มหาภารตะ · อัธยายะ 3.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.120.1
प्रभासतीर्थमासाद्यपाण्डवा वृष्णयस्तथा ।
किमकुर्वन्कथाश्चैषां कास्तत्रासंस्तपोधन ॥ ३.१२०.१ ॥
ครั้นมาถึงท่าน้ำปรภาสแล้ว พวกปาณฑพและวฤษณิทำอะไรที่นั่นบ้าง และพวกเขาสนทนากันว่าอย่างไร โอ้ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ
3.120.2
ते हि सर्वे महात्मानः सर्वशास्त्रविशारदाः ।
वृष्णयः पाण्डवाश्चैव सुहृदश्चपरस्परम् ॥ ३.१२०.२ ॥
ทุกคนล้วนเป็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่และเชี่ยวชาญในคัมภีร์ทั้งปวง ทั้งวฤษณิและปาณฑพ ต่างเป็นมิตรแก่กันและกัน
3.120.3
प्रभासतीर्थं संप्राप्य पुण्यं तीर्थं महोदधेः ।
वृष्णयः पाण्डवान्वीराः परिवार्योपतस्थिरे ॥ ३.१२०.३ ॥
เมื่อมาถึงท่าน้ำปรภาสอันศักดิ์สิทธิ์ ณ มหาสมุทร พวกวีรบุรุษวฤษณิได้ล้อมรอบพวกปาณฑพและเข้ารับใช้อยู่ใกล้
3.120.4
ततो गोक्षीरकुन्देन्दुमृणआलरजतप्रभः ।
वनमाली हली रामो बभाषे पुष्करेक्षणम् ॥ ३.१२०.४ ॥
ครั้นนั้น พระราม ผู้ถือไถ มีรัศมีสว่างดั่งน้ำนมโค ดอกมะลิ ดวงจันทร์ ก้านบัว และเงิน ทรงพวงมาลัยดอกไม้ป่า ได้ตรัสกับผู้มีดวงเนตรดั่งดอกบัว
3.120.5
न कृष्ण धर्मश्चरितो भवाय ।
जन्तोरधर्मश्च पराभवाय।
युधिष्ठिरो यत्रजटी महात्मा ।
वनाश्रयः क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.५ ॥
กฤษณะ การประพฤติธรรมย่อมไม่นำความเจริญมาสู่สัตว์ที่มีชีวิต และอธรรมย่อมนำความพินาศมา ที่นั่น ยุธิษฐิระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ มีเส้นผมถักเป็นชฎา อาศัยอยู่ในป่า สวมผ้าเปลือกไม้ กำลังทนทุกข์อยู่
3.120.6
दुर्योधनश्चापि महीं प्रशास्ति ।
न चास्य भूमिर्विवरं ददाति।
धर्मादधर्मश्चरितो वरीया-
नितीव मन्येत नरोऽल्पबुद्धिः ॥ ३.१२०.६ ॥
ฝ่ายทุรโยธน์ก็ปกครองแผ่นดินอยู่ และแผ่นดินก็ไม่เปิดช่องให้แก่เขา คนมีปัญญาน้อยอาจคิดว่าการประพฤติอธรรมประเสริฐกว่าธรรม
3.120.7
शङ्का मिथः संजनिता नराणाम् ॥ ३.१२०.७ ॥
ความสงสัยเกิดขึ้นในหมู่มนุษย์ ระหว่างกันและกัน
3.120.8
अयं स धर्मप्रभवो नरेन्द्रो ।
धर्मे धृतः सत्यधृतिः प्रदाता।
चलेद्धि राज्याच्च सुखाच्च पार्थो ।
धर्मादपेतस्तु कथं विवर्धेत् ॥ ३.१२०.८ ॥
ผู้ปกครองมนุษย์พระองค์นี้เกิดจากธรรม ตั้งมั่นในธรรม มั่นคงในสัจจะ และเป็นผู้ให้ ปารถะอาจถูกพรากจากอาณาจักรและความสุขได้ แต่ผู้ที่หันออกจากธรรมจะเจริญรุ่งเรืองได้อย่างไรเล่า
3.120.9
कथं नु भीष्मश्च कृपश्च विप्रो ।
द्रोणश्च राजा च कुलस्य वृद्धः।
प्रव्राज्य पार्थान्सुमाप्नुवन्ति ।
धिक्पापबुद्धीन्भरतप्रधानान् ॥ ३.१२०.९ ॥
