મહાભારત · અધ્યાય 3.115
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.115.1
ततः प्रयातः कौशिक्याः पाण्डवो जनमेजय ।
आनुपूर्व्येण सर्वाणि जगामायतनान्यथ ॥ ३.११५.१ ॥
ત્યારબાદ કૌશિકીથી નીકળીને હે જનમેજય, પાંડવ ક્રમપૂર્વક સર્વ પવિત્ર સ્થાનોએ ગયો.
3.115.2
स सागरं समासाद्य गङ्गायाः संगमे नृप ।
नदीशतानां पञ्चानां मध्ये चक्रे समाप्लवम् ॥ ३.११५.२ ॥
તે સાગરે પહોંચીને, હે રાજન, ગંગાના સંગમે, સેંકડો નદીઓમાં પાંચની મધ્યે સ્નાન કર્યું.
3.115.3
ततः समुद्रतीरेण जगाम वसुधाधिपः ।
भ्रातृभिः सहितो वीरः कलिङ्गान्प्रति भारत ॥ ३.११५.३ ॥
ત્યારબાદ સમુદ્રકિનારે થઈને વસુધાધિપતિ, વીર ભાઈઓ સાથે, હે ભારત, કલિંગો તરફ ગયો.
3.115.4
एते कलिङ्गाः कौन्तेय यत्र वैतरणी नदी ।
यत्रायजत धर्मोपि देवाञ्शरणमेत्य वै ॥ ३.११५.४ ॥
હે કૌંતેય, આ કલિંગો છે; અહીં વૈતરણી નદી છે, અહીં ધર્મે પણ દેવોને શરણે જઈને યજ્ઞ કર્યો હતો.
3.115.5
ऋषिभिः समुपायुक्तं यज्ञियं गिरिशोभितम् ।
उत्तरं तीरमेतद्धि सततं द्विजसेवितम् ॥ ३.११५.५ ॥
ઋષિઓએ સુયોજિત કરેલો, યજ્ઞને યોગ્ય, પર્વતોથી શોભતો આ ઉત્તર કિનારો સદા દ્વિજોથી સેવાયેલો છે.
3.115.6
समेन देवयानेन पथा स्वर्गमुपेयुषः ।
अत्रवै ऋषयोऽन्येऽपि पुरा क्रतुभिरीजिरे ॥ ३.११५.६ ॥
દેવયાન નામના સમાન માર્ગે સ્વર્ગે ગયેલા; અહીં પૂર્વે અન્ય ઋષિઓએ પણ યજ્ઞોથી આરાધના કરી હતી.
3.115.7
अत्रैव रुद्रो राजेन्द्र पशुमादत्तवान्मखे ।
पशुमादाय राजेन्द्र भागोयमिति चाब्रवीत् ॥ ३.११५.७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, અહીં જ યજ્ઞમાં રુદ્રે પશુને લઈ લીધું. પશુને લઈને તેમણે કહ્યું, 'આ મારો ભાગ છે.'
3.115.8
हृते पशौ तदा देवास्तमूचुर्भरतर्षभ ।
मा परस्वमभिद्रोग्धा माधर्म्यान्नीनशः पथः ॥ ३.११५.८ ॥
હે ભરતર્ષભ, પશુ લઈ લેવાયું ત્યારે દેવોએ તેને કહ્યું, 'બીજાની સંપત્તિને હાનિ ન કર; અધર્મથી માર્ગનો નાશ ન કર.'
3.115.9
स्वयं यज्ञेश्वरो भूत्वा कर्मणां फलदायकः ।
यज्ञं विहन्तुं भगवान्नार्हसे जगदीश्वर ॥ ३.११५.९ ॥
તું પોતે યજ્ઞેશ્વર થઈને કર્મોનું ફળ આપનાર છે. હે જગદીશ્વર, ભગવાન, યજ્ઞનો નાશ કરવો તને યોગ્ય નથી.
3.115.10
इतिकल्याणरूपाभिर्वाग्भिस्ते रुद्रमस्तुवन् ।
इष्ट्या चैनं तर्पयित्वा मानयांचक्रिरे तदा ॥ ३.११५.१० ॥
આ રીતે તેમણે કલ્યાણકારી વાણીથી રુદ્રની સ્તુતિ કરી; ઇષ્ટિથી તેને તૃપ્ત કરીને ત્યારે તેનું સન્માન કર્યું.
3.115.11
ततः स पशुमुत्सृज्य देवयानेन जग्मिवान् ।
तत्रानुवंशो रुद्रस्यतं निबोध युधिष्ठिर ॥ ३.११५.११ ॥
પછી તેણે પશુને છોડી દઈને દેવયાન માર્ગે ચાલ્યો ગયો. ત્યાં રુદ્રનો વંશ છે; હે યુધિષ્ઠિર, તે સાંભળ.
