ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.117.1
स वेदाध्ययने युक्तो जमदग्निर्महातपाः ।
तपस्तेपे ततो देवान्नियमाद्वशमानयत् ॥ ३.११७.१ ॥
ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ।
3.117.2
स प्रसेनजितं राजन्नधिगम्य नराधिपम् ।
रेणुकां वरयामास स च तस्मै ददौ नृपः ॥ ३.११७.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੇ ਨਰਾਧਿਪ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਰੇਣੁਕਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
3.117.3
रेणुकां त्वथ संप्राप्य भार्यां भार्गवनन्दनः ।
आश्रमस्थस्तया सार्धं तपस्तेपेऽनुकूलया ॥ ३.११७.३ ॥
ਰੇਣੁਕਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਅਨੁਕੂਲ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
3.117.4
तस्याः कुमाराश्चत्वारो जज्ञिरे रामपञ्चमाः ।
सर्वेषामजघन्यस्तु राम आसीञ्जघन्यजः ॥ ३.११७.४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਰਾਮ ਪੰਜਵਾਂ ਸੀ। ਸਭ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
3.117.5
फलाहारेषु सर्वेषु गतेष्वथ सुतेषु वै ।
रेणुका स्नातुमगमत्कदाचिन्नियतव्रता ॥ ३.११७.५ ॥
ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਫਲਾਹਾਰ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਨਿਯਮਵ੍ਰਤਾ ਰੇਣੁਕਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਈ।
3.117.6
सा तु चित्ररथं नाम मार्तिकावतकं नृपम् ।
ददर्श रेणुका राजन्नागच्छन्ती यदृच्छया ॥ ३.११७.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਰੇਣੁਕਾ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਮਾਰਤਿਕਾਵਤ ਦੇ ਚਿੱਤਰਰਥ ਨਾਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.117.7
क्रीडन्तं सलिले दृष्ट्वा सभार्यं पद्ममालिनम् ।
ऋद्धिमन्तं ततस्तस्य स्पृहयामास रेणुका ॥ ३.११७.७ ॥
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ, ਕਮਲ-ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੇਣੁਕਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
3.117.8
व्यभिचाराच्च तस्मात्सा क्लिन्नाम्भसि विचेतना ।
अन्तरिक्षान्निपतिता नर्मदायां महाह्रदे ॥ ३.११७.८ ॥
ਉਸ ਵਿਭਚਾਰੀ ਇੱਛਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਗਿੱਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਮਹਾਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ।
3.117.9
उतीर्य चापि सा यत्नाज्जगाम भरतर्षभ ।
प्रविवेशाश्रमं त्रस्ता तां वै भर्तान्वबुध्यत ॥ ३.११७.९ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਮਸ਼ਕਤ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਈ; ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
3.117.10
स तां दृष्ट्वाच्युतांधैर्याद्ब्राह्म्या लक्ष्म्या विवर्जिताम् ।
श्रिक्शब्देन महातेजा गर्हयामास वीर्यवान् ॥ ३.११७.१० ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸ਼ੋਭਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ 'ਸ਼੍ਰਿਕ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
3.117.11
ततो ज्येष्ठो जामदग्न्यो रुमण्वान्नाम नामतः ।
आजगाम सुषेणश्च वसुर्विश्वावसुस्तथा ॥ ३.११७.११ ॥
ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਮਣਵਾਨ ਨਾਮਕ ਆਇਆ; ਸੁਸ਼ੇਣ, ਵਸੂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਵੀ ਆਏ।
3.117.12
तानानुपूर्व्याद्भगवान्वधे मातुरचोदयत् ।
न च ते जातसंमोहाः किंचिदूचुर्विचेतसः ॥ ३.११७.१२ ॥
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ; ਪਰ ਉਹ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੇ।
3.117.13
ततः शशाप तान्क्रोधात्ते शप्ताश्चैतनां जहुः ।
मृगपक्षिसधर्माणः क्षिप्रमासञ्जडोपमाः ॥ ३.११७.१३ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਤਨਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹ ਪਿੰਡਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ।
3.117.14
ततो रामोऽभ्ययात्पश्चादाश्रमं परवीरहा ।
तमुवाच महामन्युर्जमदग्निर्महातपाः ॥ ३.११७.१४ ॥
ਫਿਰ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਮਹਾਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.117.15
जहीमां मातरं पापां मा च पुत्र व्यथां कृथाः ।
तत आदाय परशुं रामो मातु शिरोऽहरत् ॥ ३.११७.१५ ॥
"ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਪਾਪਣ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ; ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਫਰਸਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
