มหาภารตะ · อัธยายะ 3.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.114.1
रक्षांसि चैतानि चरन्ति पुत्र ।
रूपेण तेनाद्भुतदर्शनेन।
अतुल्यवीर्याण्यभिरूपवन्ति ।
विघ्रं सदा तपसश्चिन्तयन्ति ॥ ३.११४.१ ॥
ลูกเอ๋ย รากษสเหล่านี้เที่ยวไปด้วยรูปร่างอันน่าอัศจรรย์ มีพลังที่ไม่มีใครเทียบได้และมีรูปงาม พวกมันมุ่งขัดขวางการบำเพ็ญตบะอยู่เสมอ
3.114.2
सुरूपरूपाणि च तानि तात ।
प्रलोभयन्ते विविधैरुपायैः।
सुखाच्च लोकाच्च निपातयन्ति ।
तान्युग्ररूपाणि मुनीन्वनेषु ॥ ३.११४.२ ॥
ลูกรัก พวกที่มีรูปงามย่อมล่อลวงด้วยอุบายต่างๆ นานา ส่วนพวกที่มีรูปน่ากลัวย่อมโค่นฤๅษีในป่าให้ตกจากความสุขและจากโลก
3.114.3
न तानि सेवेत मुनिर्यतात्मा ।
सतां लोकान्प्रार्थयानः कथंचित्।
कृत्वा विघ्रनं तापसानां रमन्ते ।
पापाचारास्तापसस्तान्न पश्येत् ॥ ३.११४.३ ॥
ฤๅษีผู้ควบคุมตนได้ไม่ควรคบหาพวกนั้น ไม่ว่าด้วยวิธีใดก็ไม่ควรปรารถนาโลกของคนดี พวกที่ประพฤติชั่วย่อมยินดีในการสร้างอุปสรรคแก่นักบำเพ็ญตบะ ฤๅษีไม่ควรมองดูพวกนั้น
3.114.4
असज्जनेनाचरितानि पुत्र ।
पानान्यपेयानि मधूनि तानि।
माल्यानि चैतानि न वै मुनीनां ।
स्मृतानि चित्रोज्ज्वलगन्धवन्ति ॥ ३.११४.४ ॥
ลูกเอ๋ย เครื่องดื่มที่ไม่ควรดื่มและน้ำผึ้งที่คนชั่วปรุงนั้น ดอกไม้มาลัยเหล่านี้ และสิ่งที่งดงามสดใสมีกลิ่นหอมจัดเหล่านี้ ย่อมไม่ใช่ของที่ฤๅษีพึงรับรู้เลย
3.114.5
रक्षांसि तानीति निवार्य पुत्रं ।
विभाण्डकस्तां मृगयांबभूव।
नासादयामास यदा त्र्यहेण ।
तदा स पर्याववृते श्रमाय ॥ ३.११४.५ ॥
วิภาณฑกะกล่าวว่า "พวกนั้นเป็นรากษส" แล้วห้ามบุตรไว้ แล้วออกไปตามหาพวกนั้น เมื่อหาไม่พบแม้ในสามวัน ท่านก็หันกลับมาด้วยความอ่อนล้า
3.114.6
यदा पुन काश्यपो वै जगाम ।
फलान्याहर्तुं विधिनाश्रमेऽसौ।
तदा पुनर्लोभयितुं जगाम ।
सा वेशायोषा मुनिमृश्यशृह्गम् ॥ ३.११४.६ ॥
เมื่อกัศยปไปจากอาศรมอีกครั้ง เพื่อไปเก็บผลไม้ตามพิธี ในครั้งนั้นหญิงโสเภณีก็ไปล่อลวงฤๅษฤษยศฤงค์อีกครั้ง
3.114.7
