મહાભારત · અધ્યાય 3.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.116.1
स तत्र तामुषित्वैकां रजनीं पृथिवीपतिः ।
तापसानां परं चक्रे सत्कारं भ्रातृभिः सह ॥ ३.११६.१ ॥
તે પૃથ્વીપતિએ ત્યાં તે એક રાત્રિ રહીને ભાઈઓ સહિત તપસ્વીઓનો અત્યંત સત્કાર કર્યો.
3.116.2
लोमशस्तस्य तान्सर्वानाचख्यौ तत्र तापसान् ।
भृगूनङ्गिरसश्चैव वसिष्ठानथ काश्यपान् ॥ ३.११६.२ ॥
લોમશે ત્યાંના તે સર્વ તપસ્વીઓને તેને બતાવીને નામ કહ્યાં — ભૃગુઓ, અંગિરસો, વસિષ્ઠો અને કાશ્યપો.
3.116.3
तान्समेत्य सा राजर्षिरभिवाद्य कृताञ्जलिः ।
रामस्यानुचरं वीरमपृच्छदकृतव्रणम् ॥ ३.११६.३ ॥
તેમની પાસે પહોંચી, તે રાજર્ષિએ હાથ જોડી અભિવાદન કરીને રામના વીર અનુચર અકૃતવ્રણને પૂછ્યું.
3.116.4
कदा नु रामो भगवांस्तापसो दर्शयिष्यति ।
तमहं तपसा युक्तं द्रष्टुमिच्छामि भार्गवम् ॥ ३.११६.४ ॥
ભગવાન રામ, તે તપસ્વી, ક્યારે દર્શન આપશે? તપથી યુક્ત તે ભાર્ગવને હું જોવા ઇચ્છું છું.
3.116.5
आयानेवासि विदितो रामस्य विदितात्मनः ।
प्रीतिस्त्वयि च रामस्य क्षिप्रं त्वां दर्शयिष्यति ॥ ३.११६.५ ॥
તું આવતાં જ આત્મજ્ઞાની રામને તું જાણીતો થઈ ગયો છે. તારા પર રામનો પ્રેમ છે, તેથી તે તને તરત દર્શન આપશે.
3.116.6
चतुर्दशीमष्टमीं च रामं पश्यन्ति तापसाः ।
अस्यां रात्र्यां व्यतीतायां भवित्री श्वश्चतुर्दशी ॥ ३.११६.६ ॥
તપસ્વીઓ ચતુર્દશી અને અષ્ટમીએ રામનાં દર્શન કરે છે. આ રાત્રિ વીત્યા પછી કાલે ચતુર્દશી થશે.
3.116.7
ततो द्रक्ष्यसि रामं त्वं कृष्णाजिनजटाधरम् ।
भवाननुगतो रामं जामदग्न्यं महाबलम्।
प्रत्यक्षदर्शी सर्वस्य पूर्ववृत्तस्य कर्मणः ॥ ३.११६.७ ॥
ત્યારે કૃષ્ણાજિન અને જટા ધારણ કરનાર રામને તમે જોશો. મહાબલી જામદગ્ન્ય રામના અનુગામી આપ, પૂર્વે બનેલાં સર્વ કર્મોના પ્રત્યક્ષદર્શી છો.
3.116.8
स भवान्कथयत्वद्य यथा रामेण निर्जिताः ।
आहवे क्षत्रियाः सर्वे कथं केन च हेतुना ॥ ३.११६.८ ॥
તો આપ હવે કહો: યુદ્ધમાં રામ દ્વારા બધા ક્ષત્રિયો કેવી રીતે અને કયા કારણે પરાજિત થયા.
3.116.9
हन्त ते कथयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम् ।
भृगूणां राजशार्दूल वंशे जातस्य भारत ॥ ३.११६.९ ॥
ઠીક છે, હું તને એક મહાન અને ઉત્તમ આખ્યાન કહીશ, હે રાજશાર્દૂલ ભરતવંશી, ભૃગુવંશમાં જન્મેલાની વાત.
3.116.10
रामस्य जामदग्न्यस्य चरितं देवसंमितम् ।
हैहयाधिपतेश्चैव कार्तवीर्यस् भारत ॥ ३.११६.१० ॥
જામદગ્ન્ય રામનું દેવતુલ્ય ચરિત્ર, અને હૈહયાધિપતિ કાર્તવીર્યનું પણ ચરિત્ર, હે ભારત.
3.116.11
रामेण चार्जुनो नाम हैहयाधिपतिर्हतिः ।
तस्य बाहुशतान्यासंस्त्रीणि सप्त च पाण्डव ॥ ३.११६.११ ॥
રામ દ્વારા અર્જુન નામનો હૈહયાધિપતિ હણાયો. હે પાંડવ, તેને સેંકડો બાહુ હતા, ત્રણ અને સાત.
3.116.12
दत्तात्रेयप्रसादेन विमानं काञ्चनं तथा ।
ऐश्वर्यं सर्वभूतेषु पृथिव्यां पृथिवीपते ॥ ३.११६.१२ ॥
દત્તાત્રેયની કૃપાથી તેને સોનાનું વિમાન અને પૃથ્વીના સર્વ પ્રાણીઓ પર ઐશ્વર્ય પણ મળ્યું. હે પૃથ્વીપતિ.
3.116.13
अव्घाहतगतिश्चैव रथस्तस्य महात्मनः ।
रथेन तेन तु सदावरदानेन वीर्यवान् ॥ ३.११६.१३ ॥
તેનો રથ અવરોધ વિનાની ગતિવાળો હતો; તે મહાત્માએ તે રથથી, સદા વરદાનથી મળેલા તે રથથી, પરાક્રમી બન્યો.
3.116.14
ममर्द देवान्यक्षांश्च ऋषींश्चैव समन्ततः ।
भूतांश्चैव स सर्वांस्तु पीडयामास सर्वतः ॥ ३.११६.१४ ॥
તેણે દેવો, યક્ષો અને ઋષિઓને ચારેબાજુ કચડ્યા; અને તેણે સર્વ પ્રાણીઓને સર્વત્ર પીડ્યા.
3.116.15
ततो देवाः समेत्याहुर्ऋषयश्च महाव्रताः ।
देवदेवं सुरारिघ्नं विष्णुं सत्यपराक्रमम्।
भगवन्भूतरार्थमर्जुनं जहि वै प्रभो ॥ ३.११६.१५ ॥
પછી દેવો અને મહાવ્રતી ઋષિઓ ભેગા થઈને દેવોના દેવ, સુરશત્રુઓનો સંહાર કરનાર, સત્યપરાક્રમી વિષ્ણુને બોલ્યા: 'હે ભગવાન, હે પ્રભુ, પ્રાણીઓના રક્ષક, તે અર્જુનને હણો.'
3.116.16
विमानेन च दिव्येन हैहयाधिपतिः प्रभुः ।
शचीसहायं क्रीडन्तं धर्षयामास वासवम् ॥ ३.११६.१६ ॥
દિવ્ય વિમાનમાં હૈહયોના અધિપતિ પ્રભુએ શચી સાથે ક્રીડા કરતા વાસવ (ઇન્દ્ર) પર આક્રમણ કર્યું.
3.116.17
ततस्तु भगवान्देवः शक्रेण सहितस्तदा ।
कार्तवीर्यविनाशार्थं मन्त्रयामास भारत ॥ ३.११६.१७ ॥
પછી ભગવાન દેવ શક્ર સાથે મળીને કાર્તવીર્યના વિનાશ માટે મંત્રણા કરવા લાગ્યા, હે ભારત.
3.116.18
यत्तद्भूतहितं कार्यं सुरेन्द्रेण निवेदितम् ।
संप्रतिश्रुत्य तत्सर्वं भगवाँल्लोकपूजितः।
जगाम बदरीं रम्यां स्वमेवाश्रममण्डलम् ॥ ३.११६.१८ ॥
સુરેન્દ્રે પ્રાણીઓના હિતનું તે કાર્ય નિવેદિત કર્યું, ત્યારે તે બધું સ્વીકારીને લોકપૂજિત ભગવાન રમણીય બદરી ગયા, પોતાના જ આશ્રમમંડળમાં.
