ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.120.1
प्रभासतीर्थमासाद्यपाण्डवा वृष्णयस्तथा ।
किमकुर्वन्कथाश्चैषां कास्तत्रासंस्तपोधन ॥ ३.१२०.१ ॥
ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੀਰਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉੱਥੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਸਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਕੀ ਸਨ, ਹੇ ਤਪੋਧਨ?
3.120.2
ते हि सर्वे महात्मानः सर्वशास्त्रविशारदाः ।
वृष्णयः पाण्डवाश्चैव सुहृदश्चपरस्परम् ॥ ३.१२०.२ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸਨ, ਸਰਬ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ ਸਨ।
3.120.3
प्रभासतीर्थं संप्राप्य पुण्यं तीर्थं महोदधेः ।
वृष्णयः पाण्डवान्वीराः परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.१२०.३ ॥
ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੀਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਸਨ ਲਾਇਆ।
3.120.4
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणआलरजतप्रभः ।
वनमाली हली रामो बभाषे पुष्करेक्षणम् ॥ ३.१२०.४ ॥
ਤਦ ਗਊ ਦੇ ਦੁੱਧ, ਕੁੰਦ, ਚੰਦਰਮਾ, ਕਮਲ-ਨਾਲ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ, ਵਨਮਾਲਾ ਧਾਰੀ ਹਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਮਲਨੈਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.120.5
न कृष्ण धर्मश्चरितो भवाय ।
जन्तोरधर्मश्च पराभवाय।
युधिष्ठिरो यत्रजटी महात्मा ।
वनाश्रयः क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.५ ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਜੀਵ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਪਰਾਭਵ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਟਾਧਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਚੀਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਕਲੇਸ਼ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3.120.6
दुर्योधनश्चापि महीं प्रशास्ति ।
न चास्य भूमिर्विवरं ददाति।
धर्मादधर्मश्चरितो वरीया-
नितीव मन्येत नरोऽल्पबुद्धिः ॥ ३.१२०.६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉਸ ਲਈ ਪਾੜ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀ। ਅਲਪਬੁੱਧੀ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲੋਂ ਅਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
3.120.7
शङ्का मिथः संजनिता नराणाम् ॥ ३.१२०.७ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
3.120.8
अयं स धर्मप्रभवो नरेन्द्रो ।
धर्मे धृतः सत्यधृतिः प्रदाता।
चलेद्धि राज्याच्च सुखाच्च पार्थो ।
धर्मादपेतस्तु कथं विवर्धेत् ॥ ३.१२०.८ ॥
ਇਹ ਨਰੇਂਦਰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਹਨ। ਪਾਰਥ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਡੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਵੇਂ ਵਧ-ਫੁੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
3.120.9
कथं नु भीष्मश्च कृपश्च विप्रो ।
द्रोणश्च राजा च कुलस्य वृद्धः।
प्रव्राज्य पार्थान्सुमाप्नुवन्ति ।
धिक्पापबुद्धीन्भरतप्रधानान् ॥ ३.१२०.९ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕ੍ਰਿਪ, ਦ੍ਰੋਣ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਪਾਉਣਗੇ? ਪਾਪ-ਬੁੱਧੀ ਭਰਤ-ਪ੍ਰਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ!
3.120.10
किंनाम वक्ष्यत्यवनिप्रधानः ।
पितृडन्समागम्य परत्र पापः।
पुत्रेषु सम्यक्वरितं मयेति ।
पुत्रानपापान्व्यपरोप्य राज्यात् ॥ ३.१२०.१० ॥
ਧਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਖੇਗਾ—'ਮੈਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ' ਐਸਾ? ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਪੀ ਕੀ ਆਖੇਗਾ?
