મહાભારત · અધ્યાય 3.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.120.1
प्रभासतीर्थमासाद्यपाण्डवा वृष्णयस्तथा ।
किमकुर्वन्कथाश्चैषां कास्तत्रासंस्तपोधन ॥ ३.१२०.१ ॥
પ્રભાસતીર્થે પહોંચીને પાંડવો અને વૃષ્ણિઓ ત્યાં શું કરતા હતા? તેમની વાતો કઈ હતી, હે તપોધન?
3.120.2
ते हि सर्वे महात्मानः सर्वशास्त्रविशारदाः ।
वृष्णयः पाण्डवाश्चैव सुहृदश्चपरस्परम् ॥ ३.१२०.२ ॥
તેઓ સૌ મહાત્માઓ, સર્વશાસ્ત્રનિપુણ હતા; વૃષ્ણિઓ અને પાંડવો પરસ્પર મિત્રો હતા.
3.120.3
प्रभासतीर्थं संप्राप्य पुण्यं तीर्थं महोदधेः ।
वृष्णयः पाण्डवान्वीराः परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.१२०.३ ॥
મહાસાગરના પવિત્ર તીર્થ પ્રભાસે પહોંચીને વીર વૃષ્ણિઓએ પાંડવોને ઘેરીને તેમની પાસે ઉભા રહ્યા.
3.120.4
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणआलरजतप्रभः ।
वनमाली हली रामो बभाषे पुष्करेक्षणम् ॥ ३.१२०.४ ॥
ત્યારે ગાયના દૂધ, કુંદ, ચંદ્ર, કમળદંડ અને ચાંદી જેવી કાંતિવાળા, વનમાળા ધારણ કરનારા હળધર રામે કમળનયનને કહ્યું.
3.120.5
न कृष्ण धर्मश्चरितो भवाय ।
जन्तोरधर्मश्च पराभवाय।
युधिष्ठिरो यत्रजटी महात्मा ।
वनाश्रयः क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.५ ॥
હે કૃષ્ણ, ધર્મનું આચરણ કરવાથી જીવનું કલ્યાણ થતું નથી, અને અધર્મ પરાભવ લાવે છે. જટાધારી મહાત્મા યુધિષ્ઠિર વનમાં રહીને ચીરવસ્ત્ર પહેરીને કષ્ટ ભોગવે છે.
3.120.6
दुर्योधनश्चापि महीं प्रशास्ति ।
न चास्य भूमिर्विवरं ददाति।
धर्मादधर्मश्चरितो वरीया-
नितीव मन्येत नरोऽल्पबुद्धिः ॥ ३.१२०.६ ॥
દુર્યોધન પણ પૃથ્વી પર શાસન કરે છે, અને પૃથ્વી તેના માટે ફાટ ખોલતી નથી. અલ્પબુદ્ધિ માણસ ધર્મ કરતાં અધર્મને શ્રેષ્ઠ માને છે.
3.120.7
शङ्का मिथः संजनिता नराणाम् ॥ ३.१२०.७ ॥
મનુષ્યો વચ્ચે પરસ્પર શંકા ઉત્પન્ન થઈ.
3.120.8
अयं स धर्मप्रभवो नरेन्द्रो ।
धर्मे धृतः सत्यधृतिः प्रदाता।
चलेद्धि राज्याच्च सुखाच्च पार्थो ।
धर्मादपेतस्तु कथं विवर्धेत् ॥ ३.१२०.८ ॥
આ નરેન્દ્ર ધર્મથી જન્મેલા છે, ધર્મમાં સ્થિર, સત્યમાં દૃઢ અને દાતા છે. પાર્થ રાજ્ય અને સુખથી ચલિત થઈ શકે; પરંતુ ધર્મથી વિમુખ થયેલો કેવી રીતે વૃદ્ધિ પામે?
3.120.9
कथं नु भीष्मश्च कृपश्च विप्रो ।
द्रोणश्च राजा च कुलस्य वृद्धः।
प्रव्राज्य पार्थान्सुमाप्नुवन्ति ।
धिक्पापबुद्धीन्भरतप्रधानान् ॥ ३.१२०.९ ॥
ભીષ્મ, બ્રાહ્મણ કૃપ, દ્રોણ, રાજા અને કુળના વૃદ્ધો—પાર્થોને દેશનિકાલ કરીને કેવી રીતે સુખ મેળવશે? પાપબુદ્ધિ ભરતપ્રધાનોને ધિક્કાર!