3.115.12
अयातयामं सर्वेभ्यो भागेभ्यो भागमुत्तमम् ।
देवाः संकल्पयामासुर्भयाद्रुद्रस्य शाश्वतम् ॥ ३.११५.१२ ॥
બધા ભાગોમાંથી ઉત્તમ, ન બગડતો ભાગ, દેવોએ રુદ્રના ભયથી સદાને માટે નક્કી કર્યો.
3.115.13
इमां गाथामत्र गायन्नपः स्पृशति यो नरः ।
देवयानोऽस्य पन्थाश्च चक्षुषाऽभिप्रकाशते ॥ ३.११५.१३ ॥
અહીં આ ગાથા ગાઈને જે માણસ પાણીનો સ્પર્શ કરે છે, તેનો દેવયાન માર્ગ તેની આંખ સામે પ્રગટ થાય છે.
3.115.14
ततो वैतरणीं सर्वे पाण्डवा द्रौपदी तथा ।
अवतीर्य महाभागास्तर्पयांचक्रिरे पितृन् ॥ ३.११५.१४ ॥
પછી બધા પાંડવો અને દ્રૌપદી વૈતરણી નદીમાં ઊતરીને, તે મહાભાગ્યવાન જનોએ પિતૃઓને તર્પણ કર્યું.
3.115.15
उपस्पृश्येह विधिवदस्यां नद्यां तपोबलात् ।
मानुषादस्मि विषयादपेतः पश्य लोमश ॥ ३.११५.१५ ॥
અહીં આ નદીમાં વિધિપૂર્વક આચમન કરીને, તપોબળથી હું માનવ વિષયોથી પર થયો છું. જુઓ, લોમશ.
3.115.16
सर्वाल्लोँकान्प्रपश्यामि प्रसादात्तव सुव्रत ।
वैखानसानां जपतामेष शब्दो महात्मनाम् ॥ ३.११५.१६ ॥
હે સુવ્રત, તારી કૃપાથી હું સર્વ લોકોને જોઉં છું. આ શબ્દ વૈખાનસ મહાત્માઓના જપનો છે.
3.115.17
त्रिशतं वै सहस्राणि योजनानां युधिष्ठिर ।
यत्रध्वनिं शृणोष्येनं तूष्णीमास्स्व विशांपते ॥ ३.११५.१७ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, ત્રણસો હજાર યોજન દૂરથી આ ધ્વનિ તું સાંભળે છે. હે રાજન, શાંતિથી બેસ.
3.115.18
एतत्स्वयंभुवो राजन्वनं दिव्यं प्रकाशते ।
यत्रायजत राजेन्द्र विश्वकर्मा प्रतापवान् ॥ ३.११५.१८ ॥
હે રાજન, આ સ્વયંભૂનું દિવ્ય વન પ્રકાશે છે; જ્યાં પ્રતાપી વિશ્વકર્માએ યજ્ઞ કર્યો હતો, હે રાજેન્દ્ર.
3.115.19
यस्मिन्यज्ञे हि भूर्दत्ता कश्यपाय महात्मने ।
सपर्वतवनोद्देशा दक्षिणार्थे स्वयंभुवा ॥ ३.११५.१९ ॥
જે યજ્ઞમાં સ્વયંભૂએ મહાત્મા કશ્યપને દક્ષિણા રૂપે પર્વત અને વનો સહિત આ પૃથ્વી આપી.
3.115.20
अवासीदच्च कौन्तेय दत्तमात्रा मही तदा ।
उवाच चापि कुपिता लोकश्वरमिदं प्रभुम् ॥ ३.११५.२० ॥
હે કૌન્તેય, આપતાં જ ત્યારે પૃથ્વી ડૂબવા લાગી; ક્રોધે ભરાઈને તે આ લોકેશ્વર પ્રભુને બોલી.
3.115.21
न मां मर्त्याय भगवन्कस्मैचिद्दातुमर्हसि ।
प्रदानं मोघमेतत्ते यास्याम्येषा रसातलम् ॥ ३.११५.२१ ॥
હે ભગવન્, મને કોઈ મનુષ્યને આપવું તમને યોગ્ય નથી. તમારું આ દાન નિષ્ફળ છે; હું રસાતલમાં જઈશ.
3.115.22
विषीदन्तीं तु तां दृष्ट्वा कश्यपो भगवानृषिः ।
प्रसादयांबभूवाथ ततो भूमिं विशांपते ॥ ३.११५.२२ ॥
હે વિશાંપતિ, તેને દુઃખી થઈને ડૂબતી જોઈને ભગવાન ઋષિ કશ્યપે પૃથ્વીને પ્રસન્ન કરી.