3.120.11
नासौ धिया संप्रति पश्यति स्म ।
किंनाम कृत्वाऽहमचक्षुरेवम्।
जातः पृथिव्यामिति पार्थिवेषु ।
प्रव्राज्यकौन्तेयमिति स्म राज्यात् ॥ ३.१२०.११ ॥
ਉਹ ਹੁਣ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ—'ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ?' ਕੌਂਤੇਯ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ।
3.120.12
नूनं समृद्धान्पितृलोकभूमौ ।
चामीकराभान्क्षितिजान्प्रफुल्लान्।
विचित्रवीर्यस्य सुतः सपुत्रः ।
कृत्वा नृशंसं वत पश्यति स्म ॥ ३.१२०.१२ ॥
ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ, ਦਿਸਹੱਦੇ ਤੋਂ ਉੱਗੇ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ (ਰੁੱਖਾਂ) ਨੂੰ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਹਾਏ, ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
3.120.13
व्यूढोत्तरांसान्पृथुलोहिताक्षा-
निमाम्स्म पृच्छन्स शृणोति नूनम्।
प्रास्थापयद्यत्स वनं सशङ्को ।
युधिष्ठिरं सानुजमात्तशस्त्रम् ॥ ३.१२०.१३ ॥
ਚੌੜੇ ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁੱਛਦਾ ਅਤੇ ਸੁਣਦਾ ਸੀ; ਡਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ, ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਸਹਿਤ, ਬਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।
3.120.14
योऽयं परषां पृतनां समृद्धां ।
निरायुधो दीर्घभुजो निहन्यात्।
श्रुत्वैव शब्दं हि वृकोदरस्य ।
मुञ्चन्ति सैन्यानि शकृत्समूत्रम् ॥ ३.१२०.१४ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਿਹੱਥਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
3.120.15
स क्षुत्पिपासाध्वकृशस्तरस्वी ।
समेत्य नानायुधबाणपाणिः।
वने स्मरन्वासमिमं सुघोरं ।
शेषं न कुर्यादिति निश्चितं मे ॥ ३.१२०.१५ ॥
ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤਰ ਤੇ ਬਾਣ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਬਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਬਨਵਾਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ।
3.120.16
न ह्यस् वीर्येण बलेन कश्चि-
त्समः पृथिव्यामपि विद्यतेऽन्यः।
स शीतवातातपकर्शिताङ्गो ।
न शेषमाजावसुहृत्सु कुर्यात् ॥ ३.१२०.१६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤੇ ਬਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਠੰਢ, ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ।
3.120.17
प्राच्यां नृपानेकरथेन जित्वा ।
वृकोदरः सानुचरान्रणेषु।
स्वस्त्यागमद्योऽतिरथस्तरस्वी ।
सोयं वने क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.१७ ॥
ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਰੱਥ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੁੜਿਆ ਉਹ ਅਤਿਰਥੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਹੁਣ ਵਣ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਦੁੱਖ ਝੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
3.120.18
यः सिन्धुकूले व्यजयन्नृदेवा-
न्समागतान्दाक्षिणात्यान्महीपान्।
तं पश्यतेमं सहदेवमद्य ।
तरस्विनं तापसवेषरूपम् ॥ ३.१२०.१८ ॥
ਸਿੰਧ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੱਖਣ ਦੇ ਨਰਦੇਵ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ।
3.120.19
यः पार्थिवानेकरथेन वीरो ।
दिशं प्रतीचीं प्रत्नियुद्धशौण्डः।
जिग्ये रणे तं नकुलं वनेऽस्मि-
न्संपश्यतैनं मलदिग्धगात्रम् ॥ ३.१२०.१९ ॥
ਇੱਕੋ ਰੱਥ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਸ ਵੀਰ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਇਸ ਵਣ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ; ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਮੈਲ ਨਾਲ ਲਿਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
3.120.20
सत्रे समृद्धेऽतिरथस्य राज्ञो ।
वेदीतलादुत्पतिता सुता या।
सेयं वने वासमिमं सुदुःखं ।
कथं सहत्यद्य सती सुखार्हा ॥ ३.१२०.२० ॥
ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਅਤਿਰਥੀ ਰਾਜੇ (ਦ੍ਰੁਪਦ) ਦੀ ਵੇਦੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਜੋ ਧੀ ਉੱਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਤੀ, ਸੁਖ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ, ਅੱਜ ਇਸ ਵਣ ਦੇ ਅਤਿ ਦੁੱਖਦਾਈ ਵਾਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਰਹੀ ਹੈ?
3.120.21
त्रिवर्गमुख्यस् समीरणस्य ।
देवेश्वरस्याप्यथवाऽश्विनोश्च।
एषां सुराणां तनयाः कथंनु ।
वने चरन्त्यस्तसुखाः सुखार्हाः ॥ ३.१२०.२१ ॥
ਤ੍ਰਿਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਾਯੂ ਦੇ, ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਇੰਦਰ ਦੇ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦੇ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁਖੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ ਵਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਦੇ ਹਨ?
3.120.22
जिते हि धर्मस्य सुते सभार्ये ।
सभ्रातृके सानुचरे निरस्ते।
दुर्योधने चापि विवर्धमाने ।
कथं न सीदत्यवनिः सशैला ॥ ३.१२०.२२ ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਪਤਨੀ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਫਿਰ ਪਰਬਤਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਧੱਸ ਜਾਂਦੀ?