3.120.10
किंनाम वक्ष्यत्यवनिप्रधानः ।
पितृडन्समागम्य परत्र पापः।
पुत्रेषु सम्यक्वरितं मयेति ।
पुत्रानपापान्व्यपरोप्य राज्यात् ॥ ३.१२०.१० ॥
પૃથ્વીના પ્રધાન રાજા પિતૃઓને મળીને પરલોકમાં શું કહેશે—'મેં પુત્રો સાથે સારું વર્તન કર્યું' એમ? નિષ્પાપ પુત્રોને રાજ્યમાંથી દૂર કરનાર એ પાપી શું કહેશે?
3.120.11
नासौ धिया संप्रति पश्यति स्म ।
किंनाम कृत्वाऽहमचक्षुरेवम्।
जातः पृथिव्यामिति पार्थिवेषु ।
प्रव्राज्यकौन्तेयमिति स्म राज्यात् ॥ ३.१२०.११ ॥
તે હવે બુદ્ધિથી વિચારતો નથી—'મેં શું કર્યું, આવો આંધળો થઈને પૃથ્વી પર રાજાઓ વચ્ચે જન્મ્યો?' કૌંતેયને રાજ્યમાંથી કાઢ્યા પછી તેણે આ રીતે વિચાર્યું.
3.120.12
नूनं समृद्धान्पितृलोकभूमौ ।
चामीकराभान्क्षितिजान्प्रफुल्लान्।
विचित्रवीर्यस्य सुतः सपुत्रः ।
कृत्वा नृशंसं वत पश्यति स्म ॥ ३.१२०.१२ ॥
ચોક્કસ પિતૃલોકની ભૂમિ પર સમૃદ્ધ, સોનેરી આભાવાળા, ક્ષિતિજમાંથી ઊગેલા, ખીલેલા (વૃક્ષો) વિચિત્રવીર્યનો પુત્ર પોતાના પુત્રો સહિત, ક્રૂર કર્મ કરીને, અરેરે, જોઈ રહ્યો હતો.
3.120.13
व्यूढोत्तरांसान्पृथुलोहिताक्षा-
निमाम्स्म पृच्छन्स शृणोति नूनम्।
प्रास्थापयद्यत्स वनं सशङ्को ।
युधिष्ठिरं सानुजमात्तशस्त्रम् ॥ ३.१२०.१३ ॥
પહોળા ખભા અને મોટી લાલ આંખોવાળાઓ વિશે તે ચોક્કસ પૂછતો અને સાંભળતો; ભયભીત થઈને તેણે યુધિષ્ઠિરને, નાના ભાઈઓ અને શસ્ત્રો સહિત, વનમાં મોકલ્યો હતો.
3.120.14
योऽयं परषां पृतनां समृद्धां ।
निरायुधो दीर्घभुजो निहन्यात्।
श्रुत्वैव शब्दं हि वृकोदरस्य ।
मुञ्चन्ति सैन्यानि शकृत्समूत्रम् ॥ ३.१२०.१४ ॥
શત્રુઓની સમૃદ્ધ સેનાને નિઃશસ્ત્ર હોવા છતાં, લાંબા ભુજાવાળો આ (ભીમ) હણી શકે; વૃકોદરનો અવાજ સાંભળતાં જ સેનાઓ મળમૂત્ર ત્યજી દે છે.
3.120.15
स क्षुत्पिपासाध्वकृशस्तरस्वी ।
समेत्य नानायुधबाणपाणिः।
वने स्मरन्वासमिमं सुघोरं ।
शेषं न कुर्यादिति निश्चितं मे ॥ ३.१२०.१५ ॥
ભૂખ, તરસ અને માર્ગથી કૃશ થયેલો તે તેજસ્વી, અનેક શસ્ત્રો અને બાણ હાથમાં લઈને, વનમાં આ અતિ ભયંકર વનવાસને સ્મરીને, બાકીનાઓને છોડશે નહીં—એવો મારો નિશ્ચય છે.