3.116.19
एतस्मिन्नेव काले तु पृथिव्यां पृथिवीपतिः ।
कान्यकुब्जे महानासीत्पार्थिवः सुमहाबलः।
गाधीति विश्रुतो लोके वनवासं जगाम ह ॥ ३.११६.१९ ॥
તે જ સમયે પૃથ્વી પર કાન્યકુબ્જમાં એક મહાન, અતિ બળવાન પૃથ્વીપતિ રાજા હતો; જગતમાં ગાધિ નામે વિખ્યાત તે વનવાસે ગયો.
3.116.20
वने तु तस्य वसतः कन्या जज्ञेऽप्सरःसमा ।
ऋचीको भार्गवस्तां च वरयामास भारत ॥ ३.११६.२० ॥
તે વનમાં રહેતો હતો ત્યારે તેને અપ્સરા સમાન એક કન્યા જન્મી; હે ભારત, ભાર્ગવ ઋચીકે તેને વરવા માગી.
3.116.21
तमुवाच ततो गाधिर्ब्राह्मणं संशितव्रतम् ।
उचितं नः कुले किंचित्पूर्वैर्यत्संप्रवर्तितम् ॥ ३.११६.२१ ॥
ત્યારે કઠોર વ્રતધારી તે બ્રાહ્મણને ગાધિએ કહ્યું: 'અમારા કુળમાં પૂર્વજોએ ચલાવેલી એક યોગ્ય પ્રથા છે.'
3.116.22
एकतः श्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम् ।
सहस्रं वाजिनां शुक्लमिति विद्धि द्विजोत्तम ॥ ३.११६.२२ ॥
'હે દ્વિજોત્તમ, એક બાજુ કાળા કાનવાળા, ફિક્કા, વેગવાન એવા સફેદ એક હજાર ઘોડા છે, એમ જાણ.'
3.116.23
न चापि भगवान्वाच्योदीयतामिति भार्गव ।
देया मे दुहिता चैव त्वद्विधाय महात्मने ॥ ३.११६.२३ ॥
'હે ભગવન, "આ આપ" એમ ન કહેશો. હે ભાર્ગવ, મારી પુત્રી તમારા જેવા મહાત્માને જ આપવી જોઈએ.'
3.116.24
एकतः श्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम् ।
दास्याम्यश्वसहस्रं ते मम भार्या सुताऽस्तु ते ॥ ३.११६.२४ ॥
'એક બાજુ કાળા કાનવાળા, ફિક્કા, વેગવાન એવા એક હજાર ઘોડા હું તને આપીશ; મારી પત્ની તારી પુત્રી થાઓ.'
3.116.25
ददास्यश्वसहस्रं मे तव भार्या सुताऽस्तु मे ॥ ३.११६.२५ ॥
હું તને હજાર ઘોડા આપીશ; તારી પત્ની મારી પુત્રી બને.
3.116.26
स तथेति प्रतिज्ञाय राजन्वरुणमब्रवीत् ।
एकतः श्यामकर्णानां पाण्डुराणां तरस्विनाम्।
सहस्रं वाजिनामेकं शुल्कार्थं प्रतिदीयताम् ॥ ३.११६.२६ ॥
રાજન, તેણે 'ઠીક છે' કહીને વરુણને કહ્યું: કાળા કાનવાળા, સફેદ અને વેગવાન ઘોડાઓમાંથી એક બાજુથી હજાર ઘોડા શુલ્ક તરીકે આપવામાં આવે.
3.116.27
तस्मै प्रादात्सहस्रं वै वाजिनां वरुणस्तदा ।
तदश्वतीर्थं विख्यातमुत्थिता यत्र ते हयाः ॥ ३.११६.२७ ॥
ત્યારે વરુણે તેને ખરેખર હજાર ઘોડા આપ્યા. જ્યાં તે ઘોડા ઊભા થયા, તે સ્થાન 'અશ્વતીર્થ' તરીકે પ્રખ્યાત થયું.
