మహాభారతం · అధ్యాయం 3.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.120.1
प्रभासतीर्थमासाद्यपाण्डवा वृष्णयस्तथा ।
किमकुर्वन्कथाश्चैषां कास्तत्रासंस्तपोधन ॥ ३.१२०.१ ॥
ప్రభాస తీర్థానికి చేరుకున్న పాండవులు, వృష్ణులు అక్కడ ఏమి చేశారు? వారి కథలు ఏవి? ఓ తపోధనా!
3.120.2
ते हि सर्वे महात्मानः सर्वशास्त्रविशारदाः ।
वृष्णयः पाण्डवाश्चैव सुहृदश्चपरस्परम् ॥ ३.१२०.२ ॥
వారందరూ మహాత్ములు, సర్వశాస్త్రాలలో నిపుణులు; వృష్ణులు, పాండవులు పరస్పరం మిత్రులు.
3.120.3
प्रभासतीर्थं संप्राप्य पुण्यं तीर्थं महोदधेः ।
वृष्णयः पाण्डवान्वीराः परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.१२०.३ ॥
మహాసముద్రపు పవిత్ర తీర్థమైన ప్రభాసానికి చేరి, వీరులైన వృష్ణులు పాండవులను చుట్టుముట్టి వారి సమీపంలో నిలిచారు.
3.120.4
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणआलरजतप्रभः ।
वनमाली हली रामो बभाषे पुष्करेक्षणम् ॥ ३.१२०.४ ॥
అప్పుడు, ఆవుపాలు, కుందమల్లె, చంద్రుడు, తామరతూడు, వెండిలా తేజస్సుగలవాడు, వనమాల ధరించిన హలధారి రాముడు పుండరీకాక్షునితో మాట్లాడాడు.
3.120.5
न कृष्ण धर्मश्चरितो भवाय ।
जन्तोरधर्मश्च पराभवाय।
युधिष्ठिरो यत्रजटी महात्मा ।
वनाश्रयः क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.५ ॥
కృష్ణా, ధర్మాన్ని ఆచరించడం జీవికి శుభాన్ని ఇవ్వదు; అధర్మం పతనానికి దారి తీస్తుంది. జటాధారి మహాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు అడవిలో నివసిస్తూ, చీరలు ధరించి కష్టపడుతున్నాడు.
3.120.6
दुर्योधनश्चापि महीं प्रशास्ति ।
न चास्य भूमिर्विवरं ददाति।
धर्मादधर्मश्चरितो वरीया-
नितीव मन्येत नरोऽल्पबुद्धिः ॥ ३.१२०.६ ॥
దుర్యోధనుడు కూడా భూమిని పాలిస్తున్నాడు; భూమి అతనికి చీలిక ఇవ్వదు. అల్పబుద్ధి గలవాడు ధర్మం కంటే అధర్మమే శ్రేష్ఠమని భావిస్తాడు.
3.120.7
शङ्का मिथः संजनिता नराणाम् ॥ ३.१२०.७ ॥
మనుషుల మధ్య పరస్పరం సందేహం కలిగింది.
3.120.8
अयं स धर्मप्रभवो नरेन्द्रो ।
धर्मे धृतः सत्यधृतिः प्रदाता।
चलेद्धि राज्याच्च सुखाच्च पार्थो ।
धर्मादपेतस्तु कथं विवर्धेत् ॥ ३.१२०.८ ॥
ఈ రాజు ధర్మం నుండి పుట్టినవాడు, ధర్మంలో స్థిరుడు, సత్యంలో దృఢుడు, దాతృత్వం కలవాడు. పార్థుడు రాజ్యం నుండి, సుఖం నుండి తప్పవచ్చు; కానీ ధర్మం నుండి తొలగినవాడు ఎలా వర్ధిల్లగలడు?
3.120.9
कथं नु भीष्मश्च कृपश्च विप्रो ।
द्रोणश्च राजा च कुलस्य वृद्धः।
प्रव्राज्य पार्थान्सुमाप्नुवन्ति ।
धिक्पापबुद्धीन्भरतप्रधानान् ॥ ३.१२०.९ ॥
భీష్ముడు, బ్రాహ్మణుడు కృపుడు, ద్రోణుడు, రాజు, కులంలోని వృద్ధులు పార్థులను వెళ్లగొట్టి ఎలా సుఖం పొందగలరు? పాపబుద్ధులైన భరత ప్రధానులారా, మీకు ధిక్కారం!