3.120.16
न ह्यस् वीर्येण बलेन कश्चि-
त्समः पृथिव्यामपि विद्यतेऽन्यः।
स शीतवातातपकर्शिताङ्गो ।
न शेषमाजावसुहृत्सु कुर्यात् ॥ ३.१२०.१६ ॥
તેના પરાક્રમ અને બળની બરાબરીનો પૃથ્વી પર બીજો કોઈ નથી; ઠંડી, પવન અને તડકાથી શરીર કૃશ થયું હોય તોપણ, યુદ્ધમાં તે શત્રુઓમાંથી કંઈ બાકી નહીં રાખે.
3.120.17
प्राच्यां नृपानेकरथेन जित्वा ।
वृकोदरः सानुचरान्रणेषु।
स्वस्त्यागमद्योऽतिरथस्तरस्वी ।
सोयं वने क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.१७ ॥
પૂર્વ દિશામાં એક જ રથ વડે અનેક રાજાઓને જીતીને, યુદ્ધોમાં અનુચરો સહિત સલામત પાછો ફરેલો તે અતિરથી અને વેગવાન વૃકોદર હવે વનમાં વલ્કલ વસ્ત્ર પહેરીને દુઃખ સહન કરી રહ્યો છે.
3.120.18
यः सिन्धुकूले व्यजयन्नृदेवा-
न्समागतान्दाक्षिणात्यान्महीपान्।
तं पश्यतेमं सहदेवमद्य ।
तरस्विनं तापसवेषरूपम् ॥ ३.१२०.१८ ॥
સિંધુ કિનારે એકત્ર થયેલા દક્ષિણના નરદેવ રાજાઓને જેણે જીત્યા હતા, તે પરાક્રમી સહદેવને આજે તાપસ વેશમાં જુઓ.
3.120.19
यः पार्थिवानेकरथेन वीरो ।
दिशं प्रतीचीं प्रत्नियुद्धशौण्डः।
जिग्ये रणे तं नकुलं वनेऽस्मि-
न्संपश्यतैनं मलदिग्धगात्रम् ॥ ३.१२०.१९ ॥
એક જ રથ વડે પશ્ચિમ દિશાના રાજાઓને યુદ્ધમાં જીતનાર, પ્રાચીન યુદ્ધકૌશલમાં નિપુણ તે વીર નકુલને આ વનમાં જુઓ; તેનું શરીર મેલથી લેપાયેલું છે.
3.120.20
सत्रे समृद्धेऽतिरथस्य राज्ञो ।
वेदीतलादुत्पतिता सुता या।
सेयं वने वासमिमं सुदुःखं ।
कथं सहत्यद्य सती सुखार्हा ॥ ३.१२०.२० ॥
સમૃદ્ધ યજ્ઞમાં અતિરથી રાજા (દ્રુપદ)ની વેદીના તળમાંથી જે પુત્રી ઉત્પન્ન થઈ હતી, તે સતી, સુખને યોગ્ય, આજે આ વનના અતિ દુઃખદ વાસને કેવી રીતે સહન કરે છે?
3.120.21
त्रिवर्गमुख्यस् समीरणस्य ।
देवेश्वरस्याप्यथवाऽश्विनोश्च।
एषां सुराणां तनयाः कथंनु ।
वने चरन्त्यस्तसुखाः सुखार्हाः ॥ ३.१२०.२१ ॥
ત્રિવર્ગમાં પ્રધાન વાયુના, દેવેશ્વર ઇન્દ્રના, અથવા અશ્વિનીકુમારોના — આ દેવોના પુત્રો સુખને યોગ્ય હોવા છતાં સુખરહિત થઈને વનમાં કેવી રીતે ભટકે છે?
3.120.22
जिते हि धर्मस्य सुते सभार्ये ।
सभ्रातृके सानुचरे निरस्ते।
दुर्योधने चापि विवर्धमाने ।
कथं न सीदत्यवनिः सशैला ॥ ३.१२०.२२ ॥
ધર્મપુત્ર પરાજિત થયા, પત્ની, ભાઈઓ અને અનુચરો સહિત હાંકી કઢાયા, અને દુર્યોધન વધતો જાય છે — તો પર્વતો સહિત આ પૃથ્વી કેમ ડૂબી જતી નથી?