3.117.16
ततस्तस्य महाराज जमदग्नेर्महात्मनः ।
कोपोऽभ्यगच्छत्सहसा प्रसन्नश्चाब्रवीदिदम् ॥ ३.११७.१६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ; ਪਰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
3.117.17
ममेदं वचनात्तात कृतं ते कर्म दुष्करम् ।
वृणीष्व कामान्धर्मज्ञ यावतो वाञ्छसे हृदा ॥ ३.११७.१७ ॥
"ਮੇਰੇ ਇਸ ਬਚਨ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਧਰਮਗਿਆਤਾ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗ ਲੈ।"
3.117.18
स वव्रे मातुरुत्थानमस्मृतिं च वधस्य वै ।
पापेन तेन चास्पर्शं भ्रातॄणां प्रकृतिं तथा ॥ ३.११७.१८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਦਾਨ, ਵੱਢਣ ਦੀ ਭੁੱਲ, ਉਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਅਛੂਤਾ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਰ ਵਜੋਂ ਮੰਗੀ।
3.117.19
अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे दीर्घमायुश्च भारत ।
ददौ च सर्वान्कामांस्ताञ्जमदग्निर्महातपाः ॥ ३.११७.१९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਜੇਤੂਤਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।
3.117.20
कदाचित्तु तथैवास्य विनिष्क्रान्ताः सुताः प्रभो ।
अथानूपपतिर्वीरः कार्तवीर्योऽभ्यवर्तत ॥ ३.११७.२० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ; ਤਦੋਂ ਅਨੂਪ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਵੀਰ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
3.117.21
तमाश्रमपदं प्राप्तमृषिरर्ध्यात्समार्चयत् ।
स युद्धमदसंमत्तो नाभ्यनन्दत्तथाऽर्चनम् ॥ ३.११७.२१ ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਮਸਤ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
3.117.22
प्रमथ्य चाश्रमात्तस्माद्धोमधेनोस्ततोबलात् ।
जहार वत्सं क्रोशन्त्या बभञ्ज च महाद्रुमान् ॥ ३.११७.२२ ॥
ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਮ-ਧੇਨੂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਚੀਕਦੀ ਹੋਈ ਗਾਂ ਦਾ ਵੱਛਾ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।
3.117.23
आगताय च रामाय तदाचष्ट पिता स्वयम् ।
गां च रोरुदतीं दृष्ट्वा कोपो रामं समाविशत्।
स मन्युवशमापन्नः कार्तवीर्यमुपाद्रवत् ॥ ३.११७.२३ ॥
ਵਾਪਸ ਆਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ; ਰੋਂਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
3.117.24
तस्याथ युधि विक्रम्य भार्गवः परवीरहा ।
चिच्छेद निशितैर्भल्लैर्बाहून्परिघसंनिभान् ॥ ३.११७.२४ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ।
3.117.25
सहस्रसंमितान्राजन्प्रगृह्य रुचिरं धनुः ।
अभिभूतः स रामेण संयुक्तः कालधर्मणा ॥ ३.११७.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ (ਤੀਰਾਂ) ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲ-ਧਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
3.117.26
अर्जुनस्याथ दायादा रामेण कृतमन्यवः ।
आश्रमस्थं विना रामं जमदग्निमुपाद्रवन् ॥ ३.११७.२६ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਰਾਮ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਜਮਦਗਨੀ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
3.117.27
ते तं जघ्नुर्महावीर्यमयुध्यन्तं तपस्विनम् ।
असकृद्रामरामेति विक्रोशन्तमनाथवत् ॥ ३.११७.२७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ, ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ 'ਰਾਮ, ਰਾਮ' ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3.117.28
कार्तवीर्यस्य पुत्रास्तु जमदग्निं युधिष्ठिर ।
घातयित्वा शरैर्जग्मुर्यथागतमरिंदमाः ॥ ३.११७.२८ ॥
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੁੜ ਗਏ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
3.117.29
अपक्रान्तेषु वै तेषु जमदग्नौ तथा गते ।
समित्पाणिरुपागच्छदाश्रमं भृगुनन्दनः ॥ ३.११७.२९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਮਿਧਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
3.117.30
स दृष्ट्वा पितरं वीरस्तदा मृत्युवशं गतम् ।
अनर्हं तं तथाभूतं विललाप सुदुःखितः ॥ ३.११७.३० ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਹਾਲਤ ਦੇ ਅਯੋਗ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।