ภีษมะ พราหมณ์กฤปะ โทรณะ พระราชา และผู้อาวุโสของตระกูลจะได้รับความผาสุกอย่างไรเล่า หลังจากขับไล่บุตรแห่งปฤถาไปแล้ว น่าอับอายจริงหนอ พวกเจ้าผู้มีจิตชั่วร้ายแห่งเผ่าภรตะ
3.120.10
किंनाम वक्ष्यत्यवनिप्रधानः ।
पितृडन्समागम्य परत्र पापः।
पुत्रेषु सम्यक्वरितं मयेति ।
पुत्रानपापान्व्यपरोप्य राज्यात् ॥ ३.१२०.१० ॥
ผู้เป็นประมุขแห่งแผ่นดินจะกล่าวอะไรเมื่อพบบรรพบุรุษในโลกหน้าเล่า ว่า "ข้าได้ปฏิบัติต่อบุตรทั้งหลายอย่างถูกต้องแล้ว" หรือ ครั้นขับบุตรผู้ปราศจากบาปออกจากราชอาณาจักรแล้ว ผู้มีบาปนั้นจะพูดอย่างไร
3.120.11
नासौ धिया संप्रति पश्यति स्म ।
किंनाम कृत्वाऽहमचक्षुरेवम्।
जातः पृथिव्यामिति पार्थिवेषु ।
प्रव्राज्यकौन्तेयमिति स्म राज्यात् ॥ ३.१२०.११ ॥
บัดนี้เขาไม่ใช้ปัญญาพิจารณาอีกแล้ว ว่า "ข้าได้ทำอะไรลงไป ข้าจึงเกิดมาตาบอดเช่นนี้ในแผ่นดินท่ามกลางบรรดากษัตริย์" ครั้นขับบุตรของกุนตีออกจากราชอาณาจักรแล้ว เขาก็คิดดังนี้
3.120.12
नूनं समृद्धान्पितृलोकभूमौ ।
चामीकराभान्क्षितिजान्प्रफुल्लान्।
विचित्रवीर्यस्य सुतः सपुत्रः ।
कृत्वा नृशंसं वत पश्यति स्म ॥ ३.१२०.१२ ॥
แน่นอนว่า บนพื้นภูมิแห่งโลกของบรรพบุรุษ ผู้เป็นบุตรของวิจิตรวีรยะ พร้อมด้วยบุตรของตน เมื่อได้กระทำการอันโหดร้ายแล้ว โอ้ ได้มองดูต้นไม้ที่เจริญรุ่งเรือง มีสีดั่งทองคำ ผลิขึ้นจากขอบฟ้า และบานสะพรั่ง
3.120.13
व्यूढोत्तरांसान्पृथुलोहिताक्षा-
निमाम्स्म पृच्छन्स शृणोति नूनम्।
प्रास्थापयद्यत्स वनं सशङ्को ।
युधिष्ठिरं सानुजमात्तशस्त्रम् ॥ ३.१२०.१३ ॥
แน่นอนว่าเขาคงเคยถามถึงและได้ยินเรื่องของบุรุษผู้มีไหล่กว้างและตาแดงกว้างเหล่านั้น ด้วยความหวาดหวั่น เขาจึงส่งยุธิษฐิระพร้อมน้องชายและผู้ถืออาวุธเข้าไปในป่า
3.120.14
योऽयं परषां पृतनां समृद्धां ।
निरायुधो दीर्घभुजो निहन्यात्।
श्रुत्वैव शब्दं हि वृकोदरस्य ।
मुञ्चन्ति सैन्यानि शकृत्समूत्रम् ॥ ३.१२०.१४ ॥
ผู้นี้มีแขนยาว แม้ไร้อาวุธก็สามารถสังหารกองทัพอันมหึมาของข้าศึกได้ เพียงได้ยินเสียงของวฤโกทระ (ภีมะ) กองทัพทั้งหลายก็ปล่อยอุจจาระและปัสสาวะออกมา
3.120.15
स क्षुत्पिपासाध्वकृशस्तरस्वी ।
समेत्य नानायुधबाणपाणिः।
वने स्मरन्वासमिमं सुघोरं ।
शेषं न कुर्यादिति निश्चितं मे ॥ ३.१२०.१५ ॥
ผู้ว่องไวนั้น ร่างกายซูบผอมเพราะความหิว กระหาย และการเดินทาง เมื่อกลับมาพร้อมอาวุธและลูกศรในมือ เขาจะระลึกถึงการถูกเนรเทศอันน่าสะพรึงกลัวในป่านี้ แล้วจะไม่ปล่อยให้พวกเราที่เหลืออยู่รอดชีวิต นี่เป็นความเชื่อที่แน่วแน่ของข้า
3.120.16
न ह्यस् वीर्येण बलेन कश्चि-