दृष्ट्वैव तामृश्यशृङ्गः प्रहृष्टः ।
संभ्रान्तरूपोऽभ्यपतत्तदानीम्।
प्रोवाच चैनां भवतः श्रमाय ।
गच्छाव यावन्न पिता ममैति ॥ ३.११४.७ ॥
เมื่อเห็นนาง ฤษยศฤงค์ก็ยินดียิ่ง รีบพุ่งเข้าไปหานางทันทีด้วยความตื่นเต้นวุ่นวาย แล้วกล่าวกับนางว่า "มาเถิด ไปพักผ่อนกันเถอดก่อนที่บิดาของข้าจะกลับมา"
3.114.8
ततो राजन्काश्यपस्यैकपुत्रं ।
प्रवेश्य वेगेन विमुच्य नावम्।
प्रलोभयन्त्यो विविधैरुपायै-
राजग्मुरङ्गाधिपतेः समीपम् ॥ ३.११४.८ ॥
ดูกรพระราชา ครั้นนั้นพวกนางพาบุตรเพียงคนเดียวของกัศยปขึ้นเรืออย่างรวดเร็ว แล้วปล่อยเรือไป ใช้อุบายต่างๆ ล่อลวงเขา แล้วนำเขาไปยังเบื้องพระพักตร์ของพระราชาแห่งอังคะ
3.114.9
संस्थाप्यतामाश्रमदर्शने तु ।
संतारितां नावमथातिशुभ्राम्।
तीरादुपादाय तथैव चक्रे ।
राजाश्रमं नाम वनं विचित्रम् ॥ ३.११४.९ ॥
ให้จอดเรือไว้ในที่ซึ่งมองเห็นอาศรมได้ แล้วพวกนางก็ยกเรือที่ขาวสะอาดยิ่งนั้นจากฝั่งขึ้นมา และทำเช่นเดียวกันนั้นให้ป่าอันน่าอัศจรรย์นั้นได้ชื่อว่า "ราชาศรม"
3.114.10
अन्तःपुरे तं तु निवेश्य राजा ।
विभाण्डकस्यात्मजमेकपुत्रम्।
ददर्श मेघैः सहसा प्रवृष्ट-
मापूर्यणाणं च जगज्जलेन ॥ ३.११४.१० ॥
พระราชาให้ฤๅษีหนุ่มบุตรเพียงคนเดียวของวิภาณฑกะเข้าพำนักในอันตะปุระ แล้วทอดพระเนตรเห็นฝนตกลงมาจากเมฆโดยฉับพลัน โลกทั้งโลกเต็มไปด้วยน้ำ
3.114.11
स रोमपाद परिपूर्णकामः ।
सुतां ददावृश्यशृङ्गाय शान्ताम्।
क्रोधप्रतीकारकरं च चक्रे ।
गोभिश्च मार्गेष्वभिकर्षणं च ॥ ३.११४.११ ॥
พระโรมบาทผู้มีความปรารถนาสมหวังแล้ว ได้ยกพระธิดาศานตาให้แก่ฤษยศฤงค์ และทรงทำให้โทสะได้รับการแก้ไข พร้อมทั้งจัดให้ฤๅษีได้รับการนำมาตามทางด้วยฝูงโค
3.114.12
विभाण्डकस्याव्रजतः स राजा ।
पशून्प्रभूतान्पशुपांश्च वीरान्।
समादिशत्पुत्रगृद्धी महर्षि-
र्विभाण्डकः परिपृच्छेद्यदा वः ॥ ३.११४.१२ ॥
ขณะที่วิภาณฑกะกำลังเดินทางมา พระราชาทรงสั่งให้เตรียมโคจำนวนมากและคนเลี้ยงโคผู้กล้าหาญ เมื่อมหาฤๅษีวิภาณฑกะผู้ปรารถนาบุตรถามพวกท่าน...