3.120.10
किंनाम वक्ष्यत्यवनिप्रधानः ।
पितृडन्समागम्य परत्र पापः।
पुत्रेषु सम्यक्वरितं मयेति ।
पुत्रानपापान्व्यपरोप्य राज्यात् ॥ ३.१२०.१० ॥
భూమిపతి అయిన రాజు పితృదేవతలను కలిసి పరలోకంలో ఏమంటాడు—'కుమారుల పట్ల నేను సరిగా ప్రవర్తించాను' అని? నిర్దోషులైన కుమారులను రాజ్యం నుండి తొలగించిన పాపాత్ముడు ఏమంటాడు?
3.120.11
नासौ धिया संप्रति पश्यति स्म ।
किंनाम कृत्वाऽहमचक्षुरेवम्।
जातः पृथिव्यामिति पार्थिवेषु ।
प्रव्राज्यकौन्तेयमिति स्म राज्यात् ॥ ३.१२०.११ ॥
అతడు ఇప్పుడు తన బుద్ధితో ఆలోచించడం లేదు—'నేను ఏమి చేశాను, ఇలా గుడ్డివాడిగా భూమిపై రాజుల మధ్య పుట్టానే?' కౌంతేయుని రాజ్యం నుండి వెళ్లగొట్టిన తర్వాత అతడు ఇలా తలచాడు.
3.120.12
नूनं समृद्धान्पितृलोकभूमौ ।
चामीकराभान्क्षितिजान्प्रफुल्लान्।
विचित्रवीर्यस्य सुतः सपुत्रः ।
कृत्वा नृशंसं वत पश्यति स्म ॥ ३.१२०.१२ ॥
నిశ్చయంగా పితృలోక భూమిపై సమృద్ధంగా, బంగారపు కాంతితో, దిగంతం నుండి ఎదిగి వికసించిన (వృక్షాలను) విచిత్రవీర్యుని కుమారుడు తన కుమారులతో కలిసి, క్రూరకార్యం చేసి, అయ్యో, చూస్తూ ఉన్నాడు.
3.120.13
व्यूढोत्तरांसान्पृथुलोहिताक्षा-
निमाम्स्म पृच्छन्स शृणोति नूनम्।
प्रास्थापयद्यत्स वनं सशङ्को ।
युधिष्ठिरं सानुजमात्तशस्त्रम् ॥ ३.१२०.१३ ॥
విశాల భుజాలు, పెద్ద ఎర్రని కన్నులు గల వారి గురించి అతడు నిశ్చయంగా అడిగి వింటూ ఉండేవాడు; భయంతో యుధిష్ఠిరుని, తమ్ములతో, ఆయుధాలతో, అరణ్యానికి పంపించాడు.
3.120.14
योऽयं परषां पृतनां समृद्धां ।
निरायुधो दीर्घभुजो निहन्यात्।
श्रुत्वैव शब्दं हि वृकोदरस्य ।
मुञ्चन्ति सैन्यानि शकृत्समूत्रम् ॥ ३.१२०.१४ ॥
శత్రువుల సమృద్ధ సైన్యాన్ని ఆయుధం లేకుండానే, పొడవైన భుజాలు గల ఇతడు సంహరించగలడు; వృకోదరుని శబ్దం వినగానే సైన్యాలు మలమూత్రాలను విడుస్తాయి.
3.120.15
स क्षुत्पिपासाध्वकृशस्तरस्वी ।
समेत्य नानायुधबाणपाणिः।
वने स्मरन्वासमिमं सुघोरं ।
शेषं न कुर्यादिति निश्चितं मे ॥ ३.१२०.१५ ॥
ఆకలి, దాహం, ప్రయాణంతో కృశించిన ఆ తేజస్వి, నానా ఆయుధాలు బాణాలు చేతబట్టి, అరణ్యంలో ఈ భయంకర వనవాసాన్ని స్మరిస్తూ, మిగిలినవారిని వదలడు అనేది నా నిశ్చయం.
