुषैर्विहारं तस्य वै मुनेः ॥ ३.११२.४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ନୌକାକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଆଶ୍ରମରୁ ବେଶି ଦୂରରେ ନ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବାନ୍ଧି ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ମୁନିଙ୍କ ବିହାର ଘଟାଇଲା।
3.112.5
ततो दुहितरं वेश्यां समाधायेतिकार्यताम् ।
दृष्ट्वाऽन्तरं काशय्पस्य प्राहिणोद्बुद्धिसंमताम् ॥ ३.११२.५ ॥
ତା'ପରେ ସେ ନିଜ ବେଶ୍ୟା କନ୍ୟାକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଝାଇ, କଶ୍ୟପଙ୍କର ସୁଯୋଗ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ସମ୍ମତ ସେହି କନ୍ୟାକୁ ପଠାଇଲା।
3.112.6
सा तत्र गत्वा कुशला तपोनित्यस्य संनिधौ ।
आश्रमं तं समासाद्य ददर्श तमृषेः सुतम् ॥ ३.११२.६ ॥
ସେ କୁଶଳା ନାରୀ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ନିତ୍ୟ ତପରେ ରତ ସେହି ଋଷିଙ୍କ ସନ୍ନିଧାନରେ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
3.112.7
कच्चिन्मुने कुशलं तापसानां ।
कच्चिच्च वो मूलफलं प्रभूतम्।
कच्चिद्भवान्रमते चाश्रेऽस्मिं-
स्त्वां वै द्रष्टुं सांप्रतमागतास्मि ॥ ३.११२.७ ॥
ହେ ମୁନେ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର କୁଶଳ ତ? ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ପ୍ରଚୁର ଅଛି କି? ଆପଣ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ହିଁ ଏବେ ଆସିଛି।
3.112.8
कच्चित्तपो वर्धते तापसानां ।
पिता च ते कच्चिदहीनतेजाः।
कच्चित्त्वया प्रीयतेचैव विप्र ।
कच्चित्स्वाध्यायः क्रियते चर्श्यशृङ्गः ॥ ३.११२.८ ॥
ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ତପ ବଢୁଛି କି? ତୁମ ପିତାଙ୍କ ତେଜ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଅଛି କି? ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଛ କି? ହେ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ହେଉଛି କି?
3.112.9
ऋद्ध्या भवाञ्ज्योतिरिव प्रकाशते ।
मन्ये चाहं त्वामभिवादनीयम्।
पाद्यं वै ते संप्रदास्यामि कामा-
द्यथाधर्मं फलमूलानि चैव ॥ ३.११२.९ ॥
ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଆଲୋକ ପରି ପ୍ରକାଶିତ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଭିବାଦନୀୟା ମନେ କରେ। ତୁମକୁ ପାଦ୍ୟ ଜଳ ଦେବି; ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଓ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଫଳମୂଳ ମଧ୍ୟ ଦେବି।
3.112.10
कौश्यां बृस्यामास्स्व यथोपजोषं ।
कृष्णाजिनेनावृतायां सुखाय।
क्व चाश्रमस्तव किं नाम चेदं ।
व्रतंब्रह्मंश्चरसि हि देववत्त्वम् ॥ ३.११२.१० ॥
କୁଶ ଆସନରେ, କଳା ମୃଗଚର୍ମ ଆବୃତ ଆସନରେ, ଯେମିତି ଭଲ ଲାଗେ ସେମିତି ସୁଖରେ ବସ। ତୁମ ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି, ତାର ନାମ କ'ଣ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଦେବତା ପରି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରୁଛ।
