ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.114.1
रक्षांसि चैतानि चरन्ति पुत्र ।
रूपेण तेनाद्भुतदर्शनेन।
अतुल्यवीर्याण्यभिरूपवन्ति ।
विघ्रं सदा तपसश्चिन्तयन्ति ॥ ३.११४.१ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਰਾਖਸ਼ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੁਲ ਬਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਇਹ ਸਦਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.114.2
सुरूपरूपाणि च तानि तात ।
प्रलोभयन्ते विविधैरुपायैः।
सुखाच्च लोकाच्च निपातयन्ति ।
तान्युग्ररूपाणि मुनीन्वनेषु ॥ ३.११४.२ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲੁਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਗਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਅਤੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡੇਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.114.3
न तानि सेवेत मुनिर्यतात्मा ।
सतां लोकान्प्रार्थयानः कथंचित्।
कृत्वा विघ्रनं तापसानां रमन्ते ।
पापाचारास्तापसस्तान्न पश्येत् ॥ ३.११४.३ ॥
ਸੰਜਮੀ ਮੁਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਕੇ ਪਾਪੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਤਪਸਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੇ।
3.114.4
असज्जनेनाचरितानि पुत्र ।
पानान्यपेयानि मधूनि तानि।
माल्यानि चैतानि न वै मुनीनां ।
स्मृतानि चित्रोज्ज्वलगन्धवन्ति ॥ ३.११४.४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸਜਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਨਾ ਪੀਣ ਯੋਗ ਪੀਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ; ਇਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਗਏ।
3.114.5
रक्षांसि तानीति निवार्य पुत्रं ।
विभाण्डकस्तां मृगयांबभूव।
नासादयामास यदा त्र्यहेण ।
तदा स पर्याववृते श्रमाय ॥ ३.११४.५ ॥
'ਉਹ ਰਾਖਸ਼ ਹਨ' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਵਿਭਾਂਡਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਭ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਇਆ।
3.114.6
यदा पुन काश्यपो वै जगाम ।
फलान्याहर्तुं विधिनाश्रमेऽसौ।
तदा पुनर्लोभयितुं जगाम ।
सा वेशायोषा मुनिमृश्यशृह्गम् ॥ ३.११४.६ ॥
ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਯਪ ਫਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਫਿਰ ਗਏ, ਤਦ ਉਹ ਵੇਸ਼ਿਆ ਮੁਨੀ ਰਿਸ਼ਯਸ਼ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਫਿਰ ਲੁਭਾਉਣ ਗਈ।
3.114.7
दृष्ट्वैव तामृश्यशृङ्गः प्रहृष्टः ।
संभ्रान्तरूपोऽभ्यपतत्तदानीम्।
प्रोवाच चैनां भवतः श्रमाय ।
गच्छाव यावन्न पिता ममैति ॥ ३.११४.७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਰਿਸ਼ਯਸ਼ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਘਬਰਾਏ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੱਲੀਏ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।'
3.114.8
ततो राजन्काश्यपस्यैकपुत्रं ।
प्रवेश्य वेगेन विमुच्य नावम्।
प्रलोभयन्त्यो विविधैरुपायै-
राजग्मुरङ्गाधिपतेः समीपम् ॥ ३.११४.८ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਬੇੜੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੁਭਾਉਂਦੀਆਂ ਉਹ ਅੰਗ-ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈਆਂ।
3.114.9
संस्थाप्यतामाश्रमदर्शने तु ।
संतारितां नावमथातिशुभ्राम्।
तीरादुपादाय तथैव चक्रे ।
राजाश्रमं नाम वनं विचित्रम् ॥ ३.११४.९ ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਬੇੜੀ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਅਤਿ ਚਿੱਟੀ ਬੇੜੀ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿਚਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਦਾ ਨਾਮ 'ਰਾਜਾਸ਼ਰਮ' ਰੱਖਿਆ।
3.114.10
अन्तःपुरे तं तु निवेश्य राजा ।
विभाण्डकस्यात्मजमेकपुत्रम्।
ददर्श मेघैः सहसा प्रवृष्ट-
मापूर्यणाणं च जगज्जलेन ॥ ३.११४.१० ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਭਾਂਡਕ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੰਤਃਪੁਰ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਇਆ; ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਮੀਂਹ ਪੈ ਕੇ ਜਗਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਵੇਖਿਆ।
3.114.11
स रोमपाद परिपूर्णकामः ।
सुतां ददावृश्यशृङ्गाय शान्ताम्।
क्रोधप्रतीकारकरं च चक्रे ।
गोभिश्च मार्गेष्वभिकर्षणं च ॥ ३.११४.११ ॥
ਪੂਰਨ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰੋਮਪਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਰਿਸ਼ਯਸ਼ਿੰਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਨਿਵਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
3.114.12
विभाण्डकस्याव्रजतः स राजा ।
पशून्प्रभूतान्पशुपांश्च वीरान्।
समादिशत्पुत्रगृद्धी महर्षि-
र्विभाण्डकः परिपृच्छेद्यदा वः ॥ ३.११४.१२ ॥
ਵਿਭਾਂਡਕ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਚਰਵਾਹਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਰਸ਼ੀ ਵਿਭਾਂਡਕ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਣ...
