મહાભારત · અધ્યાય 3.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.117.1
स वेदाध्ययने युक्तो जमदग्निर्महातपाः ।
तपस्तेपे ततो देवान्नियमाद्वशमानयत् ॥ ३.११७.१ ॥
વેદાધ્યયનમાં લીન એવા મહાતપસ્વી જમદગ્નિએ તપ કર્યું; પછી નિયમથી દેવોને પોતાને વશ કર્યા.
3.117.2
स प्रसेनजितं राजन्नधिगम्य नराधिपम् ।
रेणुकां वरयामास स च तस्मै ददौ नृपः ॥ ३.११७.२ ॥
હે રાજન, તેણે નરાધિપ પ્રસેનજિત પાસે જઈને રેણુકાને વરવા માગી; રાજાએ તે તેને આપી.
3.117.3
रेणुकां त्वथ संप्राप्य भार्यां भार्गवनन्दनः ।
आश्रमस्थस्तया सार्धं तपस्तेपेऽनुकूलया ॥ ३.११७.३ ॥
રેણુકાને પત્ની રૂપે મેળવીને ભૃગુવંશી જમદગ્નિ આશ્રમમાં રહીને અનુકૂળ એવી તેની સાથે તપ કરવા લાગ્યા.
3.117.4
तस्याः कुमाराश्चत्वारो जज्ञिरे रामपञ्चमाः ।
सर्वेषामजघन्यस्तु राम आसीञ्जघन्यजः ॥ ३.११७.४ ॥
તેને ચાર પુત્રો જન્મ્યા, રામ પાંચમો. સૌમાં જે સૌથી નાનો નહોતો, પણ રામ સૌથી નાનો પુત્ર હતો.
3.117.5
फलाहारेषु सर्वेषु गतेष्वथ सुतेषु वै ।
रेणुका स्नातुमगमत्कदाचिन्नियतव्रता ॥ ३.११७.५ ॥
સર્વ પુત્રો ફલાહાર માટે ગયા ત્યારે, નિયમવ્રતા રેણુકા એક વાર સ્નાન કરવા ગઈ.
3.117.6
सा तु चित्ररथं नाम मार्तिकावतकं नृपम् ।
ददर्श रेणुका राजन्नागच्छन्ती यदृच्छया ॥ ३.११७.६ ॥
હે રાજન, આવતી રેણુકાએ અચાનક માર્તિકાવતના ચિત્રરથ નામના રાજાને જોયો.
3.117.7
क्रीडन्तं सलिले दृष्ट्वा सभार्यं पद्ममालिनम् ।
ऋद्धिमन्तं ततस्तस्य स्पृहयामास रेणुका ॥ ३.११७.७ ॥
પાણીમાં પત્ની સાથે રમતા, કમળમાળા ધારણ કરેલા, સમૃદ્ધ એવા તેને જોઈને રેણુકાએ તેની ઇચ્છા કરી.
3.117.8
व्यभिचाराच्च तस्मात्सा क्लिन्नाम्भसि विचेतना ।
अन्तरिक्षान्निपतिता नर्मदायां महाह्रदे ॥ ३.११७.८ ॥
તે વ્યભિચારી ઇચ્છાને કારણે તે ભીના પાણીમાં બેભાન થઈ અને આકાશમાંથી નર્મદાના મહાસરોવરમાં પડી.
3.117.9
उतीर्य चापि सा यत्नाज्जगाम भरतर्षभ ।
प्रविवेशाश्रमं त्रस्ता तां वै भर्तान्वबुध्यत ॥ ३.११७.९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે મહેનતથી બહાર નીકળીને ભયભીત થઈ આશ્રમમાં પ્રવેશી; તેના પતિએ તેને ઓળખી લીધી.
3.117.10
स तां दृष्ट्वाच्युतांधैर्याद्ब्राह्म्या लक्ष्म्या विवर्जिताम् ।
श्रिक्शब्देन महातेजा गर्हयामास वीर्यवान् ॥ ३.११७.१० ॥
તેને ધૈર્ય ગુમાવેલી અને બ્રાહ્મી શોભાથી વંચિત જોઈને મહાતેજસ્વી પરાક્રમી તેણે 'શ્રિક્' શબ્દથી તેની નિંદા કરી.
3.117.11
ततो ज्येष्ठो जामदग्न्यो रुमण्वान्नाम नामतः ।
आजगाम सुषेणश्च वसुर्विश्वावसुस्तथा ॥ ३.११७.११ ॥
પછી જમદગ્નિનો જ્યેષ્ઠ પુત્ર રુમણ્વાન નામે આવ્યો; સુષેણ, વસુ અને વિશ્વાવસુ પણ આવ્યા.
3.117.12
तानानुपूर्व्याद्भगवान्वधे मातुरचोदयत् ।
न च ते जातसंमोहाः किंचिदूचुर्विचेतसः ॥ ३.११७.१२ ॥
ભગવાને તેમને ક્રમશઃ માતાને મારવા પ્રેર્યા; પણ તેઓ મોહગ્રસ્ત અને ગૂંચવાયેલા થઈ કંઈ બોલ્યા નહીં.
3.117.13
ततः शशाप तान्क्रोधात्ते शप्ताश्चैतनां जहुः ।
मृगपक्षिसधर्माणः क्षिप्रमासञ्जडोपमाः ॥ ३.११७.१३ ॥
ત્યારે તેમણે ક્રોધથી તેમને શાપ આપ્યો; શાપિત થયેલાઓએ ચેતના ગુમાવી. તેઓ તરત જ હરણ અને પક્ષીઓના સ્વભાવવાળા તથા જડ પિંડ જેવા થઈ ગયા.
3.117.14
ततो रामोऽभ्ययात्पश्चादाश्रमं परवीरहा ।
तमुवाच महामन्युर्जमदग्निर्महातपाः ॥ ३.११७.१४ ॥
પછી શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર રામ આશ્રમમાં આવ્યા. ત્યાં મહાક્રોધી અને મહાતપસ્વી જમદગ્નિએ તેમને કહ્યું.
3.117.15
जहीमां मातरं पापां मा च पुत्र व्यथां कृथाः ।
तत आदाय परशुं रामो मातु शिरोऽहरत् ॥ ३.११७.१५ ॥
"પુત્ર, આ પાપી માતાને મારી નાખ; શોક ન કર." પછી રામે પરશુ લઈને માતાનું માથું કાપી નાખ્યું.
3.117.16
ततस्तस्य महाराज जमदग्नेर्महात्मनः ।
कोपोऽभ्यगच्छत्सहसा प्रसन्नश्चाब्रवीदिदम् ॥ ३.११७.१६ ॥
હે મહારાજ, ત્યારે તે મહાત્મા જમદગ્નિને અચાનક ક્રોધ આવ્યો; પણ પછી પ્રસન્ન થઈને તેમણે આ કહ્યું.
3.117.17
ममेदं वचनात्तात कृतं ते कर्म दुष्करम् ।
वृणीष्व कामान्धर्मज्ञ यावतो वाञ्छसे हृदा ॥ ३.११७.१७ ॥
"મારા આ વચનથી, પ્રિય પુત્ર, તેં આ દુષ્કર કર્મ કર્યું છે. હે ધર્મજ્ઞ, તારા હૃદયમાં જેટલી ઇચ્છા હોય તેટલી માગ."
3.117.18
स वव्रे मातुरुत्थानमस्मृतिं च वधस्य वै ।
पापेन तेन चास्पर्शं भ्रातॄणां प्रकृतिं तथा ॥ ३.११७.१८ ॥
તેણે માતાનું પુનર્જીવન, વધની વિસ્મૃતિ, તે પાપથી અસ્પર્શ રહેવું અને ભાઈઓની પૂર્વસ્થિતિ વર તરીકે માગી.
3.117.19
अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे दीर्घमायुश्च भारत ।
ददौ च सर्वान्कामांस्ताञ्जमदग्निर्महातपाः ॥ ३.११७.१९ ॥
હે ભારત, યુદ્ધમાં અપ્રતિમ પ્રતિસ્પર્ધાહીનતા અને દીર્ઘ આયુષ્ય તેમણે તેને આપ્યાં; અને મહાતપસ્વી જમદગ્નિએ તેને સર્વ કામનાઓ પણ આપી.
3.117.20
कदाचित्तु तथैवास्य विनिष्क्रान्ताः सुताः प्रभो ।
अथानूपपतिर्वीरः कार्तवीर्योऽभ्यवर्तत ॥ ३.११७.२० ॥
હે પ્રભુ, એકવાર તેમના પુત્રો પણ એ જ રીતે બહાર ગયા હતા; ત્યારે અનૂપના અધિપતિ વીર કાર્તવીર્ય આવ્યા.