3.112.11
ममाश्रमः काश्यपपुत्र रम्य-
स्त्रियोजनं शैलमिमं परेण।
तत्रस्वधर्मोऽनभिवादनं नो ।
न चोदकं पाद्यमुपस्पृशामः ॥ ३.११२.११ ॥
ହେ କଶ୍ୟପ ପୁତ୍ର, ମୋ ଆଶ୍ରମ ରମଣୀୟ; ଏହି ପର୍ବତ ପାରିରେ ତିନି ଯୋଜନ ଦୂରରେ। ସେଠାରେ ଆମ ଧର୍ମ: ଆମେ ଅଭିବାଦନ କରୁ ନାହିଁ, ପାଦ୍ୟ ଜଳ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରୁ ନାହିଁ।
3.112.12
भवता नाभिवाद्योऽहमभिवाद्यो भवान्मया ।
व्रतमेतादृशं ब्रह्मन्परिष्वज्यो भवान्मया ॥ ३.११२.१२ ॥
ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ବ୍ରତ ଏହିପରି: ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବି।
3.112.13
फलानि पक्वानि ददानि तेऽहं ।
भल्लातकान्यामलकानि चैव।
करूषकानीङ्गुदधन्वनानि ।
प्रियालानां काङ्क्षितं वै कुरुष्व ॥ ३.११२.१३ ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଚିଲା ଫଳ ଦେବି — ଭଲ୍ଲାତକ, ଆମଳକୀ, କରୂଷକ ଓ ଇଙ୍ଗୁଦୀ ବନର ଫଳ; ପ୍ରିୟାଳର ଯେଉଁ ଫଳ ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ତାହା ନିଅ।
3.112.14
सा तानि सर्वाणि विसर्जयित्वा ।
भक्ष्याण्यनर्हाणि ददौ ततोऽस्मै।
तान्यृश्यशृङ्गाय महारसानि ।
भृशं सुरूपाणि च मोदकानि ॥ ३.११२.१४ ॥
ସେ ସବୁ ଛାଡ଼ି, ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ତା'ପରେ ଋଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗକୁ ଅତି ସୁସ୍ୱାଦୁ, ସୁନ୍ଦର ମୋଦକ ଦେଲା।
3.112.15
ददौ च माल्यानि सुगन्धवन्ति ।
चित्राणि वासांसि च भानुमन्ति।
पेयानि चाग्र्याणि ततो मुमोद ।
चिक्रीड चैव प्रजहास चैव ॥ ३.११२.१५ ॥
ସେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା, ବିଚିତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ପାନୀୟ ଦେଲା; ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ଖେଳିଲା ଏବଂ ହସିଲା ମଧ୍ୟ।
3.112.16
सा कन्दुकेनारमतास्य मूले ।
विभज्यमाना फलिता लतेव।
गात्रैश्च गात्राणि निषेवमाणा ।
समाश्लिषच्चासकृदृश्यशृङ्गम् ॥ ३.११२.१६ ॥
ସେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବଲ୍ ଖେଳିଲା; ଫଳଭରା ଲତା ପରି ନମି, ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଛୁଇଁ, ବାରମ୍ବାର ଋଶ୍ୟଶୃଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା।
3.112.17
सर्जानशोकांस्तिलकांश्च वृक्षा-
न्सुपुष्पितानवनाम्यावभज्य।
विलज्जमानेव मदाभिभूता ।
प्रोभयामास सुतं महर्षेः ॥ ३.११२.१७ ॥
ସାଳ, ଅଶୋକ ଓ ତିଳକ ବୃକ୍ଷକୁ ନଇଁଆଣି ଓ ଭାଙ୍ଗି, ମଦରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ଲଜ୍ଜିତ ପରି ସେ ମହର୍ଷିପୁତ୍ରକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲା।
3.112.18
अथर्श्यशृङ्गं विकृतंसमीक्ष्य ।
पुनः पुनः पीञ्य च कायमस्य।
अवेक्ष्यमाणा शनकैर्जगाम ।
कृत्वाऽग्निहोत्रस्य तदाऽपदेशम् ॥ ३.११२.१८ ॥
ତାପରେ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ବିକୃତ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ବାରମ୍ବାର ଚାପି, ପଛକୁ ଚାହିଁ ଚାହିଁ ସେ ଧୀରେ ଚାଲିଗଲା, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ବାହାନା କରି।