3.116.28
गङ्गायां कान्यकुब्जे वै ददौ सत्यवतीं तदा ।
ततो गाधिः सुतां चास्मै जन्याश्चासन्सुरास्तदा ॥ ३.११६.२८ ॥
ગંગાતટે કાન્યકુબ્જમાં ગાધિએ ત્યારે સત્યવતીને તેને આપી. પછી ગાધિએ પોતાની પુત્રી પણ તેને આપી; દેવો જાનૈયા બન્યા.
3.116.29
लब्धं हयसहस्रं तु तां च दृष्ट्वा दिवौकसः ।
विस्मयं परमं जग्मुस्तमेव दिवि संस्तुवन् ॥ ३.११६.२९ ॥
હજાર ઘોડા મળ્યા અને તેને જોઈને સ્વર્ગવાસીઓ અત્યંત વિસ્મિત થયા; સ્વર્ગમાં જ તેની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
3.116.30
धर्मेण लब्ध्वा तां भार्यामृचीको द्विजसत्तमः ।
यथाकामं यथाजोषं तया रेमे सुमध्यया ॥ ३.११६.३० ॥
ધર્મથી તેને પત્ની તરીકે મેળવનાર દ્વિજશ્રેષ્ઠ ઋચીક, તે સુંદર કમરવાળી સાથે, પોતાની ઇચ્છા મુજબ અને તેને ગમે તેમ આનંદ માણવા લાગ્યા.
3.116.31
तं विवाहे कृतेराजन्सभार्यमवलोककः ।
आजगाम भृगुश्रेष्ठः पुत्रं दृष्ट्वा ननन्द च ॥ ३.११६.३१ ॥
હે રાજન, લગ્ન સંપન્ન થયા પછી ભૃગુવંશના શ્રેષ્ઠ પોતાની પત્ની સાથે ત્યાં આવ્યા; પુત્રને જોઈને તેઓ આનંદિત થયા.
3.116.32
भार्यापती तमासीनं भृगुं सुरगणार्चितम् ।
अर्चित्वा पर्युपासीनौ प्राञ्जली तस्थतुस्तदा ॥ ३.११६.३२ ॥
દેવગણોથી પૂજિત ભૃગુને આસન પર બેઠેલા જોઈને પતિ-પત્નીએ તેમની પૂજા કરી અને હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા.
3.116.33
ततः स्नुषां स भगवान्प्रहृष्टो भृगुरब्रवीत् ।
वरं वृणीष्व सुभगे दाता ह्यस्मि तवेप्सितम् ॥ ३.११६.३३ ॥
ત્યારે ભગવાન ભૃગુએ પ્રસન્ન થઈને પુત્રવધૂને કહ્યું: 'હે સૌભાગ્યવતી, વરદાન માગ; તને જે જોઈએ તે હું આપનાર છું.'
3.116.34
सा वै प्रसादयाभास तं गुरुं पुत्रकारणात् ।
आत्मनश्चैव मातुश्च प्रसादं च चकार सः ॥ ३.११६.३४ ॥
પુત્ર માટે તેણે તે ગુરુને પ્રસન્ન કર્યા. તેમણે પણ પોતાના માટે અને પોતાની માતા માટે કૃપા કરી.
3.116.35
ऋतौ त्वं चैव माता च स्नाते पुंसवनाय वै ।
आलिङ्गेतां पृथग्वृक्षौ साऽस्वत्थं त्वमुदुम्बरम् ॥ ३.११६.३५ ॥
ઋતુકાળમાં તું અને તારી માતા પુંસવન માટે સ્નાન કરીને જુદા જુદા વૃક્ષોને આલિંગન કરજો: તે પીપળાને અને તું ઉમરાને.
3.116.36
चरुद्वयमिदं भद्रे जनन्याश्च तवैव च ।
विश्वमावर्तयित्वा तु मया यत्नेन साधितम् ॥ ३.११६.३६ ॥
હે કલ્યાણી, આ બે ચરુ છે — એક તારી માતા માટે અને એક તારા માટે; બધું હલાવીને મેં યત્નપૂર્વક તૈયાર કર્યું છે.