3.117.21
तमाश्रमपदं प्राप्तमृषिरर्ध्यात्समार्चयत् ।
स युद्धमदसंमत्तो नाभ्यनन्दत्तथाऽर्चनम् ॥ ३.११७.२१ ॥
આશ્રમે આવેલા તેમનો ઋષિએ અર્ઘ્ય આપીને સારી રીતે સત્કાર કર્યો; પરંતુ યુદ્ધના મદથી ઉન્મત્ત તેમણે એ સત્કારને વધાવ્યો નહીં.
3.117.22
प्रमथ्य चाश्रमात्तस्माद्धोमधेनोस्ततोबलात् ।
जहार वत्सं क्रोशन्त्या बभञ्ज च महाद्रुमान् ॥ ३.११७.२२ ॥
તે આશ્રમમાંથી યજ્ઞધેનુને બળજબરીથી ખેંચી લીધી, રડતા વાછરડાને લઈ ગયો અને મોટાં વૃક્ષો પણ તોડી નાખ્યાં.
3.117.23
आगताय च रामाय तदाचष्ट पिता स्वयम् ।
गां च रोरुदतीं दृष्ट्वा कोपो रामं समाविशत्।
स मन्युवशमापन्नः कार्तवीर्यमुपाद्रवत् ॥ ३.११७.२३ ॥
પાછા ફરેલા રામને પિતાએ પોતે બધું કહ્યું; રડતી ગાયને જોઈને રામમાં ક્રોધ પ્રવેશ્યો. તે ક્રોધને વશ થઈને કાર્તવીર્ય પર ધસી ગયો.
3.117.24
तस्याथ युधि विक्रम्य भार्गवः परवीरहा ।
चिच्छेद निशितैर्भल्लैर्बाहून्परिघसंनिभान् ॥ ३.११७.२४ ॥
પછી યુદ્ધમાં પરાક્રમથી આક્રમણ કરીને શત્રુવીરોના સંહારક ભાર્ગવે તીક્ષ્ણ ભલ્લોથી તેના પરિઘ સમાન બાહુઓ કાપી નાખ્યા.
3.117.25
सहस्रसंमितान्राजन्प्रगृह्य रुचिरं धनुः ।
अभिभूतः स रामेण संयुक्तः कालधर्मणा ॥ ३.११७.२५ ॥
હે રાજન, હજારો (બાણો) સહિત સુંદર ધનુષ્ય ઉપાડીને તે રામથી પરાજિત થયો અને કાળધર્મને વશ થયો.
3.117.26
अर्जुनस्याथ दायादा रामेण कृतमन्यवः ।
आश्रमस्थं विना रामं जमदग्निमुपाद्रवन् ॥ ३.११७.२६ ॥
પછી અર્જુનના વંશજો રામ પર ક્રોધિત થઈ, રામ સિવાય આશ્રમમાં રહેલા જમદગ્નિ પર તૂટી પડ્યા.
3.117.27
ते तं जघ्नुर्महावीर्यमयुध्यन्तं तपस्विनम् ।
असकृद्रामरामेति विक्रोशन्तमनाथवत् ॥ ३.११७.२७ ॥
તેમણે તે મહાપરાક્રમી, યુદ્ધ ન કરતા તપસ્વીને મારી નાખ્યો; તે અનાથની જેમ 'રામ, રામ' એમ વારંવાર પોકારી રહ્યો હતો.
3.117.28
कार्तवीर्यस्य पुत्रास्तु जमदग्निं युधिष्ठिर ।
घातयित्वा शरैर्जग्मुर्यथागतमरिंदमाः ॥ ३.११७.२८ ॥
હે યુધિષ્ઠિર, કાર્તવીર્યના પુત્રોએ જમદગ્નિને બાણોથી મારીને જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ફર્યા; તેઓ શત્રુઓનું દમન કરનારા હતા.
3.117.29
अपक्रान्तेषु वै तेषु जमदग्नौ तथा गते ।
समित्पाणिरुपागच्छदाश्रमं भृगुनन्दनः ॥ ३.११७.२९ ॥
તેઓ ગયા પછી, જમદગ્નિ આ રીતે મૃત્યુ પામ્યા ત્યારે, ભૃગુનંદન હાથમાં સમિધ લઈને આશ્રમે આવ્યા.
3.117.30
स दृष्ट्वा पितरं वीरस्तदा मृत्युवशं गतम् ।
अनर्हं तं तथाभूतं विललाप सुदुःखितः ॥ ३.११७.३० ॥
તે વીરે ત્યારે પોતાના પિતાને મૃત્યુને વશ થયેલા જોયા; એવી સ્થિતિને અયોગ્ય તેમને જોઈને તે અત્યંત દુઃખી થઈ વિલાપ કરવા લાગ્યો.