3.112.19
तस्यां गतायां मदनेन मत्तो ।
विचेतनश्चाभवदृश्यशृङ्गः।
तामेव भावेन गतेन शून्ये ।
विनिःश्वसन्नार्तरूपो बभूव ॥ ३.११२.१९ ॥
ସେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ମଦନରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଅଚେତ ହେଲେ; ତାଙ୍କରି ଧ୍ୟାନ କରି, ଶୂନ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ସେ ଆର୍ତ୍ତ ହେଲେ।
3.112.20
ततो मुहूर्ताद्धरिपिङ्गलाक्षः ।
प्रवेष्टितो रोमभिरानखाग्रात्।
स्वाध्यायवान्वृत्तसमाधियुक्तो ।
विभाण्डकः काश्यपः प्रादुरासीत् ॥ ३.११२.२० ॥
ତା'ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହରିପିଙ୍ଗଳ ନୟନ, ନଖାଗ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୋମରେ ଆବୃତ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ସମାଧିଯୁକ୍ତ କଶ୍ୟପପୁତ୍ର ବିଭାଣ୍ଡକ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
3.112.21
सोऽपश्यदासीनमुपेत्य पुत्रं ।
ध्यायन्तमेकं विपरीतचित्तम्।
विनिःश्वसन्तं मुहुरूर्ध्वदृष्टिं ।
विभाण्कः पुत्रमुवाच दीनम् ॥ ३.११२.२१ ॥
ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଦେଖିଲେ, ଏକାକୀ ବସି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ବିକ୍ଷିପ୍ତ ମନର, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିବା, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଚାହୁଁଥିବା ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ; ବିଭାଣ୍ଡକ ଦୀନ ପୁତ୍ରକୁ କହିଲେ।
3.112.22
न कल्पिताः समिधः किंनु तात ।
कच्चिद्धुतं चाग्निहोऽत्रं त्वयाऽद्य।
न संसृष्टं क्रियते द्वारभागे ।
सुवृक्षाणा खण्डने कः प्रवृत्तः ॥ ३.११२.२२ ॥
ପୁତ୍ର, ସମିଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ନାହିଁ କି? ଆଜି ତୁମେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆହୁତି ଦେଇ ନାହଁ କି? ଦ୍ୱାରଭାଗରେ ସୁନ୍ଦର ବୃକ୍ଷ କାଟିବାର କାମ କିଏ ଆରମ୍ଭ କରିଛି?
3.112.23
सुनिर्णिक्तं स्रुक्स्रुवं होमधेनुः ।
कच्चित्सवत्साद्यकृता त्वया च।
कोप्यागतः शुश्रूषणायेह पुत्र ।
कुतश्चित्रं माल्यमिदं प्रवृद्धम् ॥ ३.११२.२३ ॥
ସ୍ରୁକ୍ ଓ ସ୍ରୁବ ଭଲ ଭାବରେ ଧୋଇ ହୋଇଛି କି? ହୋମଧେନୁକୁ ବାଛୁରି ସହିତ ଆଜି ତୁମେ ଦୁହିଁ ନାହଁ କି? ପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ସେବା ପାଇଁ କେହି ଆସିଛନ୍ତି କି? ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା କେଉଁଠାରୁ ଆସି ଏତେ ବଡ଼ ହୋଇଗଲା?
3.112.24
न वै यथापूर्वमिवासि पुत्र ।
चिन्तापरश्चासि विचेतनश्च।
दीनोतिमात्रं किमिवाद्य खिन्नः ।
पृच्छामि त्वां क इहाद्यागतोऽभूत् ॥ ३.११२.२४ ॥
ପୁତ୍ର, ତୁମେ ପୂର୍ବ ପରି ନାହଁ। ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ଓ ବିଚଳିତ ଦେଖାଯାଉଛ। ଆଜି ଏତେ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ କାହିଁକି? ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ଆଜି ଏଠାକୁ କିଏ ଆସିଥିଲା?