त्समः पृथिव्यामपि विद्यतेऽन्यः।
स शीतवातातपकर्शिताङ्गो ।
न शेषमाजावसुहृत्सु कुर्यात् ॥ ३.१२०.१६ ॥
เพราะในแผ่นดินนี้ย่อมไม่มีผู้ใดเสมอเหมือนเขาในความกล้าหาญและกำลัง แม้ร่างกายจะซูบผอมเพราะความหนาว ลม และแดด เขาก็จะไม่ทิ้งสิ่งใดเหลือไว้ให้แก่ศัตรูในการรบ
3.120.17
प्राच्यां नृपानेकरथेन जित्वा ।
वृकोदरः सानुचरान्रणेषु।
स्वस्त्यागमद्योऽतिरथस्तरस्वी ।
सोयं वने क्लिश्यति चीरवासाः ॥ ३.१२०.१७ ॥
วฤโกทระผู้เคยพิชิตกษัตริย์มากมายทางทิศตะวันออกด้วยรถศึกคันเดียว และได้กลับมาอย่างปลอดภัยจากการรบพร้อมผู้ติดตาม ผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ ว่องไวและทรงพลังนั้น บัดนี้กำลังทนทุกข์อยู่ในป่า สวมผ้าเปลือกไม้
3.120.18
यः सिन्धुकूले व्यजयन्नृदेवा-
न्समागतान्दाक्षिणात्यान्महीपान्।
तं पश्यतेमं सहदेवमद्य ।
तरस्विनं तापसवेषरूपम् ॥ ३.१२०.१८ ॥
จงดูสหเทวะผู้ทรงพลังในวันนี้ ผู้ซึ่งได้พิชิตเจ้าผู้ปกครองมนุษย์ทางใต้ที่มาชุมนุมกันบนฝั่งแม่น้ำสินธุ เขาอยู่ในรูปลักษณ์ของดาบสเช่นนี้
3.120.19
यः पार्थिवानेकरथेन वीरो ।
दिशं प्रतीचीं प्रत्नियुद्धशौण्डः।
जिग्ये रणे तं नकुलं वनेऽस्मि-
न्संपश्यतैनं मलदिग्धगात्रम् ॥ ३.१२०.१९ ॥
จงดูนกุลผู้เป็นวีรบุรุษ ผู้ด้วยรถศึกคันเดียวได้พิชิตบรรดากษัตริย์แห่งทิศตะวันตกในการรบ ผู้ชำนาญในวิชาการสงครามโบราณ ในป่านี้ จงดูร่างกายของเขาที่เปรอะเปื้อนด้วยฝุ่นละออง
3.120.20
सत्रे समृद्धेऽतिरथस्य राज्ञो ।
वेदीतलादुत्पतिता सुता या।
सेयं वने वासमिमं सुदुःखं ।
कथं सहत्यद्य सती सुखार्हा ॥ ३.१२०.२० ॥
บุตรีผู้ผุดขึ้นจากพื้นแท่นบูชาในพิธียัญอันรุ่งเรืองของพระราชาผู้เป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ นางผู้ประเสริฐ สมควรได้รับความสุข จะทนอยู่กับการอาศัยในป่าอันแสนทุกข์ยากนี้ได้อย่างไรในวันนี้
3.120.21
त्रिवर्गमुख्यस् समीरणस्य ।
देवेश्वरस्याप्यथवाऽश्विनोश्च।
एषां सुराणां तनयाः कथंनु ।
वने चरन्त्यस्तसुखाः सुखार्हाः ॥ ३.१२०.२१ ॥
บุตรของพระวายุ ผู้เป็นประมุขแห่งไตรวรรค หรือของพระผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดา หรือของพระอัศวินทั้งสอง บุตรของเทวดาเหล่านี้ คู่ควรแก่ความสุข แต่ถูกพรากความสุขไปแล้ว เหตุใดจึงต้องเร่ร่อนอยู่ในป่าเล่า
3.120.22
जिते हि धर्मस्य सुते सभार्ये ।
सभ्रातृके सानुचरे निरस्ते।
दुर्योधने चापि विवर्धमाने ।
कथं न सीदत्यवनिः सशैला ॥ ३.१२०.२२ ॥
เพราะบุตรของพระธรรมถูกพิชิตแล้ว ถูกขับไล่พร้อมด้วยภรรยา พี่น้อง และผู้ติดตาม ขณะที่ทุรโยธน์ยังเจริญรุ่งเรือง เหตุใดแผ่นดินพร้อมด้วยภูเขาจึงไม่จมลงเล่า