3.116.37
प्राशितव्यं प्रयत्नेन तेत्युक्त्वाऽदर्शनं गतः ।
आलिङ्गने चरौ चैव चक्रतुस्ते विपर्ययम् ॥ ३.११६.३७ ॥
"આ પ્રયત્નપૂર્વક ખાવું" એમ કહીને તેઓ અદૃશ્ય થયા. આલિંગનમાં અને બે ચરુમાં તે બંનેએ ફેરફાર કર્યો.
3.116.38
ततः पुन स भगवान्काले बहुतिथे गते ।
दिव्यज्ञानाद्विदित्वा तु भगवानागतः पुनः ॥ ३.११६.३८ ॥
પછી ઘણા દિવસો વીત્યા બાદ, દિવ્ય જ્ઞાનથી જાણીને તે ભગવાન ફરી આવ્યા.
3.116.39
अथोवाच महातेजा भृगुः सत्यवतीं श्नुषाम् ॥ ३.११६.३९ ॥
પછી મહાતેજસ્વી ભૃગુએ પુત્રવધૂ સત્યવતીને કહ્યું.
3.116.40
उपयुक्तश्चरुर्भद्रे वृक्षे चालिङ्गनं कृतम् ।
विपरीतेन ते सुभ्रूर्मात्रा चैवासि वञ्चिता ॥ ३.११६.४० ॥
હે કલ્યાણી, ચરુ ખાવામાં આવ્યું, અને વૃક્ષ પાસે આલિંગન થયું. હે સુંદર ભ્રમરવાળી, વિપરીતતાથી તું અને તારી માતા છેતરાયાં છો.
3.116.41
क्षत्रियो ब्राह्मणाचारो मातुस्तव सुतो महान् ।
भविष्यति महावीर्यः साधूनां मार्गमास्थितः ॥ ३.११६.४१ ॥
તારી માતાનો પુત્ર ક્ષત્રિય હોવા છતાં બ્રાહ્મણાચારવાળો, મહાન, મહાપરાક્રમી થશે અને સાધુઓના માર્ગે ચાલશે.
3.116.42
ततः प्रसादयामास श्वशुरं सा पुनःपुनः ।
न मे पुत्रो भवेदीदृक्कामं पौत्रो भवेदिति ॥ ३.११६.४२ ॥
પછી તે સસરાને વારંવાર પ્રસન્ન કરવા લાગી — "મારો પુત્ર આવો ન થાય; ઇચ્છા હોય તો પૌત્ર આવો થાય."
3.116.43
एवमस्त्विति सा तेन पाण्डव प्रतिनन्दिता ।
क्रालं प्रतीक्षती गर्भं धारयामास यत्नतः ॥ ३.११६.४३ ॥
"એમ જ થાઓ" — હે પાંડવ, તેના વડે આનંદિત થયેલી તે યોગ્ય સમયની રાહ જોતાં કાળજીપૂર્વક ગર્ભ ધારણ કરવા લાગી.
3.116.44
जमदग्निं ततः पुत्रं जज्ञे सा काल आगते ।
तेजसा वर्चसा चैव युक्तं भार्गवनन्दनम् ॥ ३.११६.४४ ॥
પછી યોગ્ય સમય આવતાં તેણે જમદગ્નિ નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો, જે તેજ અને વર્ચસથી યુક્ત ભાર્ગવ-વંશનો આનંદ હતો.
3.116.45
स वर्धमानस्तेजस्वी वेदस्याध्ययनेन च ।
बहूनृषीन्महातेजाः पाण्डवेयात्यवर्तत ॥ ३.११६.४५ ॥
તે વેદાધ્યયનથી વધતો, તેજસ્વી થયો, હે પાંડવ, અને ઘણા ઋષિઓથી આગળ નીકળી ગયો.
3.116.46
तं तु कृत्स्नो धनुर्वेदः प्रत्यभाद्भरतर्षभ ।
चतुर्विधानि चास्त्राणि भास्करोपमवर्चसम् ॥ ३.११६.४६ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેને સંપૂર્ણ ધનુર્વેદ પ્રગટ થયો; સૂર્ય સમાન તેજવાળા તેને ચાર પ્રકારનાં અસ્ત્રો પણ પ્રગટ થયાં.