3.115.23
ततः प्रसन्ना पृथिवी तपसा तस्य पाण्डव ।
पुनरुन्नह्य सलिलाद्देदीरूपास्थिता बभौ ॥ ३.११५.२३ ॥
હે પાંડવ, ત્યારે તેના તપથી પ્રસન્ન થયેલી પૃથ્વી ફરી પાણીમાંથી ઊંચકાઈને વેદીના રૂપે સ્થિત થઈ શોભી ઊઠી.
3.115.24
सैषा प्रकाशते राजन्वेदीसंस्थानलक्षणा ।
आरुह्यात्र महाराज वीर्यवान्वै भविष्यसि ॥ ३.११५.२४ ॥
હે રાજન્, વેદીના રૂપે આ પૃથ્વી પ્રકાશે છે. હે મહારાજ, અહીં ચઢીને તું ખરેખર પરાક્રમી થઈશ.
3.115.25
सैषा सागरमास्राद्य राजन्वेदी समाश्रिता ।
एतामारुह्य भद्रं ते त्वमेकस्तर सागरम् ॥ ३.११५.२५ ॥
હે રાજન, સમુદ્ર પાસે આ વેદી સ્થિત છે. તેના પર ચડીને તારું કલ્યાણ થાઓ; તું એકલો જ ઝડપથી સમુદ્ર પાર કર.
3.115.26
अहं च ते स्वस्त्ययनं प्रयोक्ष्ये ।
यथा त्वमेनामधिरोहसेऽद्य।
स्पृष्टा हि मर्त्येन ततः समुद्र-
मेषा वेदी प्रविशत्याजमीढ ॥ ३.११५.२६ ॥
હું તારા માટે સ્વસ્ત્યયન કરીશ, જેથી આજે તું આના પર ચડી શકે. કારણ કે મનુષ્યના સ્પર્શથી આ વેદી સમુદ્રમાં પ્રવેશે છે, હે અજમીઢ.
3.115.27
ओंनमो विश्वगुप्ताय नमो विश्वपराय ते ।
सान्निध्यं कुरु देवेश सागरे लवणाम्भसि ॥ ३.११५.२७ ॥
ઓમ, વિશ્વના રક્ષકને નમસ્કાર; વિશ્વના પરમને નમસ્કાર. હે દેવેશ, ખારા પાણીના સાગરમાં તમારી સન્નિધિ કરો.
3.115.28
अग्निर्मित्रो योनिरापोऽथ देव्यो ।
विष्णो रेतस्त्वममृतस्य नाभिः।
एवं ब्रुवन्पाण्डव सत्यवाक्यं ।
वेदीमिमां त्वं तरसाऽधिरोह ॥ ३.११५.२८ ॥
અગ્નિ, મિત્ર, યોનિ, જળ અને દેવીઓ — વિષ્ણુનું બીજ અને અમૃતની નાભિ તું જ છે. હે પાંડવ, આ પ્રમાણે સત્યવચન બોલીને આ વેદી પર ચડ.
3.115.29
अग्निश्च ते योनिरिडा च देहो ।
रेतोधा विष्णोरमृतस्य नाभिः।
एवं ब्रुवन्पाण्डव सत्यवाक्यं ।
ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम् ॥ ३.११५.२९ ॥
અગ્નિ તારી યોનિ છે, ઇડા તારો દેહ; તું વિષ્ણુનું બીજ ધારણ કરનાર, અમૃતની નાભિ છે. હે પાંડવ, આ પ્રમાણે સત્યવચન બોલીને પછી નદીઓના પતિ સમુદ્રમાં સ્નાન કર.
3.115.30
अन्यथा हि कुरुश्रेष्ठ देवयोनिरपांपतिः ।
कुशाग्रेणापि कौन्तेय न स्प्रष्टव्यो महोदधिः ॥ ३.११५.३० ॥
નહિંતર, હે કુરુશ્રેષ્ઠ, દેવયોનિ અને જળોના સ્વામી આ મહાસાગરને, હે કૌંતેય, કુશના અગ્રભાગથી પણ સ્પર્શવો ન જોઈએ.
3.115.31
ततः कृतस्वस्त्ययनो महात्मा ।
युधिष्ठिरः सागरमभ्यगच्छत्।
कृत्वा च तच्छासनमस्य सर्वं ।
महेन्द्रमासाद्य निशामुवास ॥ ३.११५.३१ ॥
પછી સ્વસ્ત્યયન વિધિ કરીને મહાત્મા યુધિષ્ઠિર સમુદ્ર તરફ ગયા. તેના આદેશનું સંપૂર્ણ પાલન કરીને મહેન્દ્ર પર્વત પર પહોંચી તેમણે રાત્રિ વિતાવી.