3.120.16
न ह्यस् वीर्येण बलेन कश्चि-
त्समः पृथिव्यामपि विद्यतेऽन्यः।
स शीतवातातपकर्शिताङ्गो ।
न शेषमाजावसुहृत्सु कुर्यात् ॥ ३.१२०.१६ ॥
అతని పరాక్రమానికి, బలానికి సమానుడు భూమిపై మరొకడు లేడు; చలి, గాలి, ఎండలతో శరీరం కృశించినా, యుద్ధంలో శత్రువులలో ఏదీ మిగల్చడు.
3.120.17
प्राच्यां नृपानेकरथेन जित्वा ।
वृकोदरः सानुचरान्रणेषु।
स्वस्त्यागमद्योऽतिरथस्तरस्वी ।
सोयं वने क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.१७ ॥
తూర్పు దిశలో ఒకే రథంతో అనేక రాజులను జయించి, యుద్ధాలలో తన అనుచరులతో క్షేమంగా తిరిగివచ్చిన ఆ అతిరథుడు, వేగవంతుడైన వృకోదరుడు ఇప్పుడు అడవిలో నారచీరలు ధరించి బాధపడుతున్నాడు.
3.120.18
यः सिन्धुकूले व्यजयन्नृदेवा-
न्समागतान्दाक्षिणात्यान्महीपान्।
तं पश्यतेमं सहदेवमद्य ।
तरस्विनं तापसवेषरूपम् ॥ ३.१२०.१८ ॥
సింధు తీరంలో సమావేశమైన దక్షిణ దిశ రాజులైన నరదేవులను జయించిన ఆ పరాక్రమశాలి సహదేవుడిని ఈరోజు తాపసి వేషంలో చూడండి.
3.120.19
यः पार्थिवानेकरथेन वीरो ।
दिशं प्रतीचीं प्रत्नियुद्धशौण्डः।
जिग्ये रणे तं नकुलं वनेऽस्मि-
न्संपश्यतैनं मलदिग्धगात्रम् ॥ ३.१२०.१९ ॥
ఒకే రథంతో పశ్చిమ దిశ రాజులను యుద్ధంలో జయించిన, పురాతన యుద్ధరీతులలో నిపుణుడైన ఆ వీరుడు నకులుడిని ఈ అడవిలో చూడండి; అతని శరీరం మట్టితో మలినమై ఉంది.
3.120.20
सत्रे समृद्धेऽतिरथस्य राज्ञो ।
वेदीतलादुत्पतिता सुता या।
सेयं वने वासमिमं सुदुःखं ।
कथं सहत्यद्य सती सुखार्हा ॥ ३.१२०.२० ॥
సమృద్ధమైన యజ్ఞంలో అతిరథుడైన రాజు (ద్రుపదుడు) వేదికతలం నుండి ఉద్భవించిన కుమార్తె, పతివ్రత, సుఖానికి అర్హురాలు అయిన ఆమె, ఈ అడవిలోని అతి దుఃఖకరమైన నివాసాన్ని ఈరోజు ఎలా సహిస్తోంది?
3.120.21
त्रिवर्गमुख्यस् समीरणस्य ।
देवेश्वरस्याप्यथवाऽश्विनोश्च।
एषां सुराणां तनयाः कथंनु ।
वने चरन्त्यस्तसुखाः सुखार्हाः ॥ ३.१२०.२१ ॥
త్రివర్గ ప్రధానుడైన వాయువు, దేవేశ్వరుడైన ఇంద్రుడు, లేదా అశ్వినులు — ఈ దేవతల పుత్రులు సుఖానికి అర్హులైనవారైనా సుఖం లేకుండా అడవిలో ఎలా తిరుగుతున్నారు?
3.120.22
जिते हि धर्मस्य सुते सभार्ये ।
सभ्रातृके सानुचरे निरस्ते।
दुर्योधने चापि विवर्धमाने ।
कथं न सीदत्यवनिः सशैला ॥ ३.१२०.२२ ॥
ధర్మపుత్రుడు ఓడింపబడి, భార్యా సోదరులు అనుచరులతో వెళ్లగొట్టబడగా, దుర్యోధనుడు వర్ధిల్లుతుండగా, పర్వతాలతో కూడిన ఈ భూమి ఎందుకు కుంగిపోవడం లేదు?