3.114.13
स क्तव्यः प्राञ्जलिभिर्भवद्भिः ।
पुत्रस्य ते पशवः कर्षणं च।
किं ते प्रियं वै क्रियतां महर्षे ।
दासाः स्म सर्वे तव वाचि बद्धाः ॥ ३.११४.१३ ॥
พวกท่านควรกล่าวแก่ท่านด้วยมือประนมว่า "โคของบุตรท่าน และการไถนาเป็นของท่าน ดูกรมหาฤๅษี มีสิ่งใดที่เป็นที่รักของท่านที่เราจะทำถวาย พวกเราทั้งหมดเป็นผู้รับใช้ที่ผูกพันด้วยถ้อยคำของท่าน"
3.114.14
अथोपायात्स मुनिश्चण्डकोपः ।
स्वमाश्रमं मूलफलं गृहीत्वा।
अन्वेषमाणश्च न तत्र पुत्रं ।
ददर्श चुक्रोध ततो भृशं सः ॥ ३.११४.१४ ॥
ครั้นนั้นฤๅษีผู้มีโทสะรุนแรงก็กลับมายังอาศรมของตน พร้อมกับผลไม้และรากไม้ที่นำมา เมื่อค้นหาแล้วไม่พบบุตรที่นั่น ท่านก็โกรธยิ่งนัก
3.114.15
ततः स कोपेन विदीर्यमाण ।
आशङ्कमानो नृपतेर्विधानम्।
जगाम चम्पां प्रतिधक्ष्यमाण-
स्तमङ्गराजं सपुरं सराष्ट्रम् ॥ ३.११४.१५ ॥
ครั้นนั้น ท่านถูกโทสะฉีกทึ้งจนแหลกสลาย สงสัยว่าพระราชามีอุบายอะไรบางอย่าง จึงเดินทางไปยังจัมปา ด้วยความตั้งใจจะเผาพระราชาแห่งอังคะพร้อมทั้งเมืองและแคว้นของพระองค์
3.114.16
स वै श्रान्तः क्षुधितः काश्यपस्ता-
न्घोषान्समासादितवान्समृद्धान्।
गोपैश्च तैर्विधिवत्पूज्यमानो ।
राजेव तां रात्रिमुवास तत्र ॥ ३.११४.१६ ॥
บุตรของกัศยปผู้เหน็ดเหนื่อยและหิวโหยได้มาถึงแหล่งเลี้ยงโคอันมั่งคั่งเหล่านั้น คนเลี้ยงโคได้บูชาท่านตามแบบแผน และท่านก็พำนักอยู่ที่นั่นในคืนนั้นอย่างกับพระราชา
3.114.17
अवाप्य सत्कारमतीव हृष्टः ।
प्रोवाच कस्य प्रथिताः स्थ गोपाः।
ऊचुस्ततस्तेऽभ्युपगम्य सर्वे ।
धनं तवेदं विहितं सुतस्य ॥ ३.११४.१७ ॥
เมื่อได้รับการต้อนรับ ท่านก็ปีติยินดียิ่ง จึงถามว่า "พวกเจ้าคนเลี้ยงโค พวกเจ้าเป็นข้ารับใช้ของผู้มีชื่อเสียงคนใดกัน" ครั้นนั้นพวกเขาทั้งหมดเข้ามาใกล้แล้วกล่าวว่า "ทรัพย์นี้ถูกจัดไว้สำหรับบุตรของท่าน"
3.114.18
देशेषु देशेषु स पूज्यमान-
स्तांश्चैव शृण्वन्मधुरान्प्रलापान्।
प्रशान्तभूयिष्ठरजाः प्रहृष्टः ।
समाससादाङ्गपतिं पुरस्थम् ॥ ३.११४.१८ ॥
ท่านได้รับการยกย่องในแต่ละดินแดน ฟังถ้อยคำอันไพเราะของพวกเขา ฝุ่นแห่งราคะของท่านสงบลงเป็นส่วนใหญ่ ท่านจึงปีติยินดีเดินทางไปถึงพระราชาแห่งอังคะผู้ประทับอยู่ในเมือง
3.114.19
स पूजितस्तेन नरर्षभेण ।
ददर्श पुत्रं दिवि देवं यथेन्द्रम्।
शान्तां स्नुषां चैव ददर्श तत्र ।