3.114.13
स क्तव्यः प्राञ्जलिभिर्भवद्भिः ।
पुत्रस्य ते पशवः कर्षणं च।
किं ते प्रियं वै क्रियतां महर्षे ।
दासाः स्म सर्वे तव वाचि बद्धाः ॥ ३.११४.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਹਿਣਾ: 'ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਰਸ਼ੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਪਿਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਦਾਸ ਹਾਂ।'
3.114.14
अथोपायात्स मुनिश्चण्डकोपः ।
स्वमाश्रमं मूलफलं गृहीत्वा।
अन्वेषमाणश्च न तत्र पुत्रं ।
ददर्श चुक्रोध ततो भृशं सः ॥ ३.११४.१४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮੁਨੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ।
3.114.15
ततः स कोपेन विदीर्यमाण ।
आशङ्कमानो नृपतेर्विधानम्।
जगाम चम्पां प्रतिधक्ष्यमाण-
स्तमङ्गराजं सपुरं सराष्ट्रम् ॥ ३.११४.१५ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪਾਟਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਚਾਲ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਚੰਪਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਗਏ, ਅੰਗਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਮੇਤ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ।
3.114.16
स वै श्रान्तः क्षुधितः काश्यपस्ता-
न्घोषान्समासादितवान्समृद्धान्।
गोपैश्च तैर्विधिवत्पूज्यमानो ।
राजेव तां रात्रिमुवास तत्र ॥ ३.११४.१६ ॥
ਥੱਕਿਆ ਅਤੇ ਭੁੱਖਾ ਉਹ ਕਾਸ਼ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਗੋਸ਼ਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰਿਆ।
3.114.17
अवाप्य सत्कारमतीव हृष्टः ।
प्रोवाच कस्य प्रथिताः स्थ गोपाः।
ऊचुस्ततस्तेऽभ्युपगम्य सर्वे ।
धनं तवेदं विहितं सुतस्य ॥ ३.११४.१७ ॥
ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਗਵਾਲਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੇਵਕ ਹੋ?" ਤਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਇਹ ਧਨ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।"
3.114.18
देशेषु देशेषु स पूज्यमान-
स्तांश्चैव शृण्वन्मधुरान्प्रलापान्।
प्रशान्तभूयिष्ठरजाः प्रहृष्टः ।
समाससादाङ्गपतिं पुरस्थम् ॥ ३.११४.१८ ॥
ਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਰਜਸ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਅੰਗਪਤੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
3.114.19
स पूजितस्तेन नरर्षभेण ।
ददर्श पुत्रं दिवि देवं यथेन्द्रम्।
शान्तां स्नुषां चैव ददर्श तत्र ।
सौदामनीमुच्चरन्तीं यथैव ॥ ३.११४.१९ ॥
ਉਸ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਟ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ; ਉਪਰ ਉੱਠਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਉਹ ਸੀ।
3.114.20
ग्रामां श्च घोषांश्च सुतस्य दृष्ट्वा ।
शान्तां च शान्तोऽस्य परः स कोपः।
चकार तस्यैव परं प्रसादं ।
विभाण्डको भूमिपतेर्नरेद्र ॥ ३.११४.२० ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨੂੰਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰੋਧ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਵਿਭਾਂਡਕ ਨੇ ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ।
3.114.21
स तत्रनिक्षिप्य सुतं महर्षि-
रुवाच सूर्याग्निसमप्रभावः।
जाते च पुत्रे वनमेवाव्रजेथा ।
राज्ञः प्रियाण्यस्य सर्वाणि कृत्वा ॥ ३.११४.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਬੋਲੇ — ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣ ਮਗਰੋਂ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਵੀਂ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ।
3.114.22
स तद्वचः कृतवानृश्यशृङ्गो ।
ययौ च यत्रास्य पिता बभूव।
शान्ता चैनं पर्यचरन्नरेन्द्र ।
स्वे रोहिणी सोममिवानुकूला ॥ ३.११४.२२ ॥
ਰਿਸ਼ਯਸ਼ਰੰਗ ਨੇ ਉਸ ਬਚਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਨ ਉੱਥੇ ਗਏ। ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ! ਸ਼ਾਂਤਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਿਣੀ ਚੰਦਰਮਾ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
3.114.23
अरुन्धती वा सुभगा वसिष्ठं ।
लोपामुद्रा वा यथा ह्यगस्त्यम्।
नलस्य वै दमयन्ती यथा भू ।
द्यथा शची वज्रधरस्य चैव ॥ ३.११४.२३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੁਭਾਗਾ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਲਈ, ਜਾਂ ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾ ਅਗਸਤਯ ਲਈ, ਦਮਯੰਤੀ ਨਲ ਲਈ, ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਲਈ ਸ਼ਚੀ ਸੀ।
3.114.24
प्रीत्या युक्ता पर्यचरन्नरेन्द्र ॥ ३.११४.२४ ॥
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ।
3.114.25
तस्याश्रमः पुण्य एषोऽवभाति ।
महाह्रदं शोभयन्पुण्यकीर्तिः।
अत्रस्नातः कृतकृत्यो विशुद्ध-
स्तीर्थान्यन्यान्यनुसंयाहि राजन् ॥ ३.११४.२५ ॥
ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਪੁਣਯਕੀਰਤੀ ਮਹਾਨ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਓ।