મહાભારત · અધ્યાય 3.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.119.1
गच्छन्स तीर्थानि महानुभावः ।
पुण्यानि रम्याणि ददर्श राजा।
सर्वाणि वैप्रैरुपशोभितानि ।
क्वचित्क्वचिद्भारत सागरम्य ॥ ३.११९.१ ॥
મહાનુભાવ રાજાએ પ્રવાસ કરતાં પવિત્ર અને રમણીય તીર્થો જોયાં. તે સર્વ બ્રાહ્મણોથી શોભિત હતાં. હે ભારત, કેટલેક સ્થળે તે સાગરતટે હતાં.
3.119.2
स वृत्तवांस्तेषु कृताभिषेकः ।
सहानुजः पार्थिवपुत्रपौत्रः।
समुद्रगां पुण्यतमां प्रशस्तां ।
जगाम पारिक्षित पाण्डुपुत्रः ॥ ३.११९.२ ॥
ત્યાં સ્નાન કરીને તે નાના ભાઈઓ, રાજપુત્રો અને પૌત્રો સાથે, પરીક્ષિતના વંશજ પાંડુપુત્ર, અતિ પવિત્ર અને પ્રશંસિત સાગરગામી તીર્થ તરફ ગયા.
3.119.3
तत्रापि चाप्लुत्य महानुभाव ।
संतर्पयामास पितृडन्सुरांश्च।
द्विजातिमुख्येषु धनं विसृज्य ।
गोदावरीं सागरगामगच्छत् ॥ ३.११९.३ ॥
ત્યાં પણ સ્નાન કરીને તે મહાનુભાવે પિતૃઓ અને દેવોને તૃપ્ત કર્યા; શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને ધન આપીને તે સાગરગામી ગોદાવરી તરફ ગયા.
3.119.4
ततो विपाप्मा द्रविडेषु राज-
न्समुद्रमासाद्य च लोकपुण्यम्।
अगस्त्यतीर्थं च महापवित्रं-
नारीतीर्थान्यथा वीरो ददर्श ॥ ३.११९.४ ॥
પછી પાપરહિત તે વીર, હે રાજન, દ્રવિડ દેશોમાં સમુદ્ર પહોંચીને લોકપવિત્ર અગસ્ત્યતીર્થ અને અતિ પવિત્ર નારીતીર્થો જોયાં.
3.119.5
तत्रार्जुनस्याग्र्यधनुर्धरस्य ।
निशम्य तत्कर्म परैरशक्यम्।
संपूज्यमानः परमर्षिसङ्घैः ।
परां मुदं पाणअडुसुतः स लेभे ॥ ३.११९.५ ॥
ત્યાં ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુનનું તે કર્મ, જે બીજાઓ માટે અશક્ય હતું, સાંભળીને, મહર્ષિગણોથી સંમાનિત થયેલા તે પાંડુપુત્રે પરમ આનંદ પ્રાપ્ત કર્યો.
3.119.6
स तेषु तीर्थेष्वभिषिक्तगात्रः ।
कृष्णासहायः सहितोऽनुजैश्च।
संपूजयन्विक्रममर्जुनस्य ।
रमे महीपालपतिः पृथिव्याम् ॥ ३.११९.६ ॥
તે તીર્થોમાં અભિષેકથી શુદ્ધ શરીરવાળા તેઓ, કૃષ્ણા સાથે અને અનુજો સહિત, અર્જુનના પરાક્રમને સન્માનતા, પૃથ્વીના રાજાઓના સ્વામી આનંદિત થયા.
3.119.7
ततः सहस्राणि गवां प्रदाय ।
तीर्थेषु तेष्वम्बुधरोत्तमस्य।
हृष्टः सह भ्रातृभिरर्जुनस्य ।
संकीर्तयामास गवां प्रदानम् ॥ ३.११९.७ ॥
પછી તે તીર્થોમાં, સમુદ્રના તે શ્રેષ્ઠ સ્થાને, હજારો ગાયોનું દાન કરીને, હર્ષપૂર્વક ભાઈઓ સહિત અર્જુનના ગોદાનનું કીર્તન કર્યું.
3.119.8
स तानि तीर्थानि च सागरस्य ।
पुण्यानि चान्यानि बहूनि राजन्।
क्रमेण गच्छन्परिपूर्णकामः ।
शूर्पारकं पुण्यतमं ददर्श ॥ ३.११९.८ ॥
હે રાજા, તે તીર્થો અને સમુદ્રનાં બીજાં અનેક પુણ્ય સ્થાનો ક્રમશઃ જતાં, પૂર્ણ કામનાવાળા તેમણે અતિ પવિત્ર શૂર્પારક જોયું.
3.119.9
तत्रोदधेः कंचिदतीत्य देशं ।
ख्यातं पृथिव्यां वनमाससाद।
तप्तं सुरैरत्र तपः पुरस्ता-
दिष्टुं कतथा पुण्यपरैर्नरेन्द्रैः ॥ ३.११९.९ ॥
ત્યાં સમુદ્રનો કોઈ પ્રદેશ વટાવીને તેઓ પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ એક વનમાં પહોંચ્યા; પૂર્વે ત્યાં દેવોએ તપ કર્યું હતું, પુણ્યપરાયણ રાજાઓએ યજ્ઞ કરવાની ઇચ્છાથી તપ કર્યું હતું.
3.119.10
स तत्र तामग्र्यधनुर्धरस्य ।
वेदीं ददर्शायतपीनबाहुः।
ऋचीकपुत्रस्य तपस्विसङ्घैः ।
समावृतां पुण्यकृदर्चनीयाम् ॥ ३.११९.१० ॥
ત્યાં લાંબા અને પુષ્ટ ભુજાવાળા તે શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધરે ઋચીકના પુત્રની તે વેદી જોઈ; તે તપસ્વીઓના સમૂહોથી ઘેરાયેલી અને પુણ્યકર્મ કરનારાઓ દ્વારા પૂજનીય હતી.
3.119.11
ततो वसूनां वसुधाधिपः स ।
मरुद्गणानां च तथाश्विनोश्च।
वैवस्वतादित्यधनेश्वराणा-
मिन्द्रस्य विष्णोः सवितुर्विभोश्च ॥ ३.११९.११ ॥
પછી પૃથ્વીના અધિપતિ તે રાજાએ વસુઓના, મરુદ્ગણોના, બંને અશ્વિનીકુમારોના, વૈવસ્વત, આદિત્યો અને ધનેશ્વરના, તથા ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, સવિતા અને વિભુના (તીર્થોમાં).
3.119.12
भगस्य चन्द्रस्य दिवाकरस्य ।
पतेरपां साध्यगणस्य चैव।
धातुः पितॄणां च तथा महात्मा ।
रुद्रस्य राजन्सगणस्य चैव ॥ ३.११९.१२ ॥
ભગ, ચંદ્ર, દિવાકર (સૂર્ય), જળના સ્વામી, સાધ્યગણ, ધાતા, પિતૃઓ અને મહાત્મા રુદ્ર તથા તેમના ગણોના (તીર્થોમાં), હે રાજન્.
3.119.13
सरस्वत्याः सिद्धगणस्य चैव ।
पूष्णश्च ये चाप्यमरास्तथाऽन्ये।
पुण्यानि चाप्यायतनानि तेषां ।
ददर्श राजा सुमनोहराणि ॥ ३.११९.१३ ॥
સરસ્વતી, સિદ્ધગણ, પૂષા તથા અન્ય અમરોનાં પવિત્ર અને અતિ મનોહર સ્થાનો રાજાએ જોયાં.
3.119.14
तेषूपवासान्विबुधानुपोष्य ।
दुत्त्वा च रत्नानि महान्ति राजा।
तीर्थेषु सर्वेषु परिप्लुताङ्गः ।
पुनः स शूर्पारकमाजगाम ॥ ३.११९.१४ ॥
ત્યાં દેવતાઓ માટે ઉપવાસ કરીને, મહાન રત્નોનું દાન કરીને, સર્વ તીર્થોમાં સંપૂર્ણ સ્નાન કરીને રાજા ફરી શૂર્પારક પાછો આવ્યો.
3.119.15
स तेन तीरेण तु सागरस्य ।
पुनः प्रयातः सह सोदरीयैः।
द्विजैः पृथिव्यां प्रथितं महद्भि-
स्तीर्थं प्रभासं समुपाजगाम ॥ ३.११९.१५ ॥
તે સમુદ્રના એ જ કાંઠે થઈને પોતાના ભાઈઓ સાથે ફરી નીકળ્યો અને પૃથ્વી પર દ્વિજોથી પ્રસિદ્ધ મહાન તીર્થ પ્રભાસ પહોંચ્યો.
3.119.16
तत्राभिषिक्तः पृथुलोहिताक्षः ।
सहानुजैर्देवगणान्पितॄंश्च।
संतर्पयामास तथैव कृष्णा ।
ते चापि विप्राः सह लोमशेन ॥ ३.११९.१६ ॥
ત્યાં અભિષેક પામેલા, વિશાળ લાલ નેત્રોવાળા તેમણે પોતાના નાના ભાઈઓ સાથે દેવગણો અને પિતૃઓનું તર્પણ કર્યું; એ જ રીતે કૃષ્ણાએ પણ કર્યું. તે બ્રાહ્મણો પણ લોમશ સાથે હતા.
3.119.17
कस द्वादशाहं जलवायुभक्षः ।
कुर्वन्क्षपाहःसु तदाऽभिषेकम्।
समन्ततोऽग्नीनुपदीपयित्वा ।
तेपे तपो धर्मभृतांवरिष्ठः ॥ ३.११९.१७ ॥
બાર દિવસ સુધી પાણી અને વાયુ જ આહાર લઈને, રાતદિવસ સ્નાન કરતા, ચારેબાજુ અગ્નિઓ પ્રગટાવીને, ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે તપ કર્યું.
3.119.18
तमुग्रमास्थाय तपश्चरन्तं ।
शुश्राव रामश्च जनार्दनश्च।
तौ सर्ववृष्णिप्रवरौ ससैन्यौ ।
युधिष्ठिरं जग्मतुराजमीढम् ॥ ३.११९.१८ ॥
તે ઉગ્ર તપ કરતા તેમની વાત રામ અને જનાર્દને સાંભળી; વૃષ્ણિ કુળના શ્રેષ્ઠ તે બંને સૈન્ય સહિત અજમીઢ વંશના રાજા યુધિષ્ઠિર પાસે ગયા.
3.119.19
ते वृष्णयः पाण्डुसुतान्समीक्ष्य ।
भूमौ शयानान्मलदिग्धगात्रान्।
अनर्हतीं द्रौपदीं चापि दृष्ट्वा ।
सुदुःखिताश्चुक्रुशुरार्तनादान् ॥ ३.११९.१९ ॥
તે વૃષ્ણિઓએ પાંડુપુત્રોને ધરતી પર સૂતેલા, મેલથી ખરડાયેલા શરીરવાળા જોયા, અને એવી દશાને અયોગ્ય દ્રૌપદીને પણ જોઈ; અત્યંત દુઃખી થઈને તેઓ આર્ત સ્વરે રડી ઉઠ્યા.
3.119.20
ततः स रामं च जनार्दनं च ।
कार्ष्णि च साम्बं च शिनेश्च पौत्रम्।
अन्यांश्च वृष्णीनुपगम्य पूजां ।
चक्रे यथाधर्ममहीनसत्वः ॥ ३.११९.२० ॥
ત્યારે તેમણે રામ, જનાર્દન, કાર્ષ્ણિ (પ્રદ્યુમ્ન), સાંબ, શિનિના પૌત્ર (સાત્યકિ) અને અન્ય વૃષ્ણિઓ પાસે જઈને ધર્મ અનુસાર સત્કાર કર્યો; તેમનું સત્ત્વ ક્ષીણ થયું ન હતું.
3.119.21
ते चापि सर्वान्प्रतिपूज्य पार्थां-
स्तैः सत्कृताः पाण्डुसुतैस्तथैव।
युधिष्ठिरं संपरिवार्य राज-
न्नुपाविशन्देवगणा यथेन्द्रम् ॥ ३.११९.२१ ॥
તેઓએ પણ સૌનું સન્માન કરીને, પાંડુપુત્રોથી એ જ રીતે સત્કારાઈને, હે રાજન, ઇન્દ્રની આસપાસ દેવગણો બેસે તેમ યુધિષ્ઠિરને ઘેરીને બેઠા.
3.119.22
तेषां स सर्वं चरितं परेषां ।
वने च वासं परमप्रतीतः।
अस्त्रार्थमिन्द्रस्य गतं च पार्थं ।
कृष्णे शशंसामरराजसूनुम् ॥ ३.११९.२२ ॥
તેઓ અત્યંત પ્રસન્ન થઈને, તેમનું અને અન્યોનું સમસ્ત આચરણ, વનમાં તેમનો વાસ, અને અસ્ત્રો માટે ઇન્દ્ર પાસે ગયેલા પાર્થ વિશે કૃષ્ણને દેવરાજના પુત્ર વિશે કહ્યું.
3.119.23
श्रुत्वा तु ते तस्य वचः प्रतीता-
स्तांश्चापि दृष्ट्वा सुकृशनतीव।
नेत्रोद्भवं संमुमुचुर्महार्हा ।
दुःखार्तिजं वारि महानुभावाः ॥ ३.११९.२३ ॥
તેમની વાત સાંભળીને તેઓ પ્રસન્ન થયા; અત્યંત કૃશ થયેલા તેમને જોઈને તે પૂજ્ય, મહાપ્રભાવી લોકો દુઃખ અને પીડામાંથી ઉત્પન્ન થયેલાં આંસુ વહાવવા લાગ્યા.