सौदामनीमुच्चरन्तीं यथैव ॥ ३.११४.१९ ॥
ท่านได้รับการต้อนรับจากวีรบุรุษผู้เป็นเลิศในหมู่มนุษย์นั้น แล้วได้เห็นบุตรของตนซึ่งงดงามดุจพระอินทร์ผู้เป็นเทพในสวรรค์ และได้เห็นสะใภ้ผู้สงบเสงี่ยมที่นั่นด้วย ดุจสายฟ้าที่พุ่งขึ้นไปในฟ้า
3.114.20
ग्रामां श्च घोषांश्च सुतस्य दृष्ट्वा ।
शान्तां च शान्तोऽस्य परः स कोपः।
चकार तस्यैव परं प्रसादं ।
विभाण्डको भूमिपतेर्नरेद्र ॥ ३.११४.२० ॥
เมื่อเห็นหมู่บ้านและแหล่งเลี้ยงโคของบุตร และเห็นสะใภ้ผู้สงบเสงี่ยม โทสะอันใหญ่หลวงของท่านก็สงบลง ดูกรจอมมนุษย์ วิภาณฑกะได้แสดงความเมตตาอย่างยิ่งแก่เจ้าแห่งแผ่นดินพระองค์นั้น
3.114.21
स तत्रनिक्षिप्य सुतं महर्षि-
रुवाच सूर्याग्निसमप्रभावः।
जाते च पुत्रे वनमेवाव्रजेथा ।
राज्ञः प्रियाण्यस्य सर्वाणि कृत्वा ॥ ३.११४.२१ ॥
ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ มีอานุภาพเปรียบดังดวงอาทิตย์และไฟ ได้วางพระโอรสไว้ที่นั่นแล้วกล่าวว่า เมื่อโอรสประสูติแล้ว ท่านควรกลับไปยังป่า หลังจากได้กระทำทุกสิ่งที่เป็นที่รักของพระราชาแล้ว
3.114.22
स तद्वचः कृतवानृश्यशृङ्गो ।
ययौ च यत्रास्य पिता बभूव।
शान्ता चैनं पर्यचरन्नरेन्द्र ।
स्वे रोहिणी सोममिवानुकूला ॥ ३.११४.२२ ॥
ฤษยศฤงคะได้ปฏิบัติตามคำนั้น และเสด็จไปยังที่ที่บิดาของพระองค์อยู่ โอ้ผู้เป็นจอมคน ศานตาก็ได้รับใช้พระองค์ด้วยความจงรักภักดี ดังโรหิณีที่จงรักภักดีต่อพระจันทร์
3.114.23
अरुन्धती वा सुभगा वसिष्ठं ।
लोपामुद्रा वा यथा ह्यगस्त्यम्।
नलस्य वै दमयन्ती यथा भू ।
द्यथा शची वज्रधरस्य चैव ॥ ३.११४.२३ ॥
ดังที่อรุนธตีผู้เป็นมงคลเคยมีต่อวสิษฐะ หรือโลปามุทราต่ออคัสตยะ เฉกเช่นที่ทมยันตีมีต่อนล และศจีต่อพระอินทร์ ผู้ทรงสายฟ้า
3.114.24
प्रीत्या युक्ता पर्यचरन्नरेन्द्र ॥ ३.११४.२४ ॥
นางประกอบด้วยความรักใคร่ ได้รับใช้พระองค์ โอ้ผู้เป็นจอมคน
3.114.25
तस्याश्रमः पुण्य एषोऽवभाति ।
महाह्रदं शोभयन्पुण्यकीर्तिः।
अत्रस्नातः कृतकृत्यो विशुद्ध-
स्तीर्थान्यन्यान्यनुसंयाहि राजन् ॥ ३.११४.२५ ॥
อาศรมอันศักดิ์สิทธิ์ของนางปรากฏอยู่ที่นี่ ประดับมหาหทัยอันเป็นแอ่งน้ำใหญ่ซึ่งมีเกียรติคุณอันบริสุทธิ์ เมื่อได้อาบน้ำที่นี่ สำเร็จกิจและบริสุทธิ์แล้ว โอ้พระราชา ขอทรงเสด็จไปยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ ต่อไปเถิด